၅. ပရိနိဗ္ဗာနသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၁၈၆. ဧဝံ တံ ကုသိနာရာယ ဟောတီတိ ယထာ အနုရောဓပုရဿ ထူပါရာမော ဒက္ခိဏပစ္ဆိမဒိသာယံ၊ ဧဝံ တံ ဥယျာနံ ကုသိနာရာယ ဒက္ခိဏပစ္ဆိမဒိသာယံ ဟောတိ. တသ္မာတိ ယသ္မာ နဂရံ ပဝိသိတုကာမာ ဥယျာနတော ဥပေစ္စ ဝတ္တန္တိ ဂစ္ဆန္တိ ဧတေနာတိ ဥပဝတ္တနန္တိ ဝုစ္စတိ၊ တသ္မာ. တန္တိ သာလပန္တိဘာဝေန ဌိတံ သာလဝနံ. အန္တရေနာတိ ဝေမဇ္ဈေ. အပ္ပမဇ္ဇနံ အပ္ပမာဒေါ၊ သော ပန အတ္ထတော ဉာဏူပသံဟိတာ သတိ. ယသ္မာ တတ္ထ သတိယာ ဗျာပါရော သာတိသယော၊ တသ္မာ ‘‘သတိအဝိပ္ပဝါသေနာ’’တိ ဝုတ္တံ. အပ္ပမာဒပဒေယေဝ ပက္ခိပိတွာ အဘာသိ အတ္ထတော တဿ သကလဿ ဗုဒ္ဓဝစနဿ သင်္ဂဏှနတော.
ဈာနာဒီသု စိတ္တေ စ ပရမုက္ကံသဂတဝသီဘာဝတာယ ‘‘ဧတ္တကေ ကာလေ ဧတ္တကာ သမာပတ္တိယော သမာပဇ္ဇိတွာ ပရိနိဗ္ဗာယိဿာမီ’’တိ ကာလပရိစ္ဆေဒံ ကတွာ သမာပတ္တိသမာပဇ္ဇနံ ပရိနိဗ္ဗာနပရိကမ္မန္တိ အဓိပ္ပေတံ. ထေရောတိ အနုရုဒ္ဓတ္ထေရော.
အယမ္ပိ စာတိ ယထာဝုတ္တပဉ္စသဋ္ဌိယာ ဈာနာနံ သမာပန္နကထာပိ သင်္ခေပကထာ ဧဝ. ကသ္မာ? ယသ္မာ ဘဂဝါ တဒါ ဒေဝသိကံ ဝဠဉ္ဇနသမာပတ္တိယော သဗ္ဗာပိ အပရိဟာပေတွာ သမာပဇ္ဇိ ဧဝါတိ ဒဿေန္တော ‘‘နိဗ္ဗာနပုရံ ပဝိသန္တော’’တိအာဒိမာဟ. စတုဝီသတိ။ပေ။ ပဝိသိတွာတိ ဧတ္ထ ကေစိ တာဝ အာဟု ‘‘ဘဂဝါ ဒေဝသိကံ ဒွါဒသကောဋိသတသဟဿက္ခတ္တုံ မဟာကရုဏာသမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇတိ၊ ဒွါဒသကောဋိသတသဟဿက္ခတ္တုမေဝ ဖလသမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇတိ၊ တသ္မာ တဒါပိ စတုဝီသတိကောဋိသတသဟဿသင်္ခါ သမာပတ္တိယော သမာပဇ္ဇတိ. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဂဝတာ ‘တထာဂတံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အရဟန္တံ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓံ ဒွေ ဝိတက္ကာ ဗဟုလံ သမုဒါစရန္တိ ခေမော စ ဝိတက္ကော ပဝိဝေကော စ ဝိတက္ကော’တိ (ဣတိဝု. ၃၈). ခေမော ဟိ ဝိတက္ကော ဘဂဝတော မဟာကရုဏာသမာပတ္တိံ ပူရေတွာ ဌိတော၊ ပဝိဝေကဝိတက္ကော အရဟတ္တဖလသမာပတ္တိံ. ဗုဒ္ဓါနံ ဟိ ဘဝင်္ဂပရိဝါသော လဟုကော မတ္ထကပ္ပတ္တော သမာပတ္တီသု ဝသီဘာဝေါ၊ တသ္မာ သမာပဇ္ဇနဝုဋ္ဌာနာနိ ကတိပယစိတ္တက္ခဏေဟေဝ ဣဇ္ဈန္တိ. ပဉ္စ ရူပါဝစရသမာပတ္တိယော စတဿော အရူပသမာပတ္တိယော အပ္ပမညာသမာပတ္တိယာ သဒ္ဓိံ နိရောဓသမာပတ္တိ အရဟတ္တဖလသမာပတ္တိ စာတိ ဒွါဒသေတာ သမာပတ္တိယော ဘဂဝါ ပစ္စေကံ ဒိဝသေ ဒိဝသေ ကောဋိသတသဟဿက္ခတ္တုံ ပုရေဘတ္တံ သမာပဇ္ဇတိ၊ တထာ ပစ္ဆာဘတ္တန္တိ ဧဝံ စတုဝီသတိကောဋိသတသဟဿသင်္ခါ ဒေဝသိကံ ဝဠဉ္ဇနကကသိဏသမာပတ္တိယော’’တိ.
အပရေ ပနာဟု ‘‘ယံ တံ ဘဂဝတာ အဘိသမ္ဗောဓိဒိဝသေ ပစ္ဆိမယာမေ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒင်္ဂမုခေန ပဋိလောမနယေန ဇရာမရဏတော ပဋ္ဌာယ ဉာဏံ ဩတာရေတွာ အနုပဒဓမ္မဝိပဿနံ အာရဘန္တေန ယထာ နာမ ပုရိသော သုဝိဒုဂ္ဂံ မဟာဂဟနံ မဟာဝနံ ဆိန္ဒန္တော အန္တရန္တရာ နိသာနသိလာယံ ဖရသုံ နိသိတံ ကရောတိ၊ ဧဝမေဝံ နိသာနသိလာသဒိသိယော သမာပတ္တိယော အန္တရန္တရာ သမာပဇ္ဇိတွာ ဉာဏဿ တိက္ခဝိသဒဘာဝံ သမ္ပာဒေတုံ အနုလောမပဋိလောမတော ပစ္စေကံ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒင်္ဂေသု လက္ခကောဋိသမာပတ္တိသမာပဇ္ဇနဝသေန သမ္မသနဉာဏံ ပဝတ္တေတိ၊ တဒနုသာရေန ဘဂဝါ ဗုဒ္ဓဘူတောပိ အနုလောမပဋိလောမတော ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒင်္ဂမုခေန ဝိပဿနာဝသေန ဒိဝသေ ဒိဝသေ လက္ခကောဋိဖလသမာပတ္တိယော သမာပဇ္ဇတိ၊ တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ၊ ‘စတုဝီသတိကောဋိသတသဟဿသင်္ခါ သမာပတ္တိယော ပဝိသိတွာ’’’တိ.
ဣမာနိ ဒွေပိ သမနန္တရာနေဝ ပစ္စဝေက္ခဏာယပိ ယေဘုယျေန နာနန္တရိယကတာယ ဈာနပက္ခိကဘာဝတော. ယသ္မာ သဗ္ဗပစ္ဆိမံ ဘဝင်္ဂစိတ္တံ တတော တတော စဝနတော ‘‘စုတီ’’တိ ဝုစ္စတိ၊ တသ္မာ န ကေဝလံ အယမေဝ ဘဂဝါ၊ အထ ခေါ သဗ္ဗေပိ သတ္တာ ဘဝင်္ဂစိတ္တေနေဝ စဝန္တီတိ ဒဿေတုံ ‘‘ယေ ဟိ ကေစီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဒုက္ခသစ္စေနာတိ ဒုက္ခသစ္စပရိယာပန္နေန စုတိစိတ္တေန ကာလံ ကာလကိရိယံ ကရောန္တိ ပါပုဏန္တိ၊ ကာလဂမနတော ဝါ ကရောန္တိ ပေစ္စာတိ.
ပဋိဘာဂပုဂ္ဂလဝိရဟိတော သီလာဒိဂုဏေဟိ အသဒိသတာယ သဒိသပုဂ္ဂလရဟိတော. သင်္ခါရာ ဝူပသမ္မန္တိ ဧတ္ထာတိ ဝူပသမောတိ ဧဝံ သင်္ခါတံ ဉာတံ ကထိတံ နိဗ္ဗာနမေဝ သုခန္တိ. လောမဟံသနကောတိ လောမာနံ ဟဋ္ဌဘာဝါပါဒနော. ဘိံသနကောတိ အဝီတရာဂါနံ ဘယဇနကော အာသိ အဟောသိ. သဗ္ဗာကာရဝရဂုဏူပေတေတိ သဗ္ဗေဟိ အာကာရဝရေဟိ ဥတ္တမကာရဏေဟိ သီလာဒိဂုဏေဟိ သမန္နာဂတေ. အသင်္ကုဋိတေနာတိ အကုဋိတေန ဝိပ္ဖါရိကာဘာဝတော. သုဝိကသိတေနေဝါတိ ပီတိသောမနဿယောဂတော သုဋ္ဌု ဝိကသိတေန. ဝေဒနံ အဓိဝါသေသိ သဘာဝသမုဒယာဒိတော သုဋ္ဌု ပညာတတ္တာ. အနာဝရဏဝိမောက္ခော သဗ္ဗသော နိဗ္ဗိဒဘာဝေါ. တေနာဟ ‘‘အပညတ္တိဘာဝူပဂမော’’တိ. ပဇ္ဇောတနိဗ္ဗာနသဒိသောတိ ပဒီပဿ နိဗ္ဗာနသဒိသော တတ္ထ ဝိလီယိတွာ အဝဋ္ဌာနာဘာဝတော.
ပရိနိဗ္ဗာနသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
ဒုတိယဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
သာရတ္ထပ္ပကာသိနိယာ သံယုတ္တနိကာယ-အဋ္ဌကထာယ
ဗြဟ္မသံယုတ္တဝဏ္ဏနာယ လီနတ္ထပ္ပကာသနာ သမတ္တာ.