၉. သုန္ဒရိကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၉၅. အာနေတွာ ဟုနိတဗ္ဗတော အာဟုတိ. သပ္ပိမဓုပါယသာဒီဟိ အဂ္ဂိံ ဇုဟောတိ ဧတ္ထာတိ အဂ္ဂိဟုတ္တံ၊ သာဓိဋ္ဌာနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တေနာဟ ‘‘အဂျာယတန’’န္တိအာဒိ. သုဝိသောဓိတော စဿာတိ နိဟီနဇာတိကာနံ အနေန သုဋ္ဌု ဝိသောဓိတော စ ဘဝေယျ. ‘‘မေ’’တိ ပဒံ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓော.

အဖလံ ကရောတီတိ ဣတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ဒေမီတိ ပဒံ. တာဝ အနန္တရသုတ္တဝဏ္ဏနာယ အာဂတသဒိသမေဝါတိ ပေယျာလဝသေန ဌပေသိ၊ န သပ္ပိသင်္ခါရဋ္ဌပနံ. ဟိမပါတဿ စ သီတဝါတဿ စ ပဋိဗာဟနတ္ထန္တိ အကာရဏမေတန္တိ တံ အနာဒိယိတွာ အညမေဝ သုကာရဏံ ဒဿေတုံ ‘‘ပဋိဗလောဝါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သဉ္ဇာနိတွာတိ ‘‘နာယံ ဗြာဟ္မဏော’’တိ သဉ္ဇာနိတွာ.

နီစကေသန္တန္တိ ရဿကေသန္တံ. ဗြာဟ္မဏာနံ သုဒ္ဓိအတ္ထာ သိခါတိ အာဟ ‘‘ပဝတ္တမတ္တမ္ပိ၊ သိခံ အဒိသွာ’’တိ၊ ‘‘ပရမဟံသပရိက္ခာဒိနာ’’တိ ကေစိ.

အကာရဏံ ဒက္ခိဏေယျဘာဝဿ ဇာတိ အဒက္ခိဏေယျဘာဝဟေတူနံ ပါပဓမ္မာနံ အပဋိက္ခေပဘာဝတော. ဧတန္တိ သီလာဒိဘေဒံ စရဏံ. ဒက္ခိဏေယျဘာဝဿ ကာရဏံ အဒက္ခိဏေယျဘာဝကာရကပါပဓမ္မာနံ တဒင်္ဂါဒိဝသေန ပဇဟနတော. အဿာတိ ဗြာဟ္မဏဿ. တမတ္ထန္တိ တံ ဒက္ခိဏေယျဘာဝဿ ကာရဏတာသင်္ခါတမတ္ထံ ဥပမာယ ဝိဘာဝေန္တော. သာလာဒိကဋ္ဌာ ဇာတောဝါတိ သာလာဒိဝိသုဒ္ဓကဋ္ဌာဝ ဇာတော. သာပါနဒေါဏိအာဒိအဝိသုဒ္ဓကဋ္ဌာ ဇာတော အဂ္ဂိကိစ္စံ န စ န ကရောတိ. ဧဝန္တိ ယထာ အဂ္ဂိ ယတော ကုတောစိ ဇာတောပိ အဂ္ဂိကိစ္စံ ကရောတိယေဝ၊ ဧဝံ စဏ္ဍာလကုလာဒီသု ဇာတောပိ ဒက္ခိဏေယျော န န ဟောတိ ဂုဏသမ္ပဒါဝသေန အရိယာနံ ဝံသေ ပဇာတတ္တာတိ အာဟ ‘‘ဂုဏသမ္ပတ္တိယာ ဇာတိမာ’’တိ. ဓိတိယာ ဂုဏသမ္ပတ္တိယာ ပမုခဘာဝံ ဒဿေတုံ ‘‘သော ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဓိတိယာတိ ဝီရိယေန. တဉှိ အနုပ္ပန္နာနံ ကုသလဓမ္မာနံ ဥပ္ပါဒနပရိဗြူဟနေဟိ တေ ဓာရေတိ. ဟိရိယာ ဒေါသေ နိသေဓေတိ၊ သမ္မဒေဝ ပါပါနံ ဇိဂုစ္ဆနေ သတိ တေသံ ပဝတ္တိယာ အဝသရော ဧဝ နတ္ထိ. မောနဓမ္မေန ဉာဏသင်္ခါတေန ဩတ္တပ္ပဓမ္မေန. ကာရဏာကာရဏဇာနနကောတိ တေသံ တေသံ ဓမ္မာနံ ယထာဘူတံ ဌာနံ၊ ပါပဓမ္မာနံ ဝါ ဝိပ္ပကာရသဘာဝဋ္ဌာနံ ဇာနနကော.

ပရမတ္ထသစ္စေန နိဗ္ဗာနေန အာရမ္မဏပစ္စယဘူတေန အရိယမဂ္ဂေန ဒန္တော. ဣန္ဒြိယဒမေနာတိ တတော ဧဝ အရိယေန ဣန္ဒြိယသံဝရေန ဥပဂတော. ဝိဒန္တိ တေဟိ သစ္စာနီတိ ဝေဒါ. မဂ္ဂဝေဒါနံ အန္တန္တိ အရိယဖလံ. ကိလေသာနံ အန္တန္တိ တေသံ အနုပ္ပါဒနိရောဓဋ္ဌာနံ. ယညောတိ အဂ္ဂဖလံ. နိရတ္ထကန္တိ အဖလံ တေသံ အနာဂမနတော၊ အာဂတာနမ္ပိ အဂ္ဂဒက္ခိဏေယျာဘာဝတော. ဇုဟတိ ဒေတိ.

သုယိဋ္ဌန္တိ သုဒါနံ အဂ္ဂဒက္ခိဏေယျလာဘေန. သုဟုတန္တိ တဿေဝ ဝေဝစနံ. အထ ဝါ သုယိဋ္ဌန္တိ သုဋ္ဌု သမ္မဒေဝ ယိဋ္ဌံ သာရေ ဥပနီတံ မမ ဣဒံ ဒေယျဝတ္ထု. သုဟုတန္တိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော.

ဥပဟဋမတ္တေတိ ဗြာဟ္မဏေန ‘‘ဘုဉ္ဇတု ဘဝ’’န္တိ ဥပနီတမတ္တေ. နိဗ္ဗတ္တိတောဇမေဝါတိ သဝတ္ထုကံ အဂ္ဂဟေတွာ ဝတ္ထုတော ဝိဝေစိတဩဇမေဝ. တေန တံ သုခုမတ္တံ ဂတန္တိ တံ ဟဗျသေသံ သဗ္ဗသော သုခုမဘာဝံ ဂတန္တိ ဩဇာယ အနောဠာရိကတာယ ပုရိမာကာရေနေဝ ပညာယမာနတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ န ပန ဩဇာယ ဧဝ ကေဝလာယ ဂဟဏံ သန္ဓာယ. သာ ဟိ အဝိနိဗ္ဘောဂဝုတ္တိတာယ ဝိသုံ ဂဏှိတုံ န သက္ကာ၊ တသ္မာ ဒေဝတာဟိပိ သဝတ္ထုကာ ဂယှတိ. မနုဿာနံ ဝတ္ထူတိ ကရဇကာယမာဟ. ဩဠာရိကဝတ္ထုတာယ ဒေဝါနံ ဝိယ ဂဟဏီ န တိက္ခာတိ ဒိဗ္ဗောဇသမ္မိဿတာယ သမ္မာ ပရိဏာမံ န ဂစ္ဆတိ. သုခုမာပိ သမာနာ ဒိဗ္ဗောဇာ တေန ပါယသေန မိဿိတာ ဩဠာရိကသမ္မိဿတာယ သုခုမဝတ္ထုကာနံ ဒေဝါနံ သုခဒါ န ဟောတီတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေတိ ‘‘ဂေါယူသေ ပနာ’’တိအာဒိနာ. ပရိဘောဂဝတ္ထုနော ဩဠာရိကတာယ ဝါ ဒေဝါနံ ဒုက္ကရံ သမ္မာ ပရိဏာမေတုံ၊ ဒိဗ္ဗောဇာယ ဂရုတရဘာဝေန မနုဿာနံ. တေနာဟ ဘဂဝါ ‘‘န ခွာဟ’’န္တိအာဒိ. သမာပတ္တိစိတ္တသမုဋ္ဌိတာ တေဇောဓာတု ဈာနာနုဘာဝသန္တေဇိတာ တိက္ခတရာ ဟောတီတိ ဝုတ္တံ ‘‘အဋ္ဌ။ပေ။ ပရိဏာမေယျာ’’တိ. ဘဂဝတော ပန သုဒ္ဓေနေဝ ပရိဏမတီတိ ဝုတ္တံ ‘‘ပါကတိကေနေဝါ’’တိ၊ ဈာနာနုဘာဝပ္ပတ္တေန ဈာနေန ဝိနာ သဘာဝသိဒ္ဓေနေဝ.

‘‘အပ္ပဟရိတေ’’တိ ဧတ္ထ အပ္ပ-သဒ္ဒေါ ‘‘အပ္ပိစ္ဆော’’တိအာဒီသု ဝိယ အဘာဝတ္ထောတိ အာဟ ‘‘အပ္ပဟရိတေတိ အဟရိတေ’’တိ. ပါတိသတေပိ ပါယသေ. န အာလုဠတီတိ န အာဝိလံ ဟောတိ. အနာဂန္တာဝ ဂစ္ဆေယျ ‘‘အတ္တနာပိ န ပရိဘုဉ္ဇိ၊ အညေသံ န ဒါပေသိ၊ ကေဝလံ ပါယသံ နာသေသီ’’တိ ဒေါမနဿပ္ပတ္တော.

ဒါရု သမာဒဟာနောတိ ဒါရုဟရိဒ္ဒိ ဒါရုသ္မိံ တဿ ဒဟန္တော. ယဒီတိအာဒိ ဒါရုဈာပနဿ ဗဟိဒ္ဓဘာဝသာဓနံ အသုဒ္ဓဟေတူနံ ပဋိပက္ခာဘာဝတော တဿ. ခန္ဓာဒီသု ကုသလာတိ တေသု သဘာဝတော သမုဒယတော အတ္ထင်္ဂမတော အဿာဒတော အာဒီနဝတော နိဿရဏတော ဇာနနတော ဆေကာ ပဏ္ဍိတာ. ဉာဏဇောတိန္တိ ဉာဏမယံ ဇောတိံ. ဇာလေမီတိ ပဇ္ဇလိတံ ကရောမိ. နိစ္စံ ပဇ္ဇလိတဂ္ဂိ သဗ္ဗတ္ထကမေဝ ဝိဂတသမ္မောဟန္ဓကာရတာယ ဧကောဘာသဘာဝတော. သဗ္ဗသော ဝိက္ခေပါဘာဝတော နိစ္စသမာဟိတတ္တော. ဧဝံ ဝဒတီတိ စရိတံ ဗြဟ္မစရိယံ ဂဟေတွာ စရာမီတိ ဧဝံ ဝတ္တမာနံ ဝိယ ဝဒတိ အာသန္နတံ ဟဒယေ ဌပေတွာ.

ခါရိဘာရောတိ ခါရိဘာရသဒိသော. တေနာဟ ‘‘ယထာ’’တိအာဒိ. ခန္ဓေန ဝယှမာနောတိ ကာဇေ ပက္ခိပိတွာ ခန္ဓေန ဝယှမာနော. ပထဝိယာ သဒ္ဓိံ ဖုသေတိ ဘာရဿ ဂရုကဘာဝေန ကာဇဿ ပရိဏမနေန. မာနေန အတ္တနော ဇာတိအာဒီနိ ပဂ္ဂဏှတော အညဿ တာနိ န သဟတီတိ အာဟ – ‘‘တတ္ထ တတ္ထ ဣဿံ ဥပ္ပါဒေန္တော’’တိ၊ တတ္ထ တတ္ထ ဇာတိအာဒိမာနဝတ္ထုသ္မိံ ဂရုတရဂ္ဂဟဏေန သံသီဒေယျာတိ အဓိပ္ပါယော. ကောဓော ဓူမောတိ ယထာပိ ဘာသုရော အဂ္ဂိ ဓူမေန ဥပက္ကိလိဋ္ဌော၊ ဧဝံ ကောဓေန ဥပက္ကိလိဋ္ဌော. ဉာဏဂ္ဂီတိ တဿ ကောဓော ဓူမော. မုသာဝါဒေါဝ မောသဝဇ္ဇံ. ယထာ ဉာဏေ သတိ မုသာဝါဒေါ နတ္ထိ၊ ဧဝံ မုသာဝါဒေ သတိ ဉာဏမ္ပီတိ တေန တံ နိရောဓိတံ ဝိယ ဟောတီတိ အာဟ – ‘‘မုသာဝါဒေန ပဋိစ္ဆန္နံ ဉာဏ’’န္တိ. ယထာ သုဇာယ ဝိနာ ဗြာဟ္မဏာနံ ယာဂေါ န ဣဇ္ဈတိ၊ ဧဝံ ပဟူတဇိဝှါယ ဝိနာ သတ္ထု ဓမ္မယာဂေါ န ဣဇ္ဈတီတိ ဇိဝှါ သုဇာပရိယာယာ ဝုတ္တာ. ဇောတိ ဌိယတိ ဧတ္ထာတိ ဇောတိဋ္ဌာနံ ဝေဒိ၊ ယံ အဂ္ဂိကုဏ္ဍံ. သတ္တာနံ ဟဒယံ ဇောတိဋ္ဌာနံ ဉာဏဂ္ဂိနော တတ္ထ သမုဇ္ဇလနတော. အတ္တာတိ စိတ္တံ ‘‘အာဟိတော အဟံ မာနော ဧတ္ထာ’’တိ ကတွာ.

ဓမ္မော ရဟဒေါတိ အဿဒ္ဓိယာဒိအာလသိယာဘာဝတော ကိလေသမလပက္ခာလနတော ပရမဂ္ဂိနိဗ္ဗုတာဝဟနတော အရိယမဂ္ဂဓမ္မော အနာဝိလော ရဟဒေါ. ဟေဋ္ဌုပရိယဝါလုကာတိ ဝိပရိဝတ္တိတဝါလုကာ ဟုတွာ. အာလုဠာတိ အာကုလဇာတာ. ပဏ္ဍိတာနံ ပသတ္ထောတိ ပဏ္ဍိတာနံ ပုရတော သေဋ္ဌော. သေဋ္ဌဘာဝေန သန္တော ပါသံသော ဟုတွာ ကိလေသေ ဘိန္ဒတိ သမုစ္ဆိန္ဒတီတိ သဗ္ဘီတိ ဝုစ္စတိ. တေနာဟ ‘‘ဥတ္တမဋ္ဌေနာ’’တိ. တထာ စာဟ ဘဂဝါ ‘‘မဂ္ဂါနဋ္ဌင်္ဂိကော သေဋ္ဌော’’တိ (ဓ. ပ. ၂၇၃).

ဝစီသစ္စန္တိ ဣမိနာ ‘‘စတုရင်္ဂသမန္နာဂတာ ဝါစာ သုပရိသုဒ္ဓါ ဟောတီ’’တိ သမ္မာဝါစံ ဒဿေတိ. သစ္စသံယမပဒေဟိ ဒဿိတာ မဂ္ဂဓမ္မာ ဣဓ ‘‘ဓမ္မော’’တိ အဓိပ္ပေတာတိ အာဟ – ‘‘ဓမ္မောတိ ဣမိနာ။ပေ။ ဒဿေတီ’’တိ. မဂ္ဂသစ္စံ ဂဟိတံ အနန္တရဂါထာယ အနေကေဟိ ဝိသေသေတွာ ဝုတ္တတ္တာ. အတ္ထတောတိ ပုဗ္ဗင်္ဂမတ္တာဒိအတ္ထတော. တာယ ဟိ သကိစ္စံ ကရောန္တိယာ ဣတရေ သဗ္ဗေပိ တဒနုဝတ္တိကာ ဟောန္တိ. တဂ္ဂတိကတ္တာတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ ဥပကာရကဘာဝေန တာယ သမာနဂတိကတ္တာ. အာရမ္မဏဉှိ ဝိတက္ကေနာဟဋံ ပညာ ဝိစိနိတုံ သက္ကောတိ. တထာ ဟိ သော ပညာက္ခန္ဓေန သင်္ဂဟံ ဂတော. ဓမ္မောတိ သဘာဝတော သမာဓိ ဂဟိတော၊ ဣတရေ ဒွေ တဒုပကာရတ္တာ. တထာ ဟိ ‘‘ဧဝံဓမ္မာ တေ ဘဂဝန္တော’’တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၂.၁၃၊ မ. နိ. ၃.၁၉၇၊ သံ. နိ. ၅.၃၇၈) သမာဓိ ‘‘ဓမ္မော’’တိ ဝုတ္တော. ပရမတ္ထသစ္စံ ဂဟိတံ သဗ္ဗေသံ သေဋ္ဌဘာဝတော. ယထာဟ – ‘‘ယာဝတာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဓမ္မာ သင်္ခတာ ဝါ အသင်္ခတာ ဝါ၊ ဝိရာဂေါ တေသံ အဂ္ဂမက္ခာယတီ’’တိ (ဣတိဝု. ၉၀၊ အ. နိ. ၄.၃၄). အတ္ထတောတိ တတော ဧဝ ပရမတ္ထတော၊ အနန္တရံ ဝုစ္စမာနာနံ ဝါ မဂ္ဂဓမ္မာနံ အာရမ္မဏဘာဝတော. ပဉ္စင်္ဂါနိ ဂဟိတာနိ တာသံ မဂ္ဂဘာဝတော. တီဏိ အင်္ဂါနိ. ဗြဟ္မစရိယံ နာမာတိ ဧတံ နိဗ္ဗာနဂါမိ ဥတ္တမဋ္ဌေန မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယံ နာမ. မဇ္ဈေ သိတာတိ လီနုဒ္ဓစ္စာဒိအန္တဒွယဝိဝဇ္ဇနေန မဇ္ဈေ မဇ္ဈိမပဋိပဒါဘာဝနံ နိဿိတာ. သဿတုစ္ဆေဒဂ္ဂဟဏံ ဟေတ္ထ ပဓာနတာယ နိဒဿနမတ္တံ. သေဋ္ဌပ္ပတ္တီတိ သေဋ္ဌဘာဝပ္ပတ္တိ. တ-ကာရော ပဒသန္ဓိကရောတိ ‘‘သ ဥဇုဘူတေသူ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ မဇ္ဈေ တ-ကာရော ပဒသန္ဓိကရော၊ ‘‘သ ဒုဇ္ဇုဘူတေသူတိ ကေစိ ပဌန္တိ၊ တေသံ ဒ-ကာရော ပဒသန္ဓိကရော. သ-ဣတိ သုန္ဒရိကော ဗြာဟ္မဏော ဝုတ္တောတိ ကတွာ အာဟ ‘‘သ တွ’’န္တိ၊ သော တွန္တိ အတ္ထော. ဓမ္မော သာရိယော ပရိဓာနဘူတာ အလင်္ကာရာ ဧတဿာတိ ဓမ္မသာရီ. အထ ဝါ ဓမ္မေဟိ သာရိတဝါတိ ဓမ္မသာရီ၊ တေဟိ သာရေတွာ ဌိတဝါတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘ကုသလဓမ္မေဟီ’’တိအာဒိ.

သုန္ဒရိကသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.