၈. ခဇ္ဇနီယဝဂ္ဂေါ

၁-၃. အဿာဒသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

၇၃-၇၅. စတုသစ္စမေဝ ကထိတံ အဿာဒါဒီနဉ္စေဝ သမုဒယာဒီနဉ္စ ဝသေန ဒေသနာယ ပဝတ္တတ္တာ. ယသ္မာ အဿာဒေါ သမုဒယသစ္စံ၊ အာဒီနဝေါ ဒုက္ခသစ္စံ၊ နိဿရဏံ မဂ္ဂသစ္စံ နိရောဓသစ္စဉ္စာတိ ဝုတ္တောဝါယမတ္ထော၊ ဒုတိယေ သမုဒယဿာဒေါ သမုဒယသစ္စံ၊ အာဒီနဝေါ ဒုက္ခသစ္စံ၊ အတ္ထင်္ဂမော နိရောဓသစ္စံ၊ နိဿရဏံ မဂ္ဂသစ္စန္တိ ဝုတ္တောဝါယမတ္ထော၊ တတိယံ အရိယသာဝကဿေဝ ဝသေန ဝုတ္တံ.

အဿာဒသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၄. အရဟန္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၇၆. ယတ္တကာ သတ္တာဝါသာတိ တသ္မိံ တသ္မိံ သတ္တနိကာယေ အာဝသနဋ္ဌေန သတ္တာ ဧဝ သတ္တာဝါသာ. တေန ယတ္တကာ သတ္တာဝါသာ၊ တေဟိ သဗ္ဗေဟိပိ ဧတေ အဂ္ဂါ ဧတေ သေဋ္ဌာ၊ ယေ ဣမေ အရဟန္တာတိ ဒဿေတိ. ပုရိမနယေနေဝါတိ ပုရိမသ္မိံ သတ္တဋ္ဌာနကောသလ္လသုတ္တေ ဝုတ္တနယေန.

တဒတ္ထပရိဒီပနာဟီတိ ‘‘ပဉ္စက္ခန္ဓေ ပရိညာယ. တဏှာ တေသံ န ဝိဇ္ဇတိ. အသ္မိမာနော သမုစ္ဆိန္နော’’တိအာဒိနာ တဿ ယထာနိဒ္ဒိဋ္ဌဿ သုတ္တဿ အတ္ထဒီပနာဟိ စေဝ ‘‘အနေဇံ တေ အနုပ္ပတ္တာ၊ စိတ္တံ တေသံ အနာဝိလ’’န္တိအာဒိနာ ဝိသေသတ္ထပရိဒီပနာဟိ စ. ဈာနမဂ္ဂဖလပရိယာပန္နံ အတိသယိတသုခံ ဧတေသမတ္ထီတိ သုခိနောတိ အာဟ ‘‘ဈာန။ပေ။ သုခိတာ’’တိ. တဏှာ တေသံ န ဝိဇ္ဇတီတိ ဧတ္ထ တေသံ အပါယဒုက္ခဇနိကာ တဏှာ န ဝိဇ္ဇတီတိ ဝုတ္တံ. ဝဋ္ဋမူလိကာယ တဏှာယ အဘာဝါ ‘‘နန္ဒီ တေသံ န ဝိဇ္ဇတီ’’တိ ဧတ္ထ ဝုစ္စတီတိ. ဣမဿပီတိ ပိ-သဒ္ဒေန ဒုက္ခဿာဘာဝေနပီတိ ဒုက္ခာဘာဝေါ ဝိယ ဝဋ္ဋမူလိကတဏှာဘာဝေါ သမ္ပိဏ္ဍီယတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တေန ဟိ တေ အနုပါဒိသေသနိဗ္ဗာနပ္ပတ္တိယာ အစ္စန္တသုခိတာ ဧဝါတိ ဝုစ္စန္တီတိ. ‘‘သေယျောဟမသ္မီ’’တိအာဒိနယပ္ပဝတ္တိယာ နဝဝိဓော. ဉာဏေနာတိ အဂ္ဂမဂ္ဂညာဏေန.

အရဟတ္တံ အနုပ္ပတ္တာ. အလိတ္တာတိ အမက္ခိတာ. ဗြဟ္မဘူတာတိ ဗြဟ္မဘာဝံ ပတ္တာ၊ ဗြဟ္မတော ဝါ အရိယမဂ္ဂဉာဏတော ဘူတာ အရိယာယ ဇာတိယာ ဇာတာ. သတ္တ သဒ္ဓမ္မာ ဂေါစရော ပဝတ္တိဋ္ဌာနံ ဧတေသန္တိ သတ္တသဒ္ဓမ္မဂေါစရာ.

နိရာသင်္ကစာရော နာမ ဂဟိတော ကုတောစိပိ တေသံ အာသင်္ကာယ အဘာဝတော. သမ္မာဒိဋ္ဌိအာဒီဟိ ဒသဟိ အင်္ဂေဟိ သမ္မာဝိမုတ္တိ-သမ္မာဉာဏပရိယောသာနေဟိ. ‘‘အာဂုံ န ကရောတီ’’တိအာဒီဟိ စတူဟိ ကာရဏေဟိ. တဏှာ တေသံ န ဝိဇ္ဇတီတိ ဣဒမ္ပိ တဏှာပဟာနဿ ဗဟူပကာရတာဒဿနံ. တေနာဟ ‘‘ဒါသကာရိကာ တဏှာပိ တေသံ နတ္ထီ’’တိ.

န ဝိကမ္ပန္တိ ‘‘သေယျောဟမသ္မီ’’တိအာဒိနာ.

ဥဒ္ဓံ တိရိယံ အပါစီနန္တိ ဧတ္ထ ‘‘ဥဒ္ဓံ ဝုစ္စတီ’’တိအာဒိနာ ရူပမုခေန အတ္တဘာဝံ ဂဟေတွာ ပဝတ္တော ပဌမနယော. ကာလတ္တယဝသေန ဓမ္မပ္ပဝတ္တိံ ဂဟေတွာ ပဝတ္တော ဒုတိယနယော. ဌာနဝသေန သကလလောကဓာတုံ ဂဟေတွာ ပဝတ္တော တတိယနယော. ဗုဒ္ဓါတိ စတ္တာရိ သစ္စာနိ ဗုဒ္ဓဝန္တော.

သီဟနာဒသမောဓာနန္တိ သီဟနာဒါနံ သံကလနံ. လောကေ အတ္တနော ဥတ္တရိတရဿာဘာဝါ အနုတ္တရာ. ဥတ္တရော တာဝ တိဋ္ဌတု ပုရိသော၊ သဒိသောပိ တာဝ နတ္ထီတိ အသဒိသာ. သကလမ္ပိ ဘဝံ ဥတ္တရိတွာ ဘဝပိဋ္ဌေ ဌတွာ ဝိမုတ္တိသုခေန သုခိတတ္တာဒိဝသေန ဧကဝီသတိယာကာရေဟိ သီဟနာဒံ နဒန္တိ.

အရဟန္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၅. ဒုတိယအရဟန္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၇၇. သုဒ္ဓိကမေဝါတိ သုဒ္ဓသံခိတ္တဗန္ဓမေဝ ကတွာ.

ဒုတိယအရဟန္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၆. သီဟသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၇၈. သီဟောတိ ပရိဿယသဟနတော ပဋိပက္ခဟနနတော စ ‘‘သီဟော’တိ လဒ္ဓနာမော မိဂါဓိပတိ. စတ္တာရောတိ စ သမာနေပိ သီဟဇာတိကဘာဝေ ဝဏ္ဏဝိသေသာဒိသိဒ္ဓေန ဝိသေသေန စတ္တာရော သီဟာ. တေ ဣဒါနိ နာမတော ဝဏ္ဏတော အာဟာရတော ဒဿေတွာ ဣဓာဓိပ္ပေတသီဟံ နာနပ္ပကာရတော ဝိဘာဝေတုံ ‘‘တိဏသီဟော’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တိဏဘက္ခော သီဟော တိဏသီဟော ပုရိမပဒေ ဥတ္တရပဒလောပေန ယထာ ‘‘သာကပတ္ထိဝေါ’’တိ. ကာဠဝဏ္ဏတာယ ကာဠသီဟော. တထာ ပဏ္ဍုသီဟော. တေနာဟ ‘‘ကာဠသီဟော ကာဠဂါဝိသဒိသော၊ ပဏ္ဍုသီဟော ပဏ္ဍုပလာသဝဏ္ဏဂါဝိသဒိသော’’တိ. ရတ္တကမ္ဗလဿ ဝိယ ကေသရော ကေသရကလာပေါ ဧတဿ အတ္ထီတိ ကေသရီ. လာခါရသပရိကမ္မကတေဟိ ဝိယ ပါဒပရိယန္တေဟီတိ ယောဇနာ.

ကမ္မာနုဘာဝသိဒ္ဓအာဓိပစ္စမဟေသက္ခတာဟိ သဗ္ဗမိဂဂဏဿ ရာဇာ သုဝဏ္ဏဂုဟတော ဝါတိအာဒိ ‘‘သီဟဿ ဝိဟာရော ကိရိယာ ဧဝံ ဟောတီ’’တိ ကတွာ ဝုတ္တံ.

သမံ ပတိဋ္ဌာပေတွာတိ သဗ္ဗဘာဂေဟိ သမမေဝ ဘူမိယံ ပတိဋ္ဌာပေတွာ. အာကဍ္ဎိတွာတိ ပုရတော အာကဍ္ဎိတွာ. အဘိဟရိတွာတိ အဘိမုခံ ဟရိတွာ. သင်္ဃာတန္တိ ဝိနာသံ. ဝီသတိယဋ္ဌိကံ ဌာနံ ဥသဘံ.

သမသီဟောတိ သမဇာတိကော သမဘာဂေါ စ သီဟော. သမာနောသ္မီတိ ဒေသနာမတ္တံ၊ သမပ္ပဘာဝတာယပိ န ဘာယတိ. သက္ကာယဒိဋ္ဌိဗလဝတာယာတိ ‘‘ကေ အညေ အမှေဟိ ဥတ္တရိတရာ၊ အထ ခေါ မယမေဝ မဟာဗလာ’’တိ ဧဝံ ဗလာတိမာနနိမိတ္တာယ အဟင်္ကာရဟေတုဘူတာယ သက္ကာယဒိဋ္ဌိယာ ဗလဘာဝေန. သက္ကာယဒိဋ္ဌိပဟီနတ္တာတိ သက္ကာယဒိဋ္ဌိယာ ပဟီနတ္တာ နိရဟင်္ကာရတ္တာ အတ္တသိနေဟဿ သုဋ္ဌု သမုဂ္ဃါဋိတတ္တာ န ဘာယတိ.

တထာ တထာတိ သီဟသဒိသတာဒိနာ တေန တေန ပကာရေန အတ္တာနံ ကထေသီတိ ဝတွာ တမတ္ထံ ဝိဝရိတွာ ဒဿေတုံ ‘‘သီဟောတိ ခေါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

ကတာဘိနီဟာရဿ လောကနာထဿ ဗောဓိယာ နိယတဘာဝပ္ပတ္တိယာ ဧကန္တဘာဝီဗုဒ္ဓဘာဝေါတိ ကတွာ ‘‘တီသု ပါသာဒေသု နိဝါသကာလော၊ မဂဓရညော ပဋိညာဒါနကာလော၊ ပါယာသဿ ပရိဘုတ္တကာလော’’တိအာဒိနာ အဘိသမ္ဗောဓိတော ပုရိမာဝတ္ထာပိ သီဟသဒိသံ ကတွာ ဒဿိတာ. ဘာဝိနိ၊ ဘူတောပစာရောပိ ဟိ လောကဝေါဟာရော. ဝိဇ္ဇာဘာဝသာမညတော ဘူတဝိဇ္ဇာ ဣတရဝိဇ္ဇာပိ ဧကဇ္ဈံ ဂဟေတွာ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒသမ္မသနတော တံ ပုရေတရံ သိဒ္ဓံ ဝိပါကံ ဝိယ ကတွာ အာဟ ‘‘တိဿော ဝိဇ္ဇာ ဝိသောဓေတွာ’’တိ. အနုလောမပဋိလောမတော ပဝတ္တဉာဏဝသေန ‘‘ယမကဉာဏမန္ထနေနာ’’တိ ဝုတ္တံ.

တတ္ထ ဝိဟရန္တဿာတိ အဇပါလနိဂြောဓမူလေ ဝိဟရန္တဿ. ဧကာဒသမေ ဒိဝသေတိ သတ္တသတ္တာဟတော ပရံ ဧကာဒသမေ ဒိဝသေ. အစလပလ္လင်္ကေတိ ဣသိပတနေ ဓမ္မစက္ကပဝတ္တနတ္ထံ နိသိန္နပလ္လင်္ကေ. တမ္ပိ ဟိ ကေနစိ အပ္ပဋိဝတ္တိယဓမ္မစက္ကပဝတ္တနတ္ထံ နိသဇ္ဇာတိ ကတွာ ဝဇိရာသနံ ဝိယ အစလပလ္လင်္ကံ ဝုစ္စတိ. ဣမသ္မိဉ္စ ပန ပဒေတိ ‘‘ဒွေမေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အန္တာ’’တိအာဒိနယပ္ပဝတ္တေ ဣမသ္မိံ သဒ္ဓမ္မကောဋ္ဌာသေ. ဓမ္မဃောသော။ပေ။ ဒသသဟဿိလောကဓာတုံ ပဋိစ္ဆာဒေသိ ‘‘သဗ္ဗတ္ထ ဌိတာ သုဏန္တူ’’တိ အဓိဋ္ဌာနေန. သောဠသဟာကာရေဟီတိ ‘‘ဒုက္ခပရိညာ၊ သမုဒယပ္ပဟာနံ၊ နိရောဓသစ္ဆိကိရိယာ၊ မဂ္ဂဘာဝနာ’’တိ ဧဝံ ဧကေကသ္မိံ မဂ္ဂေ စတ္တာရိ စတ္တာရိ ကတွာ သောဠသဟိ အာကာရေဟိ.

ဝုတ္တောယေဝ၊ န ဣဓ ဝတ္တဗ္ဗော၊ တသ္မာ တတ္ထ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ အဓိပ္ပါယော. ယသ္မာ စ အပရေဟိပိ အဋ္ဌဟိ ကာရဏေဟိ ဘဂဝါ တထာဂတောတိ အာရဘိတွာ ဥဒါနဋ္ဌကထာဒီသုပိ (ဥဒါ. အဋ္ဌ. ၁၈၊ ဣတိဝု. ၃၈) တထာဂတပဒဿ အတ္ထော ဝုတ္တော ဧဝ၊ တသ္မာ တတ္ထ ဝုတ္တနယေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ယဒိပိ ဘဂဝါ န ဗောဓိပလ္လင်္ကေ နိသိန္နမတ္တောဝ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဇာတော၊ တထာပိ တာယ နိသဇ္ဇာယ နိသိန္နောဝ ပနုဇ္ဇ သဗ္ဗပရိဿယံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဇာတော. တထာ ဟိ တံ ‘‘အပရာဇိတပလ္လင်္က’’န္တိ ဝုစ္စတိ. တသ္မာ ‘‘ယာဝ ဗောဓိပလ္လင်္ကာ ဝါ’’တိ ဝတွာ တေန အပရိတုဿန္တော ‘‘ယာဝ အရဟတ္တမဂ္ဂဉာဏာ ဝါ’’တိ အာဟ.

ဣတိ ရူပန္တိ ဧတ္ထ ဣတိ-သဒ္ဒေါ နိဒဿနတ္ထော. တေန ရူပံ သရူပတော ပရိမာဏတော ပရိစ္ဆေဒတော ဒဿိတန္တိ အာဟ ‘‘ဣဒံ ရုပ’’န္တိအာဒိ. ‘‘ဣဒံ ရူပ’’န္တိ ဟိ ဣမိနာ ဘူတုပါဒါယဘေဒရူပံ သရူပတော ဒဿိတံ. ဧတ္တကံ ရူပန္တိ ဣမိနာ တံ ပရိမာဏတော ဒဿိတံ. တဿ စ ပရိမာဏဿ ဧကန္တဘာဝဒဿနေန ‘‘န ဣတော ဘိယျော ရူပံ အတ္ထီ’’တိ ဝုတ္တံ. သဘာဝတောတိ သလက္ခဏတော. သရသတောတိ သကိစ္စတော. ပရိယန္တတောတိ ပရိမာဏပရိယန္တတော. ပရိစ္ဆေဒတောတိ ယတ္တကေ ဌာနေ တဿ ပဝတ္တိ၊ တဿ ပရိစ္ဆေဒနတော. ပရိစ္ဆိန္ဒနတောတိ ပရိယောသာနပ္ပတ္တိတော. တံ သဗ္ဗံ ဒဿိတံ ဟောတိ ယထာဝုတ္တေန ဝိဘာဂေန. အယံ ရူပဿ သမုဒယော နာမာတိ အယံ အာဟာရာဒိ ရူပဿ သမုဒယော နာမ. တေနာဟ ‘‘ဧတ္တာဝတာ’’တိအာဒိ. အတ္ထင်္ဂမောတိ နိရောဓော. ‘‘အာဟာရသမုဒယာ အာဟာရနိရောဓာ’’တိ စ အသာဓာရဏမေဝ ဂဟေတွာ သေသေ အာဒိ-သဒ္ဒေန သင်္ဂဏှာတိ.

ပဏ္ဏာသလက္ခဏပဋိမဏ္ဍိတန္တိ ပဏ္ဏာသဥဒယဗ္ဗယလက္ခဏဝိဘူသိတံ သမုဒယတ္ထင်္ဂမဂဟဏတော. ခီဏာသဝတ္တာတိ အနဝသေသံ သာဝသေသဉ္စ အာသဝါနံ ပရိက္ခီဏတ္တာ. အနာဂါမီနမ္ပိ ဟိ ဘယံ စိတ္တုတြာသော စ န ဟောတီတိ. ဉာဏသံဝေဂေါ ဘယတူပဋ္ဌာနဉာဏံ. ဣတရေသံ ပန ဒေဝါနန္တိ အခီဏာသဝေ ဒေဝေ သန္ဓာယ ဝဒတိ. ဘောတိ ဓမ္မာလပနမတ္တန္တိ ဝါစသိကံ တထာလပနမတ္တံ.

စက္ကန္တိ သတ္ထု အာဏာစက္ကံ၊ တံ ပန ဓမ္မတော အာဂတန္တိ ဓမ္မစက္ကံ. တတ္ထ အရိယသာဝကာနံ ပဋိဝေဓဓမ္မတော အာဂတန္တိ ဓမ္မစက္ကံ. ဣတရေသံ ဒေသနာဓမ္မတော အာဂတန္တိ ဓမ္မစက္ကံ. ဒုဝိဓေပိ ဉာဏံ ပဓာနန္တိ ဉာဏသီသေန ဝုတ္တံ ‘‘ပဋိဝေဓဉာဏမ္ပိ ဒေသနာဉာဏမ္ပီ’’တိ. ဣဒါနိ တံ ဉာဏဒွယံ သရူပတော ဒဿေတုံ ‘‘ပဋိဝေဓဉာဏံ နာမာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ယသ္မာ စဿ ဉာဏဿ သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓတ္တာ ဘဂဝါ တာနိ သဋ္ဌိ နယသဟဿာနိ ဝေနေယျာနံ ဒဿေတုံ သမတ္ထော အဟောသိ၊ တသ္မာ တာနိ သဋ္ဌိ နယသဟဿာနိ တေန ဉာဏေန သဒ္ဓိံယေဝ သိဒ္ဓါနီတိ ကတွာ ဒဿေန္တော ‘‘သဋ္ဌိယာ စ နယသဟဿေဟိ ပဋိဝိဇ္ဈီ’’တိ အာဟ. တိပရိဝဋ္ဋန္တိ ဣဒံ ဒုက္ခန္တိ စ၊ ပရိညေယျန္တိ စ၊ ပရိညာတန္တိ စ ဧဝံ တိပရိဝဋ္ဋံ၊ တံယေဝ ဒွါဒသာကာရံ. တန္တိ ဒေသနာဉာဏံ ပဝတ္တေတိ ဧသ ဘဂဝါ. အပ္ပဋိပုဂ္ဂလောတိ ပတိနိဓိဘူတပုဂ္ဂလရဟိတော. ဧကသဒိသဿာတိ နိဗ္ဗိကာရဿ.

သီဟသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၇. ခဇ္ဇနီယသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၇၉. ဝိပဿနာဝသေနာတိ ဧတရဟိ ရူပဝေဒနာဒယော အနုဿရိတွာ ‘‘ပုဗ္ဗေပါဟံ ဧဝံဝေဒနော အဟောသိ’’န္တိ အတီတာနံ ရူပဝေဒနာဒီနံ ပစ္စုပ္ပန္နေဟိ ဝိသေသာဘာဝဒဿနာ ဝိပဿနာ၊ တဿာ ဝိပဿနာယ ဝသေန. ယွာယံ ‘‘န ဣဒံ အဘိညာဝသေနာ’’တိ ပဋိက္ခေပေါ ကတော၊ တဿ ကာရဏံ ဒဿေန္တော ‘‘အဘိညာဝသေန ဟီ’’တိအာဒိမာဟ. ခန္ဓပဋိဗဒ္ဓါ နာမ ဂေါတ္တဝဏ္ဏဟာရာဒယော. ဧဝံ အနုဿရန္တောတိ ယထာဝုတ္တဝိပဿနာဝသေန အနုဿရန္တော. သဘာဝဓမ္မာနံ ဧဝ အနုဿရဏဿ ဝုတ္တတ္တာ ‘‘သုညတာပဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ.

ယသ္မာ တေ ဧဝ ရူပါဒယော နေဝ အတ္တာ၊ န အတ္တနိယာ အသာရာ အနိဿရာ၊ တသ္မာ တတော သုညာ၊ တေသံ ဘာဝေါ သုညတာ၊ တဿာ လက္ခဏံ ရုပ္ပနာဒိကံ ဒဿေတုံ.

ကိဉ္စာတိ ဟေတုအတ္ထဇောတကေ ကာရဏေ ပစ္စတ္တဝစနန္တိ အာဟ ‘‘ကိဉ္စာတိ ကာရဏပုစ္ဆာ၊ ကေန ကာရဏေန ရူပံ ဝဒေထာ’’တိ. ဧတန္တိ ဧတံ ဘူတုပါဒါယဘေဒံ ဓမ္မဇာတံ. ကေန ကာရဏေန ရူပံ နာမာတိ ကိံ ကာရဏံ နိဿာယ ရူပန္တိ ဝုစ္စတီတိ အတ္ထော. ကာရဏုဒ္ဒေသောတိ ကာရဏဿ ဥဒ္ဒိသနံ. ရုပ္ပတီတိ ဧတ္ထ ရူပံ နာမ သီတာဒိဝိရောဓိပစ္စယသန္နိပါတေန ဝိသဒိသုပ္ပတ္တိ. တေနာဟ ‘‘သီတေနပီ’’တိအာဒိ. ပဗ္ဗတပါဒေတိ စက္ကဝါဠပဗ္ဗတပါဒေ၊ သော ပန တတ္ထ အစ္စုဂ္ဂတော ပါကာရော ဝိယ ဌိတော. တထာ ဟိ တတ္ထ သတ္တာ ဩလမ္ဗန္တာ တိဋ္ဌန္တိ. ဟတ္ထပါသာဂတာတိ ဟတ္ထပါသံ အာဂတာ ဥပါဂတာ. တတ္ထာတိ တသ္မိံ ဟတ္ထပါသာဂတေ သတ္တေ. ဆိဇ္ဇိတွာတိ မုစ္ဆာပတ္တိယာ မုစ္စိတွာ၊ အင်္ဂပစ္စင်္ဂဥစ္ဆေဒဝသေန ဝါ ပရိစ္ဆိဇ္ဇိတွာ. အစ္စန္တခါရေ ဥဒကေတိ အာတပသန္တာပါဘာဝေန အတိသီတဘာဝမေဝ သန္ဓာယ အစ္စန္တခါရတာ ဝုတ္တာ သိယာ. န ဟိ တံ ကပ္ပသဏ္ဌာနဥဒကံ သမ္ပတ္တိကရမဟာမေဃဝုဋ္ဌံ ပထဝီသန္ဓာရကံ ကပ္ပဝိနာသဥဒကံ ဝိယ ခါရံ ဘဝိတုံ အရဟတိ၊ တထာ သတိ ပထဝီပိ ဝိလီယေယျာတိ. မဟိံသကရဋ္ဌံ နာမ ဟိမဝန္တပဒေသေ ဧကံ ရဋ္ဌံ.

အဝီစိမဟာနိရယေတိ သဥဿဒံ အဝီစိနိရယံ ဝုတ္တံ. ဂင်္ဂါပိဋ္ဌေတိ ဂင်္ဂါတီရေ.

သရန္တာ ဂစ္ဆန္တီတိ သရီသပပဒဿ အတ္ထံ ဝဒတိ. ဧတန္တိ ရုပ္ပနံ. ယထာ ကဌိနတာ ပထဝိယာ ပစ္စတ္တလက္ခဏံ၊ ဧဝံ ရုပ္ပနံ ရူပက္ခန္ဓဿ ပစ္စတ္တလက္ခဏံ၊ သဘာဝဘူတလက္ခဏန္တိ အတ္ထော.

ပုရိမသဒိသန္တိ ပုရိမေ ရူပက္ခန္ဓေ ဝုတ္တေန သဒိသံ. တံ ‘‘ကိန္တိ ကာရဏပုစ္ဆာ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သုခံ ဣဋ္ဌာရမ္မဏံ. သုခါဒီနံ ဝေဒနာနံ. ပစ္စယတောတိ အာရမ္မဏပစ္စယတော. အယမတ္ထောတိ ‘‘သုခါရမ္မဏံ သုခန္တိ ဝုစ္စတီ’’တိ အယမတ္ထော. ဥတ္တရပဒလောပေန ဟေသ နိဒ္ဒေသော. ဝေဒယတီတိ အနုဘဝတိ. ဝေဒယိတလက္ခဏာတိ အနုဘဝနလက္ခဏာ.

နီလပုပ္ဖေတိ နီလဝဏ္ဏပုပ္ဖေ. ဝတ္ထေ ဝါတိ နီလဝတ္ထေ. ဝါ-သဒ္ဒေန ဝဏ္ဏဓာတုအာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ. အပ္ပနံ ဝါ ဈာနံ ဝါပေန္တော. ဥပ္ပဇ္ဇနသညာပီတိ ယံ ကိဉ္စိ နီလံ ရူပါယတနံ အာရဗ္ဘ ဥပ္ပဇ္ဇနသညာပိ၊ ယာ ပကိဏ္ဏကသညာတိ ဝုစ္စတိ.

ရူပတ္တာယာတိ ရူပဘာဝါယ. ယာဂုမေဝါတိ ယာဂုဘာဝိနမေဝ ဝတ္ထုံ. ယာဂုတ္တာယ ယာဂုဘာဝါယ. ပစတိ နာမ ပုဂ္ဂလော. ဧဝန္တိ ယထာ ယာဂုအာဒိဝတ္ထုံ ပုရိသော ယာဂုအာဒိအတ္ထာယ ပစတိ နိပ္ဖါဒေတိ၊ အယံ ဧဝံ ရုပ္ပနာဒိသဘာဝေ ဓမ္မသမူဟေ ယထာသကံ ပစ္စယေဟိ အဘိသင်္ခရိယမာနေ စေတနာပဓာနော ဓမ္မသမူဟော ပဝတ္တနတ္ထံ ဝိသေသပစ္စယော ဟုတွာ တေ အဘိသင်္ခရောတိ နိရောပေတိ နိဗ္ဗတ္တေတိ. တေနာဟ ‘‘ပစ္စယေဟီ’’တိအာဒိ. ရူပမေဝါတိ ရူပသဘာဝမေဝ၊ န အညံ သဘာဝံ. အဘိသင်္ခရောတီတိ ဣတရေဟိ ပစ္စယဓမ္မေဟိ အဓိကံ သုဋ္ဌု ပစ္စယတံ ကရောတိ. ‘‘ဥပဂစ္ဆတိ ယာပေတိ အာယူဟတီ’’တိ တဿေဝ ဝေဝစနာနိ. အဘိသင်္ခရဏမေဝ ဟိ အာယူဟနာဒီနိ. နိဗ္ဗတ္တေတီတိ တေသံ ဓမ္မာနံ ရုပ္ပနာဒိဘာဝေန နိဗ္ဗတ္တိယာ ပစ္စယော ဟောတီတိ အတ္ထော. စေတယိတလက္ခဏဿ သင်္ခါရဿာတိ ဣဒံ သင်္ခါရက္ခန္ဓဓမ္မာနံ စေတနာပဓာနတ္တာ ဝုတ္တံ. တထာ ဟိ ဘဂဝါ သုတ္တန္တဘာဇနီယေ သင်္ခါရက္ခန္ဓံ ဝိဘဇန္တေန စေတနာဝ ဝိဘတ္တာ.

ဝါတိင်္ဂဏံ ဗြဟတိဖလံ. စတုရဿဝလ္လီတိ တိဝုတာလတာ. အခါရိကန္တိ ခါရရသရဟိတံ၊ တံ ပန ပဏ္ဏဖလာဒိ. ယတ္ထ လောဏရသော အဓိကော၊ တံ လောဏိကန္တိ အာဟ ‘‘လောဏယာဂူ’’တိအာဒိ. အမ္ဗိလာဒိဘေဒံ ရသံ.

အာကာရသဏ္ဌာနဂဟဏဝသေနာတိ နီလပီတာဒိအာကာရဂဟဏဝသေန စေဝ ဝဋ္ဋစတုရဿာဒိသဏ္ဌာနဂဟဏဝသေန စ. ဝိနာပိ အာကာရသဏ္ဌာနာတိ အာကာရသဏ္ဌာနေဟိ ဝိနာ၊ တေ ဌပေတွာပိ. ပစ္စတ္တဘေဒဂဟဏဝသေနာတိ တဿ တဿ အာရမ္မဏဿ ပဘေဒဂဟဏဝသေန. အသမ္မောဟတောတိ ယာထာဝတော. ဝိသေသော ဝိသေသတ္ထဒီပနတော၊ အဝိသေသော အယံ ဓမ္မော အဝိသေသဒီပနတော. တေနာဟ ‘‘ဝိသေသော ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ. ဇာနနဉှိ အဝိသိဋ္ဌံ၊ တံ သမာသပဒတော ဥပသဂ္ဂါ ဝိသေသေန္တိ. တထာ ဟိ သဉ္ဇာနနပဒံ ပစ္စဘိညာဏနိမိတ္တံ အာကာရဂဟဏမတ္တံ ဗောဓေတိ၊ ဝိဇာနနပဒံ တတော ဝိသိဋ္ဌဝိသယဂဟဏံ. ပဇာနနပဒံ ပန တတောပိ ဝိသိဋ္ဌတရံ ပကာရတော အဝဗောဓံ ဗောဓေတိ. တေနာဟ ‘‘တဿာပီ’’တိအာဒိ. အာရမ္မဏသဉ္ဇာနနမတ္တမေဝါတိ နီလာဒိဘေဒဿ အာရမ္မဏဿ သလ္လက္ခဏမတ္တမေဝ. အဝဓာရဏေန လက္ခဏပဋိဝေဓတ္တံ နိဝတ္တေတိ. တေနာဟ ‘‘အနိစ္စ’’န္တိအာဒိ. ဉာဏသမ္ပယုတ္တစိတ္တေဟိ ဝိပဿန္တဿ ဝိပဿနာယ ပဂုဏဘာဝေ သတိ ဉာဏဝိပ္ပယုတ္တေန စိတ္တေနပိ ဝိပဿနာ ဟောတိယေဝါတိ အာဟ ‘‘အနိစ္စာဒိဝသေန လက္ခဏပဋိဝေဓဉ္စ ပါပေတီ’’တိ. ပဋိဝေဓန္တိ စ ဥပလဒ္ဓိမေဝ ဝဒတိ၊ န ပဋိဝိဇ္ဈနံ. တေနာဟ ‘‘ဥဿက္ကိတွာ ပနာ’’တိအာဒိ. ဥဿက္ကိတွာတိ ဥဿက္ကာပေတွာ မဂ္ဂပါတုဘာဝမ္ပိ ပါပေတိ အသမ္မောဟသဘာဝတ္တာ. ယထာ လက္ခဏပဋိဝေဓကာလေ သဉ္ဇာနနလက္ခဏဝသေန သညာဏအနုရူပဝသေနေဝ ပဝတ္တံ၊ ဧဝံ ဝိညာဏဝိဇာနနဝသေန ဝါယံ အနုရူပဝသေနေဝ ပဝတ္တတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

ဣဒါနိ တမတ္ထံ ဟေရညိကာဒိဥပမာယ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ယထာ ဟီ’’တိအာဒိမာဟ. ဟိရညံ ဝုစ္စတိ ကဟာပဏံ၊ ဟိရညဇာနနေ နိယုတ္တော ဟေရညိကော. လောကဝေါဟာရေ အဇာတာ အသဉ္ဇာတာ ဗုဒ္ဓိ ဧတဿာတိ အဇာတဗုဒ္ဓိ၊ ဗာလဒါရကော. ဝေါဟာရကုသလော ဂါမဝါသီ ပုရိသော ဂါမိကပုရိသော. ဥပဘောဂပရိဘောဂါရဟတ္တာ ဥပဘောဂပရိဘောဂံ. တမ္ဗကံသမယတ္တာ ကူဋော. မဟာသာရတ္တာ ဆေကော. အဍ္ဎသာရတ္တာ ကရဋော. နိဟီနသာရတ္တာ သဏှော. ဧတ္ထ စ ယထာ ဟေရညိကော ကဟာပဏံ စိတ္တာဒိဘာဝတော ဥဒ္ဓံ ကူဋာဒိဘာဝံ ရူပဒဿနာဒိဝသေန ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနတောပိ ဇာနန္တော အနေကာကာရတော ဇာနာတိ၊ ဧဝံ ပညာ အာရမ္မဏံ နာနပ္ပကာရတော ဇာနာတိ ပဋိဝိဇ္ဈတိ၊ တာယ သဒ္ဓိံ ပဝတ္တမာနဝိညာဏမ္ပိ ယထာဝိသယံ အာရမ္မဏံ ဇာနာတိ.

ဧဝံ သွာယံ နေသံ ဇာနနေ ဝိသေသော အညေသံ အဝိသယော၊ ဗုဒ္ဓါနံ ဧဝ ဝိသယောတိ ဣဒံ ဝိသေသံ မိလိန္ဒပဉှေန ဝိဘာဝေတုံ ‘‘တေနာဟာ’’တိအာဒိမာဟ၊ တံ သုဝိညေယျမေဝ.

အတ္တသုညာနံ သဘာဝဓမ္မာနံ ဓမ္မမတ္တတာယ ကထိတတ္တာ ‘‘အနတ္တလက္ခဏံ ကထေတွာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဟေဋ္ဌိမမဂ္ဂါ စ ယဒိ အဓိဂတာ၊ အရဟတ္တဿ အနဓိဂတတ္တာ ‘‘ဧကဒေသမတ္တေနာ’’တိ ဝုတ္တံ၊ တံ အနိစ္စလက္ခဏံ ဒဿေတုံ ဣဒံ ပဗ္ဗမာရဒ္ဓံ၊ ဣတရာနိ ဒွေ လက္ခဏာနိ တဿ ပရိဟာရဘာဝေနာတိ အဓိပ္ပါယော.

ယသ္မာ ပနေတ္ထ ‘‘တံ ကိံ မညထ၊ ဘိက္ခဝေ’’တိအာဒိဒေသနာယ တီသု လက္ခဏေသု ဣဒမေဝ ပဓာနဘာဝေန ဒဿိတံ၊ ဣဒံ အပ္ပဓာနဘာဝေနာတိ န သက္ကာ ဝတ္တုံ၊ တသ္မာ ‘‘တီဏိ လက္ခဏာနိ သမောဓာနေတွာ ဒဿေတုမ္ပီ’’တိ ဝုတ္တံ. အပစိနာတီတိ အပစယဂါမိဓမ္မေ နိဝတ္တေတိ ဧကံသတော အပစယဂါမိပဋိပဒါယ ပရိပူရဏတော. တေနာဟ ‘‘နော အာစိနာတီ’’တိအာဒိ. ဝဋ္ဋံ ဝိနာသေတီတိ ဝိဓမတိ အဒဿနံ ဂမေတိ. နေဝ စိနာတီတိ န ဝဍ္ဎေတိ. တဒေဝါတိ တံ ဝဋ္ဋံ ဧဝ. ဝိဿဇ္ဇေတီတိ ဆဍ္ဍေတိ. ဝိကိရတီတိ ဝိဒ္ဓံသေတိ. ဝိဓူပေတီတိ ဝဋ္ဋတ္တယသင်္ခါတံ အဂ္ဂိက္ခန္ဓံ ဝိဂတဓူမံ ဝိဂတသန္တာပံ ကရောတီတိ အတ္ထောတိ အာဟ ‘‘နိဗ္ဗာပေတီ’’တိ.

ဧဝံ ပဿန္တိအာဒိ အနာဂါမိဖလေ ဌိတဿ အရိယသာဝကဿ အဂ္ဂမဂ္ဂဖလာဓိဂမာယ ဒေသနာတိ အဓိပ္ပါယေနာဟ ‘‘ဝဋ္ဋံ ဝိနာသေတွာ ဌိတံ မဟာခီဏာသဝံ ဒဿေဿာမီ’’တိ. ခီဏာသဝဿ အနာဂတဘာဝဒဿနံယေဝ၊ သဗ္ဗာ စာယံ ဟေဋ္ဌိမာ ဒေသနာ သုဒ္ဓဝိပဿနာကထာ၊ သဟပဌမမဂ္ဂါ ဝါ သဟဝိဇ္ဇူပမဓမ္မာ ဝါ ဝိပဿနာကထာတိ ဒဿေန္တော ‘‘ဧတ္တကေန ဌာနေနာ’’တိအာဒိမာဟ.

နမဿန္တိယေဝ မဟတာ ဂါရဝဗဟုမာနေန. တေနာဟ ‘‘နမော တေ ပုရိသာဇညာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ နိဒဿနံ ဒဿေန္တော ‘‘အာယသ္မန္တံ နီတတ္ထေရံ ဝိယာ’’တိ ဝတွာ တမတ္ထံ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ထေရော’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ခုရဂ္ဂေယေဝါတိ ကေသောရောပနတ္ထံ ခုရဓာရာယ အဂ္ဂေ သီသေ ဌပိတေ တစပဉ္စကကမ္မဋ္ဌာနမုခေန ဘာဝနံ အနုယုဉ္ဇန္တော အရဟတ္တံ ပတွာ. ဗြဟ္မဝိမာနာတိ ဗြဟ္မာနံ နိဝါသဘူတာ ဝိမာနာ.

ခဇ္ဇနီယသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၈. ပိဏ္ဍောလျသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၈၀. အပကရီယတိ ဧတေနာတိ အပကရဏံ၊ ပဒံ. အပကရဏံ ပကရဏံ ကာရဏန္တိ အတ္ထတော ဧကံ. တေနာဟ ‘‘ကိသ္မိဉ္စိဒေဝ ကာရဏေ’’တိ. နီဟရိတွာတိ အတ္တနော သမီပစာရဘာဝတော အပနေတွာ. တထာကရဏဉ္စ ဧဝမေတေ ဧတ္တကမ္ပိ အပ္ပဋိရူပံ အကတွာ အာယတိံ သမ္မာ ပဋိပဇ္ဇိဿန္တီတိ. လဒ္ဓဗလာတိ လဒ္ဓဉာဏဗလာ.

ဧကဒွီဟိကာယာတိ ဧကေကဿ စေဝ ဒွိန္နံ ဒွိန္နဉ္စ ဤဟိကာ ဂတိ ဥပသင်္ကမနာ ဧကဒွီဟိကာ. တေနာဟ ‘‘ဧကေကော စေဝ ဒွေ ဒွေ စ ဟုတွာ’’တိ. ပုထုဇ္ဇနာနံ သမုဒိတာနံ နာမ ကိရိယာ တာဒိသီပိ သိယာတိ ဝုတ္တံ ‘‘ကေဠိမ္ပိ ကရေယျု’’န္တိ. ပရိကပ္ပနဝသေန သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဥဒ္ဒိဿ ပေသလာ ဘိက္ခူပိ ဧဝံ ကရောန္တီတိ.

ယုဂန္ဓရပဗ္ဗတာဒီနံ အန္တရေ သီဒန္တရံ သမုဒ္ဒံ နာမ. တတ္ထ ကိရ ဝါတော န ဝါယတိ၊ ပတိတံ ယံ ကိဉ္စိပိ သီဒန္တရနဒိယံ ဝိလီယန္တာ သီဒန္တေဝ၊ တသ္မာ တံ ပရိဝါရေတွာ ဌိတာ ယုဂန္ဓရာဒယောပိ သီဒပဗ္ဗတာ နာမ. တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘သီဒန္တရေ သန္နိသိန္နံ မဟာသမုဒ္ဒံ ဝိယာ’’တိ. အာဟာရဟေတူတိ အာမိသဟေတု သပ္ပိတေလာဒိနိမိတ္တံ၊ တေသံ ပဏာမနာ.

ပစ္ဆိမန္တိ နိဟီနံ. တေနာဟ ‘‘လာမက’’န္တိ၊ လာမကန္တော ဣဓာဓိပ္ပေတော –

‘‘မိဂါနံ ကောဋ္ဌုကော အန္တော၊ ပက္ခီနံ ပန ဝါယသော၊

ဧရဏ္ဍော အန္တော ရုက္ခာနံ၊ တယော အန္တာ သမာဂတာ’’တိ. –

အာဒီသု (ဇာ. ၁.၃.၁၃၅) ဝိယ. ဥလတီတိ အဘိစရတိ. အဘိသပန္တိ ဧတေနာတိ အဘိသာပေါ. အဘိသာပဝတ္ထု ပိဏ္ဍောလျံ. အတ္ထော ဖလံ ဝသော ဧတဿာတိ အတ္ထဝသံ၊ ကာရဏံ၊ တမ္ပိ တေသု အတ္ထိ၊ တတ္ထ နိယုတ္တာတိ အတ္ထဝသိကာ.

အန္တော ဟဒယဿ အဗ္ဘန္တရေ အနုပဝိဋ္ဌာ သောကဝတ္ထူဟိ.

အဘိဇ္ဈာယိတာတိ အဘိဇ္ဈာယနသီလော. အဘိဏှပ္ပဝတ္တိယာ စေဝ ဗဟုလဘာဝေန စ ဗဟုလရာဂေါ. ပူတိဘာဝေနာတိ ကုထိတဘာဝေန. ဗျာပါဒေါ ဟိ ဥပ္ပဇ္ဇမာနော စိတ္တံ အပဂန္ဓံ ကရောတိ၊ န သုစိမနုညဘာဝံ. ဘတ္တနိက္ခိတ္တကာကော ဝိယာတိ ဣဒံ ဘတ္တဋ္ဌာနဿ အသရဏေန ကာကဿ နဋ္ဌသတိတာ ပညာယတီတိ ကတွာ ဝုတ္တံ၊ န ဘတ္တနိက္ခိတ္တတာယ. အသဏ္ဌိတောတိ အသဏ္ဌိတစိတ္တော. ကဋ္ဌတ္ထန္တိ ကဋ္ဌေန ကတ္တဗ္ဗကိစ္စံ.

ပါပဝိတက္ကေဟိ ကတော၊ တသ္မာ တေ အနဝသေသတော ပဟာတဗ္ဗာတိ ဒဿနတ္ထံ. ဒွိန္နံ ဝုတ္တတ္တာ ဧကော ပုဗ္ဗဘာဂေါ၊ ဣတရော မိဿကောတိ ဝတ္တုံ ယုတ္တန္တိ အဓိပ္ပါယေန ‘‘ဧတ္ထ စာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဧဝံ တံ ဘာဝေန္တဿ နိရုဇ္ဈန္တိ ဧဝါတိ ဧကေကမိဿကတာဝသေန ဂဟေတဗ္ဗန္တိ ပေါရာဏာ. ဥပရိ တိပရိဝဋ္ဋဒေသနာယ အနိမိတ္တသမာဓိယေဝ ဒီပိတော. တေနာဟ ‘‘ယာဝဉ္စိဒ’’န္တိ. နိဒ္ဒေါသောတိ ဝီတရာဂါဒိနာ နိဒ္ဒေါသော.

ပိဏ္ဍောလျသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၉. ပါလိလေယျသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၈၁. ပရိယာဒိဏ္ဏရူပစိတ္တာတိ ရာဂါဒီဟိ ပရိယာဒိယိတွာ ခေပေတွာ ဂဟိတစိတ္တာ.

ဘဂဝတော စာရော ဝိဒိတော ပရိစယဝသေန. သတ္ထာ ပရိဘောဂံ ကရောတိ အနုဂ္ဂဏှန္တော ‘‘ဧဝံ ဟိဿ ဒုဂ္ဂတိမောက္ခော ဘဝိဿတီ’’တိ. အညတြာတိ ဝိနာ.

နာဂေနာတိ ဗုဒ္ဓနာဂေန အင်္ကုသရဟိတေန. တတော ဧဝ ဥဇုဘူတေန စိတ္တေန. ဤသာဒန္တဿ နင်္ဂလသဒိသဒန္တဿ ဟတ္ထိနော ဧဝံ စိတ္တံ သမေတိ. တတ္ထ ကာရဏမာဟ ‘‘ယဒေကော ရမတီ ဝနေ’’တိ. ဧတေန ကာယဝိဝေကေန ရတိသာမညံ ဝဒတိ.

အတ္တနော ဓမ္မတာယာတိ ပကတိယာ သယမေဝ.

အာသဝါနံ ခယောတိ ဣဓ အရဟတ္တံ အဓိပ္ပေတံ၊ တံ ပန အဂ္ဂမဂ္ဂါနန္တရမေဝါတိ အာဟ ‘‘မဂ္ဂါနန္တရံ အရဟတ္တဖလ’’န္တိ. ဝိစယော ဒေသနာပညာ အဓိပ္ပေတာ၊ သာ စ အနေကဓာ ပဝတ္တာ ဧဝါတိ ဝုတ္တံ ‘‘ဝိစယသော’’တိ၊ အနေကက္ခတ္တုံ ပဝတ္တမာနာပိ ဝိစယော ဧဝါတိ ကတွာ ‘‘ဝိစယေနာ’’တိ အတ္ထော ဝုတ္တော. သာသနဓမ္မောတိ သီလက္ခန္ဓာဒိပရိဒီပနော ပရိယတ္တိဓမ္မော. ပရိဝိတက္ကော ဥဒပါဒိ ‘‘စတ္တာရော သတိပဋ္ဌာနာ’’တိအာဒိနာ၊ ဧဝံ ကောဋ္ဌာသတော ပရိစ္ဆိဇ္ဇ ဒေသိတေ မယာ ဓမ္မေ ကတမဿ ဇာနနဿ အန္တရာ အာသဝါနံ ခယော ဟောတီတိ ဧကစ္စဿ ကင်္ခါ ဟောတိယေဝါတိ အဓိပ္ပါယော. ဒိဋ္ဌိ ဧဝ သမနုပဿနာ ဒိဋ္ဌိသမနုပဿနာ. ဒိဋ္ဌိသင်္ခါရောတိ ဒိဋ္ဌိပစ္စယော သင်္ခါရော. တတော ဧဝ တဏှာပစ္စယော ဟောတီတိ ဝုတ္တံ ‘‘တတောဇော သော သင်္ခါရော’’တိ. တတော တဏှာတော သော သင်္ခါရော ဇာတောတိ စတူသု ဧသ ဒိဋ္ဌိသင်္ခါရော ဒိဋ္ဌူပနိဿယော သင်္ခါရော ဇာယတိ. အဝိဇ္ဇာသမ္ဖဿောတိ အဝိဇ္ဇာသမ္ပယုတ္တသမ္ဖဿော. ဧဝမေတ္ထ ဘဂဝါ သဠာယတနနာမရူပဝိညာဏာနိ သင်္ခါရပက္ခိကာနေဝ ကတွာ ဒဿေတိ.

ဧတ္တကေ ဌာနေတိ ‘‘ဣဓ ဘိက္ခဝေ အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော’’တိအာဒိံ ကတွာ ယာဝ ‘‘န မေ ဘဝိဿတီ’’တိ ဧတ္တကေ ဌာနေ. ဂဟိတဂဟိတဒိဋ္ဌိန္တိ သက္ကာယဒိဋ္ဌိယာ ‘‘သော အတ္တာ၊ သော လောကော’’တိအာဒိနာ ပဝတ္တံ သဿတဒိဋ္ဌိံ၊ နော စဿံ၊ နော စ မေ သိယာ’’တိအာဒိနာ ပဝတ္တံ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိန္တိ တထာ တထာ ဂဟိတဒိဋ္ဌိံ. ‘‘ဣတိ ခေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သောပိ သင်္ခါရော အနိစ္စော’’တိအာဒိဒေသနာယ ဝိဿဇ္ဇာပေန္တော အာဂတော. တတ္ထ တတ္ထေဝါဿ ဥပ္ပန္နဒိဋ္ဌိဝိဝေစနတော ဣမိဿာ ဒေသနာယ ပုဂ္ဂလဇ္ဈာသယေန ပဝတ္တိတတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ တေဝီသတိယာ ဌာနေသု အရဟတ္တပါပနေန ဒေသနာဝိလာသော. တတောဇော သော သင်္ခါရောတိ တတော ဝိစိကိစ္ဆာယ ပစ္စယဘူတတဏှာတော ဇာတော ဝိစိကိစ္ဆာယ သမ္ပယုတ္တော သင်္ခါရော. ယဒိ သဟဇာတာဒိပစ္စယဝသေန တတော တဏှာတော ဇာတောတိ တတောဇော သင်္ခါရောတိ ဝုစ္စေယျ၊ ဣဒမယုတ္တန္တိ ဒဿေန္တော ‘‘တဏှာသမ္ပယုတ္တ။ပေ။ ဇာယတီ’’တိ စောဒေတိ. ဣတရော ဥပနိဿယကောဋိ ဣဓာဓိပ္ပေတာတိ ဒဿေန္တော ‘‘အပ္ပဟီနတ္တာ’’တိ ဝတွာ ‘‘ယဿ ဟီ’’တိအာဒိနာ တမတ္ထံ ဝိဝရတိ. န ဟိ တဏှာယ ဝိစိကိစ္ဆာ သမ္ဘဝတိ. ယဒိ အသတိ သဟဇာတကောဋိယာ ဥပနိဿယကောဋိယာ တဏှာပစ္စယာ ဝိစိကိစ္ဆာယ သမ္ဘဝေါ ဧဝ. ဒိဋ္ဌိယာပီတိ ဒွါသဋ္ဌိဒိဋ္ဌိယာပိ. တေနာဟ ‘‘စတူသု ဟီ’’တိအာဒိ. ဝီသတိ သက္ကာယဒိဋ္ဌိယော သဿတဒိဋ္ဌိံ ဥစ္ဆေဒဒိဋ္ဌိံ ဝိစိကိစ္ဆဉ္စ ပက္ခိပိတွာ ပစ္စေကံ အနိစ္စတာမုခေန ဝိပဿနံ ဒဿေတွာ အရဟတ္တံ ပါပေတွာ ဒေသနာ နိဋ္ဌာပိတာတိ အာဟ ‘‘တေဝီသတိယာ ဌာနေသူ’’တိအာဒိ.

ပါလိလေယျသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၁၀. ပုဏ္ဏမသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၈၂. ဒိဿတိ အပဒိဿတီတိ ဒေသော၊ ကာရဏံ၊ တဉ္စ ခေါ ဉာပကံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ယဉှိ သော ဇာနိတုကာမော ရုပ္ပနာဒိသဘာဝံ၊ ပဌမံ ပန သရူပံ ပုစ္ဆိတွာ ပုန တဿ ဝိသေသော ပုစ္ဆိတဗ္ဗောတိ ပဌမံ ‘‘ဣမေ နု ခေါ’’တိအာဒိနာ ပုစ္ဆံ ကရောတိ၊ ဣဓာပိ စ သော ဝိသေသော ဧဝ တဿ ဘိက္ခုနော အန္တန္တိ ဒဿေတိ. အဇာနန္တော ဝိယ ပုစ္ဆတိ တေသံ ဟေတုန္တိ အဓိပ္ပါယော.

တဏှာဆန္ဒမူလကာ ပဘဝတ္တာ. ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာတိ ဧတ္ထ ဝိသေသတော တဏှုပါဒါနဿ ဂဟဏံ ဣတရဿ တဂ္ဂဟဏေနေဝ ဂဟိတံ တဒဝိနာဘာဝတောတိ ဆန္ဒရာဂေါ ဧဝ ဥဒ္ဓဋော. ဣဒန္တိ တပ္ပဉှပဋိက္ခိပနံ. ယဒိပိ ခန္ဓာ ဥပါဒါနေဟိ အသဟဇာတာပိ ဟောန္တိ ဥပါဒါနဿ အနာရမ္မဏဘူတာပိ၊ ဥပါဒါနံ ပန တေဟိ သဟဇာတမေဝ၊ တဒါရမ္မဏဉ္စ ဟောတိယေဝါတိ ဒဿေတိ. န ဟိ အသဟဇာတံ အနာရမ္မဏဉ္စ ဥပါဒါနံ အတ္ထီတိ. ဣဒါနိ တမတ္ထံ ဝိဝရိတွာ ဒဿေတုံ ‘‘တဏှာသမ္ပယုတ္တသ္မိ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ၊ တံ သုဝိညေယျမေဝ. အာရမ္မဏတောတိ အာရမ္မဏကရဏတော. ‘‘ဧဝံရူပေါ သိယ’’န္တိ ဧဝံပဝတ္တဿ ဆန္ဒရာဂဿ ‘‘ဧဝံဝေဒနော သိယ’’န္တိ ဧဝံပဝတ္တိယာ အဘာဝတော တတ္ထ တတ္ထေဝ နတသင်္ခါရာ ဘိဇ္ဇန္တိ၊ တသ္မာ ရူပဝေဒနာရမ္မဏာနံ ဆန္ဒရာဂါဒီနံ အဘာဝတော အတ္ထေဝ ဆန္ဒရာဂဝေမတ္တတာ. ဆန္ဒရာဂဿ ပဟာနာဒိဝသေန ဆန္ဒရာဂပဋိသံယုတ္တဿ အပုစ္ဆိတတ္တာ၊ ‘‘အနုသန္ဓိ န ဃဋိယတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ကိဉ္စာပိ န ဃဋိယတီတိ အညဿေဝ ပုစ္ဆိတတ္တာ၊ တထာပိ သာနုသန္ဓိကာဝ ပုစ္ဆာ၊ တတော ဧဝ သာနုသန္ဓိကံ ဝိဿဇ္ဇနံ. တတ္ထ ကာရဏမာဟ ‘‘တေသံ တေသ’’န္တိအာဒိနာ. တေန အဇ္ဈာသယာနုသန္ဓိဝသေန သာနုသန္ဓိကာနေဝ ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနာနီတိ ဒဿေတိ.

ပုဏ္ဏမသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ခဇ္ဇနီယဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.