၁၀. သဠဝဂ္ဂေါ

၁. အဒန္တအဂုတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၉၄. အဒမိတာတိ ဒမံ နိဗ္ဗိသေဝနဘာဝံ အနီတာ. အဂေါပိတာတိ သတိသင်္ခါတာယ ဝတိယာ န ရက္ခိတာ. အပိဟိတာတိ သတိကဝါဋေန န ပိဟိတာ. စတူဟိပိ ပဒေဟိ ဣန္ဒြိယာနံ အနာဝရဏမေဝါဟ. အဓိကံ ဝဟန္တီတိ အဓိဝါဟာ၊ ဒုက္ခဿ အဓိဝါဟာ ဒုက္ခာဓိဝါဟာ. နိရယေသု ဥပ္ပဇ္ဇနကံ နေရယိကံ. အာဒိ-သဒ္ဒေန သေသပါဠိံ သင်္ဂဏှာတိ.

သဠေဝါတိ ဆ-ကာရဿ သ-ကာရော၊ ဠ-ကာရော ပဒသန္ဓိကရော. ယတ္ထာတိ နိမိတ္တတ္ထေ ဘုမ္မံ. အနဝဿုတာ အတိန္တာတိ ရာဂေန အတေမိတာ.

အဿာဒိတန္တိ အဿာဒံ ဣတံ ဥပဂတံ. တေနာဟ ‘‘အဿာဒဝန္တ’’န္တိ. သုခဒုက္ခန္တိ ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌံ. အနွယတီတိ အနွယော၊ ဟေတု. ဖဿောတိ အနွယော ဧတဿာတိ ဖဿနွယန္တိ အာဟ – ‘‘ဖဿဟေတုက’’န္တိ. ‘‘အဝိရုဒ္ဓ’’ဣတိ ဝိဘတ္တိလောပေန နိဒ္ဒေသော.

ပပဉ္စသညာတိ တဏှာဒိသမဓူပသံဟတသညာ. တေနာဟ ‘‘ကိလေသသညာယ ပပဉ္စသညာ နာမ ဟုတွာ’’တိ. ပပဉ္စသညာ ဧတေသံ အတ္ထီတိ ပပဉ္စသညာ၊ ဣတရီတရာ နရာ. ပပဉ္စယန္တာတိ သံသာရေ ပပဉ္စံ စိရာယနံ ကရောန္တာ. သညိနောတိ ဂေဟဿိတသညာယ သညာဝန္တော. မနောမယံ ဝိတက္ကန္တိ ကေဝလံ မနသာ သမ္ဘာဝိတံ မိစ္ဆာဝိတက္ကံ. ဣရီယတီတိ ဣရိယံ ပဋိပတ္တိံ ဣရီယတိ ပဋိပဇ္ဇတိ.

သုဋ္ဌု ဘာဝိတောတိ သုဋ္ဌုဘာဝံ သုဘာဝနံ ဣတော ဘာဝိတဘာဝိတော. ဖုဋ္ဌဿ စိတ္တန္တိ တေန ယထာဝုတ္တဖဿေန ဖုဋ္ဌံ အဿ စိတ္တံ. န ဝိကမ္ပတေ ကွစီတိ ကိသ္မိဉ္စိ ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌာရမ္မဏေ န ကမ္ပတိ. ပါရဂါတိ ပါရဂါမိနော ဘဝထ.

အဒန္တအဂုတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂. မာလုကျပုတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၉၅. အပသာဒေတီတိ တဇ္ဇေတိ. ဥဿာဒေတီတိ ဥက္ကံသေတိ. အယံ ကိရ ထေရော မာလုကျပုတ္တော. ပမဇ္ဇိတွာတိ ယောနိသောမနသိကာရဿ အနနုယုဇ္ဇနေန ပမဇ္ဇိတွာ.

ယတြာတိ ပစ္စတ္တံ ဝစနာလင်္ကာရေ. နာမာတိ အသမ္ဘာဝနေ အပသာဒနပက္ခေ၊ ဥဿာဒနပက္ခေ ပန သမ္ဘာဝနေ. ကိံ ဇာတန္တိ ကိံ တေန မဟလ္လကဘာဝေန ဇာတန္တိ မဟလ္လကဘာဝံ တိဏာယပိ အမညမာနော ဝဒတိ. တေနာဟ ‘‘ယဒိ။ပေ။ အနုဂ္ဂဏှန္တော’’တိ. အနုဂ္ဂဏှန္တောတိ အစိန္တေန္တော. မာဒိသာနံ ဘဂဝတော ဩဝါဒေါ ဥပကာရာဝဟောတိ ဧတရဟိ ဩဝါဒဉ္စ ပသံသန္တော.

‘‘အဒိဋ္ဌာ အဒိဋ္ဌပုဗ္ဗာ’’တိအာဒိနာ ပရိကပ္ပဝသေန ဝုတ္တနိဒဿနံ ‘‘ယထာ ဧတေသု ဆန္ဒာဒယော န ဟောန္တိ၊ ဧဝမိတရေသုပိ ပရိညာတေသူ’’တိ နယပဋိပဇ္ဇနတ္ထံ၊ တေသမ္ပိ ဣမေဟိ သမာနေတဗ္ဗတ္တာ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘သုပိနကူပမာ ကာမာ’’တိ (မ. နိ. ၁.၂၃၄၊ ၂.၄၆၊ ပါစိ. ၄၁၇၊ စူဠဝ. ၆၅).

စက္ခုဝိညာဏေန ဒိဋ္ဌေ ဒိဋ္ဌမတ္တန္တိ စက္ခုဝိညာဏဿ ရူပါယတနံ ယတ္တကော ဂဟဏာကာရော၊ တတ္တကံ. ကိတ္တကံ ပမာဏန္တိ အတ္တသံဝေဒိယံ ပရဿ န ဒိသိတဗ္ဗံ၊ ကပ္ပနာမတ္တံ ရူပံ. တေနာဟ ‘‘စက္ခုဝိညာဏံ ဟီ’’တိအာဒိ. ရူပေတိ ရူပါယတနေ. ရူပမတ္တမေဝါတိ နီလာဒိဘေဒံ ရူပါယတနမတ္တံ၊ န နီလာဒိ. ဝိသေသနိဝတ္တနတ္ထော ဟိ အယံ မတ္တ-သဒ္ဒေါ. ယဒိ ဧဝံ၊ ဧဝ-ကာရော ကိမတ္ထိယော? စက္ခုဝိညာဏဉှိ ရူပါယတနေ လဗ္ဘမာနမ္ပိ နီလာဒိဝိသေသံ ‘‘ဣဒံ နီလံ နာမ၊ ဣဒံ ပီတံ နာမာ’’တိ န ဂဏှာတိ. ကုတော နိစ္စာနိစ္စာဒိသဘာဝတ္ထန္တိ သံဟိတဿပိ နိဝတ္တနတ္ထံ ဧဝကာရဂ္ဂဟဏံ. တေနာဟ ‘‘န နိစ္စာဒိသဘာဝ’’န္တိ. သေသဝိညာဏေဟိပီတိ ဇဝနဝိညာဏေဟိပိ.

ဒိဋ္ဌံ နာမ စက္ခုဝိညာဏံ ရူပါယတနဿ ဒဿနန္တိ ကတွာ. တေနာဟ ‘‘ရူပေ ရူပဝိဇာနန’’န္တိ. စက္ခုဝိညာဏမတ္တမေဝါတိ ယတ္တကံ စက္ခုဝိညာဏံ ရူပါယတနေ ဂဟဏမတ္တံ၊ တံမတ္တမေဝ မေ သဗ္ဗံ စိတ္တံ ဘဝိဿတီတိ အတ္ထော. ‘‘ရာဂါဒိရဟေနာ’’တိ ဝါ ပါဌော. ဒိဋ္ဌံ နာမ ပဒတ္ထတော စက္ခုဝိညာဏေန ဒိဋ္ဌံ ရူပံ. တတ္ထေဝါတိ စက္ခုဝိညာဏေန ဒိဋ္ဌမတ္တေ ရူပေ. စိတ္တတ္တယံ ဒိဋ္ဌမတ္တံ နာမ စက္ခုဝိညာဏံ ဝိယ ရာဂါဒိဝိရဟေန ပဝတ္တနတော. တေနာဟ ‘‘ယထာ တ’’န္တိ အာဒိ.

မနောဒွါရာဝဇ္ဇနေန ဝိညာတာရမ္မဏံ ဝိညာတန္တိ အဓိပ္ပေတံ ရာဂါဒိဝိရဟေန ဝိညေယျတော. တေနာဟ ‘‘ယထာ အာဝဇ္ဇနေနာ’’တိအာဒိ.

တဒါတိ တသ္မိံ ကာလေ၊ န တတော ပဋ္ဌာယာတိ အယမေတ္ထ အတ္ထောတိ ဒဿေတိ. ‘‘ဒိဋ္ဌမတ္တ’’န္တိအာဒိနာ ယေသံ ရာဂါဒီနံ နိဝတ္တနံ အဓိပ္ပေတံ၊ တေ ‘‘တေနာ’’တိ ဧတ္ထ တ-သဒ္ဒေန ပစ္စာမသီယန္တီတိ ‘‘တေန ရာဂေန ဝါ ရတ္တော’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထာတိ ဝိသယေ ဘုမ္မံ၊ ဝိသယဘာဝေါ စ ဝိသယိနာ သမ္ဗန္ဓဝသေန ဣစ္ဆိတဗ္ဗောတိ ဝုတ္တံ ‘‘ပဋိဗဒ္ဓေါ’’တိအာဒိ.

သတီတိ ရူပဿ ယထာသဘာဝသလ္လက္ခဏာ သတိ မုဋ္ဌာ ပိယနိမိတ္တမနသိကာရေန အနုပ္ပဇ္ဇနတော န ဒိဿတိ နပ္ပဝတ္တတိ. အဇ္ဈောသာတိ အဇ္ဈောသာယ. ဂိလိတွာ ပရိနိဋ္ဌပေတွာ အတ္တနိယကရဏေန.

အဘိဇ္ဈာ စ ဝိဟေသာ စာတိ ကရဏတ္ထေ ပစ္စတ္တဝစနန္တိ အာဟ – ‘‘အဘိဇ္ဈာယ စ ဝိဟေသာယ စာ’’တိ. အတ္ထဝသေန ဝိဘတ္တိပရိဏာမောတိ အာဟ – ‘‘အဘိဇ္ဈာဝိဟေသာဟီ’’တိ. အာစိနန္တဿာတိ ဝဍ္ဎေန္တဿ. ပဋိဿတောတိ ပတိဿတော သဗ္ဗတ္ထ သတိယာ ယုတ္တော. သေဝတော စာပီတိ ဧတ္ထ စ-သဒ္ဒေါ အပိ-သဒ္ဒေါ စ နိပါတမတ္တန္တိ ‘‘သေဝန္တဿ’’ဣစ္စေဝ အတ္ထော ဝုတ္တော.

မာလုကျပုတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၃. ပရိဟာနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၉၆. ပရိဟာနသဘာဝန္တိ အနဝဇ္ဇဓမ္မေဟိ ပရိဟာယနသဘာဝံ. အဘိဘဝိတာနီတိ အဘိဘူတာနိ နိဗ္ဗိသေဝနဘာဝါကာရေန. သရသင်္ကပ္ပါတိ တသ္မိံ တသ္မိံ ဝိသယေ အနဝဋ္ဌိတဘာဝေန သင်္ကပ္ပါ. သံယောဇနိယာတိ သံယောဇေတဗ္ဗာ. သံယောဇနာနဉှိ ပုနပ္ပုနံ ဥပ္ပတ္တိယာ ဩကာသံ ဒေန္တော ကိလေသဇာတံ အဓိဝါသေတိ နာမ. ကိလေသော ဧဝ ကိလေသဇာတံ. အာရမ္မဏံ ပန စိတ္တေ ကရောန္တော အဓိဝါသေတိ နာမ. ဆန္ဒရာဂပ္ပဟာနေန န ပဇဟတိ အာရမ္မဏံ၊ ကိလေသံ ပန အနုပ္ပတ္တိဓမ္မတာပါဒနေန ဧဝ. အဘိဘဝိတံ အာယတနန္တိ ကထိတံ အဓိဝါသနာဒိနာ. ‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပရိဟာနဓမ္မော ဟောတီ’’တိ ဓမ္မံ ပုစ္ဆိတွာ တံ ဝိဘဇန္တေန ဘဂဝတာ ‘‘တဉ္စေ ဘိက္ခု အဓိဝါသေတီ’’တိအာဒိနာ ပုဂ္ဂလေန ပုဂ္ဂလာဓိဋ္ဌာနေန ဓမ္မော ဒဿိတော.

ပရိဟာနသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၄. ပမာဒဝိဟာရီသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၉၇. န ပိဒဟိတွာ စက္ခုန္ဒြိယံ န ပိဒဟိတွာ သဉ္ဆာဒိတွာ ဌိတဿ. ဗျာသိဉ္စတီတိ ကိလေသေဟိ ဝိသေသေန အာသိဉ္စတိ. ကိလေသတိန္တန္တိ ကိလေသေဟိ အဝဿုတံ. ဒုဗ္ဗလပီတိ တရုဏာ န ဗလပ္ပတ္တာ. ဗလဝပီတိ ဥဗ္ဗေဂါ ဖရဏပ္ပတ္တာ စ ပီတိ. ဒရထပ္ပဿဒ္ဓီတိ ကာယစိတ္တဒရထဝူပသမလက္ခဏာ ပဿဒ္ဓိ. န ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ပစ္စယပရမ္ပရာယ အသိဒ္ဓတ္တာ. ‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ပမာဒဝိဟာရီ ဟောတီ’’တိအာဒိနာ ပုဂ္ဂလံ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘ပါမောဇ္ဇံ န ဟောတိ၊ ပါမောဇ္ဇံ ဇာယတီ’’တိအာဒိနာ စ၊ ဓမ္မေန ‘‘ပမာဒဝိဟာရီ အပ္ပမာဒဝိဟာရီ’’တိ စ ပုဂ္ဂလော ဒဿိတော.

ပမာဒဝိဟာရီသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၅. သံဝရသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၉၈. ဣဒန္တိ ‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသံဝရော’’တိ? ဣဒံ ဝစနံ. ပဟာတဗ္ဗဓမ္မက္ခာနဝသေနာတိ ပဟာတဗ္ဗဓမ္မဿေဝ ကထနံ ဝုတ္တံ. ‘‘ကထဉ္စ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အသံဝရော ဟောတီ’’တိ ဓမ္မံ ပုစ္ဆိတွာ ‘‘သန္တိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ စက္ခုဝိညေယျာ ရူပါ’’တိအာဒိနာ ဓမ္မောဝ ဝိဘတ္တော.

သံဝရသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၆. သမာဓိသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၉၉. စိတ္တေကဂ္ဂတာယာတိ သမထဝသေန စိတ္တေကဂ္ဂတာယ. ပရိဟာယမာနေတိ တဿ အလာဘေန ပရိဟာယမာနေ. ကမ္မဋ္ဌာနန္တိ ဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာနံ၊ သမထမေဝ ဝါ.

၇. ပဋိသလ္လာနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၀၀. ကမ္မဋ္ဌာနန္တိ သမထဝိပဿနာကမ္မဋ္ဌာနံ.

၈-၉. ပဌမနတုမှာကံသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

၁၀၁-၁၀၂. ဥပမံ ပရိဝါရေတွာတိ ဥပမံ ပရိဟရိတွာ. သုဒ္ဓိကဝသေနာတိ ဥပမာယ ဝိနာ ကေဝလမေဝ.

၁၀. ဥဒကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၀၃. ဥဒကောတိ တဿ နာမံ. ဝေဒံ ဉာဏံ. သဗ္ဗံ ဇိတဝါတိ သဗ္ဗဇိ. အဝခတန္တိ နိခတံ. ဥစ္ဆာဒနဓမ္မောတိ ဥစ္ဆာဒေတဗ္ဗသဘာဝေါ. ပရိမဒ္ဒနဓမ္မောတိ ပရိမဒ္ဒိတဗ္ဗသဘာဝေါ. ပရိဟတောတိ ပရိဟရိတော. ဩဒနကုမ္မာသူပစယုစ္ဆာဒနပရိမဒ္ဒနပဒေဟီတိ ဝတ္တဗ္ဗံ. ဥစ္ဆာဒနံ ဝါ ပရိမဒ္ဒနမတ္တမေဝါတိ ကတွာ န ဂဟိတံ.

ဥဒကသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

သဠဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ဒုတိယော ပဏ္ဏာသကော.