၂. အနာထပိဏ္ဍိကဝဂ္ဂေါ

၁. စန္ဒိမသသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၉၂. ပဗ္ဗတတဋာ သန္ဒမာနော တထာရူပေါ နဒီနိဝတ္တနပဒေသောပိ သမ္ဗာဓဋ္ဌာနတာယ ကစ္ဆော ဝိယာတိ အာဟ ‘‘ပဗ္ဗတကစ္ဆေပီ’’တိ. ပဋိပက္ခဒူရီဘာဝေန သေဋ္ဌဋ္ဌေန စ ဧကော ဥဒေတီတိ ဧကောဒိ၊ ဧကဂ္ဂတာ. တသ္မိံ ယောဂတော ဧကဂ္ဂစိတ္တာ ဣဓ ဧကောဒီ. ပဋိပက္ခတော အတ္တာနံ နိပယန္တိ ဝိသောဓေန္တီတိ နိပကာ၊ ပညဝန္တော. တေနာဟ ‘‘ဧကဂ္ဂစိတ္တာ စေဝါ’’တိအာဒိ. ကာယာဒိဘေဒံ အာရမ္မဏံ သာတိသယာယ သတိယာ သရန္တီတိ သတာ. တေနာဟ ‘‘သတိမန္တော’’တိ. သောတ္ထိံ ဂမိဿန္တီတိ ယထာဝုတ္တပဒေသေ မဂါ သောတ္ထိမနုပဒ္ဒဝေန ဝတ္တိဿန္တိ၊ ဧဝံ ဈာနလာဘိနော သောတ္ထိံ ကိလေသေဟိ အနုပဒ္ဒုတာ ဝတ္တိဿန္တိ. အယံ ကိရ ဒေဝပုတ္တော ဗြဟ္မလောကေ နိဗ္ဗာနသညီ၊ တသ္မာ ဧဝမာဟ. ဘဂဝါ ‘‘အယံ ဒေဝပုတ္တော အနိဗ္ဗာနဂါမီ သမာနော နိဗ္ဗာနဂါမိသညီ၊ ဟန္ဒဿ နိဗ္ဗာနဂါမိနော ဒဿေမီ’’တိ ဒုတိယံ ဂါထမာဟ. စတုန္နံ ဩဃာနံ၊ သံသာရမဟောဃဿေဝ ဝါ ပရတီရဘာဝတော ပရတီရန္တိ နိဗ္ဗာနံ. အမ္ဗုနိ ဇာတော အမ္ဗုဇော၊ မစ္ဆော. သုတ္တဇာလံ ဆိန္ဒိတွာ မစ္ဆာ ဝိယ ကိလေသဇာလံ ဘိန္ဒိတွာ ဂမိဿန္တီတိ.

စန္ဒိမသသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂. ဝေဏ္ဍုသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၉၃. ပယိရုပါသိယာတိ ပယိရုပါသဟေတု. သိက္ခန္တီတိ တိဿောပိ သိက္ခာ သိက္ခန္တိ. သိဋ္ဌိပဒေတိ ကိလေသာနံ သာသနတော ဝဋ္ဋဒုက္ခပရိတ္တာသနတော စ သိဋ္ဌိသညိတေ ယထာနုသိဋ္ဌံ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗတော ပဒေ၊ သဒ္ဓမ္မေတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘အနုသိဋ္ဌိပဒေ’’တိ. တတ္ထ အနုသိဋ္ဌီတိ သဒ္ဓမ္မော. ကာလေတိ ယုတ္တပတ္တကာလေ. အပ္ပမာဒေါနာမ သမထဝိပဿနာဘာဝနာ.

ဝေဏ္ဍုသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၃. ဒီဃလဋ္ဌိသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၉၄. တထေဝ ပညာယီတိ ဒီဃလဋ္ဌိတွေဝ ပညာယိ၊ တထာသမညာ ဧဝ အဟောသိ.

ဒီဃလဋ္ဌိသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၄. နန္ဒနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၉၅. နတ္ထိ ဧတဿ အာဝဋ္ဋံ အာဝရဏန္တိ အနာဝဋံ. ရုက္ခော ဝါ ပဗ္ဗတော ဝါတိ သတ္တာနံ ပကတိစက္ခုဿ အာဝရဏဘူတော ရုက္ခော ဝိယ ပဗ္ဗတော ဝိယ စ အဘိဘဝိတုံ သမတ္ထော ဉေယျာဝရဏော နတ္ထိ. ကထံဝိဓန္တိ ကထံသဏ္ဌိတံ၊ ကထံပကာရံ ဝါ. ဒုက္ခန္တိ ဝဋ္ဋဒုက္ခံ.

နန္ဒနသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၅. စန္ဒနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၉၆. ဟေဋ္ဌာတိ ကာမဘဝေ. တတ္ထ ဟိ ပရိဗ္ဘမန္တဿ ပတိဋ္ဌာ ဒုလ္လဘာ ယေဘုယျေန တတ္ထ သတ္တာ နိမုဂ္ဂါ ဧဝ ဟောန္တိ၊ တသ္မာ ဟေဋ္ဌာ အပ္ပတိဋ္ဌော သံသာရော. ဥပရီတိ မဟဂ္ဂတဘဝေ. တတ္ထ ဟိ နိဗ္ဗတ္တဿ နိဗ္ဗာနံ အာရုဟိတုံ အာလမ္ဗနာ ဒုလ္လဘာ၊ ဈာနာဘိရတိယာ တတ္ထေဝ နိကန္တိ တေသံ ဗလဝတီ ဟောတိ၊ တသ္မာ ဥပရိ အနာလမ္ဗနော သံသာရော. ပေသိတတ္တောတိ နိဗ္ဗာနံ ပတိ ပေသိတစိတ္တော. တယော ကမ္မာဘိသင်္ခါရာတိ ပုညာဘိသင်္ခါရာဒယော တယော အဘိသင်္ခါရာ. တေန ‘‘နန္ဒီပုဗ္ဗကော ကမ္မဘဝေါ’’တိ ဝတွာ ‘‘နန္ဒိံ ဇနေတွာ’’တိ ဝုတ္တော. ကာမသညာသီသေန ကာမစ္ဆန္ဒဿ ဂဟဏံ၊ ကာမစ္ဆန္ဒပမုခါနိ စ ဩရမ္ဘာဂိယသံယောဇနာနိ ဂဟိတာနီတိ အာဟ ‘‘ကာမသညာဂဟဏေန ပဉ္စောရမ္ဘာဂိယသံယောဇနာနီ’’တိ. ရူပဘဝေါ ရူပံ ဘဝပဒလောပေန. ရူပဘဝဂ္ဂဟဏေန စေတ္ထ သေသဘဝဿပိ ဂဟဏံ. တဿ သံယောဇနဂ္ဂဟဏေန ပဉ္စ ဥဒ္ဓမ္ဘာဂိယသံယောဇနာနိ ဂဟိတာနိ. မဟောဃေတိ သံသာရမဟောဃေ. တေသန္တိ ကာမဘဝါဒီနံ ဂဟဏေန ဘဝဘာဝေန တဒေကလက္ခဏတာယ. အရူပဘဝေါ ဂဟိတော လက္ခဏဟာရနယေန. သေသံ သုဝိညေယျမေဝ.

စန္ဒနသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၆. ဝါသုဒတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၉၇. ဆဋ္ဌံ ဟေဋ္ဌာ ဒေဝတာသံယုတ္တဝဏ္ဏနာယံ ဝုတ္တတ္ထမေဝ.

ဝါသုဒတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၇. သုဗြဟ္မသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၉၈. သုဗြဟ္မာတိ တဿ ဒေဝပုတ္တဿ နာမံ. တဿ သတ္ထု သန္တိကူပသင်္ကမနဿ ကာရဏံ ဒဿေန္တော ‘‘သော ကိရာ’’တိအာဒိမာဟ. တဒေဝ သောကံ တဿ ဒေဝပုတ္တဿ အဋ္ဌုပ္ပတ္တိ. အစ္ဆရာသံဃပရိဝုတောတိ သဟဿမတ္တေန အစ္ဆရာသံဃေန ပရိဝုတော. နန္ဒနကီဠိကန္တိ နန္ဒနဝနကီဠိကံ. ဟတ္ထံ အာဂစ္ဆတီတိ ဟတ္ထဂယှုပဂေါ ဟောတိ. ဂန္ထေန္တီတိ ဧတ္ထ မာလာဝေဌနမ္ပိ ခိဍ္ဍာပသုတတာယာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အညထာ ပုပ္ဖါနိယေဝ တာယ တာယ စိတ္တဿ ဝသေန မာလာဘာဝေန ဟတ္ထံ ဥပဂစ္ဆန္တီတိ. ဥပစ္ဆေဒကကမ္မဝသေနာတိ တသ္မိံ ဒေဝလောကေ အာယုသေသေ သတိ ဧဝ တဿ ပန ဥပဃာတကဿ လဒ္ဓေါကာသဿ ပါပကမ္မဿ ဝသေန. ‘‘ပဟာရော’’တိ ဒိဝသဿ တတိယော ဘာဂေါ ဝုစ္စတိ၊ တသ္မာ ဧကပ္ပဟာရေနေဝါတိ ဧကဝေလာယမေဝါတိ အတ္ထော.

ပိယဝတ္ထုကသောကေနာတိ ပိယဝတ္ထုနိမိတ္တကေန သောကေန. ရုပ္ပမာနောတိ ပီဠိယမာနော. သတ္တမေ ဒိဝသေတိ မနုဿဂဏနာယ သတ္တမေ ဒိဝသေ. တတ္ထေဝါတိ တသ္မိံယေဝ နိရယေ နိဗ္ဗတ္တိတဗ္ဗံ ဣမိနာ တာဟိ စ သဟေဝ ပုဗ္ဗေ တဿ ပါပကမ္မဿ ကတတ္တာ. ရုပ္ပီတိ စိတ္တသန္တာသံ အာပဇ္ဇိ. နိဒ္ဓမိတုန္တိ နီဟရိတုံ အပနေတုံ. သတ္ထု သန္တိကံ ဂန္တွာတိ တာဟိ ပဉ္စသတာဟိ အစ္ဆရာဟိ သဒ္ဓိံ ဘဂဝတော သန္တိကံ ဂန္တွာ.

ဣဒန္တိ အတ္တနော စိတ္တံ ဒဿေတိ အာသန္နပစ္စက္ခဘာဝတော. နိစ္စန္တိ သဒါ. သွာယံ နိစ္စတ္ထော အဓိပ္ပါယဝသေန ဂဟေတဗ္ဗောတိ တတ္ထ ပဟာတဗ္ဗံ ဂဟေတဗ္ဗဉ္စ ဒဿေန္တော ‘‘ဒေဝလောကေ’’တိအာဒိမာဟ. န ဂဟေတဗ္ဗော ဟေတုပဝတ္တိတော ပုဗ္ဗေ တဿ ဥတြာသဿ အဘာဝတော. တေသူတိ ဒုက္ခေသု. တာနိ ဟိ ဟေတုပစ္စယေဟိ ကတ္တဗ္ဗတော ဂါထာယံ ‘‘ကိစ္ဆေသူ’’တိ ဝုတ္တာနိ. ကိစ္ဆေသူတိ ဝါ ကိစ္ဆနိမိတ္တံ. ယာသဉှိ ပယောဂဝိပတ္တီနံ ဝသေနဿ တာနိ ဒုက္ခာနိ ဥပ္ပဇ္ဇေယျုံ၊ တံနိမိတ္တန္တိ အတ္ထော. တာ ဟိ အဿ ပယောဂဝိပတ္တိယော ဂတိဝိပတ္တိယော သတ္ထု သန္တိကံ ဥပဂမနေန ဟာယေယျုံ. နိဗ္ဗတ္တာနံ ဒိဋ္ဌာနီတိ နိဗ္ဗတ္တာနံ ဝသေန ဒိဋ္ဌာနိ ဒုက္ခာနိ. တေသု စ ဒုက္ခေသု. သဗ္ဗတ္ထ နိမိတ္တတ္ထေ ဘုမ္မံ. ဍယှမာနော ဝိယ စိတ္တသန္တာပေန.

စတ္တာရိပိ သစ္စာနိ ဗုဇ္ဈတိ ပဋိဝိဇ္ဈတီတိ ဗောဓိ၊ သတိအာဒိဓမ္မသာမဂ္ဂီ၊ တသ္မာ ဗောဇ္ဈာ ဗောဓိတော. သာ ပန ဗောဓိ ဘာဝနာကာရေနေဝ ပဝတ္တတိ၊ အညတြသဒ္ဒယောဂေန စ ‘‘ဗောဇ္ဈာ’’တိ နိဿက္ကဝစနန္တိ တဒတ္ထံ ဒဿေန္တော မုဉ္စိတွာပဒံ အပေက္ခိတွာ ‘‘ဗောဇ္ဈင်္ဂဘာဝန’’န္တိ အာဟ. တပေါဂုဏန္တိ ဓုတဓမ္မမာဟ. သော ဟိ တဏှာလောလုပ္ပဿ တပနတော တပေါ၊ သယံ ဂုဏသဘာဝတ္တာ ဂုဏသန္နိဿယတော စ ဂုဏန္တိ. တေနာဟ ‘‘ဓုတင်္ဂသင်္ခါတံ တပေါဂုဏ’’န္တိ. သဗ္ဗေ သင်္ခါရဂတာ နိဿဇ္ဇီယန္တိ ဧတ္ထာတိ သဗ္ဗနိဿဂ္ဂေါ၊ အသင်္ခတဓာတူတိ အာဟ ‘‘သဗ္ဗနိဿဂ္ဂါတိ နိဗ္ဗာနတော’’တိ.

ဣန္ဒြိယသံဝရောဝ ပဌမံ ဝေဒိတဗ္ဗော ပဋိပတ္တိက္ကမဝသေန တဿေဝ ပဌမတ္တာ. တံ ပန ပဋိပတ္တိက္ကမံ ဒဿေတုံ ‘‘ဣန္ဒြိယသံဝရေ ဟီ’’တိအာဒိမာဟ. နိပ္ပရိယာယတော မဂ္ဂပရိယာပန္နာ ဧဝ ဗောဇ္ဈင်္ဂါတိ အာဟ ‘‘သဟဝိပဿနာယ ဗောဇ္ဈင်္ဂေ’’တိ. တဿာတိ တထာဘာဝေန တဿ ယောဂိနော. ယသ္မာ ဒေဝပုတ္တဿ သတ္ထာ တံ ဂါထံ ဝတွာ ဥပရိ စ သစ္စာနိ ပကာသေသိ၊ တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ဘဂဝါ စတုသစ္စဝသေန ဒေသနံ ဝိနိဝတ္တေသီ’’တိ. ဒေဝပုတ္တော သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟီတိ ကာမံ တဿေဝ ဝိသေသာဓိဂမော ဣဓာဂတော၊ ပဉ္စသတမတ္တာဟိ ပန အစ္ဆရာဟိ သဒ္ဓိံ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌဟီတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တေနာဟ မဟာသတိပဋ္ဌာနသုတ္တဝဏ္ဏနာယံ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၃၇၃၊ မ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁၀၆) ‘‘သော ဒေသနာပရိယောသာနေ ပဉ္စဟိ အစ္ဆရာသတေဟိ သဒ္ဓိံ သောတာပတ္တိဖလေ ပတိဋ္ဌာယ တံ သမ္ပတ္တိံ ထာဝရံ ကတွာ ဒေဝလောကမေဝ အဂမာသီ’’တိ.

သုဗြဟ္မသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၈. ကကုဓသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၉၉. ‘‘နန္ဒာမီ’’တိ ဝုတ္တေ နန္ဒီ နာမ ပဗ္ဗဇိတဿ မလန္တိ စောဒေတုကာမော ဒေဝပုတ္တော ‘‘နန္ဒသီ’’တိ ပုစ္ဆိ. အထဿ ဘဂဝါ တံ ပဋိက္ခိပန္တော ‘‘ကိံ လဒ္ဓါ’’တိ? အာဟ. တေန ‘‘တယာ မမ အဓိပ္ပေတနန္ဒိယာ ဣဓ ပစ္စယော ဧဝ နတ္ထိ၊ ကုတော သာ နန္ဒီ’’တိ ဒဿေတိ. တေနာဟ ‘‘တုဋ္ဌိ နာမာ’’တိအာဒိ. အထ ဒေဝပုတ္တော နန္ဒိယာ အသတိ သောကေန ဘဝိတဗ္ဗံ၊ သောကော စ ပဗ္ဗဇိတဿ မလန္တိ စောဒေန္တော အာဟ ‘‘တေန ဟိ၊ သမဏ၊ သောစသီ’’တိ. ဘဂဝါ တမ္ပိ ပဋိက္ခိပန္တော ‘‘ကိံ ဇီယိတ္ထာ’’တိအာဒိမာဟ. ကိံ မံ ဇိနာတီတိ အတ္ထော?

ယဒိ တေ နန္ဒိသောကာ န သန္တိ ဟာသဝတ္ထုနော လာဘဿ ဇာနိယာ စ အဘာဝတော၊ ဧကဝိဟာရိနော ပန အရတိယာ ဘဝိတဗ္ဗန္တိ အာဟ – ‘‘ကစ္စိ တံ ဧကမာသီနံ၊ အရတီ နာဘိကီရတီ’’တိ. တသ္မိမ္ပိ ဘဂဝတာ ပဋိက္ခိတ္တေ အထ နေသမ္ပိ နန္ဒိသောကာရတီနံ အဘာဝေ ကာရဏံ ပုစ္ဆန္တော ‘‘ကထံ တွ’’န္တိ ဂါထမာဟ? အထဿ ဘဂဝါ တံ ကာရဏံ ပဝေဒေန္တော ‘‘အဃဇာတဿာ’’တိ ဂါထမာဟ. တတ္ထ အဃဇာတဿာတိ အဃေ ဇာတဿ. တေနာဟ ‘‘ဝဋ္ဋဒုက္ခေ ဌိတဿာ’’တိ. ဇာတတဏှဿ အပ္ပဟီနတဏှဿ ဝဋ္ဋဒုက္ခံ အာဂတမေဝ ကာရဏဿ အပ္ပဟီနတ္တာ. တဿေဝ ဟိ ကာရဏဿ အပ္ပဟီနတံ ဒဿေန္တော ‘‘ဒုက္ခီ သုခံ ပတ္ထယတီတိ ဟိ ဝုတ္တ’’န္တိ အာဟ. ဒုက္ခပ္ပဝတ္တိယာ သာပိ တဏှာပ္ပဝတ္တိ တေန ဒဿိတာ. ဣတီတိအာဒိနာ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ နိဂမနဝသေန ဒဿေတိ.

ကကုဓသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၉. ဥတ္တရသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၀၀. နဝမန္တိ ဥတ္တရသုတ္တံ ဟေဋ္ဌာ ဒေဝတာသံယုတ္တဝဏ္ဏနာယံ ဝုတ္တတ္ထမေဝ.

ဥတ္တရသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၁၀. အနာထပိဏ္ဍိကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၀၁. ဒသမေ ကာမံ ဒေဝတာသံယုတ္တေပိ ‘‘ဣဒံ ဟိ တံ ဇေတဝန’’န္တိအာဒိနာ ဣမာ ဧဝ ဂါထာ အာဂတာ. တတ္ထ ‘‘အညတရာ ဒေဝတာ’’တိ နိဒါနံ အာရောပိတံ. ဟေဋ္ဌာ အာဂတနယတ္တာ ဧဝ ဟိ ပေါတ္ထကေသု န လိခိတံ၊ ဣဓ ပန ဒေဝပုတ္တသံယုတ္တေ ‘‘အနာထပိဏ္ဍိကော ဒေဝပုတ္တော’’တိ နိဒါနေ နိဂမေ စ အာဂတံ၊ တတ္ထ ဒေဝပုတ္တေန သတ္ထု ဝုတ္တပ္ပကာရဂုဏပဝေဒနဝသေန ဝုတ္တံ. သတ္ထာ ပန ဘိက္ခူနံ တမတ္ထံ ပဝေဒေန္တော ‘‘အညတရော ဒေဝပုတ္တော’’တိ အာဟ. တထာ ပဝေဒနေ ပန ကာရဏံ ဒဿေန္တော ‘‘အာနန္ဒတ္ထေရဿာ’’တိအာဒိမာဟ. အနုမာနဗုဒ္ဓိယာတိ အနုမာနဉာဏဿ. အာနုဘာဝပ္ပကာသနတ္ထန္တိ ဗလဒီပနတ္ထံ.

အနာထပိဏ္ဍိကသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ဒုတိယဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.