၁၅. နဝပုရာဏဝဂ္ဂေါ

၁. ကမ္မနိရောဓသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၄၆. သမ္ပတိ ဝိဇ္ဇမာနဿ စက္ခုဿ တံနိဗ္ဗတ္တဿ ကမ္မဿ စ အဓိပ္ပေတတ္တာ ‘‘န စက္ခု ပုရာဏံ၊ ကမ္မမေဝ ပုရာဏ’’န္တိ ဝတွာ ယထာ တဿ စက္ခုဿ ပုရာဏပရိယာယော ဝုတ္တော၊ တံ ဒဿေန္တော အာဟ – ‘‘ကမ္မတော ပနာ’’တိအာဒိ. ပစ္စယနာမေနာတိ ပုရိမဇာတိသံသိဒ္ဓတ္တာ ‘‘ပုရာဏ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗဿ ပစ္စယဘူတဿ ကမ္မဿ နာမေန. ဧဝံ ဝုတ္တန္တိ ‘‘ပုရာဏကမ္မ’’န္တိ ဧဝံ ဝုတ္တံ. ပစ္စယေဟိ အဘိသမာဂန္တွာ ကတန္တိ တဏှာဝိဇ္ဇာဒိပစ္စယေဟိ အဘိမုခဘာဝေန သမာဂန္တွာ သမေစ္စ နိဗ္ဗတ္တိတံ. စေတနာယာတိ ကမ္မစေတနာယ. ပကပ္ပိတန္တိ အဘိသမီဟိတံ. ဝေဒနာယာတိ အတ္တာနံ နိဿာယ အာရမ္မဏံ ကတွာ ပဝတ္တာယ ဝေဒနာယ. ဝတ္ထူတိ နိဗ္ဗတ္တိကာရဏံ ပဝတ္တဋ္ဌာနန္တိ ဝိပဿနာပညာယ ပဿိတဗ္ဗံ. ကမ္မဿ နိရောဓေနာတိ ကိလေသာနံ အနုပ္ပါဒနိရောဓသိဒ္ဓေန ကမ္မဿ နိရောဓေန. ဝိမုတ္တိံ ဖုသတီတိ အရဟတ္တဖလဝိမုတ္တိံ ပါပုဏာတိ. အာရမ္မဏဘူတော နိရောဓော နိဗ္ဗာနံ ‘‘ကမ္မနိရောဓော’’တိ ဝုစ္စတိ၊ ‘‘ကမ္မံ နိရုဇ္ဈတိ ဧတ္ထာ’’တိ ကတွာ. ‘‘ဈာယထ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မာ ပမာဒတ္ထာ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ‘‘ပုဗ္ဗဘာဂဝိပဿနာ ကထိတာ’’တိ ဝုတ္တံ.

ကမ္မနိရောဓသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂-၅. အနိစ္စနိဗ္ဗာနသပ္ပါယသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

၁၄၇-၁၅၀. နိဗ္ဗာနဿာတိ နိဗ္ဗာနာဓိဂမဿ၊ ကိလေသနိဗ္ဗာနဿေဝ ဝါ. ဥပကာရပဋိပဒန္တိ ဥပကာရာဝဟံ ပဋိပဒံ. စတူသူတိ ဒုတိယာဒီသု စတူသု. နိဗ္ဗာနသပ္ပါယာ ပဋိပဒါ ဒေသိတာတိ ကတွာ ‘‘သဟ ဝိပဿနာယ စတ္တာရော မဂ္ဂါ ကထိတာ’’တိ ဝုတ္တံ.

အနိစ္စနိဗ္ဗာနသပ္ပါယသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၆-၇. အန္တေဝါသိကသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

၁၅၁-၁၅၂. အန္တ-သဒ္ဒေါ သမီပတ္ထေ ဝတ္တတိ ‘‘ဥဒကန္တံ ဝနန္တ’’န္တိအာဒီသု၊ ကိလေသော ပန အတိအာသန္နေ ဝသတိ အဗ္ဘန္တရဝုတ္တိတာယာတိ ‘‘အန္တေဝါသိက’’န္တိ ဝုတ္တော ဝိဘတ္တိအလောပေန ယထာ ‘‘ဝနေကုသလော၊ ကူလေရုက္ခာ’’တိ. တေနာဟ – ‘‘အနန္တေဝါသိကန္တိ အန္တောဝသနကိလေသဝိရဟိတ’’န္တိ. အာစရဏကကိလေသဝိရဟိတန္တိ သမုဒါစရဏကိလေသရဟိတံ. အန္တော အဿ ဝသန္တီတိ အဿ ပုဂ္ဂလဿ အန္တော အဗ္ဘန္တရေ စိတ္တေ ဝသန္တိ ပဝတ္တန္တိ. တေ ဧတံ အဓိဘဝန္တီတိ တေ ကိလေသာ ဧတံ ပုဂ္ဂလံ အဘိဘဝိတွာ အတ္တနော ဝသေ ဝတ္တေန္တိ. တေနာဟ – ‘‘အဇ္ဈောတ္ထရန္တိ သိက္ခာပေန္တိ ဝါ’’တိ. တေဟိ အာစရိယေဟီတိ တေဟိ ကိလေသသင်္ခါတေဟိ သတ္တေ အတ္တနော ဂတိယံ ဌပေန္တေဟိ အာစရိယေဟိ. သတ္တမံ ဟေဋ္ဌာ ကထိတနယမေဝါတိ ယသ္မာ ဟေဋ္ဌာ ခန္ဓဝသေန ဒေသနာ အာဂတာ၊ ဣဓ အာယတနဝသေနာတိ အယမေဝ ဝိသေသော.

အန္တေဝါသိကသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၈. အတ္ထိနုခေါပရိယာယသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၅၃. ပရိယာယတိ ပရိဂစ္ဆတိ ဖလံ ဧတဿာတိ ပရိယာယော ဟေတူတိ အာဟ – ‘‘ယံ ပရိယာယန္တိ ယံ ကာရဏ’’န္တိ. ပစ္စက္ခဒိဋ္ဌေ အဝိပရီတေ အတ္ထေ ပဝတ္တသဒ္ဓါ ပစ္စက္ခသဒ္ဓါ ယထာ ‘‘သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဘဂဝါ၊ သွာခါတော ဓမ္မော’’တိ (မ. နိ. ၁.၂၈၈) စ. ဧဝံ ကိရာတိ ဣတိ ကိရာယ ဥပ္ပန္နော သဒ္ဒဟနာကာရော သဒ္ဓါပတိရူပကော. ဧတန္တိ ‘‘အညတြေဝ သဒ္ဓါယာ’’တိ ဧတံ ဝစနံ. ရုစာပေတွာတိ ကိဉ္စိ အတ္ထံ အတ္တနော မတိယာ ရောစေတွာ. ခမာပေတွာတိ တဿေဝ ဝေဝစနံ၊ စိတ္တံ တထာ ခမာပေတွာ. တေနာဟ – ‘‘အတ္ထေတန္တိ ဂဟဏာကာရော’’တိ. ပရမ္ပရာဂတဿ အတ္ထဿ ဧဝံ ကိရဿာတိ အနုဿဝနံ. ကာရဏံ စိန္တေန္တဿာတိ ယုတ္တိံ စိန္တေန္တဿ. ကာရဏံ ဥပဋ္ဌာတီတိ ‘‘သာဓူ’’တိ အတ္တနော စိတ္တဿ ဥပတိဋ္ဌတိ. အတ္ထေတန္တိ ‘‘ဧတံ ကာရဏံ ဧဝမယမတ္ထော ယုဇ္ဇတီ’’တိ စိတ္တေန ဂဟဏံ. အာကာရပရိဝိတက္ကောတိ ယုတ္တိပရိကပ္ပနာ. လဒ္ဓီတိ နိစ္ဆယေန ဂဟဏံ၊ သာ စ ခေါ ဒိဋ္ဌိ အယာထာဝဂ္ဂဟဏေန အညာဏမေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တန္တိ လဒ္ဓိံ. အတ္ထေသာတိ ဧသာ လဒ္ဓိ မမ ဥပ္ပန္နာ အတ္ထိ ယုတ္တရူပါ ဟုတွာ ဥပလဗ္ဘတိ. ဧဝံ ဂဟဏာကာရော ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိ နာမ၊ ပဌမုပ္ပန္နလဒ္ဓိသင်္ခါတာယ ဒိဋ္ဌိယာ နိဇ္ဈာနံ ခမနာကာရော ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိ နာမ. ပဉ္စ ဌာနာနီတိ ယထာဝုတ္တာနိ သဒ္ဓါဒီနိ ပဉ္စ ကာရဏာနိ. မုဉ္စိတွာ အဂ္ဂဟေတွာ. ဟေဋ္ဌိမမဂ္ဂဝဇ္ဈာနံ ရာဂါဒီနံ အဘာဝံ သန္ဓာယ ‘‘နတ္ထိ မေ အဇ္ဈတ္တံ ရာဂဒေါသမောဟော’’တိ အယံ သေက္ခာနံ ပစ္စဝေက္ခဏာ၊ သဗ္ဗသော အဘာဝံ သန္ဓာယ အသေက္ခာနန္တိ အာဟ – ‘‘သေက္ခာသေက္ခာနံ ပစ္စဝေက္ခဏာ ကထိတာ’’တိ. ‘‘သန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တ’’န္တိအာဒိနာ သေက္ခာနံ၊ ‘‘အသန္တံ ဝါ အဇ္ဈတ္တ’’န္တိအာဒိနာ အသေက္ခာနံ ပစ္စဝေက္ခဏာ ကထိတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

အတ္ထိနုခေါပရိယာယသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၉-၁၀. ဣန္ဒြိယသမ္ပန္နသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

၁၅၄-၁၅၅. ‘‘သမ္ပန္နသီလာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝိဟရထာ’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၁.၆၄) ဝိယ ပရိပုဏ္ဏတ္ထော ဣဓ သမ္ပန္န-သဒ္ဒေါတိ အာဟ ‘‘ပရိပုဏ္ဏိန္ဒြိယော’’တိ. ဣန္ဒြိယေဟိ သမန္နာဂတတ္တာ ပရိပုဏ္ဏိန္ဒြိယော နာမ ဟောတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဧဝံ သတိ သမန္နာဂမသမ္ပတ္တိ ဝုတ္တာ ဟောတီတိ အာသင်္ကန္တော ‘‘စက္ခာဒီနိ ဝါ’’တိအာဒိမာဟ. တံ သန္ဓာယာတိ ဒုတိယဝိကပ္ပေန ဝုတ္တမတ္ထံ သန္ဓာယ. ဟေဋ္ဌာ ခန္ဓိယဝဂ္ဂေ ခန္ဓဝသေန ဒေသနာ အာဂတာ၊ ဣဓ အာယတနဝသေနာတိ အာဟ ‘‘ဝုတ္တနယမေဝါ’’တိ.

ဣန္ဒြိယသမ္ပန္နသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

နဝပုရာဏဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

တတိယော ပဏ္ဏာသကော.