၇. မဟာဝဂ္ဂေါ

၁. အဿုတဝါသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၆၁. ‘‘အဿုတဝါ’’တိ သောတဒွါရာနုသာရေန ဥပဓာရိတံ၊ ဥပဓာရဏံ ဝါ သုတံ အဿ အတ္ထီတိ သုတဝါ၊ တပ္ပဋိက္ခေပေန န သုတဝါတိ အဿုတဝါ. ဝါ-သဒ္ဒေါ စာယံ ပသံသာယံ၊ အတိသယဿ ဝါ ဗောဓနကော၊ တသ္မာ ယဿ ပသံသိတံ၊ အတိသယေန ဝါ သုတံ အတ္ထိ၊ သော ‘‘သုတဝါ’’တိ သံကိလေသဝိဒ္ဓံသနသမတ္ထော ပရိယတ္တိဓမ္မပရိစယော ‘‘တံ သုတွာ တထတ္တာယ ပဋိပတ္တိ စ သုတဝါ’’တိ ဣမိနာ ပဒေန ပကာသိတော. အထ ဝါ သောတဗ္ဗယုတ္တံ သုတွာ ကတ္တဗ္ဗနိပ္ဖတ္တိံ သုဏီတိ သုတဝါ. တပ္ပဋိက္ခေပေန န သုတဝါတိ အဿုတဝါ. တေနာဟု ပေါရာဏာ ‘‘အာဂမာဓိဂမာဘာဝါ၊ ဉေယျော အဿုတဝါ ဣတီ’’တိ. တထာ စာဟ ‘‘ခန္ဓဓာတု။ပေ။ ဝိနိစ္ဆယရဟိတော’’တိ. တတ္ထ ဝါစုဂ္ဂတကရဏံ ဥဂ္ဂဟော၊ တတ္ထ ပရိပုစ္ဆနံ ပရိပုစ္ဆာ၊ ကုသလေဟိ သဟ စောဒနာပရိဟရဏဝသေန ဝိနိစ္ဆယဿ ကာရဏံ ဝိနိစ္ဆယော. ပုထူနန္တိ ဗဟူနံ. ကိလေသာဒီနံ ကိလေသာဘိသင်္ခါရာနံ ဝိတ္ထာရေတဗ္ဗံ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂနိဒ္ဒေသေသု (မဟာနိ. ၅၁၊ ၉၄) အာဂတနယေန. အန္ဓပုထုဇ္ဇနော ဂဟိတော ‘‘နာလံ နိဗ္ဗိန္ဒိတု’’န္တိအာဒိဝစနတော. အာသန္နပစ္စက္ခဝါစီ ဣဒံ-သဒ္ဒေါတိ အာဟ ‘‘ဣမသ္မိန္တိ ပစ္စုပ္ပန္နပစ္စက္ခကာယံ ဒဿေတီ’’တိ. စတူသု မဟာဘူတေသု နိယုတ္တောတိ စာတုမဟာဘူတိကော. ယထာ ပန မဟာမတ္တိကာယ နိဗ္ဗတ္တံ မတ္တိကာမယံ၊ ဧဝမယံ စတူဟိ မဟာဘူတေဟိ နိဗ္ဗတ္တော ‘‘စတုမဟာဘူတမယော’’တိ ဝုတ္တံ. နိဗ္ဗိန္ဒေယျာတိ နိဗ္ဗိန္ဒနမ္ပိ အာပဇ္ဇေယျ. နိဗ္ဗိန္ဒနာ နာမ ဥက္ကဏ္ဌနာ အနဘိရတိဘာဝတောတိ ဝုတ္တံ ‘‘ဥက္ကဏ္ဌေယျာ’’တိ. ဝိရဇ္ဇေယျာတိ ဝီတရာဂေါ ဘဝေယျ. တေနာဟ ‘‘န ရဇ္ဇေယျာ’’တိ. ဝိမုစ္စေယျာတိ ဣဓ ပန အစ္စန္တာယ ဝိမုစ္စနံ အဓိပ္ပေတန္တိ အာဟ ‘‘မုစ္စိတုကာမော ဘဝေယျာ’’တိ. စတူဟိ စ ရူပဇနကပစ္စယေဟိ အာဂတော စယောတိ၊ အာစယော၊ ဝုဒ္ဓိ. စယတော အပက္ကမောတိ အပစယော၊ ပရိဟာနိ. အာဒါနန္တိ ဂဟဏံ၊ ပဋိသန္ဓိယာ နိဗ္ဗတ္တိ. ဘေဒေါတိ ခန္ဓာနံ ဘေဒေါ. သော ဟိ ကဠေဝရဿ နိက္ခေပေါတိ ဝုတ္တောတိ အာဟ ‘‘နိက္ခေပနန္တိ ဘေဒေါ’’တိ.

ပညာယန္တီတိ ပကာရတော ဉာယန္တိ. ရူပံ ပရိဂ္ဂဟေတုံ ပရိဂ္ဂဏှနဝသေနပိ ရူပံ အာလမ္ဗိတုံ. အယုတ္တရူပံ ကတွာ တဏှာဒီဟိ ပရိဂ္ဂဟေတုံ အရူပံ ပရိဂ္ဂဏှိတုံ ယုတ္တရူပံ ကရောတိ တေသံ ဘိက္ခူနံ သပ္ပါယဘာဝတော. တေနာဟ ‘‘ကသ္မာ’’တိအာဒိ. နိက္ကဍ္ဎန္တောတိ တတော ဂါဟတော နီဟရန္တော.

မနာယတနဿေဝ နာမံ၊ န သမာဓိပညတ္တီနံ ‘‘စိတ္တံ ပညဉ္စ ဘာဝယံ (သံ. နိ. ၁.၂၃၊ ၁၉၂၊ ပေဋကော. ၂၂၊ မိ. ပ. ၁.၉.၉)၊ စိတ္တော ဂဟပတီ’’တိအာဒီသု (ဓ. ပ. အဋ္ဌ. ၇၄) ဝိယ. စိတ္တီကာတဗ္ဗဘူတံ ဝတ္ထု ဧတဿာတိ စိတ္တဝတ္ထု၊ တဿ ဘာဝေါ စိတ္တဝတ္ထုတာ၊ တေန ကာရဏေန စိတ္တဘာဝမာဟ. စိတ္တဂေါစရတာယာတိ စိတ္တဝိစိတ္တဝိသယတာယ. သမ္ပယုတ္တဓမ္မစိတ္တတာယာတိ ရာဂါဒိသဒ္ဓါဒိသမ္ပယုတ္တဓမ္မဝသေန စိတ္တသဘာဝတ္တာ. တေန စိတ္တတာယ စိတ္တတ္တမာဟ. ဝိဇာနနဋ္ဌေနာတိ ဗုဇ္ဈနဋ္ဌေန. အဇ္ဈောသိတန္တိ အဇ္ဈောသာဘူတာယ တဏှာယ ဂဟိတံ. တေနာဟ ‘‘တဏှာယာ’’တိအာဒိ. ပရာမသိတွာတိ ဓမ္မသဘာဝံ အနိစ္စတာဒိံ အတိက္ကမိတွာ ပရတော နိစ္စာဒိတော အာမသိတွာ. အဋ္ဌသတန္တိ အဋ္ဌာဓိကံ သတံ. နဝ မာနာတိ သေယျဿ ‘‘သေယျောဟမသ္မီ’’တိအာဒိနာ အာဂတာ နဝဝိဓမာနာ. ဗြဟ္မဇာလေ အာဂတာ သဿတဝါဒါဒယော ဒွါသဋ္ဌိဒိဋ္ဌိယော. ဧဝန္တိ ဝုတ္တာကာရေန. ယသ္မာ တဏှာမာနဒိဋ္ဌိဂ္ဂါဟဝသေန ပုထုဇ္ဇနေန ဒဠှဂ္ဂါဟံ ဂဟိတံ၊ တသ္မာ သော တတ္ထ နိဗ္ဗိန္ဒိတုံ နိဗ္ဗိဒါဉာဏံ ဥပ္ပါဒေတုံ န သမတ္ထော.

ဘိက္ခဝေတိ ဧတ္ထ ဣတိ-သဒ္ဒေါ အာဒိအတ္ထော၊ တေန ‘‘ဝရ’’န္တိ ဧဝမာဒိကံ သင်္ဂဏှာတိ. ဣဒံ အနုသန္ဓိဝစနံ ‘‘ကသ္မာ အာဟာ’’တိ ကထေတုကာမတာယ ကာရဏံ ပုစ္ဆတိ. တေနာဟ ‘‘ပဌမံ ဟီ’’တိအာဒိ. အဿုတဝတာ ပုထုဇ္ဇနေန. တေနာတိ ဘဂဝတာ. အယုတ္တရူပံ ကတံ ‘‘နိဗ္ဗိန္ဒေယျာ’’တိအာဒိနာ အာဒီနဝဿ ဝိဘာဝိတတ္တာ. အရူပေ ပန တထာ အာဒီနဝဿ အဝိဘာဝိတတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘အရူပံ ပရိဂ္ဂဟေတုံ ယုတ္တရူပ’’န္တိ၊ ယုတ္တရူပံ ဝိယ ကတန္တိ အဓိပ္ပါယော. ဂါဟောတိ တဏှာမာနဒိဋ္ဌိဂ္ဂါဟော. ‘‘နိက္ခမိတွာ အရူပံ ဂတော’’တိ ဣဒံ ဘဂဝတာ အာဒီနဝံ ဒဿေတွာ ရူပေ ဂါဟော ပဋိက္ခိတ္တော၊ န အရူပေ၊ တသ္မာ ‘‘ကာတဗ္ဗော နု ခေါ သော တတ္ထာ’’တိ မိစ္ဆာဂဏှန္တာနံ သော တတော ရူပတော နိက္ခမိတွာ အရူပံ ဂတော ဝိယ ဟောတီတိ ကတွာ ဝုတ္တံ. တိဋ္ဌမာနန္တိ တိဋ္ဌန္တံ. ‘‘အာပဇ္ဇိတွာ ဝိယ ဟောတီ’’တိ သဘာဝေန ပဝတ္တမာနံ ‘‘ပဌမဝယေ’’တိအာဒိနာ ရူပဿ ဘေဒံ ဝယာဒီဟိ ဝိဘဇိတွာ ဒဿေတိ.

ပါဒဿ ဥဒ္ဓရဏေတိ ယထာ ဌပိတဿ ပါဒဿ ဥက္ခိပနေ. အတိဟရဏန္တိ ယထာဥဒ္ဓတံ ယထာဋ္ဌိတဋ္ဌာနံ အတိက္ကမိတွာ ဟရဏံ. ဝီတိဟရဏန္တိ ဥဒ္ဓတော ပါဒေါ ယထာဋ္ဌိတံ ပါဒံ ယထာ န ဃဋ္ဋေတိ၊ ဧဝံ ထောကံ ပဿတော ပရိဏာမေတွာ ဟရဏံ. ဝေါဿဇ္ဇနန္တိ တထာ ပရပါဒံ ဝီတိသာရေတွာ ဘူမိယံ နိက္ခိပနတ္ထံ အဝေါဿဇ္ဇနံ. သန္နိက္ခေပနန္တိ ဝေါဿဇ္ဇေတွာ ဘူမိယံ သမံ နိက္ခိပနံ ဌပနံ. သန္နိရုဇ္ဈနန္တိ နိက္ခိတ္တဿ သဗ္ဗသော နိရုဇ္ဈနံ ဥပ္ပီဠနံ. တတ္ထ တတ္ထေဝါတိ တသ္မိံ တသ္မိံ ပဌမဝယာဒိကေ ဧဝ. အဝဓာရဏေန တေသံ ကောဋ္ဌာသန္တရသင်္ကမနာဘာဝမာဟ. ဩဓီတိ ဘာဝေါ၊ ပဗ္ဗန္တိ သန္ဓိ. ပဌမဝယာဒယော ဧဝ ဟေတ္ထ ဩဓိ ပဗ္ဗန္တိ စ အဓိပ္ပေတာ. ပဋပဋာယန္တာတိ ‘‘ပဋပဋာ’’ဣတိ ကရောန္တာ ဝိယ၊ တေန နေသံ ပဝတ္တိက္ခဏဿ ဣတ္တရတံ ဒဿေတိ. ဧတန္တိ ဧတံ ရူပဓမ္မာနံ ယထာဝုတ္တံ တတ္ထ တတ္ထေဝ ဘိဇ္ဇနံ ဧဝံ ဝုတ္တပ္ပကာရမေဝ. ဝဋ္ဋိပ္ပဒေသန္တိ ဝဋ္ဋိယာ ပုလကံ ဗရဟံ. တဉှိ ဝဋ္ဋိယာ ပုလကံ အနတိက္ကမိတွာဝ သာ ဒီပဇာလာ ဘိဇ္ဇတိ. ပဝေဏိသမ္ဗန္ဓဝသေနာတိ သန္တတိဝသေန.

ရတ္တိန္တိ ရတ္တိယံ. ဘုမ္မတ္ထေ ဟေတံ ဥပယောဂဝစနံ. ဧဝံ ပန အတ္ထော န ဂဟေတဗ္ဗော အနုပ္ပန္နဿ နိရောဓာဘာဝတော. ပုရိမပဝေဏိတောတိ ရူပေ ဝုတ္တပဝေဏိတော. အနေကာနိ စိတ္တကောဋိသတသဟဿာနိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီတိ ဝုတ္တမတ္ထံ ထေရဝါဒေန ဒီပေတုံ ‘‘ဝုတ္တမ္ပိ စေတ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အဍ္ဎစူဠန္တိ ထောကေန ဦနံ ဥပဍ္ဎံ၊ တဿ ပန ဥပဍ္ဎံ အဓိကာရတော ဝါဟသတဿာတိ ဝိညာယတိ. ‘‘အဍ္ဎစုဒ္ဒသ’’န္တိ ကေစိ၊ ‘‘အဍ္ဎစတုတ္ထ’’န္တိ အပရေ. ‘‘သာဓိကံ ဒိယဍ္ဎသတံ ဝါဟာ’’တိ ဒဠှံ ကတွာ ဝဒန္တီတိ ဝီမံသိတဗ္ဗံ. စတုနာဠိကော တုမ္ဗော. မဟာရညတာယ ပဝဒ္ဓံ ဝနံ ပဝနန္တိ အာဟ ‘‘ပဝနေတိ မဟာဝနေ’’တိ. တန္တိ ပဌမံ ဂဟိတသာခံ. အယမတ္ထောတိ အယံ ဘူမိံ အနောတရိတွာ ဌိတသာခါယ ဧဝ ဂဟဏသင်္ခါတော အတ္ထော. ဧတဒတ္ထမေဝ ဟိ ဘဂဝါ ‘‘အရညေ’’တိ ဝတွာပိ ‘‘ပဝနေ’’တိ အာဟ.

အရညမဟာဝနံ ဝိယာတိ အရညဋ္ဌာနေ ဗြဟာရညေ ဝိယ. အာရမ္မဏောလမ္ဗနန္တိ အာရမ္မဏဿ အဝလမ္ဗနံ. န ဝတ္တဗ္ဗံ အာရမ္မဏပစ္စယေန ဝိနာ အနုပ္ပဇ္ဇနတော. ဧကဇာတိယန္တိ ရူပါဒိနီလာဒိဧကသဘာဝံ. ‘‘ဒိဿတိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမဿ စာတုမဟာဘူတိကဿ ကာယဿ အာစယောပိ အပစယောပီ’’တိ ဝဒန္တေန ရူပတော နီဟရိတွာ အရူပေ ဂါဟော ပတိဋ္ဌာပိတော နာမ၊ ‘‘ဝရံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အဿုတဝါ ပုထုဇ္ဇနော’’တိအာဒိံ ဝဒန္တေန အရူပတော နီဟရိတွာ ရူပေ ဂါဟော ပတိဋ္ဌာပိတော နာမ.

နန္တိ ဂါဟံ. ဥဘယတောတိ ရူပတော စ အရူပတော စ. ဟရိဿာမီတိ နီဟရိဿာမိ. ပရိဝတ္တေတွာတိ မန္တံ ဇပ္ပိတွာ. ကဏ္ဏေ ဓုမေတွာတိ ကဏ္ဏေ ဓမေတွာ. အဿာတိ ဝိသဿ. နိမ္မထေတွာတိ နိမ္မဒ္ဒိတွာ၊ နီဟရိတွာတိ အဓိပ္ပါယော.

မဂ္ဂေါတိ လောကုတ္တရမဂ္ဂေါ. ‘‘နိဗ္ဗိန္ဒ’’န္တိ ဣမိနာ ဗလဝဝိပဿနာ ကထိတာ.

အဿုတဝါသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂. ဒုတိယအဿုတဝါသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၆၂. ပစ္စယဘာဝေန သုခဝေဒနာယ ဟိတန္တိ သုခဝေဒနိယံ. တေနာဟ ‘‘သုခဝေဒနာယ ပစ္စယ’’န္တိ. ပစ္စယဘာဝေါ စ ဥပနိဿယကောဋိယာ၊ န သဟဇာတကောဋိယာ. တေနာဟ ‘‘နနု စာ’’တိအာဒိ. ဇဝနဝေဒနာယာတိ ဇဝနစိတ္တသဟဂတာယ ဝေဒနာယ. တံ သန္ဓာယာတိ တံ ဥပနိဿယပစ္စယတံ သန္ဓာယ. ဧတန္တိ ဧတံ ‘‘သုခဝေဒနာယ ပစ္စယ’’န္တိ ဝစနံ ဝုတ္တံ. ဧသေဝ နယောတိ ဣမိနာ ‘‘နနု စ သောတသမ္ဖဿော သုခဝေဒနာယ ပစ္စယော န ဟောတီ’’တိ ဧဝမာဒိံ အတိဒိသတိ. သော သမ္ဖဿော ဇာတိ ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနံ ဧတဿာတိ တဇ္ဇာတိကံ၊ ဝေဒယိတံ. တံ ပန ယသ္မာ တဿ ဖဿဿ အနုစ္ဆဝိကမေဝ ဟောတိ၊ တသ္မာ တဿာရုပ္ပံ တဿ ဖဿဿ အနုရူပန္တိ စ အတ္ထော ဝုတ္တော. ဝုတ္တနယေနာတိ ‘‘သုခဝေဒနာယ ပစ္စယော’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တဝိဓိအနုသာရေန. အဓရာရဏိယံ ဥတ္တရာရဏိယာ မန္တနဝသေန ဃဋ္ဋနံ ဣဝ သင်္ဃဋ္ဋနံ ဖဿေန ယုဂဂ္ဂါဟော၊ တဿ ပန ဃဋ္ဋနဿ နိရန္တရပ္ပဝတ္တိယာ ပိဏ္ဍိတဘာဝေါ ဣဓ သမောဓာနံ၊ န ကေသဉ္စိ ဒွိန္နံ တိဏ္ဏံ ဝါ သဟာဝဋ္ဌာနန္တိ ဝုတ္တံ ‘‘သင်္ဃဋ္ဋနသမ္ပိဏ္ဍနေနာတိ အတ္ထော’’တိ. အဂ္ဂိစုဏ္ဏောတိ ဝိပ္ဖုလိင်္ဂံ. ဝတ္ထူတိ စက္ခာဒိဝတ္ထု ဝိသယသင်္ဃဋ္ဋနတော. လဗ္ဘမာနောဝ ဓမ္မော သင်္ဃဋ္ဋနံ ဝိယ ဂယှတီတိ ဝုတ္တံ ‘‘သင်္ဃဋ္ဋနံ ဝိယ ဖဿော’’တိ. ဥသ္မာဓာတု ဝိယ ဝေဒနာ ဒုက္ခသဘာဝတ္တာ.

ဒုတိယအဿုတဝါသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၃. ပုတ္တမံသူပမသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၆၃. ဝုတ္တနယမေဝါတိ ဟေဋ္ဌာ အာဟာရဝဂ္ဂဿ ပဌမသုတ္တေ ဝုတ္တနယမေဝ. လာဘသက္ကာရေနာတိ လာဘသက္ကာရသင်္ခါတာယ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိယာတိ ကေစိ. လာဘသက္ကာရေ ဝါ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိယာတိ အပရေ. ယော ဟိ လာဘသက္ကာရနိမိတ္တံ ပစ္စယေသု ဂေဓေန ဘိက္ခူနံ အပစ္စဝေက္ခိတပရိဘောဂေါ ဇာတော၊ တံ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိံ ကတွာ ဘဂဝါ ဣမံ ဒေသနံ နိက္ခိပိ. ယမကမဟာမေဃောတိ ဟေဋ္ဌာ ဩလမ္ဗနဥပရိဥဂ္ဂမနဝသေန သတပဋလသဟဿပဋလော ယုဂဠမဟာမေဃော.

တိဋ္ဌန္တိ စေဝ ဘဂဝတိ ကတ္ထစိ နိဗဒ္ဓဝါသံ ဝသန္တေ၊ စာရိကမ္ပိ ဂစ္ဆန္တေ အနုဗန္ဓန္တိ စ. ဘိက္ခူနမ္ပိ ယေဘုယျေန ကပ္ပသတသဟဿံ တတော ဘိယျောပိ ပူရိတဒါနပါရမိသဉ္စယတ္တာ တဒါ မဟာလာဘသက္ကာရော ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ဝုတ္တံ ‘‘ဧဝံ ဘိက္ခုသံဃဿပီ’’တိ. သက္ကတောတိ သက္ကာရပ္ပတ္တော. ဂရုကတောတိ ဂရုကာရပ္ပတ္တော. မာနိတောတိ ဗဟုမတော မနသာ ပိယာယိတော စ. ပူဇိတောတိ မာလာဒိပူဇာယ စေဝ စတုပစ္စယာဘိပူဇာယ စ ပူဇိတော. အပစိတောတိ အပစာယနပ္ပတ္တော. ယဿ ဟိ စတ္တာရော ပစ္စယေ သက္ကတွာ သုအဘိသင်္ခတေ ပဏီတပဏီတေ ဥပနေန္တိ၊ သော သက္ကတော. ယသ္မိံ ဂရုဘာဝံ ပစ္စုပဋ္ဌပေတွာ ဒေန္တိ၊ သော ဂရုကတော. ယံ မနသာ ပိယာယန္တိ ဗဟုမညန္တိ၊ သော ဗဟုမတော. ယဿ သဗ္ဗမေတံ ပူဇာဝသေန ကရောန္တိ၊ သော ပူဇိတော. ယဿ အဘိဝါဒနပစ္စုဋ္ဌာနဉ္ဇလိကမ္မာဒိဝသေန ပရမနိပစ္စကာရံ ကရောန္တိ၊ သော အပစိတော. ဘဂဝတိ ဘိက္ခုသံဃေ စ လောကော ဧဝံ ပဋိပန္နော. တေန ဝုတ္တံ ‘‘တေန ခေါ ပန သမယေန။ပေ။ ပရိက္ခာရာန’’န္တိ (ဥဒါ. ၁၄၊ သံ. နိ. ၂.၇၀). လာဘဂ္ဂယသဂ္ဂပ္ပတ္တန္တိ လာဘဿ စ ယသဿ စ အဂ္ဂံ ဥက္ကံသံ ပတ္တံ.

ပဌမာဟာရဝဏ္ဏနာ

အဿာတိ ဘဂဝတော. ဓမ္မသဘာဝစိန္တာဝသေန ပဝတ္တံ သဟောတ္တပ္ပဉာဏံ ဓမ္မသံဝေဂေါ. ဓုဝပဋိသေဝနဋ္ဌာနဉှေတံ သတ္တာနံ၊ ယဒိဒံ အာဟာရပရိဘောဂေါ၊ တသ္မာ န တတ္ထ အပစ္စဝေက္ခဏမတ္တေန ပါရာဇိကံ ပညပေတုံ သက္ကာတိ အဓိပ္ပါယော. အာဟာရာတိ ‘‘ပစ္စယာ’’တိအာဒိနာ ပုဗ္ဗေ အာဟာရေသု ဝုတ္တဝိဓိံ သန္ဓာယ အာဟ ‘‘အာဟာရာ’’တိအာဒိ. ဣဒါနိ တတ္ထ ကတ္တဗ္ဗံ အတ္ထဝဏ္ဏနံ သန္ဓာယ ‘‘ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တတ္ထမေဝါ’’တိ ဝုတ္တံ.

အာဒီနဝန္တိ ဒေါသံ. ဇာယာတိ ဘရိယာ. ပတီတိ ဘတ္တာ. အပေက္ခာသဒ္ဒါ စေတေ ပိတာပုတ္တသဒ္ဒါ ဝိယ၊ ပါဠိယံ ပန အာ-ကာရဿ ရဿတ္တံ သာနုနာသိကဉ္စ ကတွာ ဝုတ္တံ ‘‘ဇာယမ္ပတိကာ’’တိ. သမ္မာ ဖလံ ဝဟတီတိ သမ္ဗလံ၊ သုခါဝဟန္တိ အတ္ထော. တထာ ဟိ တံ ‘‘ပထေ ဟိတန္တိ ပါထေယျ’’န္တိ ဝုစ္စတိ. မဂ္ဂဿ ကန္တာရပရိယာပန္နတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘ကန္တာရဘူတံ မဂ္ဂ’’န္တိ. ဒုလ္လဘတာယ တံ ဥဒကံ တတ္ထ တာရေတီတိ ကန္တာရံ၊ နိရုဒကံ မဟာဝနံ. ရုဠှီဝသေန ဣတရမ္ပိ မဟာဝနံ တထာ ဝုစ္စတီတိ အာဟ ‘‘စောရကန္တာရ’’န္တိအာဒိ. ပရရာဇူနံ ဝေရိအာဒီနဉ္စ ဝသေန သပ္ပဋိဘယမ္ပိ အရညံ ဧတ္ထေဝ သင်္ဂဟံ ဂစ္ဆတီတိ ဝုတ္တံ ‘‘ပဉ္စဝိဓ’’န္တိ.

ဃနဃနဋ္ဌာနတောတိ မံသဿ ဗဟလဗဟလံ ထူလထူလံ ဟုတွာ ဌိတဋ္ဌာနတော. ‘‘တာဒိသဉှိ မံသံ ဂဟေတွာ သုက္ခာပိတံ ဝလ္လူရံ. သူလေ အာဝုနိတွာ ပက္ကမံသံ သူလမံသံ. ဝိရဠစ္ဆာယာယံ နိသီဒိံသု ဂန္တုံ အသမတ္ထော ဟုတွာ. ဂေါဝတကုက္ကုရဝတဒေဝတာယာစနာဒီဟီတိ ဂေါဝတကုက္ကုရဝတာဒိဝတစရဏေဟိ စေဝ ဒေဝတာယာစနာဒီဟိ ပဏိဓိကမ္မေဟိ စ မဟန္တံ ဒုက္ခံ အနုဘူတံ.

ယသ္မာ ပန သာသနေ သမ္မာပဋိပဇ္ဇန္တဿ ဘိက္ခုနော အာဟာရပရိဘောဂဿ ဩပမ္မဘာဝေန တေသံ ဇာယမ္ပတိကာနံ ပုတ္တမံသပရိဘောဂေါ ဣဓ ဘဂဝတာ အာနီတော၊ တသ္မာဿ နာနာကာရေဟိ ဩပမ္မတ္တံ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘တေသံ သော ပုတ္တမံသာဟာရော’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ သဇာတိမံသတာယာတိ သမာနဇာတိကမံသဘာဝေန၊ မနုဿမံသဘာဝေနာတိ အတ္ထော. မသုဿမံသဉှိ ကုလပ္ပသုတမနုဿာနံ အမနုညံ ဟောတိ အပရိစိတဘာဝတော ဂါရယှဘာဝတော စ၊ တတော ဧဝ ဉာတိအာဒိမံသတာယာတိအာဒိ ဝုတ္တံ. တရုဏမံသတာယာတိအာဒိ ပန သဘာဝတော အနဘိသင်္ခါရတော စ အမနုညာတိ ကတွာ ဝုတ္တံ. အဓူပိတတာယာတိ အဓူပိတဘာဝတော. မဇ္ဈတ္တဘာဝေယေဝ ဌိတာ. တတော ဧဝ နိစ္ဆန္ဒရာဂပရိဘောဂေ ဌိတာတိ ဝုတ္တံ ကန္တာရတော နိတ္ထရဏဇ္ဈာသယတာယ. ဣဒါနိ ယေ စ တေ အနပနီတာဟာရော၊ န ယာဝဒတ္ထပရိဘောဂေါ ဝိဂတမစ္ဆေရမလတာ သမ္မောဟာဘာဝေါ အာယတိံ တတ္ထ ပတ္ထနာဘာဝေါ သန္နိဓိကာရာဘာဝေါ အပရိစ္စဇနမဒတ္ထာဘာဝေါ အဟီဠနာ အဝိဝါဒပရိဘောဂေါ စာတိ ဥပမာယံ လဗ္ဘမာနာ ပကာရဝိသေသာ၊ တေ တထာ နီဟရိတွာ ဥပမေယျေ ယောဇေတွာ ဒဿေတုံ ‘‘န အဋ္ဌိနှာရုစမ္မနိဿိတဋ္ဌာနာနီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တံ ကာရဏန္တိ တံ တေသံ ဇာယမ္ပတီနံ ယာဝဒေဝ ကန္တာရနိတ္ထရဏတ္ထာယ ပုတ္တမံသပရိဘောဂသင်္ခါတံ ကာရဏံ.

နိဿန္ဒပါဋိကုလျတံ ပစ္စဝေက္ခန္တောပိ ကဗဠီကာရာဟာရံ ပရိဝီမံသတိ. ယထာ တေ ဇာယမ္ပတိကာတိအာဒိပိ ဩပမ္မသံသန္ဒနံ. ‘‘ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗော အာဟာရော’’တိ ပဒံ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ဧသ နယော ဣတော ပရေသုပိ. အပဋိက္ခိပိတွာတိ အနပနေတွာ. ဝဋ္ဋကေန ဝိယ ကုက္ကုဋေန ဝိယ စာတိ ဝိသဒိသူဒါဟရဏံ. ဩဓိံ အဒဿေတွာတိ မဟန္တဂ္ဂဟဏဝသေန ဩဓိံ အကတွာ. သီဟေန ဝိယာတိ သဒိသူဒါဟရဏံ. သော ကိရ သပဒါနမေဝ ခါဒတိ.

အဂဓိတအမုစ္ဆိတာဒိဘာဝေန ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗတော ‘‘အမစ္ဆရာယိတွာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အဗ္ဘန္တရေ အတ္တာ နာမ အတ္ထီတိ ဒိဋ္ဌိ အတ္တူပလဒ္ဓိ၊ တံသဟဂတေန သမ္မောဟေန အတ္တာ အာဟာရံ ပရိဘုဉ္ဇတီတိ. သတိသမ္ပဇညဝသေနပီတိ ‘‘အသိတေ ပီတေ ခါယိတေ သာယိတေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတီ’’တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တသတိသမ္ပဇညဝသေနပိ.

‘‘အဟော ဝတ မယံ။ပေ။ လဘေယျ’’န္တိ ပတ္ထနံ ဝါ၊ ‘‘ဟိယျော ဝိယ။ပေ။ န လဒ္ဓ’’န္တိ အနုသောစနံ ဝါ အကတွာတိ ယောဇနာ.

‘‘သန္နိဓိံ န အကံသု၊ ဘူမိယံ ဝါ နိခဏိံသု၊ အဂ္ဂိနာ ဝါ ဈာပယိံသူ’’တိ န-ကာရံ အာနေတွာ ယောဇနာ. ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ.

ပိဏ္ဍပါတံ ဝါ အဟီဠေန္တေန ဒါယကံ ဝါ အဟီဠေန္တေန ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗောတိ ယောဇနာ. သ ပတ္တပါဏီတိ သော ပတ္တဟတ္ထော. နာဝဇာနိယာတိ န အဝဇာနိယာ. အတိမညတီတိ အတိက္ကမိတွာ မညတိ၊ အဝဇာနာတီတိ အတ္ထော.

‘‘တီဟိ ပရိညာဟိ ပရိညာတေ’’တိ ဝတွာ တာဟိ ကဗဠီကာရာဟာရဿ ပရိဇာနနဝိဓိံ ဒဿေန္တော ‘‘ကထ’’န္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သဝတ္ထုကဝသေနာတိ သသမ္ဘာရဝသေန၊ သဘာဝတော ပန ရူပါဟရဏံ ဩဇမတ္တံ ဟောတိ. ဣဒဉှိ ကဗဠီကာရာဟာရဿ လက္ခဏံ. ကာမံ ရသာရမ္မဏံ ဇိဝှါပသာဒေ ပဋိဟညတိ၊ တေန ပန အဝိနာဘာဝတော သမ္ပတ္တဝိသယဂါဟိတာယ စ ဇိဝှါပသာဒဿ ‘‘ဩဇဋ္ဌမကရူပံ ကတ္ထ ပဋိဟညတီ’’တိ ဝုတ္တံ. တဿာတိ ဇိဝှါပသာဒဿ. ဣမေ ဓမ္မာတိ ဣမေ ယထာဝုတ္တဘူတုပါဒါယဓမ္မာ. တန္တိ ရူပခန္ဓံ. ပရိဂ္ဂဏှတောတိ ပရိဂ္ဂဏှန္တဿ. ဥပ္ပန္နာ ဖဿပဉ္စမကာ ဓမ္မာတိ သဗ္ဗေပိ ယေ ယထာနိဒ္ဓါရိတာ၊ တေဟိ သဟပ္ပဝတ္တာဝ သဗ္ဗေပိ ဣမေ. သရသလက္ခဏတောတိ အတ္တနော ကိစ္စတော လက္ခဏတော စ. တေသံ နာမရူပဘာဝေန ဝဝတ္ထပိတာနံ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ ပစ္စယော ဝိညာဏံ. ‘‘တဿ သင်္ခါရာ တေသံ အဝိဇ္ဇာ’’တိ ဧဝံ ဥဒ္ဓံ အာရောဟနဝသေန ပစ္စယံ. အဓောဩရောဟနဝသေန ပန သဠာယတနာဒိကေ ပရိယေသန္တော အနုလောမပဋိလောမံ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒံ ပဿတိ. သဠာယတနာဒယောပိ ဟိ ရူပါရူပဓမ္မာနံ ယထာရဟံ ပစ္စယဘာဝေန ဝဝတ္ထပေတဗ္ဗာတိ. ယာထာဝတော ဒိဋ္ဌတ္တာတိ ‘‘ဣဒံ ရူပံ၊ ဧတ္တကံ ရူပံ၊ န ဣတော ဘိယျော၊ ဣဒံ နာမံ၊ ဧတ္တကံ နာမံ၊ န ဣတော ဘိယျော’’တိ စ ယထာဘူတံ ဒိဋ္ဌတ္တာ. အနိစ္စာနုပဿနာ၊ ဒုက္ခာနုပဿနာ၊ အနတ္တာနုပဿနာ၊ နိဗ္ဗိဒါနုပဿနာ၊ ဝိရာဂါနုပဿနာ၊ နိရောဓာနုပဿနာ၊ ပဋိနိဿဂ္ဂါနုပဿနာတိ ဣမာသံ သတ္တန္နံ အနုပဿနာနံ ဝသေန. သောတိ ကဗဠီကာရာဟာရော. တိလက္ခဏ။ပေ။ သင်္ခါတာယာတိ အနိစ္စတာဒီနံ တိဏ္ဏံ လက္ခဏာနံ ပဋိဝိဇ္ဈနဝသေန လက္ခဏဝန္တသမ္မသနဝသေန စ ပဝတ္တဉာဏသင်္ခါတာယ. ပရိညာတော ဟောတိ အနဝသေသတော နာမရူပဿ ဉာတတ္တာ တပ္ပရိယာပန္နတ္တာ စ အာဟာရဿ. တေနာဟ ‘‘တသ္မိံ ယေဝါ’’တိအာဒိ. ဆန္ဒရာဂါဝကဍ္ဎနေနာတိ ဆန္ဒရာဂဿ ပဇဟနေန.

ပဉ္စ ကာမဂုဏာ ကာရဏဘူတာ ဧတဿ အတ္ထီတိ ပဉ္စကာမဂုဏိကော. တေနာဟ ‘‘ပဉ္စကာမဂုဏသမ္ဘဝေါ’’တိ. ဧကိဿာ တဏှာယ ပရိညာ ဧကပရိညာ. သဗ္ဗဿ ပဉ္စကာမဂုဏိကဿ ရာဂဿ ပရိညာ၊ သဗ္ဗပရိညာ. တဒုဘယဿပိ မူလဘူတဿ အာဟာရဿ ပရိညာ မူလပရိညာ. ဣဒါနိ ဣမာ တိဿောပိ ပရိညာယော ဝိဘာဂေန ဒဿေတုံ ‘‘ယော ဘိက္ခူ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. ဇိဝှါဒွါရေ ဧကရသတဏှံ ပရိဇာနာတီတိ ဇိဝှါယ ရသံ သာယိတွာ ဣတိ ပဋိသဉ္စိက္ခတိ ‘‘ယော ယမေတ္ထ ရသော၊ သော ဝတ္ထုကာမဝသေန ဩဇဋ္ဌမကရူပံ ဟောတိ ဇိဝှါယတနံ ပသာဒေါ. သော ကိံ နိဿိတော? စတုမဟာဘူတနိဿိတော. တံသဟဇာတော ဝဏ္ဏော ဂန္ဓော ရသော ဩဇာ ဇီဝိတိန္ဒြိယန္တိ ဣမေ ဓမ္မာ ရူပက္ခန္ဓော နာမ. ယော တသ္မိံ ရသေ အဿာဒေါ၊ အယံ ရသတဏှာ. တံသဟဂတာ ဖဿာဒယော ဓမ္မာ စတ္တာရော အရူပက္ခန္ဓာ’’တိအာဒိဝသေန. သဗ္ဗံ အဋ္ဌကထာယံ အာဂတဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. တေနာဟ ‘‘တေန ပဉ္စကာမဂုဏိကော ရာဂေါ ပရိညာတောဝ ဟောတီ’’တိ. တတ္ထ တေနာတိ ယော ဘိက္ခု ဇိဝှါဒွါရေ ရသတဏှံ ပရိဇာနာတိ၊ တေန. ကထံ ပန ဧကသ္မိံ ဒွါရေ တဏှံ ပရိဇာနတော ပဉ္စသု ဒွါရေသု ရာဂေါ ပရိညာတော ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ကသ္မာ’’တိအာဒိ. တဿာယေဝါတိ တဏှာယ ဧဝ တဏှာသာမညတော ဧကတ္တနယဝသေန ဝုတ္တံ. တတ္ထာတိ ပဉ္စသု ဒွါရေသု. ဥပ္ပဇ္ဇနတောတိ ရူပရာဂါဒိဘာဝေန ဥပ္ပဇ္ဇနတော. လောဘော ဧဝ ဟိ တဏှာယနဋ္ဌေန ‘‘တဏှာ’’တိပိ၊ ရဇ္ဇနဋ္ဌေန ‘‘ရာဂေါ’’တိပိ ဝုစ္စတိ. တေနာဟ ‘‘သာယေဝ ဟီ’’တိအာဒိ. ဣဒါနိ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ ‘‘ယထာ’’တိအာဒိနာ ဥပမာယ သမ္ပိဏ္ဍေတိ. ပဉ္စမဂ္ဂေ ဟနတောတိ ပဉ္စသု မဂ္ဂေသု သဉ္စရိတ္တံ ကရောန္တေန မဂ္ဂဂါမိနော ဟနန္တော ‘‘မဂ္ဂေ ဟနတော’’တိ ဝုတ္တော.

သဗျဉ္ဇနေ ပိဏ္ဍပါတသညိတေ ဘတ္တသမူဟေ မနုညေ ရူပေ ရူပသဒ္ဒါဒယော လဗ္ဘန္တိ၊ တတ္ထ ပဉ္စကာမဂုဏရာဂဿ သမ္ဘဝံ ဒဿေတုံ ‘‘ကထ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သတိသမ္ပဇညေန ပရိဂ္ဂဟေတွာတိ သဗ္ဗဘာဂိယေန ကမ္မဋ္ဌာနပရိပါလကေန ပရိဂ္ဂဟေတွာ. နိစ္ဆန္ဒရာဂပရိဘောဂေနာတိ မဂ္ဂါဓိဂမသိဒ္ဓေန နိစ္ဆန္ဒရာဂပရိဘောဂေန ပရိဘုတ္တေ. သောတိ ကာမဂုဏိကော ရာဂေါ.

တသ္မိံ သတီတိ ကဗဠီကာရာဟာရေ သတိ. တဿာတိ ပဉ္စကာမဂုဏိကရာဂဿ. ဥပ္ပတ္တိတောတိ ဥပ္ပဇ္ဇနတော. န ဟိ အာဟာရာလာဘေန ဇိဃစ္ဆာဒုဗ္ဗလျပရေတဿ ကာမပရိဘောဂိစ္ဆာ သမ္ဘဝတိ. ဥပနိဇ္ဈာနစိတ္တန္တိ ရာဂဝသေန အညမညံ ဩလောကနစိတ္တံ.

နတ္ထိ တံ သံယောဇနန္တိ ပဉ္စဝိဓမ္ပိ ဥဒ္ဓမ္ဘာဂိယသံယောဇနံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. တေနာဟ ‘‘တေန ရာဂေန။ပေ။ နတ္ထီ’’တိ. တေနာတိ ကာမရာဂေန. ဧတ္တကေနာတိ ယထာဝုတ္တာယ ဒေသနာယ. ကထေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဣမံ ပဌမာဟာရကထံ ကထေန္တေန ဓမ္မကထိကေန.

ပဌမာဟာရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ဒုတိယာဟာရဝဏ္ဏနာ

ဒုတိယေတိ ဒုတိယေ အာဟာရေ. ဥဒ္ဒါလိတစမ္မာတိ ဥပ္ပါဋိတစမ္မာ၊ သဗ္ဗသော အပနီတစမ္မာတိ အတ္ထော. န သက္ကောတိ ဒုဗ္ဗလဘာဝတော၊ တထာ ဟိ ဣတ္ထီ ‘‘အဗလာ’’တိ ဝုစ္စတိ. သိလာကုဋ္ဋာဒီနန္တိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဣဋ္ဌကကုဋ္ဋမတ္တိကာကုဋ္ဋာဒီနံ သင်္ဂဟော. ဥဏ္ဏနာဘီတိ မက္ကဋကံ. သရဗူတိ ဃရဂေါဠိကာ. ဥစ္စာလိင်္ဂပါဏကာ နာမ လောမသာ ပါဏကာ. အာကာသနိဿိတာတိ အာကာသစာရိနော. လုဉ္စိတွာတိ ဥပ္ပါဋေတွာ.

တိဿော ပရိညာတိ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တာ ဉာတပရိညာဒယော တိဿော ပရိညာ. တမ္မူလကတ္တာတိ ဖဿမူလကတ္တာ. ဒေသနာ ယာဝ အရဟတ္တာ ကထိတာ သဗ္ဗသော ဝေဒနာသု ပရိညာတာသု ကိလေသာနံ လေသဿပိ အဘာဝတော.

ဒုတိယာဟာရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

တတိယာဟာရဝဏ္ဏနာ

အင်္ဂါရကာသုန္တိ အင်္ဂါရရာသိံ. ဖုဏန္တီတိ အတ္တနော ဥပရိ သယမေဝ အာကိရန္တီတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘နရာ ရုဒန္တာ ပရိဒဍ္ဎဂတ္တာ’’တိ. နရာတိ ပုရိသာတိ အတ္ထော၊ န မနုဿာ. ဘယဉှိ မံ ဝိန္ဒတီတိ ဘယဿ ဝသေန ကရောန္တော ဘယံ လဘတိ နာမ. သန္တရမာနောဝါတိ သုဋ္ဌု တရမာနော ဧဝ ဟုတွာ. ပေါရိသံ ဝုစ္စတိ ပုရိသပ္ပမာဏံ၊ တသ္မာ အတိရေကပေါရိသာ ပုရိသပ္ပမာဏတော အဓိကာ. တေနာဟ ‘‘ပဉ္စရတနပ္ပမာဏာ’’တိ. အဿာတိ ကာသုယာ. တဒဘာဝေတိ တေသံ ဇာလာဓူမာနံ အဘာဝေ. အာရကာဝဿာတိ အာရကာ ဧဝ အဿ.

အင်္ဂါရကာသု ဝိယ တေဘူမကဝဋ္ဋံ ဧကာဒသန္နံ အဂ္ဂီနံ ဝသေန မဟာပရိဠာဟတော. ဇိဝိ။ပေ။ ပုထုဇ္ဇနော တေဟိ အဂ္ဂီဟိ ဒဟိတဗ္ဗတော. ဒွေ ဗလ။ပေ။ ကမ္မံ အနိစ္ဆန္တဿေဝ တဿ ဝဋ္ဋဒုက္ခေ ပါတနတော. အာယူဟနူပကဍ္ဎနာနံ ကာလဘေဒေါ န စိန္တေတဗ္ဗော ဧကန္တဘာဝိနော ဖလဿ နိပ္ဖါဒိတတ္တာတိ အာဟ ‘‘ကမ္မံ ဟီ’’တိအာဒိ.

ဖဿေ ဝုတ္တနယေနေဝါတိ တတ္ထ ‘‘ဖဿော သင်္ခါရက္ခန္ဓော’’တိ ဝုတ္တံ၊ ဣဓ ‘‘မနောသဉ္စေတနာ သင်္ခါရက္ခန္ဓော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ. သေသံ ဝုတ္တနယမေဝါတိ. ‘‘တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါနံ၊ ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ’’တိ ဝစနတော မနောသဉ္စေတနာယ တဏှာ မူလကာရဏန္တိ အာဟ ‘‘တဏှာမူလကတ္တာ မနောသဉ္စေတနာယာ’’တိ. တေနာဟ ‘‘န ဟီ’’တိအာဒိ. ကေစိ ပန ယသ္မာ မနောသဉ္စေတနာယ ဖလဘူတံ ဝေဒနံ ပဋိစ္စ တဏှာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တသ္မာ ဧဝံ ဝုတ္တန္တိ ဝဒန္တိ.

တတိယာဟာရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

စတုတ္ထာဟာရဝဏ္ဏနာ

အနိဋ္ဌပါပနဝသေန တံသမင်္ဂီပုဂ္ဂလံ အာဂစ္ဆတီတိ အာဂု၊ ပါပံ၊ တံ စရတိ သီလေနာတိ အာဂုစာရီ. တေနာဟ ‘‘ပါပစာရိ’’န္တိ.

ရာဇာ ဝိယ ကမ္မံ ပရမိဿရဘာဝတော. အာဂုစာရီ ပုရိသော ဝိယ။ပေ။ ပုထုဇ္ဇနော ဒုက္ခဝတ္ထုဘာဝတော. အာဒိန္နပ္ပဟာရဝဏာနိ တီဏိ သတ္တိသတာနိ ဝိယ ပုထုဇ္ဇနဿ အာတုရမာနမဟာဒုက္ခပတိဋ္ဌံ ပဋိသန္ဓိဝိညာဏံ. တေနာဟ သတ္တိ။ပေ။ ဒုက္ခန္တိ.

တမ္မူလကတ္တာတိ ပဋိသန္ဓိဝိညာဏမူလကတ္တာ ဣတော ပရံ ပဝတ္တနာမရူပဿ.

စတုတ္ထာဟာရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ပုတ္တမံသူပမသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၄. အတ္ထိရာဂသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၆၄. စတုတ္ထေ သောတိ လောဘော. ရဉ္ဇနဝသေနာတိ ရင်္ဂဇာတံ ဝိယ တဿ စိတ္တဿ အနုရဉ္ဇနဝသေန. နန္ဒနဝသေနာတိ သပ္ပီတိကတာယ အာရမ္မဏဿ အဘိနန္ဒနဝသေန. တဏှာယနဝသေနာတိ ဝိသယကတ္တုကာမတာယ ဝသေန. ဧကော ဧဝ ဟိ လောဘော ပဝတ္တိအာကာရဝသေန တထာ ဝုတ္တော. ပတိဋ္ဌိတန္တိ လဒ္ဓသဘာဝံ. တတ္ထာတိ ဝဋ္ဋေ. အာဟာရေတိ ကေစိ. ဝိညာဏန္တိ အဘိသင်္ခါရဝိညာဏံ. ဝိရုဠှန္တိ ဖလနိဗ္ဗတ္တိယာ ဝိရုဠှိပ္ပတ္တံ. တေနာဟ ‘‘ကမ္မံ ဇဝါပေတွာ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ဇဝါပေတွာတိ ဖလံ ဂါဟာပေတွာ. အဘိသင်္ခါရဝိညာဏဉှိ အတ္တနာ သဟဇာတာနံ သဟဇာတာဒိပစ္စယေဟိ စေဝ အာဟာရပစ္စယေန စ ပစ္စယော ဟုတွာ တဿ အတ္တနော ဖလုပ္ပါဒနေ သာမတ္ထိယတ္တာ ဝိရုဠှိပ္ပတ္တံ. တေနာဟ ‘‘ကမ္မံ သန္တာနေ လဒ္ဓဘာဝံ ဝိရုဠှိပ္ပတ္တဉ္စဿ ဟောတီ’’တိ. ဝဋ္ဋကထာ ဧသာတိ ကတွာ ‘‘ယတ္ထာတိ တေဘူမကဝဋ္ဋေ ဘုမ္မ’’န္တိ ဝုတ္တံ. သဗ္ဗတ္ထာတိ သဗ္ဗေသု. ပုရိမပဒေ ဧတံ ဘုမ္မန္တိ ‘‘ယတ္ထ တတ္ထာ’’တိ အာဂတံ ဧတံ ဘုမ္မဝစနံ ပုရိမသ္မိံ ပုရိမသ္မိံ ပဒေ ဝိသယဘူတေ. တဉှိ အာရဗ္ဘ ဧတံ ‘‘ယတ္ထ တတ္ထာ’’တိ ဘုမ္မဝစနံ ဝုတ္တံ. ဣမသ္မိံ ဝိပါကဝဋ္ဋေတိ ပစ္စုပ္ပန္နေ ဝိပါကဝဋ္ဋေ. အာယတိံ ဝဋ္ဋဟေတုကေ သင်္ခါရေ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ယတ္ထ အတ္ထိ အာယတိံ ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တီ’’တိ ဝစနတော. ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တီတိ စ ပဋိသန္ဓိ အဓိပ္ပေတာတိ ဝုတ္တံ ‘‘ယတ္ထ အတ္ထိ အာယတိံ ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိ၊ အတ္ထိ တတ္ထ အာယတိံ ဇာတိဇရာမရဏ’’န္တိ. ဇာတီတိ စေတ္ထ မာတုကုစ္ဆိတော နိက္ခမနံ အဓိပ္ပေတံ. ယသ္မိံ ဌာနေတိ ယသ္မိံ ကာရဏေ သတိ.

ကာရဏဉ္စေတ္ထ သင်္ခါရာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. တေ ဟိ အာယတိံ ပုနဗ္ဘဝါဘိနိဗ္ဗတ္တိယာ ဟေတူ၊ တဏှာအဝိဇ္ဇာယော၊ ကာလဂတိအာဒယော စ ကမ္မဿ သမ္ဘာရာ. ကေစိ ပန ကိလေသဝဋ္ဋကမ္မဂတိကာလာ စာတိ အဓိပ္ပါယေန ‘‘ကာလဂတိအာဒယော စ ကမ္မဿ သမ္ဘာရာ’’တိ ဝဒန္တိ. တံတံဘဝပတ္ထနာယ တထာ တထာ ဂတော တိဝိဓော ဘဝေါဝ တေဘူမကဝဋ္ဋံ. တေနာဟ ‘‘ယတ္ထာတိ တေဘူမကဝဋ္ဋေ’’တိ. တထာ စာဟ ‘‘သသမ္ဘာရကကမ္မံ ဘဝေသု ရူပံ သမုဋ္ဌာပေတီ’’တိ. ရူပန္တိ အတ္တဘာဝံ.

သင်္ခိပိတွာတိ တီသု အကတွာ ဝိညာဏေန ဧကသင်္ခေပံ ကတွာတိ အတ္ထော. ဧကော သန္ဓီတိ ဧကော ဟေတုဖလသန္ဓိ. ဝိပါကဝိဓိန္တိ သဠာယတနာဒိကံ ဝေဒနာဝသာနံ ဝိပါကဝိဓိံ. ‘‘နာမရူပေန သဒ္ဓိ’’န္တိ ပဒံ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓော. နာမရူပေနာတိ ဝါ သဟယောဂေ ကရဏဝစနံ. ဣဓ ဧကော သန္ဓီတိ ဧကော ဟေတုဖလသန္ဓိ. အာယတိဘဝဿာတိ အာယတိံ ဥပပတ္တိဘဝဿ. တေန စေတ္ထ ဧကော သန္ဓိ ဟေတုဖလသန္ဓိ ဝေဒိတဗ္ဗော.

ခီဏာသဝဿ အဂ္ဂမဂ္ဂါဓိဂမနတောဝ ပဝတ္တကမ္မဿ မဂ္ဂေန သဟာယဝေကလ္လဿ ကတတ္တာ အဝိဇ္ဇမာနံ. သူရိယရသ္မိသမန္တိ တတော ဧဝ ဝုတ္တနယေနေဝ အပ္ပတိဋ္ဌိတသူရိယရသ္မိသမံ. သာတိ ရသ္မိ. ကာယာဒယောတိ ကာယဒွါရာဒယော. ကတကမ္မန္တိ ပစ္စယေဟိ ကတဘာဝံ ဥပါဒါယ ဝုတ္တံ၊ န ကမ္မလက္ခဏပတ္တတော. တေနာဟ ‘‘ကုသလာကုသလံ နာမ န ဟောတီ’’တိ. ကိရိယမတ္တေတိ အဝိပါကဓမ္မတ္တာ ကာယိကာဒိပယောဂမတ္တေ ဌတွာ. အဝိပါကံ ဟောတိ တေသံ အဝိပါကဓမ္မတ္တာ.

အတ္ထိရာဂသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၅. နဂရသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၆၅. ပဉ္စမသုတ္တေ ‘‘ပုဗ္ဗေဝ မေ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္ဗောဓာ’’တိအာဒိ ဟေဋ္ဌာ သံဝဏ္ဏိတမေဝါတိ အဝုတ္တမေဝ သံဝဏ္ဏေတုံ ‘‘နာမရူပေ ခေါ သတီ’’တိ အာရဒ္ဓေါ. တတ္ထ ဒွါဒသပဒိကေ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒေ ဣမသ္မိံ သုတ္တေ ယာနိ ဒွေ ပဒါနိ အဂ္ဂဟိတာနိ၊ နေသံ အဂ္ဂဟဏေ ကာရဏံ ပုစ္ဆိတွာ ဝိဿဇ္ဇေတုကာမော တေသံ ဂဟေတဗ္ဗကာရဏံ တာဝ ဒဿေန္တော ‘‘ဧတ္ထာ’’တိအာဒိမာဟ. ပစ္စက္ခဘူတံ ပစ္စုပ္ပန္နံ ဘဝံ ပဌမံ ဂဟေတွာ တဒနန္တရံ အနာဂတဿ ‘‘ဒုတိယ’’န္တိ ဂဟဏေ အတီတော တတိယော ဟောတီတိ အာဟ ‘‘အဝိဇ္ဇာသင်္ခါရာ ဟိ တတိယော ဘဝေါ’’တိ. နနု စေတ္ထ အနာဂတဿ ဘဝဿ ဂဟဏံ န သမ္ဘဝတိ ပစ္စုပ္ပန္နဘဝဝသေန အဘိနိဝေသဿ ဇောတိတတ္တာတိ? သစ္စမေတံ၊ ကာရဏေ ပန ဂဟိတေ ဖလံ ဂဟိတမေဝ ဟောတီတိ တထာ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အပိစေတ္ထ အနာဂတော အဒ္ဓါ အတ္ထတော သင်္ဂဟိတော ဧဝ ယတော ‘‘နာမရူပပစ္စယာ သဠာယတန’’န္တိအာဒိနာ အနာဂတဒ္ဓသံဂါဟိတာ ဒေသနာ ပဝတ္တာ၊ စတုဝေါကာရဝသေန ဝိညာဏပစ္စယာ နာမန္တိ ဝိသေသော အတ္ထိ. တသ္မာ ‘‘ပဉ္စဝေါကာရဝသေနာ’’တိ ဝုတ္တံ. တေဟီတိ အဝိဇ္ဇာသင်္ခါရေဟိ အာရမ္မဏဘူတေဟိ. အယံ ဝိပဿနာတိ အဒ္ဓါပစ္စုပ္ပန္နဝသေန ဥဒယဗ္ဗယံ ပဿန္တဿ ပဝတ္တဝိပဿနာ. န ဃဋီယတီတိ န သမိဇ္ဈတိ. မဟာ။ပေ။ အဘိနိဝိဋ္ဌောတိ န ဃဋနေ ကာရဏမာဟ၊ ဟေဋ္ဌာ ဂဟိတတ္တာ ပါဋိယေက္ကံ သမ္မသနီယံ န ဟောတီတိ အဓိပ္ပါယော.

အဒိဋ္ဌေသူတိ အနဝဗုဒ္ဓေသု. စတုသစ္စဿ အနုဗောဓေန န ဘဝိတဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘န သက္ကာ ဗုဒ္ဓေန ဘဝိတု’’န္တိ. ဣမိနာတိ မဟာသတ္တေန. တေတိ အဝိဇ္ဇာသင်္ခါရာ. ဘဝဥပါဒါနတဏှာဝသေနာတိ ဘဝဥပါဒါနတဏှာဒဿနဝသေန. ဒိဋ္ဌာဝ ‘‘တံသဟဂတာ’’တိ သမာနယောဂက္ခမတ္တာ. န ပရဘာဂံ ခနေယျ အတ္တနာ ဣစ္ဆိတဿ ဂဟိတတ္တာ ပရဘာဂေ အညဿ အဘာဝတော စ. တေနာဟ ‘‘ကဿစိ နတ္ထိတာယာ’’တိ. ပဋိနိဝတ္တေသီတိ ပဋိသံဟရိ. ပဋိနိဝတ္တနေ ပန ကာရဏံ ဒဿေတုံ ‘‘တဒေတ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အဘိန္နဋ္ဌာနန္တိ အခဏိတဋ္ဌာနံ.

ပစ္စယတောတိ ဟေတုတော၊ သင်္ခါရတောတိ အတ္ထော. ‘‘ကိမှိ နု ခေါ သတိ ဇရာမရဏံ ဟောတီ’’တိအာဒိနာ ဟေတုပရမ္ပရဝသေန ဖလပရမ္ပရာယ ကိတ္တမာနာယ၊ ကိမှိ နု ခေါ သတိ ဝိညာဏံ ဟောတီတိ စ ဝိစာရဏာယ သင်္ခါရေ ခေါ သတိ ဝိညာဏဿ ဝိသေသတော ကာရဏဘူတော သင်္ခါရော အဂ္ဂဟိတော၊ တတော ဝိညာဏံ ပဋိနိဝတ္တတိ နာမ၊ န သဗ္ဗပစ္စယတော. တေနေဝါဟ ‘‘နာမရူပေ ခေါ သတိ ဝိညာဏံ ဟောတီ’’တိ. ကိံ နာမ ဟေတ္ထ သဟဇာတာဒိဝသေနေဝ ပစ္စယဘူတံ အဓိပ္ပေတံ၊ န ကမ္မူပနိဿယဝသေန ပစ္စုပ္ပန္နဝသေန အဘိနိဝေသဿ ဇောတိတတ္တာ. အာရမ္မဏတောတိ အဝိဇ္ဇာသင်္ခါရသင်္ခါတအာရမ္မဏတော၊ အတီတဘဝသင်္ခါတအာရမ္မဏတော. အတီတဒ္ဓပရိယာပန္နာ ဟိ အဝိဇ္ဇာသင်္ခါရာ. တတော ပဋိနိဝတ္တမာနံ ဝိညာဏံ အတီတဘဝေါပိ ပဋိနိဝတ္တတိ နာမ. ဥဘယမ္ပီတိ ပဋိသန္ဓိဝိညာဏံ ဝိပဿနာဝိညာဏမ္ပိ. နာမရူပံ န အတိက္ကမတီတိ ပစ္စယဘူတံ အာရမ္မဏဘူတဉ္စ နာမရူပံ န အတိက္ကမတိ တေန ဝိနာ အဝတ္တနတော. တေနာဟ ‘‘နာမရူပတော ပရံ န ဂစ္ဆတီ’’တိ. ဝိညာဏေ နာမရူပဿ ပစ္စယေ ဟောန္တေတိ ပဋိသန္ဓိဝိညာဏေ နာမရူပဿ ပစ္စယေ ဟောန္တေ. နာမရူပေ ဝိညာဏဿ ပစ္စယေ ဟောန္တေတိ နာမရူပေ ပဋိသန္ဓိဝိညာဏဿ ပစ္စယေ ဟောန္တေ. စတုဝေါကာရပဉ္စဝေါကာရဘဝဝသေန ယထာရဟံ ယောဇနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ဒွီသုပိ အညမညံ ပစ္စယေသု ဟောန္တေသူတိ ပန ပဉ္စဝေါကာရဘဝဝသေန. ဧတ္တကေနာတိ ဧဝံ ဝိညာဏနာမရူပါနံ အညမညံ ဥပတ္ထမ္ဘဝသေန ပဝတ္တိယာ. ဇာယေထ ဝါ ဥပပဇ္ဇေထ ဝါတိ ‘‘သတ္တော ဇာယတိ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ သမညာ ဟောတိ ဝိညာဏနာမရူပဝိနိမုတ္တဿ သတ္တပညတ္တိယာ ဥပါဒါနဘူတဿ ဓမ္မဿ အဘာဝတော. တေနာဟ ‘‘ဣတော ဟီ’’တိအာဒိ. ဧတဒေဝါတိ ‘‘ဝိညာဏံ နာမရူပ’’န္တိ ဧတံ ဒွယမေဝ.

အပရာပရစုတိပဋိသန္ဓီဟီတိ အပရာပရစုတိပဋိသန္ဓိဒီပကေဟိ ‘‘စဝတိ၊ ဥပပဇ္ဇတီ’’တိ ဒွီဟိ ပဒေဟိ. ပဉ္စ ပဒါနီတိ ‘‘ဇာယေထ ဝါ’’တိအာဒီနိ ပဉ္စ ပဒါနိ. နနု တတ္ထ ပဌမတတိယေဟိ စတုတ္ထပဉ္စမာနိ အတ္ထတော အဘိန္နာနီတိ? သစ္စံ၊ ဝိညာဏနာမရူပါနံ အပရာပရုပ္ပတ္တိဒဿနတ္ထံ ဧဝံ ဝုတ္တံ. တေနာဟ ‘‘အပရာပရစုတိပဋိသန္ဓီဟီ’’တိ. ဧတ္တာဝတာတိ ဝုတ္တမေဝတ္ထန္တိ ယော ‘‘ဧတ္တာဝတာ’’တိ ပဒေန ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တော၊ တမေဝ ယထာဝုတ္တမတ္ထံ ‘‘ယဒိဒ’’န္တိအာဒိနာ နိယျာတေန္တော ပုန ဝတွာ. အနုလောမပစ္စယာကာရဝသေနာတိ ပစ္စယဓမ္မဒဿနပုဗ္ဗကပစ္စယုပ္ပန္နဓမ္မဒဿနဝသေန. ပစ္စယဓမ္မာနဉှိ အတ္တနော ပစ္စယုပ္ပန္နဿ ပစ္စယဘာဝေါ ဣဒပ္ပစ္စယတာ ပစ္စယာကာရော၊ သော စ ‘‘အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တော သင်္ခါရုပ္ပတ္တိယာ အနုလောမနတော အနုလောမပစ္စယာကာရော၊ တဿ ဝသေန.

အာပတောတိ ပရိခါဂတဥဒကတော. ဒွါရသမ္ပတ္တိယာ တတ္ထ ဝသန္တာနံ ပဝေသနနိဂ္ဂမနဖာသုတာယ ဥပဘောဂပရိဘောဂဝတ္ထုသမ္ပတ္တိယာ သရီရစိတ္တသုခတာယ နဂရဿ မနုညတာတိ ဝုတ္တံ ‘‘သမန္တာ ။ပေ။ ရမဏီယ’’န္တိ. ပုဗ္ဗေ သုညဘာဝေန အရညသဒိသံ ဟုတွာ ဌိတံ ဇနဝါသံ ကရောန္တေ နဂရဿ လက္ခဏပ္ပတ္တံ ဟောတီတိ ဝုတ္တံ ‘‘တံ အပရေန သမယေန ဣဒ္ဓဉ္စေဝ အဿ ဖီတဉ္စာ’’တိ.

‘‘ပုဗ္ဗေဝ ခေါ ပနဿ ကာယကမ္မံ ဝစီကမ္မံ အာဇီဝေါ စ သုပရိသုဒ္ဓေါ’’တိ ဝစနတော တီဟိ ဝိရတီဟိ သဒ္ဓိံ ပုဗ္ဗဘာဂမဂ္ဂေါပိ အဋ္ဌင်္ဂိကဝေါဟာရံ လဒ္ဓုံ အရဟတီတိ ဝုတ္တံ ‘‘အဋ္ဌင်္ဂိကဿ ဝိပဿနာမဂ္ဂဿာ’’တိ. ဝိပဿနာယ စိဏ္ဏန္တေတိ ဝိပဿနာယ သဉ္စရိတတာယ တတ္ထ တတ္ထ တာယ ဝိပဿနာယ တီရိတေ ပရိယေသိတေ. လောကုတ္တရမဂ္ဂဒဿနန္တိ အနုမာနာဒိဝသေန လောကုတ္တရမဂ္ဂဿ ဒဿနံ. တထာ ဟိ နိဗ္ဗာနနဂရဿ ဒဿနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဒိဋ္ဌကာလောတိ အဓိဂမဝသေန ဒိဋ္ဌကာလော. မဂ္ဂဖလဝသေန ဥပ္ပန္နာ ပရောပဏ္ဏာသ အနဝဇ္ဇဓမ္မာ၊ ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏံ ပန တေသံ ဝဝတ္ထာပကံ. ယာပေတွာတိ စရာပေတွာ.

အဝတ္တမာနကဋ္ဌေနာတိ ဗုဒ္ဓသုညေ လောကေ ကဿစိ သန္တာနေ အပ္ပဝတ္တနတောဝ ဥပ္ပါဒါဒိဝသေန ဝတ္တမာနဝသေန. တထာ ဟိ ဘဂဝါ ‘‘အနုပ္ပန္နဿ မဂ္ဂဿ ဥပ္ပါဒေတာ၊ အသဉ္ဇာတဿ သဉ္ဇနေတာ’’တိအာဒိကေဟိ ထောမိတော. ပုဗ္ဗကေဟိ မဟေသီဟိ ပဋိပန္နော ဟိ အရိယမဂ္ဂေါ ဣတရေဟိ အန္တရာ ကေဟိစိ အဝဠဉ္ဇိတောတိ ဝုတ္တံ ‘‘အဝဠဉ္ဇနဋ္ဌေန ပုရာဏမဂ္ဂေါ’’တိ. ဈာနဿာဒေနာတိ ဈာနသုခေန ဈာနပီတိယာ. သုဘိက္ခံ ပဏီတဓမ္မာမတတာယ တိတ္တိအာဝဟံ. ပုပ္ဖိတံ ဥပသောဘိတံ. ယာဝ ဒသသဟဿစက္ကဝါဠေတိ ဝုတ္တံ ‘‘ဧကိဿာ လောကဓာတုယာ’’တိ ပရိစ္ဆိန္နဗုဒ္ဓခေတ္တတ္တာ. တဿ အတ္ထိတာယ ဟိ ပရိစ္ဆေဒေါ အတ္ထိ. ဧတသ္မိံ အန္တရေတိ ဧတသ္မိံ ဩကာသေ.

နဂရသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၆. သမ္မသသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၆၆. ဆဋ္ဌေ အဿာတိ ဘဂဝတော. သဏှသုခုမဓမ္မပရိဒီပနတော သုခုမာ. တီဟိ လက္ခဏေဟိ အင်္ကိယတ္တာ တိလက္ခဏာဟတာ၊ အနိစ္စာဒိလက္ခဏပရိဒီပိနီတိ အတ္ထော. အရိယဓမ္မာဓိဂမဿ ဥပနိဿယဘူတေန ဟေတုနာ သဟေတုကာ. တိဟေတုကပဋိသန္ဓိပညာယ ပါဋိဟာရိယပညာယ စ အတ္ထိတာယ ပညဝန္တော န ကေဝလံ အဇ္ဈတ္တိကအင်္ဂသမ္ပတ္တိယေဝ၊ ဗာဟိရင်္ဂသမ္ပတ္တိပိ နေသမတ္ထီတိ ဒဿေတုံ ‘‘သိနိဒ္ဓါနီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. အဗ္ဘန္တရန္တိ အဇ္ဈတ္တံ. ပစ္စယသမ္မသနန္တိ ပစ္စယုပ္ပန္နာနံ ပစ္စယဝီမံသံ.

အာရမ္ဘာနုရူပါ အနုသန္ဓိ ယထာနုသန္ဓိ. န ဂတာတိ န သမ္ပတ္တာ. အသမ္ဘိန္နပဒန္တိ အဝေါမိဿကပဒံ၊ အညတ္ထ ဧဝံ အနာဂတံ ဝါကျန္တိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘အညတ္ထ ဟိ ဧဝံ ဝုတ္တံ နာမ နတ္ထီ’’တိ. ဧဝန္တိ ‘‘တေနဟာနန္ဒာ’’တိ ဧကဝစနံ၊ ‘‘သုဏာထ မနသိ ကရောထာ’’တိ ဗဟုဝစနံ ကတွာ ဝုတ္တံ နာမ နတ္ထီတိ အတ္ထော. ကေစိ ပန ‘‘တေနဟာနန္ဒာ’’တိ ဣဓာပိ ဗဟုဝစနမေဝ ကတွာ ပဌန္တိ ‘‘သာဓု အနုရုဒ္ဓါ’’တိအာဒီသု ဝိယ. ဥပဓီတိ အဓိပ္ပေတံ ဥပဓီယတိ ဧတ္ထ ဒုက္ခန္တိ. ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဥပ္ပါဒက္ခဏံ ဥဒယံ ပဋိလဘတိ ‘‘ပါကဋဘာဝေါ ဌိတိကော၊ အတ္တလာဘော ဥဒယော’’တိ. နိဝိသတိ နိဝေသံ ဩကာသံ ပဋိလဘတိ. ဧကဝါရမေဝ ဟိ ဥပ္ပန္နမတ္တဿ ဓမ္မဿ ဒုဗ္ဗလတ္တေန ဩကာသေ ဝိယ ပတိဋ္ဌဟနံ နတ္ထိ၊ ပုနပ္ပုနံ အာရမ္မဏေ ပဝတ္တမာနံ နိဝိဋ္ဌံ ပတိဋ္ဌိတံ နာမ ဟောတိ. တေနာဟ ‘‘နိဝိသတီတိ ပုနပ္ပုနံ ပဝတ္တိဝသေန ပတိဋ္ဌဟတီ’’တိ.

ပိယသဘာဝန္တိ ပိယာယိတဗ္ဗဇာတိကံ. မဓုရသဘာဝန္တိ ဣဋ္ဌဇာတိကံ. အဘိနိဝိဋ္ဌာတိ တဏှာဘိနိဝေသေန ဩတိဏ္ဏာ. သမ္ပတ္တိယန္တိ ဘဝသမ္ပတ္တိယံ. နိမိတ္တဂ္ဂဟဏာနုသာရေနာတိ ပဋိဗိမ္ဗဂ္ဂဟဏာနုသာရေန. ကဏ္ဏဿ ဆိဒ္ဒပဒေသံ ရဇတနာဠိကံ ဝိယ၊ ကဏ္ဏဗဒ္ဓံ ပန ပါမင်္ဂသုတ္တံ ဝိယ. တုင်္ဂါ ဥစ္စာ ဒီဃာ နာသိကာ တုင်္ဂနာသာ. ဧဝံ လဒ္ဓဝေါဟာရံ အတ္တနော ဃာနံ. ‘‘လဒ္ဓဝေါဟာရာ’’တိ ဝါ ပါဌော. တသ္မိံ သတိ တုင်္ဂါ နာသာ ယေသံ တေ တုင်္ဂနာသာ. ဧဝံ လဒ္ဓဝေါဟာရာ သတ္တာ အတ္တနော ဃာနန္တိ ယောဇနာ ဝဏ္ဏသဏ္ဌာနတော ရတ္တကမ္ဗလပဋလံ ဝိယ. သမ္ဖဿတော မုဒုသိနိဒ္ဓံ ကိစ္စတော သိနိဒ္ဓမဓုရရသဒံ. သာလလဋ္ဌိန္တိ သာလက္ခန္ဓံ.

အဒ္ဒသံသူတိ ပဿိံသု. ဧဝံ ဝုတ္တန္တိ ‘‘ကံသေ’’တိ ဧဝံ ဝုတ္တံ အဓိဋ္ဌာနဝေါဟာရေန.

သမ္ပတ္တိန္တိ ဝဏ္ဏာဒိဂုဏံ. အာဒီနဝန္တိ မရဏဂ္ဂတတော.

သတ္တုပါနီယေနာတိ သတ္တုံ ပက္ခိပိတွာ အာလောလိတပါနီယေန. စတ္တာရိ ပါနာနိ ဝိယ စတ္တာရော မဂ္ဂါ တဏှာပိပါသာဝူပသမနတော.

သမ္မသသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၇. နဠကလာပီသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၆၇. သတ္တမေ ကသ္မာ ပုစ္ဆတီတိ မဟာကောဋ္ဌိကတ္ထေရော သယံ တတ္ထ နိက္ကင်္ခေါ သမာနော ကသ္မာ ပုစ္ဆတီတိ အဓိပ္ပါယော. အဇ္ဈာသယဇာနနတ္ထန္တိ ဣဒမ္ပိ တဿ မဟာသာဝကဿ ပရစိတ္တဇာနနေန အပ္ပါဋိဟီရံ သိယာ၊ တေန တံ အပရိတုဿန္တော ‘‘အပိစာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ဒွေ အဂ္ဂသာဝကာတိ သီလာဒိဂုဏေဟိ ဥတ္တမသာဝကာတိ အတ္ထော၊ န ဟိ မဟာကောဋ္ဌိကတ္ထေရော အဂ္ဂသာဝကလက္ခဏပ္ပတ္တော၊ အထ ခေါ မဟာသာဝကလက္ခဏပ္ပတ္တော. ဣဒါနေဝ ခေါ မယန္တိအာဒိ ဟေဋ္ဌာ ပစ္စယုပ္ပန္နံ အနာလောဠေန္တေန ဒဿေတွာ ဒေသနာ အာဟဋာ၊ န အညမညပစ္စယတာဝသေန၊ ဣဓ ပန ယေနာဓိပ္ပါယေန တံ အာလောဠေတွာ နိဝတ္တေတွာ ကထိတံ မဟာထေရေန၊ တမေဝဿ အဓိပ္ပါယံ တေနေဝ ပကာသေတုကာမော မဟာကောဋ္ဌိကတ္ထေရော အာဟ ‘‘ဣဒါနေဝ ခေါ မယ’’န္တိအာဒိ. တေနာဟ ‘‘ဣဒံ ထေရော’’တိအာဒိ.

ဧတ္တကေ ဌာနေတိ ‘‘ကိံ နု ခေါ အာဝုသော’’တိအာဒိနာ ပဌမာရမ္ဘတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ‘‘နိရောဓော ဟောတီ’’တိ ပဒံ၊ ဧတ္တကေ ဌာနေ. အဝိဇ္ဇာသင်္ခါရေ အဂ္ဂဟေတွာ ‘‘နာမရူပပစ္စယာ ဝိညာဏ’’န္တိ ဒေသနာယ ပဝတ္တတ္တာ ‘‘ပစ္စယုပ္ပန္နပဉ္စဝေါကာရဘဝဝသေန ဒေသနာ ကထိတာ’’တိ ဝုတ္တံ. ‘‘ဖလေ ဂဟိတေ ကာရဏံ ဂဟိတမေဝါ’’တိ ဝိညာဏေ ဂဟိတေ သင်္ခါရာ၊ တေသဉ္စ ကာရဏဘူတာ အဝိဇ္ဇာ ဂဟိတာ ဧဝ ဟောတီတိ ဝုတ္တံ ‘‘ဟေဋ္ဌာ ဝိဿဇ္ဇိတေသု ဒွါဒသသု ပဒေသူ’’တိ. ဧကေကသ္မိန္တိ ဧကေကသ္မိံ ပဒေ. တိဏ္ဏံ တိဏ္ဏံ ဝသေနာတိ ‘‘နိရောဓာယ ဓမ္မံ ဒေသေသိ၊ နိရောဓာယ ပဋိပန္နော ဟောတိ၊ နိရောဓာ အနုပါဒါဝိနိမုတ္တော ဟောတီ’’တိ ဧဝမာဂတာနံ တိဏ္ဏံ တိဏ္ဏံ ဝါရာနံ ဝသေန. ‘‘အဋ္ဌာရသဟိ ဝတ္ထူဟီ’’တိအာဒီသု (မဟာဝ. ၄၆၈) ဝိယ ဣဓ ဝတ္ထုသဒ္ဒေါ ကာရဏပရိယာယောတိ အာဟ ‘‘ဆတ္တိံသာယ ကာရဏေဟီ’’တိ. ပဌမော အနုမောဒနာဝိဓိ. ဓမ္မကထိကဂုဏောတိ ဝိပဿနာဝိသယော အဘေဒေါပစာရေန ဝုတ္တော. သေသဒွယေသုပိ ဧသေဝ နယော. ဒုတိယော အနုမောဒနာ၊ တတိယံ အနုမောဒနန္တိ အဘိဓေယျာနုရူပံ ဝတ္တဗ္ဗံ. ဒေသနာသမ္ပတ္တိ ကထိတာ ‘‘နိဗ္ဗိဒါယ။ပေ။ ဓမ္မံ ဒေသေတီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ. သေက္ခဘူမိ ကထိတာ ‘‘နိဗ္ဗိဒါယ။ပေ။ ပဋိပန္နော ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ. အသေက္ခဘူမိ ကထိတာ ‘‘နိဗ္ဗိဒါ ။ပေ။ အနုပါဒါဝိမုတ္တော ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ.

နဠကလာပီသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၈. ကောသမ္ဗိသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၆၈. အဋ္ဌမေ ပရဿ သဒ္ဒဟိတွာတိ ပရဿ ဝစနံ သဒ္ဒဟိတွာ. တေနာဟ ‘‘ယံ ဧသ ဘဏတိ၊ တံ ဘူတန္တိ ဂဏှာတီ’’တိ. ပရပတ္တိယော ဟိ ဧသော ပရနေယျဗုဒ္ဓိကော. ယံ ကာရဏန္တိ ယံ အတ္တနာ စိန္တိတဝတ္ထု. ရုစ္စတီတိ ‘‘ဧဝမေတံ ဘဝိဿတိ၊ န အညထာ’’တိ အတ္တနော မတိယာ စိန္တေန္တဿ ရုစ္စတိ. ရုစိယာ ဂဏှာတီတိ ပရပတ္တိယော အဟုတွာ သယမေဝ တထာ ရောစေန္တော ဂဏှာတိ. အနုဿဝေါတိ ‘‘အနု အနု သုတ’’န္တိ ဧဝံ စိရကာလဂတာယ အနုဿုတိယာ လဗ္ဘမာနံ ‘‘ကထမိဒံ သိယာ၊ ကသ္မာ ဘူတမေတ’’န္တိ အနုဿဝေန ဂဏှာတိ. ဝိတက္ကယတောတိ ‘‘ဧဝမေတံ သိယာ’’တိ ပရိကပ္ပေန္တဿ. ဧကံ ကာရဏံ ဥပဋ္ဌာတီတိ ယထာပရိကပ္ပိတဝတ္ထု စိတ္တဿ ဥပဋ္ဌာတိ. အာကာရပရိဝိတက္ကေနာတိ အတ္တနာ ကပ္ပိတာကာရေနာ တံ ဂဏှာတိ. ဧကာ ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ‘‘ယထာပရိကပ္ပိတံ ကိဉ္စိ အတ္ထံ ဧဝမေတံ၊ နာညထာ’’တိ အဘိနိဝိသန္တဿ ဧကော အဘိနိဝေသော ဥပ္ပဇ္ဇတိ. ယာယဿာတိ ယာယ ဒိဋ္ဌိယာ အဿ ပုဂ္ဂလဿ. နိဇ္ဈာယန္တဿာတိ ပစ္စက္ခံ ဝိယ နိရူပေတွာ စိန္တေန္တဿ. ခမတီတိ တထာ ဂဟဏက္ခမော ဟောတိ. တေနာဟ ‘‘သော။ပေ။ ဂဏှာတီ’’တိ. ဧတာနီတိ သဒ္ဓါဒီနိ. တာနိ ဟိ သဒ္ဓေယျာနံ ဝတ္ထူနံ ဂဟဏဟေတုဘာဝတော ‘‘ကာရဏာနီ’’တိ ဝုတ္တာနိ. ဘဝနိရောဓော နိဗ္ဗာနန္တိ နဝဝိဓောပိ ဘဝေါ နိရုဇ္ဈတိ ဧတ္ထ ဧတသ္မိံ အဓိဂတေတိ ဘဝနိရောဓော၊ နိဗ္ဗာနံ. သွာယံ ဘဝေါ ပဉ္စက္ခန္ဓသင်္ဂဟော တဗ္ဗိနိမုတ္တော နတ္ထီတိ အာဟ ‘‘ပဉ္စက္ခန္ဓနိရောဓော နိဗ္ဗာန’’န္တိ. ဘဝနိရောဓော နိဗ္ဗာနံ နာမာတိ ‘‘နိဗ္ဗာနံ နာမ ဘဝနိရောဓော’’တိ ဧသ ပဉှော သေက္ခေဟိပိ ဇာနိတဗ္ဗော၊ န အသေက္ခေဟေဝ. ဣမံ ဌာနန္တိ ဣမံ ယာထာဝကာရဏံ.

သုဋ္ဌု ဒိဋ္ဌန္တိ ‘‘ဘဝနိရောဓော နိဗ္ဗာန’’န္တိ မယာ သုဋ္ဌု ယာထာဝတော ဒိဋ္ဌံ၊ ဘဝဿ ပီဠနသင်္ခတသန္တာပဝိပရိဏာမဋ္ဌာနံ၊ ဘဝနိရောဓဿ စ နိဿရဏဝိဝေကာသင်္ခတာမတဋ္ဌာနံ ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ဒိဋ္ဌတ္တာ. အနာဂါမိဖလေ ဌိတော ဟိ အနာဂါမိမဂ္ဂေ ဌိတော ဧဝ နာမ ဥပရိမဂ္ဂဿ အနဓိဂတတ္တာတိ ဝုတ္တံ ‘‘အနာဂါမိမဂ္ဂေ ဌိတတ္တာ’’တိ. နိဗ္ဗာနံ အာရဗ္ဘ ပဝတ္တမ္ပိ ထေရဿေတံ ဉာဏံ ‘‘နိဗ္ဗာနံ ပစ္စဝေက္ခတီ’’တိ ဝုတ္တဉာဏံ ဝိယ န ဟောတီတိ ဝုတ္တံ ‘‘ဧကူနဝီသတိယာ။ပေ။ ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏ’’န္တိ. ဧတေန ဧတံ နိဗ္ဗာနပစ္စဝေက္ခဏာ ဝိယ န ဟောတိ သပ္ပဒေသဘာဝတောတိ ဒဿေတိ. ဧဝဉ္စ ကတွာ ဣဓ ဥဒပါနနိဒဿနမ္ပိ သမတ္ထိတန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏေနာတိ အဝသေသကိလေသာနံ၊ နိဗ္ဗာနဿေဝ ဝါ ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏေန. ဥပရိ အရဟတ္တဖလသမယောတိ ဥပရိ သိဇ္ဈနတော အရဟတ္တပဋိလာဘော တထာ အတ္ထိ. ‘‘ယေနာဟံ တံ ပရိယေသတော နိဗ္ဗာနံ သစ္ဆိကရိဿာမီ’’တိ ဇာနာတိ.

ကောသမ္ဗိသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၉. ဥပယန္တိသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၆၉. နဝမေ ဥဒကဝဍ္ဎနသမယေတိ သဗ္ဗဒိဝသေသု မဟာသမုဒ္ဒဿ အန္တော မဟန္တစန္ဒကန္တမဏိပဗ္ဗတာနံ ဇုဏှသမ္ဖဿေန ပဟတတ္တာ ဇလာဘိသန္ဒနဝသေန ဥဒကဿ ဝဍ္ဎနသမယေ. ဥပရိ ဂစ္ဆန္တောတိ ပကတိယာ ဥဒကဿ တိဋ္ဌဋ္ဌာနဿ တတော ဥပရိ ဂစ္ဆန္တောတိ အတ္ထော. ဥပရိ ယာပေတီတိ ဥဒကံ တတ္ထ ဥပရူပရိ ဝဍ္ဎေတိ. တထာဘူတော စ တံ ဗြူဟေန္တော ပူရေန္တောတိ ဝုစ္စတီတိ အာဟ ‘‘ဝဍ္ဎေတိ ပူရေတီတိ အတ္ထော’’တိ. ယသ္မာ ပစ္စယဓမ္မာ အတ္တနော ဖလသမဝါယပစ္စယေ ဟောန္တေ တဿ ဥပရိ ဌိတော ဝိယ ဟောတိ တဿ အတ္တနော ဝသေ ဝတ္တာပနတော၊ တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘အဝိဇ္ဇာ ဥပရိ ဂစ္ဆန္တီ’’တိ. ပစ္စယဘာဝေန ဟိ သာ တထာ ဝုစ္စတိ. တေနာဟ ‘‘သင်္ခါရာနံ ပစ္စယော ဘဝိတုံ သက္ကုဏန္တီ’’တိ. အပဂစ္ဆန္တော ယာယန္တော. တေနာဟ ‘‘ဩသရန္တော’’တိ၊ အဝဍ္ဎန္တော ပရိဟီယမာနောတိ အတ္ထော.

ဥပယန္တိသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၁၀. သုသိမသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၇၀. ဒသမေ ဂရုကတောတိ ဂရုဘာဝဟေတူနံ ဥတ္တမဂုဏာနံ မတ္ထကပ္ပတ္တိယာ အနညသာဓာရဏေန ဂရုကာရေန ဂရုကတော. မာနိတောတိ သမ္မာပဋိပတ္တိယာ မာနိတော. တာယ ဟိ ဝိညူနံ မနာပတာတိ အာဟ ‘‘မနေန ပိယာယိတော’’တိ. စတုပစ္စယပူဇာယ စ ပူဇိတောတိ ဣဒံ အတ္ထဝစနံ. ယဒတ္ထံ သံဂီတိကာရေဟိ ‘‘တေန ခေါ ပန သမယေန ဘဂဝါ သက္ကတော ဟောတီ’’တိအာဒိနာ ဣမဿ သုတ္တဿ နိဒါနံ နိက္ခိတ္တံ၊ တဿ အတ္ထဿ ဥလ္လိင်္ဂဝသေန ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧသ နယော သေသပဒေသုပိ. အံသကူဋတောတိ ဥတ္တရာသင်္ဂေန ဥဘော အံသကူဋေ ပဋိစ္ဆာဒေတွာ ဌိတာ ဒက္ခိဏအံသကူဋတော၊ ဥဘယတော ဝါ အပနေန္တိ. ပရိစိတဂန္ထဝသေန ပဏ္ဍိတပရိဗ္ဗာဇကော၊ ယတော ပစ္ဆာ ဝိသေသဘာဂီ ဇာတော. ဝိစိတ္တနယာယ ဓမ္မကထာယ ကထနတော ‘‘ကဝိသေဋ္ဌော’’တိ အာဟံသု.

တေဇုဿဒေါတိ မဟာတေဇော. ပုရေဘတ္တကိစ္စာဒီနံ နိယတဘာဝေန နိယမမနုယုတ္တော. ဝိပဿနာလက္ခဏမှီတိ ဉာဏံ တတ္ထ ကထိတံ. ဓမ္မန္တိ တဿံ တဿံ ပရိသာယံ ထေရဿ အသမ္မုခါ ဒေသိတံ ဓမ္မံ. အာဟရိတွာ ကထေတိ တထာ ဝရဿ ဒိန္နတ္တာ.

ကိဉ္စာပိ သုသိမော ပူရဏာဒယော ဝိယ သတ္ထုပဋိညော န ဟောတိ၊ တိတ္ထိယေဟိ ပန ‘‘အယံ ဗြာဟ္မဏပဗ္ဗဇိတော ပညဝါ ဝေဒင်္ဂကုသလော’’တိ ဂဏာစရိယဋ္ဌာနေ ဌပိတော၊ တထာ စဿ သမ္ဘာဝိတော. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အဟံ သတ္ထာတိ ပဋိဇာနန္တော’’တိ၊ န သဿတဒိဋ္ဌိကတ္တာ. တထာ ဟေသ ဘဂဝတော သမ္မုခါ ဥပဂန္တုံ အသက္ခိ.

အညာတိ အရဟတ္တဿ နာမံ အညိန္ဒြိယဿ စိဏ္ဏန္တေ ပဝတ္တတ္တာ. တံ ပဝတ္တိန္တိ ယံ အညဗျာကရဏံ ဝုတ္တံ၊ တံ သုတွာ. အဿ သုသိမဿ၊ ပရမပ္ပမာဏန္တိ ဥတ္တမကောဋိ. အာစရိယမုဋ္ဌီတိ အာစရိယဿ မုဋ္ဌိကတဓမ္မော.

အင်္ဂသန္တတာယာတိ နီဝရဏာဒီနံ ပစ္စနီကဓမ္မာနံ ဝိဒူရဘာဝေန ဈာနင်္ဂါနံ ဝူပသန္တတာယ. နိဗ္ဗုတသဗ္ဗဒရထပရိဠာဟတာယ ဟိ တေသံ ဈာနာနံ ပဏီတတရဘာဝေါ. အာရမ္မဏသန္တတာယာတိ ရူပပတိဘာဂဝိဂမေန သဏှသုခုမာဒိဘာဝပ္ပတ္တဿ အာရမ္မဏဿ သန္တဘာဝေန. ယဒဂ္ဂေန ဟိ တေသံ ဘာဝနာတိသယသမ္ဘာဝိတသဏှသုခုမပ္ပကာရာနိ အာရမ္မဏာနိ သန္တာနိ၊ တဒဂ္ဂေန ဈာနင်္ဂါနံ သန္တတာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အာရမ္မဏသန္တတာယ ဝါ တဒါရမ္မဏဓမ္မာနံ သန္တတာ လောကုတ္တရဓမ္မာရမ္မဏာဟိ ပစ္စဝေက္ခဏာဟိ ဒီပေတဗ္ဗာ. အာရုပ္ပဝိမောက္ခာတိ အရူပဇ္ဈာနသညာဝိမောက္ခာ. ပညာမတ္တေနေဝ ဝိမုတ္တာ၊ န ဥဘတောဘာဂဝိမုတ္တာ. ဓမ္မာနံ ဌိတတာ တံသဘာဝတာ ဓမ္မဋ္ဌိတိ၊ အနိစ္စဒုက္ခာနတ္တတာ၊ တတ္ထ ဉာဏံ ဓမ္မဋ္ဌိတိဉာဏန္တိ အာဟ ‘‘ဝိပဿနာဉာဏ’’န္တိ. ဧဝမာဟာတိ ‘‘ပုဗ္ဗေ ခေါ၊ သုသိမ၊ ဓမ္မဋ္ဌိတိဉာဏံ၊ ပစ္ဆာ နိဗ္ဗာနေ ဉာဏ’’န္တိ ဧဝမာဒိ.

ဝိနာပိ သမာဓိန္တိ သမထလက္ခဏပ္ပတ္တံ ပုရိမသိဒ္ဓံ ဝိနာပိ သမာဓိန္တိ ဝိပဿနာယာနိကံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဧဝန္တိ ဝုတ္တာကာရေန. န သမာဓိနိဿန္ဒော အနုပုဗ္ဗဝိဟာရာ ဝိယ. န သမာဓိအာနိသံသော လောကိယာဘိညာ ဝိယ. န သမာဓိဿ နိပ္ဖတ္တိ သဗ္ဗဘဝဂ္ဂံ ဝိယ. ဝိပဿနာယ နိပ္ဖတ္တိ မဂ္ဂေါ ဝါ ဖလံ ဝါတိ ယောဇနာ.

ရူပါဒီသု စေတေသု တိဏ္ဏံ လက္ခဏာနံ ပရိဝတ္တနဝသေန ဒေသနာ တေပရိဝဋ္ဋဒေသနာ. အနုယောဂံ အာရောပေန္တောတိ နနု ဝုတ္တံ၊ သုသိမ၊ ဣဒါနိ အရဟတ္တာဓိဂမေန သဗ္ဗသော ပစ္စယာကာရံ ပဋိဝိဇ္ဈိတွာ တတ္ထ ဝိဂတသမ္မောဟောတိ အနုယောဂံ ကရောန္တော. ပါကဋကရဏတ္ထန္တိ ယထာ တွံ၊ သုသိမ၊ နိဇ္ဈာနကော သုက္ခဝိပဿကော စ ဟုတွာ အာသဝါနံ ခယသမ္မသနေ သုပ္ပတိဋ္ဌိတော၊ ဧဝမေတေပိ ဘိက္ခူ၊ တသ္မာ ‘‘အပိ ပန တုမှေ အာယသ္မန္တော’’တိအာဒိနာ န တေ တယာ အနုယုဉ္ဇိတဗ္ဗာတိ.

သုသိမသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

မဟာဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.