၁. ဒဟရသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၁၂. ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒီတိ ဘဂဝတော ဂုဏေ အဇာနန္တော ကောသလရာဇာ အတ္တနော ခတ္တိယမာနေန ကေဝလံ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမ္မောဒိ. ပဌမာဂတေ ဟိ သတ္ထရိ တဿ သမ္မောဒိတာကာရံ ဒဿေတုံ ‘‘ယထာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ယထာ ခမနီယာဒီနိ ပုစ္ဆန္တောတိ ယထာ ဘဂဝါ ‘‘ကစ္စိ တေ၊ မဟာရာဇ၊ ခမနီယံ၊ ကစ္စိ ယာပနီယ’’န္တိအာဒိနာ တေန ရညာ သဒ္ဓိံ ပဌမံ ပဝတ္တမောဒေါ အဟောသိ ပုဗ္ဗဘာသိတာယ၊ တဒနုကရဏေန ဧဝံ သောပိ ရာဇာ ဘဂဝတာ သဒ္ဓိံ သမပ္ပဝတ္တမောဒေါ အဟောသီတိ ယောဇနာ. တံ ပန သမပ္ပဝတ္တမောဒနံ ဥပမာယ ဒဿေတုံ ‘‘သီတောဒကံ ဝိယာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ သမ္မောဒိတန္တိ သံသန္ဒိတံ ဧကီဘာဝန္တိ သမ္မောဒနကိရိယာယ သမာနတံ ဧကရူပတံ၊ ခမနီယန္တိ ‘‘ဣဒံ စတုစက္ကံ နဝဒွါရံ သရီရယန္တံ ဒုက္ခဗဟုလတာယ သဘာဝတော ဒုဿဟံ၊ ကစ္စိ ခမိတုံ သက္ကုဏေယျ’’န္တိ ပုစ္ဆတိ. ယာပနီယန္တိ ပစ္စယာယတ္တဝုတ္တိကံ စိရပဗန္ဓသင်္ခါတာယ ယာပနာယ ကစ္စိ ယာပေတုံ သက္ကုဏေယျံ. သီသရောဂါဒိအာဗာဓာဘာဝေန ကစ္စိ အပ္ပါဗာဓံ. ဒုက္ခဇီဝိကာဘာဝေန ကစ္စိ အပ္ပါတင်္ကံ. တံတံကိစ္စကရဏေ ဥဋ္ဌာနသုခတာယ ကစ္စိ လဟုဋ္ဌာနံ. တဒနုရူပဗလယောဂတော ကစ္စိ ဗလံ. သုခဝိဟာရသမ္ဘဝေန ကစ္စိ ဖာသုဝိဟာရော အတ္ထီတိ တတ္ထ တတ္ထ ကစ္စိ-သဒ္ဒံ ယောဇေတွာ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဗလဝပ္ပတ္တာ ပီတိ ပီတိယေဝ. တရုဏပီတိ ပါမောဇ္ဇံ. သမ္မောဒနံ ဇနေတိ ကရောတီတိ သမ္မောဒနီယံ. သမ္မောဒိတဗ္ဗတော သမ္မောဒနီယန္တိ ဣမံ ပန အတ္ထံ ဒဿေန္တော ‘‘သမ္မောဒိတုံ ယုတ္တဘာဝတော’’တိ အာဟ. သရိတဗ္ဗဘာဝတောတိ အနုဿရိတဗ္ဗဘာဝတော. ‘‘သရဏီယ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဒီဃံ ကတွာ ‘‘သာရဏီယ’’န္တိ ဝုတ္တံ.

သုယျမာနသုခတောတိ အာပါထမဓုရတံ အာဟ၊ အနုဿရိယမာနသုခတောတိ ဝိမဒ္ဒရမဏီယတံ. ဗျဉ္ဇနပရိသုဒ္ဓတာယာတိ သဘာဝနိရုတ္တိဘာဝေန တဿာ ကထာယ ဝစနစာတုရိယမာဟ၊ အတ္ထပရိသုဒ္ဓတာယာတိ အတ္ထဿ နိရုပက္ကိလေသတံ. အနေကေဟိ ပရိယာယေဟီတိ အနေကေဟိ ကာရဏေဟိ. အဒိဋ္ဌတ္တာတိ ဥပသင်္ကမနဝသေန အဒိဋ္ဌတ္တာ. ဂုဏာဂုဏဝသေနာတိ ဂုဏဝသေန ဂမ္ဘီရဘာဝံ ဝါ အဂုဏဝသေန ဥတ္တာနဘာဝံ ဝါ. ဩဝဋ္ဋိကသာရံ ကတွာတိ ဩဝဋ္ဋိကာယ ဂဟေတဗ္ဗသာရဝတ္ထုံ ကတွာ. လောကနိဿရဏဘဝေါက္ကန္တိပဉှန္တိ လောကတော နိဿဋဘာဝပဉှဉ္စေဝ အာဒိတော ဘဝေါက္ကမနပဉှဉ္စ. သတ္ထု သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓတံ ပုစ္ဆန္တော ဟိ ‘‘ကိံ ဘဝံ ဂေါတမော သဗ္ဗလောကတော နိဿဋော၊ သဗ္ဗသတ္တေဟိ စ ဇေဋ္ဌော’’တိ? ပုစ္ဆတိ နာမ. ယထာ ဟိ သတ္ထု သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓတာယ လောကတော နိဿဋတာ ဝိညာယတိ၊ ဧဝံ သဗ္ဗသတ္တေဟိ ဇေဋ္ဌဘာဝတော သေဋ္ဌဘာဝတော. သွာယမတ္ထော အဂ္ဂပသာဒသုတ္တာဒီဟိ (ဣတိဝု. ၉၀၊ အ. နိ. ၄.၃၄) ဝိဘာဝေတဗ္ဗော. ကထံ ပန သမ္ဗုဒ္ဓတာ ဝိညာယတီတိ? အဝိပရီတဓမ္မဒေသနတော. အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ၊ ဝိတ္ထာရော ပန ဝိသုဒ္ဓိမဂ္ဂသံဝဏ္ဏနာဒီသု (ဝိသုဒ္ဓိ. မဟာဋီ. ၁.၁၂၄) ဝုတ္တနယေန ဝေဒိတဗ္ဗော.

ရာဇာ သတ္ထု အဝိပရီတဓမ္မဒေသနံ အဇာနန္တော တတော ဧဝဿ သမ္မာသမ္ဗောဓိံ အသဒ္ဒဟန္တော ‘‘ဝုဍ္ဎတရေသုပိ စိရပဗ္ဗဇိတေသု သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘာဝေ အလဗ္ဘမာနေ တဗ္ဗိပရီတေ ကထံ လဗ္ဘေယျာ’’တိ မညမာနော ‘‘ကိံ ပန ဘဝံ ဂေါတမော’’တိအာဒိံ ဝက္ခတိ. ရာဇာ အတ္တနော လဒ္ဓိယာ န ပုစ္ဆတိ အတ္တနော သမ္မုခါ တေဟိ အသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဘာဝဿေဝ ပဋိညာတတ္တာ. ယသ္မာ တေ မုသာဝါဒိတာယ အတ္တနော ဥပဋ္ဌာကာဒီနံ ‘‘ဗုဒ္ဓါ မယ’’န္တိ ပဋိဇာနိံသု၊ တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘လောကေ မဟာဇနေန ဂဟိတပဋိညာဝသေန ပုစ္ဆတီ’’တိ. သွာယမတ္ထော အာဂမိဿတိ. ဗုဒ္ဓသီဟနာဒန္တိ ဗုဒ္ဓါနံ ဧဝ အာဝေဏိကံ သီဟနာဒံ. ကာမံ မဂ္ဂဉာဏပဒဋ္ဌာနံ သဗ္ဗညုတညာဏံ၊ သမ္ဗောဓိဉာဏေ ပန ဂဟိတေ တံ အတ္ထတော ဂဟိတမေဝ ဟောတီတိ ဝုတ္တံ ‘‘သဗ္ဗညုတညာဏသင်္ခါတံ သမ္မာသမ္ဗောဓိ’’န္တိ.

ပဗ္ဗဇ္ဇူပဂမနေနာတိ ယာယ ကာယစိ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ ဥပဂမနမတ္တေန သမဏာ၊ န သမိတပါပတာယ. ဇာတိဝသေနာတိ ဇာတိမတ္တေန ဗြာဟ္မဏာ၊ န ဗာဟိတပါပတာယ. ပဗ္ဗဇိတသမူဟသင်္ခါတော သံဃောတိ ပဗ္ဗဇိတသမူဟတာမတ္တေန သံဃော၊ န နိယျာနိကဒိဋ္ဌိဝိသုဒ္ဓသီလသာမညဝသေန သံဟတတ္တာတိ အဓိပ္ပါယော. ဧတေသံ အတ္ထီတိ ဧတေသံ သဗ္ဗညုပဋိညာတာနံ ပရိဝါရဘူတော အတ္ထိ. သွေဝါတိ ပဗ္ဗဇိတသမူဟသင်္ခါတော ဧဝ. ကေစိ ပန ‘‘ပဗ္ဗဇိတသမူဟဝသေန. သံဃိနော၊ ဂဟဋ္ဌသမူဟဝသေန ဂဏိနော’’တိ ဝဒန္တိ၊ တံ တေသံ မတိမတ္တံ ဂဏေ ဧဝ လောကေ သံဃသဒ္ဒဿ နိရုဠှတ္တာ. အာစာရသိက္ခာပနဝသေနာတိ အစေလကဝတစရိယာဒိ-အာစာရသိက္ခာပနဝသေန. ပါကဋာတိ သံဃီအာဒိဘာဝေန ပကာသိတာ. ‘‘အပ္ပိစ္ဆာ’’တိ ဝတွာ တတ္ထ လဗ္ဘမာနံ အပ္ပိစ္ဆတံ ဒဿေတုံ ‘‘အပိစ္ဆတာယ ဝတ္ထမ္ပိ န နိဝါသေန္တီ’’တိ ဝုတ္တံ. န ဟိ တေသု သာသနိကေသု ဝိယ သန္တဂုဏနိဂုဟနာ အပ္ပိစ္ဆာ လဗ္ဘတီတိ. ယသောတိ ကိတ္တိသဒ္ဒေါ. တရန္တိ ဧတေန သံသာရောဃန္တိ ဧဝံ သမ္မတတ္တာ တိတ္ထံ ဝုစ္စတိ လဒ္ဓီတိ အာဟ ‘‘တိတ္ထကရာတိ လဒ္ဓိကရာ’’တိ. သာဓုသမ္မတာတိ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္မတာ၊ န သာဓူဟိ သမ္မတာတိ အာဟ ‘‘သန္တော။ပေ။ ပုထုဇ္ဇနဿာ’’တိ.

ကပ္ပကောလာဟလန္တိ ကပ္ပတော ကောလာဟလံ၊ ‘‘ကပ္ပုဋ္ဌာနံ ဘဝိဿတီ’’တိ ဒေဝပုတ္တေဟိ ဥဂ္ဃေါသိတမဟာသဒ္ဒေါ. ဣမေတိ ပူရဏာဒယော. ဗုဒ္ဓကောလာဟလန္တိ ဒေဝတာဟိ ဃောသိတံ ဗုဒ္ဓကောလာဟလံ. ပယိရုပါသိတွာတိ ပုရိသသုတိပရမ္ပရာယ သုတွာ. စိန္တာမဏိဝိဇ္ဇာ နာမ ပရစိတ္တဇာနာပနဝိဇ္ဇာ. သာ ကေဝဋ္ဋသုတ္တေ ‘‘မဏိကာ’’တိ အာဂတာ၊ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဂန္ဓာရိသမ္ဘဝဝိဇ္ဇာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ. တတ္ထ ဂန္ဓာရိယာ ဝိကုဗ္ဗနံ ဒဿေတိ. အတ္တဘာဝေတိ သရီရေ. ရာဇုသ္မာတိ ရာဇတေဇော.

သုက္ကဓမ္မောတိ အနဝဇ္ဇဓမ္မော နိက္ကိလေသတာ. ဣဒံ ဂဟေတွာတိ ဣဒံ ပရမ္မုခါ ‘‘မယံ ဗုဒ္ဓါ’’တိ ဝတွာ အတ္တနော သမ္မုခါ ‘‘န မယံ ဗုဒ္ဓါ’’တိ တေဟိ ဝုတ္တဝစနံ ဂဟေတွာ. ဧဝမာဟာတိ ‘‘ယေပိ တေ၊ ဘော ဂေါတမ။ပေ။ နဝေါ စ ပဗ္ဗဇ္ဇာယာ’’တိ ဧဝံ အဝေါစ. အတ္တနော ပဋိညံ ဂဟေတွာတိ ‘‘န မယံ ဗုဒ္ဓါ’’တိ တေသံ အတ္တနော ပုရတော ပဝတ္တိတံ ပဋိညံ ဂဟေတွာ. ဤဒိသေ ဌာနေ ကိံ-သဒ္ဒေါ ပဋိသေဓဝါစကော ဟောတီတိ ဝုတ္တံ ‘‘ကိန္တိ ပဋိက္ခေပဝစန’’န္တိ၊ ကသ္မာ ပဋိဇာနာတီတိ အတ္ထော?

န ဥညာတဗ္ဗာတိ န ဂရဟိတဗ္ဗာ. ဂရဟတ္ထော ဟိ အယံ ဥ-သဒ္ဒေါ. ‘‘ဒဟရော’’တိ အဓိကတတ္တာ ဝက္ခမာနတ္တာ စ ‘‘ခတ္တိယောတိ ရာဇကုမာရော’’တိ ဝုတ္တံ. ဥရသာ ဂစ္ဆတီတိ ဥရဂေါ၊ ယော ကောစိ သပ္ပေါ၊ ဣဓ ပန အဓိပ္ပေတံ ဒဿေတုံ ‘‘အာသီဝိသော’’တိ အာဟ. သီလဝန္တံ ပဗ္ဗဇိတံ ဒဿေတိ သာမညတော ‘‘ဘိက္ခူ’’တိ ဝဒန္တော. ဣဓ ပန ယသ္မာ ‘‘ဘဝမ္ပိ နော ဂေါတမော’’တိအာဒိနာ ဘဂဝန္တံ ဥဒ္ဒိဿ ကထံ သမုဋ္ဌာပေသိ၊ တသ္မာ ဘဂဝါ အတ္တာနံ အဗ္ဘန္တရံ အကာသိ. ယဒိပိ ဝိသေသော သာမညဇောတနာယ ဝိဘာဝိတော ဟောတိ၊ သံသယုပ္ပတ္တိဒီပကံ နောတိ ဝုတ္တဂ္ဂဟဏံ ပန တံ ပရိစ္ဆိဇ္ဇတီတိ. တေနာဟ ‘‘ဒေသနာကုသလတာယာ’’တိအာဒိ. ဣဒါနိ အဝညာပရိဘဝေ ပယောဂတော ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ဧတ္ထ စာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အစိတ္တီကတာကာရဝသေန အဝညာယ ပါကဋဘာဝေါ၊ ဝမ္ဘနဝသေန ပရိဘဝဿာတိ အဓိပ္ပါယေန ကာယပယောဂဝသေန အဝညာ ဒဿိတာ၊ ဝစီပယောဂဝသေန ပရိဘဝေါ၊ ဥဘယံ ပန ဥဘယတ္ထာပိ ပဘေဒတော ဂဟိတံ၊ အဝညပရိဘဝါနံ ဒွိန္နမ္ပိ ဥဘယတ္ထ ပရိဂ္ဂဟော. တံ သဗ္ဗမ္ပီတိ တံ အဝညာဒိ သဗ္ဗမ္ပိ. စတူသုပိ တံ န ကာတဗ္ဗမေဝ သမ္ပတိ အာယတိဉ္စ အနတ္ထာဝဟတ္တာ.

တဒတ္ထဒီပနာတိ တဿ အာဒိတော ဝုတ္တဿ အတ္ထဿ ဒီပနာ. ဝိသေသတ္ထဒီပနာတိ တတော ဝိသိဋ္ဌတ္ထဒီပနာ. ခေတ္တာနံ အဓိပတီတိ ခတ္တိယောတိ နိရုတ္တိနယေန သဒ္ဒသိဒ္ဓိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ခေတ္တတော ဝိဝါဒါ သတ္တေ တာယတီတိ ခတ္တိယောတိ လောကိယာ ကထယန္တိ. ‘‘မဟာသမ္မတော၊ ခတ္တိယော၊ ရာဇာ’’တိ ဧဝမာဂတေသု ဣမေသု ဒုတိယံ. အက္ခရန္တိ သမညာ. သာ ဟိ ဥဒယဗ္ဗယာဘာဝတော ‘‘န ကဒါစိ ခရတီတိ အက္ခရ’’န္တိ ဝုတ္တာ. တေနာဟ ‘‘နာမဂေါတ္တံ န ဇီရတီ’’တိ. ဇာတိသမ္ပန္နန္တိ သမ္ပန္နဇာတိံ အတိဝိသုဒ္ဓဇာတိံ. တီဏိ ကုလာနီတိ ဗြာဟ္မဏဝေဿသုဒ္ဒကုလာနိ. အတိက္ကမိတွာတိ အတ္တနော ဇာတိသမ္ပတ္တိယာ အဘိဘဝိတွာ.

ကေဝလံ နာမပဒံ ဝုတ္တံ အာချာတပဒံ အပေက္ခတေဝါတိ အာဟ ‘‘ဌာနံ ဟီတိ ကာရဏံ ဝိဇ္ဇတီ’’တိ. ဥဒ္ဓဋဒဏ္ဍေနာတိ သမန္တတော ဥဗ္ဘတေန ဒဏ္ဍေန သာသနေန၊ ဗလဝံ ဥပက္ကမံ ဂရုကံ ရာဇာနမ္ပိ. တံ ခတ္တိယံ ပရိဝဇ္ဇေယျာတိ ခတ္တိယံ အဝညာပရိဘဝကရဏတော ဝဇ္ဇေယျ. တေနာဟ ‘‘န ဃဋ္ဋေယျာ’’တိ.

ဥရဂဿ စ နာနာဝိဓဝဏ္ဏဂ္ဂဟဏေ ကာရဏံ ဝဒတိ ‘‘ယေန ယေန ဟီ’’တိအာဒိနာ. ဗဟုဘက္ခန္တိ မဟာဘက္ခံ သဗ္ဗဘက္ခခါဒကံ. ပါဝကံ သောဓနတ္ထေန အသုဒ္ဓဿပိ ဒဟနေန. သောတိ မဂ္ဂေါ. ကဏှော ဝတ္တနီ ဣမဿာတိ ကဏှဝတ္တနီ. မဟန္တော အဂ္ဂိက္ခန္ဓော ဟုတွာ. ယာဝဗြဟ္မလောကပ္ပမာဏောတိ ကပ္ပဝုဋ္ဌာနကာလေ အရညေ အဂ္ဂိနာ ဂဟိတေ ကာလန္တရေ ဧဝ ကဋ္ဌတိဏရုက္ခာဒိသမ္ဘဝေါတိ ဒဿေတုံ ‘‘ဇာယန္တိ တတ္ထ ပါရောဟာ’’တိ ပါဠိယံ ဝုတ္တန္တိ ဒဿေန္တော ‘‘တတ္ထာ’’တိအာဒိမာဟ.

ဍဟိတုံ န သက္ကောတိ ပစ္စက္ကောသနာဒိနာ. ဝိနဿန္တိ သမဏတေဇသာ ဝိနာသိတတ္တာ. ‘‘န တဿာ’’တိ ဧတ္ထ န-ကာရံ ‘‘ဝိန္ဒရေ’’တိ ဧတ္ထ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘န ဝိန္ဒန္တီ’’တိ. ဝတ္ထုမတ္တာဝသိဋ္ဌောတိ ဌာနမေဝ နေသံ အဝသိဿတိ၊ သယံ ပန သဗ္ဗသော သဟ ဓနေန ဝိနဿန္တီတိ အတ္ထော.

‘‘သမ္မဒေဝ သမာစရေ’’တိ ဧတ္ထ ယထာ ရာဇာဒီသု သမ္မာ သမာစရေယျ၊ တံ ဝိဘာဂေန ဒဿေန္တော ‘‘ခတ္တိယံ တာဝါ’’တိအာဒိမာဟ. တံ သုဝိညေယျမေဝ. တိဿော ကုလသမ္ပတ္တိယောတိ ခတ္တိယ-ဗြာဟ္မဏဂဟပတိ-မဟာသာလကုလာနိ ဝဒတိ. ပဉ္စ ရူပိဗြဟ္မလောကေ၊ စတ္တာရော အရူပီဗြဟ္မလောကေတိ ဧဝံ နဝ ဗြဟ္မလောကေ ကမ္မဘဝဝိဘာဂေန၊ သေသာနံ ဂဏနာနံ ဥပပတ္တိဘဝဝိဘာဂေန.

အဘိက္ကန္တန္တိ အတိဝိယ ကမနီယံ. သာ ပနဿာ ကန္တတာ အတိဝိယ ဣဋ္ဌတာယ မနဝဍ္ဎနတာယ သောဘနတာယာတိ အာဟ ‘‘အတိဣဋ္ဌံ အတိမနာပံ အတိသုန္ဒရန္တိ အတ္ထော’’တိ. ‘‘အဘိက္ကန္တ’’န္တိ ဝစနံ အပေက္ခိတွာ နပုံသကနိဒ္ဒေသော၊ ဝစနံ ပန ဘဂဝတော ဓမ္မဒေသနာတိ တထာ ဝုတ္တံ. အတ္ထမတ္တဒဿနံ ဝါ ဧတံ၊ တသ္မာ အတ္ထဝသေန လိင်္ဂဝိဘတ္တိဝိပရိဏာမော ဝေဒိတဗ္ဗော. ဒုတိယပဒေပိ ဧသေဝ နယော.

အဓောမုခဌပိတန္တိ ကေနစိ အဓောမုခံ ဌပိတံ. ဟေဋ္ဌာမုခဇာတန္တိ သဘာဝေနေဝ ဟေဋ္ဌာမုခံ ဇာတံ. ဥဂ္ဃါဋေယျာတိ ဝိဝဋံ ကရေယျ. ဟတ္ထေ ဂဟေတွာတိ ‘‘ပုရတ္ထာဘိမုခေါ ဥတ္တရာဘိမုခေါ ဝါ ဂစ္ဆာ’’တိအာဒီနိ အဝတွာ ဟတ္ထေ ဂဟေတွာ နိဿန္ဒေဟံ ကတွာ ‘‘ဧသ မဂ္ဂေါ’’တိ ဧဝံ ဝတွာ ‘‘ဂစ္ဆာ’’တိ ဝဒေယျ. ကာဠပက္ခစာတုဒ္ဒသီတိ ကာဠပက္ခေ စာတုဒ္ဒသီ. နိက္ကုဇ္ဇိတံ ဥက္ကုဇ္ဇေယျာတိ အာဓေယျဿ အနာဓာရဘူတံ ဘာဇနံ တဿ အာဓာရဘာဝါပါဒနဝသေန ဥက္ကုဇ္ဇေယျ. အညာဏဿ အဘိမုခတ္တာ ဟေဋ္ဌာမုခဇာတတာယ သဒ္ဓမ္မဝိမုခံ၊ တတော ဧဝ အဓောမုခဘာဝေန အသဒ္ဓမ္မေ ပတိတန္တိ ဧဝံ ပဒဒွယံ ယထာရဟံ ယောဇေတဗ္ဗံ၊ န ယထာသင်္ခယံ. ကာမံ ကာမစ္ဆန္ဒာဒယောပိ ပဋိစ္ဆာဒကာ၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ ပန သဝိသေသံ ပဋိစ္ဆာဒိကာတိ အာဟ ‘‘မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဂဟနပဋိစ္ဆန္န’’န္တိ. တေနာဟ ဘဂဝါ – ‘‘မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိပရမာဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဝဇ္ဇံ ဝဒါမီ’’တိ (အ. နိ. ၁.၃၁၀). သဗ္ဗာပါယဂါမိမဂ္ဂေါ ကုမ္မဂ္ဂေါ ‘‘ကုစ္ဆိတော မဂ္ဂေါ’’တိ ကတွာ. သမ္မာဒိဋ္ဌိအာဒီနံ ဥဇုပဋိပက္ခတာယ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိအာဒယော အဋ္ဌ မိစ္ဆတ္တဓမ္မာ မိစ္ဆာမဂ္ဂေါ. တေနေဝ ဟိ တဒုဘယပဋိပက္ခတံ သန္ဓာယ ‘‘သဂ္ဂမောက္ခမဂ္ဂံ အာဝိကရောန္တေနာ’’တိ ဝုတ္တံ. သပ္ပိအာဒိသန္နိဿယော ပဒီပေါ န တထာ ဥဇ္ဇလော၊ ယထာ တေလသန္နိဿယောတိ တေလပဇ္ဇောတဂ္ဂဟဏံ. ဧတေဟိ ပရိယာယေဟီတိ ဧတေဟိ နိက္ကုဇ္ဇိတုက္ကုဇ္ဇနပဋိစ္ဆန္နဝိဝရဏာဒိဥပမောပမိတဗ္ဗပ္ပကာရေဟိ.

ပသန္နာကာရန္တိ ပသန္နေဟိ ကာတဗ္ဗံ သက္ကာရံ. သရဏန္တိ ပဋိသရဏံ ပရာယဏံ. အဇ္ဇတာတိ အဇ္ဇာတိ ပဒဿ ဝဍ္ဎနမတ္တံ ဟေတ္ထ တာ-သဒ္ဒေါ ယထာ ‘‘ဒေဝတာ’’တိ. ပါဏေဟိ ဥပေတန္တိ ပါဏေဟိ သဟ သရဏံ ဥပေတံ. ‘‘ယာဝ မေ ပါဏာ ဓရန္တိ၊ တာဝ သရဏံ ဂတမေဝ မံ ဓာရေတူ’’တိ အာပါဏကောဋိကံ အတ္တနော သရဏဂမနံ ပဝေဒေတိ. တေနာဟ ‘‘ယာဝ မေ’’တိအာဒိ. ယံ ပနေတ္ထ အတ္ထတော အဝိဘတ္တံ၊ တံ သုဝိညေယျမေဝ.

ဒဟရသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.