၅. အတ္တဒီပဝဂ္ဂေါ

၁. အတ္တဒီပသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄၃. ဒွီဟိ ဘာဂေဟိ အာပေါ ဧတ္ထ ဂတာတိ ဒီပေါ၊ ဒီပေါ ဝိယာတိ ဒီပေါ ဩဃေဟိ အနဇ္ဈောတ္ထရနီယတာယ. ယော ပရော န ဟောတိ၊ သော အတ္တာ၊ ဣဓ ပန ဓမ္မော အဓိပ္ပေတော. အတ္တာ ဒီပေါ ဧတေသန္တိ အတ္တဒီပါ. ပဋိသရဏတ္ထော ဒီပဋ္ဌောတိ အာဟ – ‘‘အတ္တသရဏာတိ ဣဒံ တဿေဝ ဝေဝစန’’န္တိ. လောကိယလောကုတ္တရော ဓမ္မော အတ္တာ နာမ ဧကန္တနာထဘာဝတော. ပဌမေန ပဒေန ဝုတ္တော ဧဝ အတ္ထော ဒုတိယပဒေန ဝုစ္စတီတိ ဝုတ္တံ ‘‘တေနေဝါဟာ’’တိအာဒိ. ယဝတိ ဧတသ္မာ ဖလံ ပသဝတီတိ ယောနိ၊ ကာရဏံ. ကိံ ပဘုတိ ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနံ ဧတေသန္တိ ကိံ ပဘုတိကာ. ပဟာနဒဿနတ္ထံ အာရဒ္ဓံ. တေနေဝါဟ ‘‘ပုဗ္ဗေ စေဝ။ပေ။ တေ ပဟီယန္တီ’’တိ. န ပရိတဿတိ တဏှာပရိတ္တာသဿ အဘာဝတော. ဝိပဿနင်္ဂေနာတိ ဝိပဿနာသင်္ခါတေန ကာရဏေန.

အတ္တဒီပသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂. ပဋိပဒါသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄၄. သဘာဝတောသန္တော ဝိဇ္ဇမာနော ကာယော ရူပါဒိဓမ္မသမူဟောတိ သက္ကာယောတိ အာဟ – ‘‘သက္ကာယော ဒုက္ခ’’န္တိ. ဒိဋ္ဌိ ဧဝ သမနုပဿနာ၊ ဒိဋ္ဌိသဟိတာ ဝါ သမနုပဿနာ ဒိဋ္ဌိသမနုပဿနာ၊ ဒိဋ္ဌိမညနာယ သဒ္ဓိံ ဣတရမညနာ. သဟ ဝိပဿနာယ စတုမဂ္ဂဉာဏံ သမနုပဿနာ ‘‘စတုန္နံ အရိယသစ္စာနံ သမ္မဒေဝ အနုရူပတော ပဿနာ’’တိ ကတွာ.

ပဋိပဒါသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၃. အနိစ္စသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄၅. ဝိရာဂေါ နာမ မဂ္ဂေါ၊ ဝိမုတ္တိဖလန္တိ အာဟ – ‘‘မဂ္ဂက္ခဏေ ဝိရဇ္ဇတိ၊ ဖလက္ခဏေ ဝိမုစ္စတီ’’တိ. အဂ္ဂဟေတွာတိ ဧဝံ နိရုဇ္ဈမာနေဟိ အာသဝေဟိ ‘‘အဟံ မမာ’’တိ ကဉ္စိ ဓမ္မံ အနာဒိယိတွာ. ‘‘စိတ္တံ ဝိရတ္တံ၊ ဝိမုတ္တံ ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ဖလံ ဂယှတိ၊ ‘‘ခီဏာ ဇာတီ’’တိအာဒိနာ ပစ္စဝေက္ခဏာတိ အာဟ ‘‘သဟ ဖလေန ပစ္စဝေက္ခဏဒဿနတ္ထ’’န္တိ. ဥပရိ ကတ္တဗ္ဗကိစ္စာဘာဝေန ဌိတံ. တေနာဟ ‘‘ဝိမုတ္တတ္တာ ဌိတ’’န္တိ. ယံ ပတ္တဗ္ဗံ၊ တံ အဂ္ဂဖလဿ ပတ္တဘာဝေန အဓိဂတတ္တာ သန္တုဋ္ဌံ ပရိတုဋ္ဌံ.

အနိစ္စသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၄. ဒုတိယအနိစ္စသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄၆. ပုဗ္ဗန္တံ အတီတခန္ဓကောဋ္ဌာသံ. အနုဂတာတိ သဿတာဒီနိ ကပ္ပေတွာ ဂဟဏဝသေန အနုဂတာ. အဋ္ဌာရသ ဒိဋ္ဌိယောတိ စတဿော သဿတဒိဋ္ဌိယော၊ စတဿော ဧကစ္စသဿတဒိဋ္ဌိယော၊ စတဿော အန္တာနန္တိကဒိဋ္ဌိယော၊ စတဿော အမရာဝိက္ခေပဒိဋ္ဌိယော၊ ဒွေ အဓိစ္စသမုပ္ပန္နဒိဋ္ဌိယောတိ ဧဝံ အဋ္ဌာရသ ဒိဋ္ဌိယော န ဟောန္တိ ပစ္စယဃာတေန. အပရန္တန္တိ အနာဂတံ ခန္ဓကောဋ္ဌာသံ သဿတာဒိဘာဝံ ကပ္ပေတွာ ဂဟဏဝသေန အနုဂတာ. သောဠသ သညီဝါဒါ၊ အဋ္ဌ အသညီဝါဒါ၊ အဋ္ဌ နေဝသညီနာသညီဝါဒါ၊ သတ္တ ဥစ္ဆေဒဝါဒါ၊ ပဉ္စ ပရမဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနဝါဒါတိ ဧဝံ စတုစတ္တာလီသ ဒိဋ္ဌိယော န ဟောန္တိ ပစ္စယဃာတေန. သဿတဒိဋ္ဌိထာမသော စေဝ သီလဗ္ဗတဒိဋ္ဌိပရာမာသော စ န ဟောတိ ပစ္စယဃာတေန. တေနာဟ ‘‘ဧတ္တာဝတာ ပဌမမဂ္ဂေါ ဒဿိတော’’တိ အနဝသေသဒိဋ္ဌိပဟာနကိတ္တနတော. ပဟီနာ ဝိက္ခမ္ဘိတာ. ဣဒံ ပနာတိ ‘‘ရူပသ္မိ’’န္တိအာဒိ.

ဒုတိယအနိစ္စသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၅. သမနုပဿနာသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄၇. ပရိပုဏ္ဏဂါဟဝသေနာတိ ပဉ္စက္ခန္ဓေ အသေသေတွာ ဧကဇ္ဈံ ‘‘အတ္တာ’’တိ ဂဟဏဝသေန. ဧတေသံ ပဉ္စန္နံ ဥပါဒါနက္ခန္ဓာနံ အညတရံ ‘‘အတ္တာ’’တိ သမနုပဿန္တိ. ဣတီတိ ဧဝံ. ယဿ ပုဂ္ဂလဿ အယံ အတ္တဒိဋ္ဌိသင်္ခါတာ သမနုပဿနာ အတ္ထိ ပဋိပက္ခေန အဝိဟတတ္တာ သံဝိဇ္ဇတိ. ပဉ္စန္နံ ဣန္ဒြိယာနန္တိ စက္ခာဒီနံ ဣန္ဒြိယာနံ.

အာရမ္မဏန္တိ ကမ္မဝိညာဏဿ အာရမ္မဏံ. မာနဝသေန စ ဒိဋ္ဌိဝသေန စ ‘‘အသ္မီ’’တိ ဂါဟေ သိဇ္ဈန္တေ တံသဟဂတာ တဏှာပိ တဂ္ဂဟိတာဝ ဟောတီတိ ဝုတ္တံ ‘‘တဏှာမာနဒိဋ္ဌိဝသေန အသ္မီတိ ဧဝမ္ပိဿ ဟောတီ’’တိ. ဂဟေတွာတိ အဟံကာရဝတ္ထုဝသေန ဂဟေတွာ. အယံ အဟမသ္မီတိ အယံ စက္ခာဒိကော၊ သုခါဒိကော ဝါ အဟမသ္မိ. ‘‘ရူပီ အတ္တာ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ’’တိ ဧဝမာဒိဂဟဏဝသေန ပဝတ္တနတော ဝုတ္တံ ‘‘ရူပီ ဘဝိဿန္တိအာဒီနိ သဗ္ဗာနိ သဿတမေဝ ဘဇန္တီ’’တိ. ဝိပဿနာဘိနိဝေသတော ပုဗ္ဗေ ယထေဝါကာရာနိ ပဉ္စိန္ဒြိယာနိ၊ အထ ဝိပဿနာဘိနိဝေသတော ပရံ တေနေဝါကာရေန ဌိတေသု စက္ခာဒီသု ဣန္ဒြိယေသု အဝိဇ္ဇာ ပဟီယတိ ဝိပဿနံ ဝဍ္ဎဧတွာ မဂ္ဂဿ ဥပ္ပါဒနေန၊ အထ မဂ္ဂပရမ္ပရာယ အရဟတ္တမဂ္ဂဝိဇ္ဇာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ. တဏှာမာနဒိဋ္ဌိယော ကမ္မသမ္ဘာရဘာဝတော. ကမ္မဿ။ပေ။ ဧကော သန္ဓီတိ ဟေတုဖလသန္ဓိ. ပုန ဧကော သန္ဓီတိ ဖလဟေတုသန္ဓိမာဟ. တယော ပပဉ္စာ အတီတော အဒ္ဓါ အတီတဘဝအဒ္ဓါနံ တေသံ အဓိပ္ပေတတ္တာ. အနာဂတဿ ပစ္စယော ဒဿိတော အဿုတဝတော ပုထုဇ္ဇနဿ ဝသေန. သုတဝတော ပန အရိယသာဝကဿ ဝသေန ဝဋ္ဋဿ ဝူပသမော ဒဿိတောတိ.

သမနုပဿနာသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၆. ခန္ဓသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄၈. တထေဝါတိ အာရမ္မဏဘာဝေနေဝ. အာရမ္မဏကရဏဝသေန ဥပါဒါနေဟိ ဥပါဒါတဗ္ဗန္တိ ဥပါဒါနိယံ. ဣဓာပီတိ ဥပါဒါနက္ခန္ဓေသုပိ. ဝိဘာဂတ္ထေ ဂယှမာနေ အနိဋ္ဌပ္ပသင်္ဂေါပိ သိယာ၊ အဘိဓမ္မေ စ ရာသဋ္ဌော ဧဝ အာဂတော၊ ‘‘တဒေကဇ္ဈံ အဘိသံယုဟိတွာ’’တိ ဝစနတော ‘‘ရာသဋ္ဌေန’’ဣစ္စေဝ ဝုတ္တံ.

ခန္ဓသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၇-၈. သောဏသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

၄၉-၅၀. ဝိသိဋ္ဌောတိ ပဓာနော. ဥတ္တမောတိ ဥက္ကဋ္ဌော. အညံ ကိံ ဘဝေယျာတိ အညံ ကိံ ကာရဏံ ဘဝေယျ တထာ သမနုပဿနာယ အညေသံ အဝိဇ္ဇမာနတာယ ဝစနပရိဋ္ဌိတိပဘိန္နတော. ဝဇိရဘေဒဒေသနံ နာမ အတ္ထတော တေပရိဝဋ္ဋဒေသနာ.

သောဏသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၉-၁၀. နန္ဒိက္ခယသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

၅၁-၅၂. နဝမဒသမေသူတိ သုတ္တဒွယံ သဟေဝ ဥဒ္ဓဋံ၊ ဒွီသုပိ အတ္ထဝဏ္ဏနာယ သရိက္ခဘာဝတော. နန္ဒနဋ္ဌေန နန္ဒီ၊ ရဉ္ဇနဋ္ဌေန ရာဂေါ. သတိပိ သဒ္ဒတ္ထတော ဘေဒေ ‘‘ဣမေသံ အတ္ထတော နိန္နာနာကရဏတာယာ’’တိ ဝတွာပိ ပဟာယကဓမ္မဘေဒေန ပန လဗ္ဘတေဝ ဘေဒမတ္တာတိ ဒဿေတုံ ‘‘နိဗ္ဗိဒါနုပဿနာယ ဝါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဝိရဇ္ဇန္တော ရာဂံ ပဇဟတီတိ သမ္ဗန္ဓော. ဧတ္တာဝတာတိ ‘‘နန္ဒိက္ခယာ ရာဂက္ခယော’’တိ ဧတ္တာဝတာ. ဝိပဿနံ နိဋ္ဌပေတွာ ဝိပဿနာကိစ္စဿ ပရိယောသာနေန. ရာဂက္ခယာတိ ဝုဋ္ဌာနဂါမိနိပရိယောသာနာယ ဝိပဿနာယ ရာဂဿ ခေပိတတ္တာ. အနန္တရံ ဥပ္ပန္နေန အရိယမဂ္ဂေန သမုစ္ဆေဒဝသေန နန္ဒိက္ခယောတိ. တေနာဟ ‘‘ဣဓ မဂ္ဂံ ဒဿေတွာ’’တိ. အနန္တရံ ပန ဥပ္ပန္နေန အရိယဖလေန ပဋိပဿဒ္ဓိဝသေန နန္ဒိရာဂက္ခယာ သဗ္ဗံ သံကိလေသတော စိတ္တံ ဝိမုစ္စတီတိ. တေနာဟ ‘‘ဖလံ ဒဿိတ’’န္တိ.

နန္ဒိက္ခယသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

အတ္တဒီပဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

မူလပဏ္ဏာသကော သမတ္တော.