၃. ဟာလိဒ္ဒိကာနိသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၃. ‘‘အဝန္တိဒက္ခိဏာပထေ’’တိ အညေသု သုတ္တပဒေသု အာဂတတ္တာ အာဟ ‘‘အဝန္တိဒက္ခိဏာပထသင်္ခါတေ’’တိ. မဇ္ဈိမဒေသတော ဟိ ဒက္ခိဏဒိသာယ အဝန္တိရဋ္ဌံ. ပဝတ္တယိတ္ထ ဧတ္ထ လဒ္ဓီတိ ပဝတ္တံ၊ ပဝတ္တိတဗ္ဗဋ္ဌာနန္တိ အာဟ ‘‘လဒ္ဓိပဝတ္တဋ္ဌာနေ’’တိ. ရုပ္ပနသဘာဝေါ ဓမ္မောတိ ကတွာ ရူပဓာတူတိ ရူပက္ခန္ဓော ဝုတ္တော. ရူပဓာတုမှိ အာရမ္မဏပစ္စယဘူတေန ရာဂေန သဟဇာတေနပိ အသဟဇာတေနပိ ဥပနိဿယဘူတေန အပ္ပဟီနဘာဝေနေဝ ဝိနိဗဒ္ဓံ ပဋိဗဒ္ဓံ ကမ္မဝိညာဏံ. ဩကသာရီတိ ဝုစ္စတိ – ‘‘တသ္မိံ ရူပဓာတုသညိတေ ဩကေ သရတိ ပဝတ္တတီ’’တိ ကတွာ. အဝတိ ဧတ္ထ ဂစ္ဆတိ ပဝတ္တတီတိ ဩကံ၊ ပဝတ္တိဋ္ဌာနံ. တေနာဟ – ‘‘ဂေဟသာရီ အာလယသာရီ’’တိ.

ဥဂစ္ဆတိ ဝါ ဧတ္ထ ဝေဒနာဒီဟိ သဒ္ဓိံ သမဝေတီတိ ဩကော၊ စက္ခုရူပါဒိ. ပစ္စယောတိ အာရမ္မဏာဒိဝသေန ပစ္စယော. ပစ္စယော ဟောတီတိ အနန္တရသမနန္တရာဒိနာ စေဝ ကမ္မူပနိဿယအာရမ္မဏာဒိနာ စ. ‘‘ဝိညာဏဓာတု ခေါ၊ ဂဟပတီ’’တိ ဧဝံ ဝုတ္တေ ‘‘ကမ္မဝိညာဏဝိပါကဝိညာဏေသု ကတရံ နု ခေါ’’တိ သမ္မောဟော ဘဝေယျ. တဿ သမ္မောဟဿ ဝိဃာတတ္ထံ အပဂမနတ္ထံ. အသမ္ဘိန္နာဝါတိ အသံကိဏ္ဏာဝ ဒေသနာ ကတာ. အာရမ္မဏဝသေန စတဿော အဘိသင်္ခါရဝိညာဏဋ္ဌိတိယော ဝုတ္တာ – ‘‘ရူပုပယံ ဝါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝိညာဏံ တိဋ္ဌမာနံ တိဋ္ဌေယျ၊ ရူပါရမ္မဏ’’န္တိအာဒိနာ (သံ. နိ. ၃.၅၃). တာ ဝိညာဏဋ္ဌိတိယော ဒဿေတုမ္ပိ.

ဒဠှံ အဘိနိဝေသဝသေန အာရမ္မဏံ ဥပေန္တီတိ ဥပယာ၊ တဏှာဒိဋ္ဌိယော. အဓိဋ္ဌာနဘူတာတိ ပတိဋ္ဌာနဘူတာ. အဘိနိဝေသဘူတာတိ တံ တံ အာရမ္မဏံ အဘိနိဝိဿ အဇ္ဈောသာယ ပဝတ္တိယာ ကာရဏဘူတာ. အနုသယဘူတာတိ ရာဂါနုသယဒိဋ္ဌာနုသယဘူတာ. ဥပရိမကောဋိယာတိ ပဟာနဿ ဥပရိမကောဋိယာ. ဗုဒ္ဓါနညေဝ ဟိ တေ သဝါသနာ ပဟီနာ. ပုဗ္ဗေ အဂ္ဂဟိတံ ဝိညာဏံ အဂ္ဂဟိတမေဝါတိ ကတွာ ကသ္မာ ဣဓ ဒေသနာ ကတာတိ စောဒေတိ – ‘‘ဣဓ ဝိညာဏံ ကသ္မာ ဂဟိတ’’န္တိ. ပုဗ္ဗေ ‘‘ဝိညာဏဓာတုရာဂဝိနိဗန္ဓဉ္စ ဝိညာဏ’’န္တိ ဝုစ္စမာနေ ယထာ ယထာ သမ္မောဟော သိယာ ပစ္စယပစ္စယုပ္ပန္နဝိဘာဂဿ ဒုက္ကရတ္တာ၊ ဣဓ ပန သမ္မောဟဿ ဩကာသောဝ နတ္ထိ အဝိသေသေန ပဉ္စသု ခန္ဓေသု ကိလေသပ္ပဟာနဝသေနာတိ. တေနာဟ ‘‘ကိလေသပ္ပဟာနဒဿနတ္ထ’’န္တိအာဒိ. ကမ္မဝိညာဏေန ဩကံ အသရန္တေနာ’’တိ ဣတ္ထမ္ဘူတလက္ခဏေ ကရဏဝစနံ. အသရန္တေနာတိ အနုပဂစ္ဆန္တေန.

ပစ္စယဋ္ဌေနာတိ အာရမ္မဏာဒိပစ္စယဘာဝေန. နိမိတ္တံ ဥပ္ပတ္တိကံ. အာရမ္မဏ။ပေ။ နိကေတန္တိ အာရမ္မဏကရဏသင်္ခါတေန နိဝါသဋ္ဌာနဘူတေန ရူပမေဝ နိကေတန္တိ ရူပနိမိတ္တနိကေတံ.

ဆန္ဒရာဂဿ ဗလဝဒုဗ္ဗလတာယာတိ အဇ္ဈတ္တခန္ဓပဉ္စကေ ဆန္ဒရာဂဿ ဗလဝဘာဝေန တံ ‘‘ဩကော’’တိ၊ ဗဟိဒ္ဓါ ဆသု အာရမ္မဏေသု တဿ ဒုဗ္ဗလတာယ တာနိ ‘‘နိကေတ’’န္တိ ဝုတ္တာနိ. ဣဒါနိ ယထာဝုတ္တမတ္ထံ ပါကဋံ ကတွာ ဒဿေတုံ ‘‘သမာနေပိ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဩကောတိ ဝုစ္စတိ ဂေဟမေဝ ရတ္တိဋ္ဌာနဘာဝတော. နိကေတန္တိ ဝုစ္စတိ ဥယျာနာဒိ ဒိဝါဋ္ဌာနဘာဝတော. တတော ဒုဗ္ဗလတရော ဟောတိ ဆန္ဒရာဂေါ.

ဂေဟဿိတသုခေနာတိ ဂေဟနိဿိတေန စိတ္တဿ သုခေန သုခိတော သုခပ္ပတ္တော ဟောတိ. ကိစ္စကရဏီယေသူတိ ခုဒ္ဒကေသု စေဝ မဟန္တေသု စ ကတ္တဗ္ဗတ္ထေသု. သယန္တိ အတ္တနာ. အန္တောတိ စိတ္တဇ္ဈာသယေ.

ဧဝံရူပေါတိ ဤဒိသရူပေါ. ဝဏ္ဏသဒ္ဒေါ ဝိယ ရူပသဒ္ဒေါ ရူပါယတနဿ ဝိယ သဏ္ဌာနဿပိ ဝါစကောတိ အဓိပ္ပါယေန ‘‘ဒီဃရဿ ကာဠောဒါတာဒီသု ရူပေသူ’’တိ ဝုတ္တံ. သုခါဒီသူတိ သောမနဿာဒီသု. တတ္ထ ဟိ ‘‘အဘိဏှံ သောမနဿိတော ဘဝေယျ’’န္တိ ပတ္ထနာ သိယာ. ဧဝံသညော နာမာတိ ဝိသယဝသေန သညာဝိသေသပတ္ထနမာဟ. ဧဝံဝိညာဏောတိ ပန ဣဓ ဝိသယမုခေန ဝိညာဏဝိသေသပတ္ထနံ ဝဒတိ – ‘‘ဧဝံနိပုဏရူပဒဿနသမတ္ထံ၊ ဧဝံပဉ္စပသာဒပဋိမဏ္ဍိတနိဿယဉ္စ မေ ဝိညာဏံ ဘဝေယျာ’’တိ.

ဝဋ္ဋံ ပုရတော အကုရူမာနောတိ လောကေ စိတ္တံ အပတ္ထေန္တော. အသိလိဋ္ဌံ ပုဗ္ဗေနာပရံ အသမ္ဗဒ္ဓံ. ဝဒန္တိ ဧတေနာတိ ဝါဒေါ၊ ဒေါသောတိ အာဟ – ‘‘တုယှံ ဒေါသော’’တိအာဒိ. ဣဓေဝ ဣမသ္မိံယေဝ သမာဂမေ. နိဗ္ဗေဌေဟိ ဒေါသတော အတ္တာနံ မောစေဟိ.

ဟာလိဒ္ဒိကာနိသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.