၉. ထေရဝဂ္ဂေါ

၁. အာနန္ဒသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၈၃. ပဋိစ္စာတိ နိဿယံ ကတွာ. ‘‘ဧသောဟမသ္မီ’’တိ ဒိဋ္ဌိဂ္ဂါဟော၊ ‘‘သေယျောဟမသ္မီ’’တိ မာနဂ္ဂါဟော စ တဏှာဝသေနေဝ ဟောန္တီတိ တဏှာပိ တထာပဝတ္တိယာ ပစ္စယဘူတာ တထာပဝတ္တိ ဧဝါတိ ဝုတ္တံ ‘‘အသ္မီတိ ဧဝံ ပဝတ္တံ တဏှာမာနဒိဋ္ဌိပပဉ္စတ္တယံ ဟောတီ’’တိ. ဒဟရသဒ္ဒေါ ဗာလဒါရကေပိ ပဝတ္တတီတိ တတော ဝိသေသနတ္ထံ ‘‘ယုဝါ’’တိ ဝုတ္တံ. ယုဝါပိ ဧကော အမဏ္ဍနသီလောတိ တတော ဝိသေသနတ္ထံ ‘‘မဏ္ဍနကဇာတိကော’’တိ ဝုတ္တံ. တေန မုခနိမိတ္တပစ္စဝေက္ခဏဿ သဗ္ဘာဝံ ဒဿေတိ. တန္တိ အာဒါသမဏ္ဍလံ ဩလောကယတော. ပရမ္မုခံ ဟုတွာ ပညာယေယျာတိ ယဒိ ပုရတ္ထိမဒိသာဘိမုခံ ဟုတွာ ဌိတံ၊ မုခနိမိတ္တမ္ပိ ပုရတ္ထိမဒိသာဘိမုခမေဝ ဟုတွာ ပညာယေယျာတိ အတ္ထော. ယဒိပိ ပရဿ သဒိသဿ မုခံ ဘဝေယျ၊ တထာပိ ကာစိ အသဒိသတာ ဘဝေယျာတိ ဝုတ္တံ ‘‘ဝဏ္ဏာဒီဟိ အသဒိသံ ဟုတွာ ပညာယေယျာ’’တိ. နိဘာသရူပန္တိ ပဋိဘာသရူပံ. နိဘာသရူပံ တာဝ ကံသာဒိမယေ ပဘဿရေ မဏ္ဍလေ ပညာယတု၊ ဥဒကေ ပန ကထန္တိ ‘‘ကေန ကာရဏေနာ’’တိ ပုစ္ဆတိ. ဣတရော ‘‘မဟာဘူတာနံ ဝိသုဒ္ဓတာယာ’’တိ ဝဒန္တော တတ္ထာပိ ယထာလဒ္ဓပဘဿရဘာဝေနေဝါတိ ဒဿေတိ. ဧတ္ထ စ မဏ္ဍနဇာတိကော ပုရိသော ဝိယ ပုထုဇ္ဇနော၊ အာဒါသတလာဒယော ဝိယ ပဉ္စက္ခန္ဓာ၊ မုခနိမိတ္တံ ဝိယ ‘‘အသ္မီ’’တိ ဂဟဏံ၊ မုခနိမိတ္တံ ဥပါဒါယ ဒိဿမာနရူပါဒိ ဝိယ ‘‘အသ္မီ’’တိ သတိ ‘‘အဟမသ္မီ’’တိ ‘‘ပရောသ္မီ’’တိအာဒယော ဂါဟဝိသေသာ. အဘိသမေတောတိ အဘိသမိတော၊ အယမေဝ ဝါ ပါဌော.

အာနန္ဒသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂. တိဿသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၈၄. မဓုရကံ ဝုစ္စတိ ကာယေ ဝိဘာရန္တိ အာဟ – ‘‘မဓုရကဇာတော ဝိယာတိ သဉ္ဇာတဂရုဘာဝေါ ဝိယာ’’တိ. ဂရုဘာဝေ သတိ လဟုတာ အနောကာသာဝ၊ တထာ မုဒုတာ ကမ္မညတာ စာတိ ဝုတ္တံ ‘‘အကမ္မညော’’တိ. ‘‘ကာယေ’’တိ အာနေတွာ ဝတ္တဗ္ဗံ. န ပက္ခာယန္တီတိ ပကာသာ ဟုတွာ န ခါယန္တိ. တေနာဟ ‘‘န ပါကဋာ ဟောန္တီ’’တိ. ဥပဋ္ဌဟန္တီတိ ဥပတိဋ္ဌန္တိ. န ဒိဿတီတိ ဂဟဏံ န ဂစ္ဆတိ. မဟာဝိစိကိစ္ဆာတိ အဋ္ဌဝတ္ထုကာ သောဠသဝတ္ထုကာ စ ဝိမတိ. န ဟိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ပရိပက္ကကုသလမူလတ္တာ.

ကာမာနမေတံ အဓိဝစနန္တိ ပဒံ ဥဒ္ဓရိတွာ ယေန အဓိပ္ပါယေန ဘဂဝတာ နိန္နံ ပလ္လလံ ကာမာနံ နိဒဿနဘာဝေန အာဘတံ၊ တံ အဓိပ္ပါယံ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ယထာ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

တိဿသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၃. ယမကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၈၅. ဒိဋ္ဌိ ဧဝ ဒိဋ္ဌိဂတံ ‘‘ဂူထဂတံ မုတ္တဂတ’’န္တိ (မ. နိ. ၂.၁၁၉၊ အ. နိ. ၉.၁၁) ယထာ. ဒိဋ္ဌိဂတံ နာမ ဇာတံ ခန္ဓဝိနိမုတ္တဿ သတ္တဿ ဂဟိတတ္တာ.

ကုပိတေတိ ဒိဋ္ဌိသင်္ခါတရောဂေန ကုပိတေ. ပဂ္ဂယှာတိ တေသံ ဘိက္ခူနံ သန္တိကေ ဝိယ ထေရဿ သာရိပုတ္တဿ သမ္မုခါ အတ္တနော လဒ္ဓိံ ပဂ္ဂယှ ‘‘ဧဝံ ခွာဟ’’န္တိ ဧဝံ နိစ္ဆယေန ဝတ္တုံ အသက္ကောန္တော.

အနုယောဂဝတ္တံ နာမ ယေန ယုတ္တော၊ တဿ အတ္တနော ဂါဟံ နိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာဝ ယာထာဝတော ပဝေဒနံ. ထေရဿ အနုယောဂေ ဘုမ္မန္တိ ‘‘တံ ကိံ မညသိ၊ အာဝုသော ယမကာ’’တိအာဒိနာ ထေရေန ကထိတပုစ္ဆာယ ဘုမ္မနိဒ္ဒေသော. သစေ တံ အာဝုသောတိ ဣဒန္တိ ‘‘သစေ တံ၊ အာဝုသော’’တိ ဧဝမာဒိကံ ဣဒံ ဝစနံ. ဧတန္တိ ယမကတ္ထေရံ. အညန္တိ အရဟတ္တံ. ဝတ္တဗ္ဗာကာရေန ဝဒန္တော အတ္ထတော အရဟတ္တံ ဗျာကရောန္တော နာမ ဟောတီတိ အဓိပ္ပါယေန ဝဒတိ.

ဧတဿ ပဌမမဂ္ဂဿာတိ ဧတဿ ဣဒါနိယေဝ တိပရိဝဋ္ဋဒေသနာဝသာနေ တယာ အဓိဂတဿ ပဌမမဂ္ဂဿ. စတူဟိ ယောဂေဟီတိ အတ္တတော ပိယတော ဥဒါသိနတော ဝေရိတောတိ စတူဟိပိ ဥပ္ပဇ္ဇနအနတ္ထယောဂေဟိ.

ဥပေတီတိ တဏှုပယဒိဋ္ဌုပယေဟိ ဥပါဒိယတိ တဏှာဒိဋ္ဌိဝတ္ထုံ ပပ္ပေါတိ. ဥပါဒိယတီတိ ဒဠှဂ္ဂါဟံ ဂဏှာတိ. အဓိတိဋ္ဌတီတိ အဘိနိဝိဿ တိဋ္ဌတိ. ကိန္တိ? ‘‘အတ္တာ မေ’’တိ. ပစ္စတ္ထိကာ မေ ဧတေတိ ဧတေ ရူပဝေဒနာဒယော ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာ မယှံ ပစ္စတ္ထိကာ အနတ္ထာဝဟတ္တာတိ ဝိပဿနာဉာဏေန ဉတွာ. ဝိပဿနာယ ယောဇေတွာတိ ဝိပဿနာယ ခန္ဓေ ယောဇေတွာ.

ယမကသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၄. အနုရာဓသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၈၆. တဿေဝ ဝိဟာရဿာတိ မဟာဝနေ ယသ္မိံ ဝိဟာရေ ဘဂဝါ ဝိဟရတိ၊ တဿေဝ ဝိဟာရဿ. ဣမေတိ အညတိတ္ထိယာ. ယသ္မာ အယံ ထေရော ဌပနီယံ ပဉှံ ဌပနီယဘာဝေန န ဌပေသိ၊ တသ္မာ. အညတိတ္ထိယာ။ပေ။ ဧတဒဝေါစုံ. တေနာဟ ‘‘ဧကဒေသေန သာသနသမယံ ဇာနန္တာ’’တိ.

ဂဟိတမေဝ ဟောတိ တတော ပဂေဝ သိဒ္ဓတ္တာ. တေနာဟ ‘‘တဿ မူလတ္တာ’’တိ. ဧဝန္တိ ‘‘ဒုက္ခဉ္စေဝ ပညပေမိ၊ ဒုက္ခဿ စ နိရောဓ’’န္တိ ဧဝံ. ဝဋ္ဋဝိဝဋ္ဋမေဝါတိ ပဉ္စန္နံ ပန ခန္ဓာနံ သမနုပဿနာယ ဝသေန ဝဋ္ဋံ၊ ‘‘ဧဝံ ပဿ’’န္တိအာဒိနာ ဝိဝဋ္ဋံ ကထိတမေဝ.

အနုရာဓသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၅. ဝက္ကလိသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၈၇. နဂရမဇ္ဈေ မဟာအာဗာဓော ဥပ္ပဇ္ဇီတိ နဂရမဇ္ဈေန အာဂစ္ဆန္တော ကမ္မသမုဋ္ဌာနော မဟန္တော အာဗာဓော ဥပ္ပဇ္ဇတိ. သမန္တတော အဓောသီတိ သဗ္ဗဘာဂေန ပရိပ္ဖန္ဒိ. ဣရိယာပထံ ယာပေတုန္တိ သယနနိသဇ္ဇာဒိဘေဒံ ဣရိယာပထံ ပဝတ္တေတုံ. နိဝတ္တန္တီတိ ဩသက္ကန္တိ၊ ပရိဟာယန္တီတိ အတ္ထော. အဓိဂစ္ဆန္တီတိ ဝဍ္ဎန္တိ. သတ္ထု ဂုဏသရီရံ နာမ နဝဝိဓလောကုတ္တရဓမ္မာဓိဂမမူလန္တိ ကတွာ ဝုတ္တံ ‘‘နဝဝိဓော ဟိ။ပေ။ ကာယော နာမာ’’တိ၊ ယထာ သတ္တာနံ ကာယော ပဋိသန္ဓိမူလကော.

ကာဠသိလာယံ ကတဝိဟာရော ကာဠသိလာဝိဟာရော. မဂ္ဂဝိမောက္ခတ္ထာယာတိ အဂ္ဂမဂ္ဂဝိမောက္ခာဓိဂမာယ. ဒေဝတာတိ သုဒ္ဓါဝါသဒေဝတာ. အလာမကံ နာမ ပုထုဇ္ဇနကာလကိရိယာယ အဘာဝတော. တေနာဟ ‘‘ထေရော ကိရာ’’တိအာဒိ. ဧကံ ဒွေ ဉာဏာနီတိ ဧကံ ဒွေ ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏာနိ သဘာဝတော အဝဿံ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ အယံ ဓမ္မတာ. မဂ္ဂဖလနိဗ္ဗာနပစ္စဝေက္ခဏာနိ တံတံမဂ္ဂဝုဋ္ဌာနေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ ဧဝ. ဧကံ ဒွေတိ ဝစနံ ဥပ္ပန္နဘာဝဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ.

ဓူမာယနဘာဝေါ ဓူမာကာရတာ၊ တထာ တိမိရာယနဘာဝေါ.

ဝက္ကလိသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၆. အဿဇိသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၈၈. ပဿမ္ဘိတွာတိ နိရောဓေတွာ. နော စ သွာဟန္တိ နော စ သု အဟံ. ပရိဟာယိ ကုပ္ပဓမ္မတ္တာ. ဧတန္တိ သမာဓိမတ္တသာရံ၊ သီလမတ္တေ ပန ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ. ကထံ ဟောတီတိ ကထံ အဘိနန္ဒနာ ဟောတိ. ဒုက္ခံ ပတွာတိ ဒုက္ခုပ္ပတ္တိဟေတု သုခံ ပတ္ထေတိ ‘‘ဧဝံ မေ ဒုက္ခပရိဠာဟော န ဘဝိဿတီ’’တိ. ယဒဂ္ဂေနာတိ ယေန ဘာဂေန. ‘‘ဒုက္ခံ ပတ္ထေတိယေဝါ’’တိ ဝတွာ တတ္ထ ကာရဏမာဟ ‘‘သုခဝိပရိဏာမေန ဟီ’’တိအာဒိ. သုခဝိပရိဝတ္တေ သုခဝိပရိဏာမဒုက္ခံ၊ တသ္မာ သုခံ အဘိနန္ဒန္တော အတ္ထတော ဒုက္ခံ အဘိနန္ဒတိ နာမ.

အဿဇိသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၇. ခေမကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၈၉. အတ္တနိယန္တိ ဒိဋ္ဌိဂတိကပရိကပ္ပိတဿ အတ္တနော သန္တကံ. တေနာဟ ‘‘အတ္တနော ပရိက္ခာရဇာတ’’န္တိ. တဏှာမာနော အဓိဂတော အရဟတ္တဿ အနဓိဂတတ္တာ၊ နော ဒိဋ္ဌိမာနော အဓိဂတော၊ တထာ ကာမရာဂဗျာပါဒါပိ. အနာဂါမီ ကိရ ခေမကတ္ထေရော၊ ‘‘သကဒါဂါမီ’’တိ ကေစိ ဝဒန္တိ. သန္ဓာဝနိကာယာတိ သဉ္စရဏေန. တေနာဟ ‘‘ပုနပ္ပုနံ ဂမနာဂမနေနာ’’တိ. စတုက္ခတ္တုံ ဂမနာဂမနေနာတိ စတုက္ခတ္တုံ ဂမနေန စ အာဂမနေန စ. တေနာဟ – ‘‘တံ ဒိဝသံ ဒွိယောဇနံ အဒ္ဓါနံ အာဟိဏ္ဍီ’’တိ. ဉတွာတိ အဇ္ဈာသယံ ဉတွာ. ထေရောတိ ခေမကတ္ထေရော.

ရူပမေဝ အသ္မီတိ ဝဒတီတိ ရူပက္ခန္ဓမေဝ ‘‘အသ္မီ’’တိ ဂါဟဿ ဝတ္ထုံ ကတွာ ဝဒတိ. အဓိဂတော တဏှာမာနော.

အဏုသဟဂတောတိ အဏုဘာဝံ ဂတော. တေနာဟ ‘‘သုခုမော’’တိ. တယော ခါရာ ဝိယ တိဿော အနုပဿနာ စိတ္တသံကိလေသဿ ဝိသောဓနတော. သီလဂန္ဓာဒီဟိ ဂုဏဂန္ဓေဟိ.

ကထေတုန္တိ ဥဒ္ဒေသဝသေန ကထေတုံ. ပကာသေတုန္တိ နိဒ္ဒေသဝသေန တမတ္ထံ ပကာသေတုံ. ဇာနာပေတုန္တိ ကာရဏဝသေန ဇာနာပေတုံ. ပတိဋ္ဌာပေတုန္တိ ကထာပေတုံ. ဝိဝဋံ ကာတုန္တိ ဥဒါဟရဏံ ဝဏ္ဏေတွာ ပါကဋံ ကာတုံ. သုဝိဘတ္တံ ကာတုန္တိ အနွယတော ဗျတိရေကတော သုဋ္ဌု၊ ဝိဘတ္တံ ကာတုံ. ဥတ္တာနကံ ကာတုန္တိ ဥပနယနိဂမေဟိ တမတ္ထံ ဝိဘူတံ ကာတုံ. အညေန နီဟာရေနာတိ ဝိပဿနာဝိမုတ္တေန စိတ္တာဘိနီဟာရေန.

ခေမကသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၈. ဆန္နသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၉၀. မက္ခီတိ ဂုဏမက္ခနလက္ခဏေန မက္ခေန သမန္နာဂတော. ပဠာသီတိ ယုဂဂ္ဂါဟလက္ခဏေန ပဠာသေန သမန္နာဂတော. ဧတံ အဝေါစာတိ ‘‘ဩဝဒန္တု မံ။ပေ။ ပဿေယျ’’န္တိ ဧတံ အဝေါစ.

ထေရန္တိ ဆန္နတ္ထေရံ. အတ္တနော ဒုဂ္ဂဟဏေန ကဉ္စိ ဥပါရမ္ဘမ္ပိ ကရေယျ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဧဝံ ကိရ နေသံ အဟောသီ’’တိအာဒိ. နိဒ္ဒေါသမေဝဿ ကတွာတိ အာဒိတော အနုရူပတ္တမေဝ ကတွာ သဒ္ဓမ္မံ ကထေဿာမာတိ.

ပရိတဿနာ ဥပါဒါနန္တိ ဘယပရိတဿနာ ဒိဋ္ဌုပါဒါနံ. အနတ္တနိ သတိ အနတ္တကတာနိ ကမ္မာနိ ကမတ္တာနံ ဖုသိဿန္တီတိ ဘယပရိတဿနာ စေဝ ဒိဋ္ဌုပါဒါနဉ္စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ပဋိနိဝတ္တတီတိ ယထာရဒ္ဓဝိပဿနာတော ပဋိနိဝတ္တတိ၊ နာသက္ခီတိ အတ္ထော. ကသ္မာ ပနေတဿ ဝိပဿနမနုယုဉ္ဇန္တဿ ဧဝံ အဟောသီတိ တတ္ထ ကာရဏံ ဝဒတိ ‘‘အယံ ကိရာ’’တိအာဒိနာ. ဧဝန္တိ ‘‘ကော နု ခေါ မေ အတ္တာ’’တိ ဧဝံ န ဟောတိ. တာဝတိကာ ဝိဿတ္ထီတိ ‘‘မယှံ ဓမ္မံ ဒေသေတူ’’တိ ဝုတ္တဝိဿာသော အတ္ထီတိ အတ္ထော. ဣဒံ ကစ္စာနသတ္ထံ အဒ္ဒသာတိ ယောဇနာ. ‘‘ဒွယနိဿိတော၊ ကစ္စာန၊ လောကော’’တိအာဒိ ဒိဋ္ဌိဝိနိဝေဌနာ. ‘‘ဧတေ တေ၊ ကစ္စာန၊ ဥဘော အန္တေ အနုပဂမ္မာ’’တိအာဒိ ဗုဒ္ဓဗလဒီပနာ.

ဆန္နသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၉-၁၀. ရာဟုလသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

၉၁-၉၂. ဧတာနိ သုတ္တာနိ. ဣဓာဂတာနီတိ ဣမသ္မိံ ဝဂ္ဂေ အာနီတာနိ သင်္ဂီတိကာရေဟီတိ.

ရာဟုလသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ထေရဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.