၁. ပဌမဝဂ္ဂေါ

၁. ပဌမကဿပသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၈၂. ဒေဝဿ ပုတ္တော ဒေဝပုတ္တော. ဒေဝါနံ ဇနကဇနေတဗ္ဗသမ္ဗန္ဓာဘာဝတော ကထမယံ ဒေဝပုတ္တောတိ ဝုစ္စတီတိ အာဟ ‘‘ဒေဝါနံ ဟီ’’တိအာဒိ. ‘‘အပါကဋော အညတရောတိ ဝုစ္စတီ’’တိ ဣဒံ ယေဘုယျဝသေန ဝုတ္တံ. ပါကဋောပိ ဟိ ကတ္ထစိ ‘‘အညတရော’’တိ ဝုစ္စတိ. ဟေဋ္ဌာ ဒေဝတာသံယုတ္တေ ‘‘အပါကဋာ အညတရာ ဒေဝတာ’’တိ ဝတွာ ဣဓ ‘‘ပါကဋော ဒေဝပုတ္တော’’တိ ဝုတ္တံ. တထာ ဟိဿ ကဿပေါတိ ဂေါတ္တနာမံ ဂဟိတံ၊ တဉ္စ ခေါ ပုရိမဇာတိသိဒ္ဓသမညာဝသေန. အနုသာသနံ အနုသာသော၊ တံ အနုသာသံ. ဘိက္ခုနိဒ္ဒေသန္တိ ဘိက္ခုသဒ္ဒဿ နိဒ္ဒေသံ. ဘိက္ခုဩဝါဒန္တိ ဘိက္ခုဘာဝါဝဟံ ဩဝါဒံ. ယဒိ ပန န အဿောသိ၊ ကထမယံ ပဉှံ ကထေသီတိ? အညတော သုတံ နိဿာယ ပဉှံ ကထေသိ၊ န ပန ဘဂဝတော သမ္မုခါ သုတဘာဝေန.

တေသန္တိ ယထာဝုတ္တာနံ တိဏ္ဏံ ပုဂ္ဂလာနံ. ‘‘ကထေတုကာမော စေဝါ’’တိအာဒိနာ ဟိ စတုတ္ထံ ဣဓ ဥဒ္ဓဋံ. တတ္ထ အာဒိတော တိဏ္ဏံ ဘဂဝါ ပဉှံ ဘာရံ န ကရောတိ ဧကေကင်္ဂဝေကလ္လတော စေဝ အင်္ဂဒွယဝေကလ္လတော စ၊ စတုတ္ထဿ ပန ဥဘယင်္ဂပါရိပူရတ္တာ ဘာရံ ကရောတီတိ အာဟ ‘‘အယံ ပနာ’’တိအာဒိ.

ဂါထာယံ ‘‘သုဘာသိတဿာ’’တိ ဥပယောဂတ္ထေ သာမိဝစနန္တိ အာဟ ‘‘သုဘာသိတံ သိက္ခေယျာ’’တိ. စတုသစ္စာဒိနိဿိတံ ဗုဒ္ဓဝစနံ သိက္ခန္တော စတုဗ္ဗိဓံ ဝစီသုစရိတံ သိက္ခတိ နာမာတိ အာဟ ‘‘စတုသစ္စနိဿိတံ။ပေ။ သိက္ခေယျာ’’တိ. အဝဓာရဏေန တပ္ပဋိပက္ခံ ပဋိနိဝတ္တေတိ. ဥပါသိတဗ္ဗန္တိ အာသေဝိတဗ္ဗံ ဘာဝေတဗ္ဗံ ဗဟုလီကာတဗ္ဗံ. အဋ္ဌတိံသဘေဒံ ကမ္မဋ္ဌာနန္တိ ဣဒံ တဿ ဝိပဿနာပဒဋ္ဌာနတံ ဟဒယေ ဌပေတွာ ဝုတ္တံ. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ ‘‘ဒုတိယပဒေန အဓိပညာသိက္ခာ ကထိတာ’’တိ. ယေ ပန ‘‘ဒုတိယပဒေန အဓိစိတ္တသိက္ခာ စိတ္တဝူပသမေန အဓိပညာသိက္ခာ’’တိ ပဌန္တိ၊ တေသံ ပဒေန အဋ္ဌတိံသပ္ပဘေဒကမ္မဋ္ဌာနံ သုဒ္ဓသမထကမ္မဋ္ဌာနဿေဝ ဂဟဏံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ယဒိ ဧဝံ ‘‘အဋ္ဌသမာပတ္တိဝသေနာ’’တိ ဣဒံ ကထန္တိ? ‘‘တံ ဝိပဿနာဓိဋ္ဌာနာနံ သမာပတ္တီနံ ဝသေန ကထိတ’’န္တိ ဝဒန္တိ. ဧဝဉ္စ ကတွာ ‘‘ဒုတိယပဒေန အဓိပညာသိက္ခာ’’တိ ဣဒံ ဝစနံ သမတ္ထိတံ ဟောတိ. သိက္ခနံ နာမ အာသေဝနန္တိ အာဟ ‘‘ဘာဝေယျာတိ အတ္ထော’’တိ. ဥပါသနန္တိ ပယိရုပါသနံ. တဉ္စ ခေါ အဿုတပရိယာပုဏနကမ္မဋ္ဌာနုဂ္ဂဟာဒိဝသေန ဒဿေန္တော ‘‘တမ္ပီ’’တိအာဒိမာဟ. အဓိသီလသိက္ခာ ကထိတာ လက္ခဏဟာရနယေန. ဝစီသုစရိတဿ ဟိ သီလသဘာဝတ္တာ တဂ္ဂဟဏေနေဝ တဒေကလက္ခဏံ ကာယသုစရိတမ္ပိ ဣတရမ္ပိ ဂဟိတမေဝါတိ. ဧတ္ထ စ အဓိသီလသိက္ခာယ စိတ္တဝိဝေကော၊ အဓိပညာသိက္ခာယ ဥပဓိဝိဝေကော၊ အဓိစိတ္တသိက္ခာယ ကာယဝိဝေကော ကထိတော၊ ကာယဝိဝေကော ပန သရူပေနေဝ ပါဠိယံ ဂဟိတောတိ တိဝိဓဿပိ ဝိဝေကဿ ပကာသိတတ္တံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သေသံ သုဝိညေယျမေဝ.

ပဌမကဿပသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂. ဒုတိယကဿပသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၈၃. ဒွီဟိ ဈာနေဟီတိ အာရမ္မဏလက္ခဏူပနိဇ္ဈာနလက္ခဏေဟိ ဒွီဟိ ဈာနေဟိ. ကမ္မဋ္ဌာနဝိမုတ္တိယာတိ ကမ္မဋ္ဌာနာနုယောဂလဒ္ဓါယ ဝိမုတ္တိယာ. တေန တဒင်္ဂဝိက္ခမ္ဘနဝိမုတ္တိယော ဝဒတိ. သတ္ထုသာသနဿ ဟဒယတ္တာ အဗ္ဘန္တရတ္တာ ဟဒယဿ မာနသဿ၊ အနုပတ္တိံ ပဋိလာဘမာနသံ. တံ ပန အတ္ထတော အညာ ဧဝါတိ အာဟ ‘‘အရဟတ္တ’’န္တိ. တံ ပတ္တုကာမေန ဧကန္တတော ဝဇ္ဇေတဗ္ဗတဏှာဒိဋ္ဌီနံ ဘာဝေ တဿ အနိဇ္ဈနတော၊ တဒဘာဝေ ဣဇ္ဈနတော စ တေ ဥပ္ပါဒနဝသေန ယဒဂ္ဂေန နိဿိတော၊ တဒဂ္ဂေန ပနာယမ္ပိ တေဟိ နိဿိတော နာမ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘အနိဿိတော’’တိအာဒိ. အရဟတ္တံ အာနိသံသိတဗ္ဗဋ္ဌေန အာနိသံသံ ဧတဿာတိ အရဟတ္တာနိသံသော. အရဟတ္တံ ပတ္တုကာမဿ ပုဗ္ဗဘာဂပဋိပဒါ ဣစ္ဆိတဗ္ဗာ. တတ္ထ စ သဗ္ဗပဌမော ကမ္မဋ္ဌာနအတ္တာနုယောဂေါ၊ သော ဣဓ န ဂဟိတောတိ အာဟ ‘‘တန္တိဓမ္မော ပုဗ္ဗဘာဂေါ’’တိ. တတ္ထ တန္တိဓမ္မောတိ ပရိယတ္တိဓမ္မော.

ဒုတိယကဿပသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၃. မဃသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၈၄. မဃောတိ သက္ကဿေတံ နာမံ ပုရိမဇာတိအနုဂတံ. သွေဝါတိ သက္ကော ဧဝ. ဝတေနာတိ မာတာပိတုဥပဋ္ဌာနာဒိစာရိတ္တဓမ္မေန. အညေတိ ဥပဓိဝေပက္ကပါပဓမ္မေ အဘိဘဝိတွာ. အသုရန္တိ ဣန္ဒသတ္တုဘူတံ အသုရံ.

မဃသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၄. မာဂဓသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၈၅. စတုတ္ထသုတ္တံ ဝုတ္တတ္ထမေဝါတိ ဒေဝတာသံယုတ္တေ သံဝဏ္ဏိတတ္ထမေဝ၊ တသ္မာ ဣဓ န ဝတ္တဗ္ဗော အတ္ထောတိ အဓိပ္ပါယော.

မာဂဓသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ

၅. ဒါမလိသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၈၆. တေန ကာရဏေနာတိ တေန ပဓာနေန ကာရဏဘူတေန၊ ပဓာနကရဏနိမိတ္တန္တိ အတ္ထော. ယံ ကိဉ္စိ ခုဒ္ဒကမ္ပိ မဟန္တမ္ပိ ဟီနမ္ပိ ပဏီတမ္ပိ ဘဝံ. အာယတပဂ္ဂဟောတိ ဒီဃရတ္တဿ ဝီရိယာရမ္ဘော. ကိစ္စဝေါသာနန္တိ ကိစ္စနိဋ္ဌာနံ. တထေဝါတိ ယထာ အရဟတ္တုပ္ပတ္တိတော ပုဗ္ဗေ၊ တတော ပစ္ဆာပိ တထေဝ ‘‘ဗုဒ္ဓိပဂ္ဂဟော’’တိ ဝီရိယံ ဒဠှံ ကရောတူတိ ကုပ္ပဓမ္မံ ဝိယ မညမာနော ဝဒတိ. ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာဒိအတ္ထံ ပန ဝီရိယကရဏံ ဣစ္ဆိတဗ္ဗမေဝ.

အသံကိဏ္ဏာတိ အဝေါမိဿာ ဧဝံ အညတ္ထ အနာဂတတ္တာ. တေနာဟ ‘‘ဘဂဝတာ ဟီ’’တိအာဒိ. ယဒိ ဧဝံ ဣဓေဝ ကသ္မာ ဧတံ ဝုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဣဓ ပနာ’’တိအာဒိ. ပတိဋ္ဌန္တိ နဒီ နာမ အနဝဋ္ဌိတတီရာ၊ တတ္ထ ပတိဋ္ဌာတဗ္ဗဋ္ဌာနံ.

ဒါမလိသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၆. ကာမဒသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၈၇. ပုဗ္ဗယောဂါဝစရောတိ ပုဗ္ဗေ ယောဂါဝစရော ပုရိမတ္တဘာဝေ ဘာဝနမနုယုတ္တော. အယံ ကိရ ကဿပဿ ဘဂဝတော သာသနေ ပဗ္ဗဇိတွာဝ ဗဟူနိ ဝဿသဟဿာနိ သမဏဓမ္မံ အကာသိ၊ န ပန ဝိသေသံ နိဗ္ဗတ္တေသိ. တမတ္ထံ ကာရဏေန သဒ္ဓိံ ဒဿေတုံ ‘‘ဗဟလကိလေသတာယာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဧကန္တပရိသုဒ္ဓဿာတိ ယထာ ဝိသေသာဝဟော ဟောတိ၊ ဧဝံ ဧကန္တေန ပရိသုဒ္ဓဿ သဗ္ဗသော အနုပက္ကိလိဋ္ဌဿ. သီလေန သမာဟိတာတိ ယထာ သီလံ ဥပရူပရိ ဝိသေသာဝဟံ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယဉ္စ ဟောတိ၊ ဧဝံ သမ္မဒေဝ အာဟိတစိတ္တာ သုဋ္ဌု သမ္ပန္နစိတ္တာ. တထာဘူတာ တေန သမန္နာဂတာ ဟောန္တီတိ အာဟ ‘‘သမုပေတာ’’တိ. ပတိဋ္ဌိတသဘာဝါတိ သေက္ခတ္တာ ဧဝ ယထာဓိဂတဓမ္မေန နိစ္စလဘာဝေန အဓိဋ္ဌိတသဘာဝါ. မယာ တုဋ္ဌိယာ ဂဟိတာယ ဒေဝပုတ္တော ‘‘ဒုလ္လဘာ တုဋ္ဌီ’’တိ ဝက္ခတီတိ ဘဂဝါ ‘‘တုဋ္ဌိ ဟောတိ သုခါဝဟာ’’တိ အဝေါစာတိ အာဟ ‘‘ဥပရိ ပဉှသမုဋ္ဌာပနတ္ထ’’န္တိ. ပဗ္ဗဇိတော ရုက္ခမူလိကော အဗ္ဘောကာသိကော ဝါ အနဂါရိယုပေတော နာမ ဟောတိ၊ သေနာသနေ ပန ဝသန္တော ကထန္တိ အာဟ ‘‘သတ္တဘူမိကေ’’တိအာဒိ. စတုပစ္စယသန္တောသောတိ ဘာဝနာဘိယောဂသိဒ္ဓေါ စတူသု ပစ္စယေသု သန္တောသော. တေန စိတ္တဝူပသမေန တုဋ္ဌိ လဒ္ဓါတိ ဒဿေတိ. စိတ္တဝူပသမဘာဝနာယာတိ စိတ္တကိလေသာနံ ဝူပသမကရဘာဝနာယ၊ မနစ္ဆဋ္ဌာနံ ဣန္ဒြိယာနံ နိဗ္ဗိသေဝနဘာဝကရဏေန သဝိသေသံ စိတ္တဿ ဝူပသမကရဘာဝနာယ ရတော မနောတိ ယောဇနာ.

ဧတ္ထ စ ဣန္ဒြိယူပသမေန စိတ္တသမာဓာနံ ပရိပုဏ္ဏံ ဟောတိ ဣန္ဒြိယဘာဝနာယ စိတ္တသမာဓာနဿ အကာရကာနံ ဒူရီကရဏတော. အဓိစိတ္တသမာဓာနေန စတုပစ္စယသန္တောသော သဝိသေသံ ပရိသုဒ္ဓေါ ပရိပုဏ္ဏော စ ဟောတိ ပစ္စယာနံ အလာဘလာဘေသု ပရိစ္စာဂသဘာဝတော. ဝုတ္တနယေန ပန သန္တုဋ္ဌဿ ယထာသမာဒိန္နံ သီလံ ဝိသုဇ္ဈတိ ပါရိပူရိဉ္စ ဥပဂစ္ဆတိ၊ တထာဘူတော စတုသစ္စကမ္မဋ္ဌာနေ ယုတ္တော မဂ္ဂပဋိပါဋိယာ သဗ္ဗသော ကိလေသေ သမုစ္ဆိန္ဒန္တော နိဗ္ဗာနဒိဋ္ဌော ဟောတီတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေတိ ‘‘ယေ ရတ္တိန္ဒိဝ’’န္တိအာဒိနာ. ကိံ န ဂစ္ဆိဿန္တိ? ဂမိဿန္တေဝါတိ အရိယမဂ္ဂဘာဝနံ ပဟာယ သမ္မာပဋိပတ္တိယာ ဒုက္ကရဘာဝံ သန္ဓာယ သာသင်္ကံ ဝဒတိ. တေနာဟ ‘‘အယံ ပန ဒုဂ္ဂမော ဘဂဝါ ဝိသမော မဂ္ဂေါ’’တိ.

တတ္ထ ကေစိ ‘‘အယံ ပနာတိ ဒေဝပုတ္တော. သော ဟိ ဘဂဝတော ‘အရိယာ ဂစ္ဆန္တီ’တိ ဝစနံ သုတွာ ‘ဒုဂ္ဂမော ဘဂဝါ’တိအာဒိမာဟာ’’တိ ဝဒန္တိ၊ တံ န ယုဇ္ဇတိ. ယသ္မာ ‘‘သစ္စမေတ’’န္တိ ဧဝမာဒိပိ တဿေဝ ဝေဝစနံ ကတွာ ဒဿိတံ၊ တသ္မာ ‘‘ယေန မဂ္ဂေန အရိယာ ဂစ္ဆန္တီ’’တိ တုမှေဟိ ဝုတ္တံ၊ အယံ ပန ‘‘ဒုဂ္ဂမော ဘဂဝါ ဝိသမော မဂ္ဂေါ’’တိ အာဟ ဒေဝပုတ္တော. အရိယမဂ္ဂေါ ကာမံ ကဒါစိ အတိဒုက္ခာ ပဋိပဒါတိပိ ဝုစ္စတိ၊ တဉ္စ ခေါ ပုဗ္ဗဘာဂပဋိပဒါဝသေန၊ အယံ ပန အတီဝ သုဂမော သဗ္ဗကိလေသဒုဂ္ဂဝိဝဇ္ဇနတော ကာယဒုစ္စရိတာဒိဝိသမဿ ရာဂါဒိဝိသမဿ စ ဒူရီကရဏတော န ဝိသမော. တေနာဟ ‘‘ပုဗ္ဗဘာဂပဋိပဒါယာ’’တိအာဒိ. အဿာတိ အရိယမဂ္ဂဿ. အရိယမဂ္ဂဿ ဟိ အဓိသီလသိက္ခာဒီနံ ပရိဗုန္ဓိတဗ္ဗဘာဂေန ဗဟူ ပရိဿယာ ဟောန္တီတိ. ဧဝံ ဝုတ္တောတိ ‘‘ဒုဂ္ဂမော ဝိသမော’’တိ စ ဧဝံ ဝုတ္တော.

အဝံသိရာတိ အနုဋ္ဌဟနေန အဓောဘူတဥတ္တမင်္ဂါ. ကုသလင်္ဂေသု ဟိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ ဥတ္တမင်္ဂါ သဗ္ဗသေဋ္ဌတ္တာ၊ တဉ္စ အနရိယာ ပတန္တိ န ဥဋ္ဌဟန္တိ မိစ္ဆာပဋိပဇ္ဇနတော. တေနာဟ ‘‘ဉာဏသိရေနာ’’တိအာဒိ. အနရိယမဂ္ဂေတိ မိစ္ဆာမဂ္ဂေ. တေနာဟ ‘‘ဝိသမေ မဂ္ဂေ’’တိ. တံ မဂ္ဂနတော အနရိယာ အရိယာနံ မဂ္ဂတော အပါပုဏနေန ပရိစ္စတ္တာ ဟုတွာ အပါယေ သကလဝဋ္ဋဒုက္ခေ စ ပတန္တိ. သွေဝါတိ သွာယံ အနရိယေဟိ ကဒါစိပိ ဂန္တုံ အသက္ကုဏေယျော မဂ္ဂေါ အရိယာနံ ဝိသုဒ္ဓသတ္တာနံ သဗ္ဗသော သမဓိဂမေန သမော ဟောတိ. ကာယဝိသမာဒီဟိ သမန္နာဂတတ္တာ ဝိသမေ သတ္တကာယေ တေသံ သဗ္ဗသောဝ ပဟာနေန သဗ္ဗတ္ထ သမာယေဝ.

ကာမဒသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၇. ပဉ္စာလစဏ္ဍသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၈၈. သမ္ဗာဓေတိ သမ္ပီဠိတတဏှာကိလေသာဒိနာ သဥပ္ပီဠတာယ ပရမသမ္ဗာဓေ. အတိဝိယ သင်္ကာရဋ္ဌာနဘူတော ဟိ နီဝရဏသမ္ဗာဓော အဓိပ္ပေတော. သော ဟိ ဒုဂ္ဂဟနော တသ္မိံ အသတိ ကာမဂုဏသမ္ဗာဓော အနဝသရော ဧဝ သေယျထာပိ မဟာကဿပါဒီနံ. ဩကာသန္တိ ဈာနဿေတံ နာမံ နီဝရဏသမ္ဗာဓာဘာဝတော. အသမ္ဗာဓဘာဝေန ဟိ ဈာနံ ဣဓ ‘‘ဩကာသော’’တိ ဝုတ္တံ၊ တဉ္စ ခေါ အစ္စန္တာသမ္ဗာဓဋ္ဌာနတာယ ဝိပဿနာပါဒကတာယ. တထာ ဟိ ပါဠိယံ ‘‘အဝိန္ဒီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အဝိန္ဒီတိ ဝိန္ဒိ ပဋိလဘိ. ဘူရိမေဓသောတိ မဟာပညော၊ သပညောတိ အတ္ထော. အဗုဇ္ဈီတိ ဗုဇ္ဈိ ပဋိဝိဇ္ဈိ. ပဋိလီနော ဟုတွာ သေဋ္ဌော၊ ပဋိလီနာနံ ဝါ သေဋ္ဌောတိ ပဋိလီနသေဋ္ဌော. မာနုဿယဝသေန ဥန္နတဘာဝတော ပဋိလီနော နာမ ပဟီနမာနော. ပဋိလဘိံသူတိ ကာမဂုဏသမ္ဗာဓေပိ ‘‘ဣမေ ကာမဂုဏာ မာဒိသာနံ ကိံ ကရိဿန္တီ’’တိ? တေ အဘိဘုယျ နိဗ္ဗာနပ္ပတ္တိယာ သမ္မာသတိံ ပဋိလဘိံသု. တေန သမ္ပယုတ္တေန လောကုတ္တရသမာဓိနာပိ သုဋ္ဌု သမာဟိတာ.

အယံ ကိရ ဒေဝပုတ္တော ဣတော ပုရိမဝါရေ အတ္တဘာဝေ ပဌမဇ္ဈာနလာဘီ ဟုတွာ တတော စဝိတွာ ဗြဟ္မကာယိကာသု နိဗ္ဗတ္တိတွာ တတ္ထ ဈာနသုခံ အနုဘဝိတွာ တတော စုတော ဣဒါနိ ကာမဘဝေ နိဗ္ဗတ္တော၊ တသ္မာ တံ ဈာနံ သမ္ဘာဝေန္တော ‘‘တာဒိသဿ နာမ ဈာနသုခဿ လာဘီ ဘဂဝါ’’တိ တေန ဂုဏေန ဘဂဝန္တံ အဘိတ္ထဝန္တော ‘‘သမ္ဗာဓေ ဝတာ’’တိ ဂါထံ အဘာသိ. အထဿ ဘဂဝါ ယထာ နာမ အဋ္ဌသဋ္ဌိယောဇနသတသဟဿုဗ္ဗေဓသိနေရုပဗ္ဗတရာဇံ ဥပါဒါယ သာသပေါ န ကိဉ္စိ ဟောတိ၊ ဧဝံ အနန္တာပရိမေယျဗုဒ္ဓဂုဏေ ဥပါဒါယ ရူပါဝစရပဌမဇ္ဈာနံ န ကိဉ္စိ ဟောတီတိ ဒဿေန္တော ‘‘ယေ သတိ’’န္တိအာဒိနာ အနုတ္တရဂုဏာဓိဂမံ ပဝေဒေသိ. တတ္ထ သတိန္တိ ဝိပဿနာသတိယာ သဒ္ဓိံ အရိယမဂ္ဂသတိံ. သုသမာဟိတာတိ လောကိယသမာဓိနာ စေဝ လောကုတ္တရသမာဓိနာ စ သုဋ္ဌု သမာဟိတာ. တေ ဟိ အစ္စန္တံ သုသမာဟိတာ၊ န ဈာနမတ္တလာဘိနော အကုပ္ပဓမ္မတ္တာ. ကေစိ ‘‘ကမ္မန္တေ သုသမာဟိတာ’’တိ ပါဌံ ဝတွာ ‘‘မဂ္ဂသမာဟိတာ’’တိ အတ္ထံ ဝဒန္တိ.

ပဉ္စာလစဏ္ဍသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၈. တာယနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၈၉. အတီတဇာတိယံ သယံကာရဝသေန တာယ ဒိဋ္ဌိယာ ဥပ္ပါဒိတတ္တာ ပုဗ္ဗေ တိတ္ထကရော. တေနာဟ ‘‘ဒိဋ္ဌိ ဥပ္ပါဒေတွာ’’တိ. အပရေ အာဟု ‘‘အယံ မေ သတ္ထာတိ ဂဟဏဝသေန တိတ္ထကရော အဿ အတ္ထီတိ ပုဗ္ဗေ တိတ္ထကရော၊ အတီတတ္တဘာဝေ တိတ္ထကရသာဝကော’’တိ. တေ ‘‘ဒိဋ္ဌိံ ဥပ္ပါဒေတွာတိ တဿ သတ္ထုနော ဒိဋ္ဌိံ အာဒါယ ဂဟေတွာတိ အတ္ထော’’တိ ဝဒန္တိ. တိတ္ထံ နာမ ဒွါသဋ္ဌိ ဒိဋ္ဌိယော တဗ္ဗိနိမုတ္တဿ မိစ္ဆာဝါဒဿ အဘာဝတော. တိတ္ထေ နိယုတ္တာတိ တိတ္ထိကာ၊ တေ ဧဝ တိတ္ထိယာတိ ဝုတ္တာ က-ကာရဿ ယ-ကာရံ ကတွာ. တဿာတိ ယထာဝုတ္တဿ ကလျာဏကမ္မဿ. နိဿန္ဒေနာတိ ဖလဘာဝေန. ဝီရိယပ္ပဋိသံယုတ္တာတိ ဝီရိယဒီပနာတိ အတ္ထော.

အနိယမိတအာဏတ္တီတိ အနိယမဝိဓာနံ အနိယမဝသေန ဝိဓိဝစနံ. တဏှာသောတန္တိ တဏှာပ္ပဗန္ဓနံ. နီဟရာတိ သမေဟိ ပဇဟ. ဧကတ္တန္တိ ဧကဂ္ဂံ. တေနာဟ ‘‘ဈာန’’န္တိ. ဥပပဇ္ဇတီတိ န ဥပ္ပဇ္ဇတိ န ပါပုဏာတီတိ အာဟ ‘‘န ပဋိလဘတီ’’တိ. န ဩသက္ကေယျာတိ န သင်္ကောစံ အာပဇ္ဇေယျ. ဃရာဝါသတော ပရိဗ္ဗဇနံ ပရိတော အပဂမောတိ ပရိဗ္ဗဇော. ပဗ္ဗဇိတဝတသမာဒါနဿ အဒဠှတာယ စ တတ္ထ စ အသက္ကစ္စကိရိယာယ သိထိလဂဟိတာ. အတိရေကန္တိ ပဗ္ဗဇ္ဇာယ ပုရိမကာလတောပိ အဓိကံ. ဥပရီတိ ဥပရူပရိ. ဒုက္ကဋံ အကတမေဝ သေယျောတိ ဒုစ္စရိတံ နာမ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ အကတမေဝ ဟိတာဝဟံ.

ယံ ကိဉ္စီတိ ယံ ကိဉ္စိ ကမ္မံ. သိထိလံ ကတန္တိ အသက္ကစ္စကာရိတာယ သိထိလံ ကတွာ ပဝတ္တိတံ. ဧဝရူပမေဝါတိ ဧဝရူပံ ပရာမဋ္ဌသာမညသဒိသမေဝ ပစ္ဆာနုတာပစရိယာဒိပဋိဘာဂတော. သံကိလိဋ္ဌမေဝ တဏှာသံကိလေသဥပက္ကိလိဋ္ဌတ္တာ. အာသင်္ကိတပရိသင်္ကိတန္တိအာဒိတော သမန္တတောပိ ပရေဟိ သင်္ကိတံ. ဗြဟ္မစရိယဿ အာဒိ အာဒိဗြဟ္မစရိယံ၊ တတ္ထ နိယုတ္တာတိ အာဒိဗြဟ္မစရိယိကာ၊ မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယဿ ပုဗ္ဗဘာဂပဋိပဒါတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘မဂ္ဂဗြဟ္မစရိယဿ အာဒိဘူတာ’’တိ. ပုဗ္ဗပဓာနဘူတာတိ ပဌမာရမ္ဘဘူတာ.

တာယနသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၉. စန္ဒိမသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၉၀. ဝိမာနေ ဂဟိတေ တံနိဝါသီပိ ဂဟိတော ဟောတီတိ ဝုတ္တံ ‘‘စန္ဒဝိမာနဝါသီ ဒေဝပုတ္တော’’တိ. သဗ္ဗဓီတိ သဗ္ဗသ္မာ ဒုဂ္ဂဋ္ဌာနာ ဝိပ္ပမုတ္တောသိ ဘဂဝါ တွံ၊ တသ္မာ မယှမ္ပိ ဣတော သမ္ဗာဓဋ္ဌာနတော ဝိပ္ပမောက္ခံ ကရောဟီတိ အဓိပ္ပါယော. တေနာဟ ‘‘တဿ မေ သရဏံ ဘဝါ’’တိ. လောကာနုကမ္ပကာတိ သဗ္ဗဿ လောကဿ အနုဂ္ဂဟာ၊ တသ္မာ တုယှမ္ပိ ဧတဿပိ စန္ဒဿ. တာဒိသာ ဧဝါတိ သမာနာ ဧဝ. ပမုဉ္စသီတိ ပမုဉ္စိတ္ထ. တေနာဟ ‘‘အတီတတ္ထေ ဝတ္တမာနဝစန’’န္တိ.

စန္ဒိမသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၁၀. သူရိယသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၉၁. အန္ဓဘာဝကရဏေတိ လောကဿ အန္ဓကရဏေတိပိ အပရေ. တေနာဟ ‘‘တမသီ’’တိ. ဝိရောစတီတိ ဝိဇ္ဇောတတိ. ကာမံ ဒေဝပုတ္တဝသေန ပဌမံ ဒေဝတာ ဥဒ္ဓဋာ၊ ရာဟုနော ပန ပယောဂေါ တဿ ဝိမာနေတိ အာဟ ‘‘မဏ္ဍလီတိ မဏ္ဍလသဏ္ဌာနော’’တိ. ဝဒတိ တဒါ မုခေန ဂဟိတတ္တာ. မုခေန ဂဟဏဉ္စေတ္ထ ‘‘ဂိလီ’’တိ အဓိပ္ပေတံ၊ န စ အဇ္ဈောဟရဏန္တိ အာဟ ‘‘ဂိလီတိ ဝဒတီ’’တိ. ဣဒါနိ တဿ မုခေန ဂဟဏသမတ္ထတံ ဒဿေတုံ ‘‘ရာဟုဿ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သောတိအာဒိ တဿ စန္ဒိမသူရိယာနံ ဂဟဏကာရဏဒဿနံ. အဓိဝတ္ထာ ဒေဝတာတိ စန္ဒိမသူရိယာနံ ပရိစာရကဒေဝတာ. ဝေဂန္တိ ဇဝံ. သော ဟိ ကေနစိ အဘိမုခံ အတိဒုန္နိဝါရော ကမ္မနိယာမသိဒ္ဓေါ. မတ္ထကန္တိ ကဏ္ဌဿ ဥပရိမဒေသံ. ကေစိ ‘‘သီသမတ္ထကမေဝါ’’တိ ဝဒန္တိ. နိက္ခမေယျ ဝေဂဿ တိက္ခသီဃထာမဘာဝတော. အာကဍ္ဎိတွာတိ အတ္တနော ဂမနဒိသာဘိမုခံ အာကဍ္ဎိတွာ. နန္တိ ရာဟုံ. ဥဒ္ဓံ ဥလ္လင်္ဃေတုကာမမ္ပိ ဩနမေယျ. ပဒဒွယေနပိ သော မဟာသရီရော မဟာဗလော၊ စန္ဒိမသူရိယာနံ ပန ဂမနဝေဂေါ တေန သဗ္ဗထာပိ ဒုန္နိဝါရိယောဝါတိ ဒဿေတိ. ဝိမာနေနာတိ စန္ဒဂ္ဂဟေ စန္ဒဝိမာနေန၊ သူရိယဂ္ဂဟေ သူရိယဝိမာနေန ဥဘိန္နမ္ပိ ဝိမာနေန သဟေဝ. အမာဝါသိယဉှိ ဒွေ ဝိမာနာနိ ယောဇနမတ္တန္တရိတာနိ ဟုတွာ သဟေဝ ပဝတ္တန္တိ. ယဒိ ဒွေပိ ဒေဝပုတ္တာ သောတာပတ္တိဖလံ ပတ္တာ၊ အထ ကသ္မာ သူရိယသုတ္တေ ဧဝ ‘‘ပဇံ မမ’’န္တိ ဝုတ္တံ၊ န စန္ဒသုတ္တေတိ? ‘‘သော စ ကိရ န စိရဿေဝ တတော စဝိတွာ အညတ္ထ နိဗ္ဗတ္တော၊ အညာ ဧဝ စ ဒေဝတာ တတ္ထ ဝသိ၊ ယသ္မိံ စန္ဒဂ္ဂဟေ ဘဂဝါ တံ ဂါထံ အဘာသိ၊ န တထာ သူရိယော၊ အပရဘာဂေ ပန တတ္ထပိ ကာလေန ကာလံ ရာဟုဂ္ဂဟော ဟောတီ’’တိ ဝဒန္တိ.

သူရိယသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ပဌမဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.