၈. ဇေတဝနသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄၈. ဧသိတဂုဏတ္တာ ဧသိယမာနဂုဏတ္တာ စ ဣသီ၊ အသေက္ခာ သေက္ခကလျာဏပုထုဇ္ဇနာ စ. ဣသီနံ သံဃော ဣသိသံဃော. ဣသိသံဃေန နိသေဝိတံ. တေနာဟ ‘‘ဘိက္ခုသံဃနိသေဝိတ’’န္တိ.

တံ ကာရေန္တဿ ဂန္ဓကုဋိပါသာဒကူဋာဂါရာဒိဝသေန သိနိဒ္ဓသန္ဒစ္ဆာယရုက္ခလတာဝသေန ဘူမိဘာဂသမ္ပတ္တိယာ စ အနညသာဓာရဏံ အတိရမဏီယံ တံ ဇေတဝနံ စိတ္တံ တောသေတိ၊ တထာ အရိယာနံ နိဝါသဘာဝေနပီတိ အာဟ ‘‘ဧဝံ ပဌမဂါထာယ ဇေတဝနဿ ဝဏ္ဏံ ကထေတွာ’’တိ. တေနာဟ ဘဂဝါ – ‘‘ယတ္ထ အရဟန္တော ဝိဟရန္တိ၊ တံ ဘူမိရာမဏေယျက’’န္တိ (ဓ. ပ. ၉၈၊ ထေရဂါ. ၉၉၁). အပစယဂါမိစေတနာ သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိံ အာဝဟတိ ကမ္မက္ခယာယ သံဝတ္တနတောတိ အာဟ ‘‘ကမ္မန္တိ မဂ္ဂစေတနာ’’တိ. စတုန္နံ အရိယသစ္စာနံ ဝိဒိတကရဏဋ္ဌေန ကိလေသာနံ ဝိဇ္ဈနဋ္ဌေန စ ဝိဇ္ဇာ. မဂ္ဂပညာ သမ္မာဒိဋ္ဌီတိ အာဟ ‘‘ဝိဇ္ဇာတိ မဂ္ဂပညာ’’တိ. သမာဓိပက္ခိကာ ဓမ္မာ သမ္မာဝါယာမသတိသမာဓယော. ယထာ ဟိ ဝိဇ္ဇာပိ ဝိဇ္ဇာဘာဂိယာ၊ ဧဝံ သမာဓိပိ သမာဓိပက္ခိကော. သီလံ ဧတဿ အတ္ထီတိ သီလန္တိ အာဟ ‘‘သီလေ ပတိဋ္ဌိတဿ ဇီဝိတံ ဥတ္တမ’’န္တိ. ဒိဋ္ဌိသင်္ကပ္ပါတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိသင်္ကပ္ပါ. တတ္ထ သမ္မာသင်္ကပ္ပဿ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ ဥပကာရဘာဝေန ဝိဇ္ဇာဘာဝေါ ဝုတ္တော. တထာ ဟိ သော ပညာက္ခန္ဓသင်္ဂဟိတောတိ ဝုစ္စတိ. ယထာ စ သမ္မာသင်္ကပ္ပါဒယော ပညာက္ခန္ဓသင်္ဂဟိတာ၊ ဧဝံ ဝါယာမသတိယော သမာဓိက္ခန္ဓသင်္ဂဟိတာတိ အာဟ ‘‘ဝါယာမသတိသမာဓယော’’တိ. ဓမ္မောတိ ဟိ ဣဓ သမာဓိ အဓိပ္ပေတော ‘‘ဧဝံဓမ္မာ တေ ဘဂဝန္တော အဟေသု’’န္တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၂.၁၃၊ မ. နိ. ၃.၁၉၇၊ သံ. နိ. ၅.၃၇၈) ဝိယ. ဝါစာကမ္မန္တာဇီဝါတိ သမ္မာဝါစာကမ္မန္တာဇီဝါ. မဂ္ဂပရိယာပန္နာ ဧဝ ဟေတေ သင်္ဂဟိတာ. တေနာဟ ‘‘ဧတေန အဋ္ဌင်္ဂိကမဂ္ဂေနာ’’တိ.

ဥပါယေန ဝိဓိနာ အရိယမဂ္ဂေါ ဘာဝေတဗ္ဗော. တေနာဟ ‘‘သမာဓိပက္ခိယဓမ္မ’’န္တိ. သမ္မာသမာဓိပက္ခိယံ ဝိပဿနာဓမ္မဉ္စေဝ မဂ္ဂဓမ္မဉ္စ. ‘‘အရိယံ ဝေါ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာသမာဓိံ ဒေသေဿာမိ သဥပနိသံ သပရိက္ခာရ’’န္တိ (မ. နိ. ၃.၁၃၆) ဟိ ဝစနတော သမ္မာဒိဋ္ဌိအာဒယော မဂ္ဂဓမ္မာ သမ္မာသမာဓိပရိက္ခာရာ. ဝိစိနေယျာတိ ဝီမံသေယျ၊ ဘာဝေယျာတိ အတ္ထော. တတ္ထာတိ ဟေတုမှိ ဘုမ္မဝစနံ. အရိယမဂ္ဂဟေတုကာ ဟိ သတ္တာနံ ဝိသုဒ္ဓိ. တေနာဟ ‘‘တသ္မိံ အရိယမဂ္ဂေ ဝိသုဇ္ဈတီ’’တိ. ပဉ္စက္ခန္ဓဓမ္မံ ဝိစိနေယျာတိ ပစ္စုပ္ပန္နေ ပဉ္စက္ခန္ဓေ ဝိပဿေယျ. တေသု ဝိပဿိယမာနေသု ဝိပဿနာယ ဥက္ကံသဂတာယ ယဒဂ္ဂေန ဒုက္ခသစ္စံ ပရိညာပဋိဝေဓေန ပဋိဝိဇ္ဈီယတိ၊ တဒဂ္ဂေန သမုဒယသစ္စံ ပဟာနပဋိဝေဓေန ပဋိဝိဇ္ဈီယတိ၊ နိရောဓသစ္စံ သစ္ဆိကိရိယာပဋိဝေဓေန၊ မဂ္ဂသစ္စံ ဘာဝနာပဋိဝေဓေန ပဋိဝိဇ္ဈီယတီတိ ဧဝံ တေသု စတူသု သစ္စေသု ဝိသုဇ္ဈတီတိ ဣမသ္မိံ ပက္ခေ နိမိတ္တတ္ထေ ဧဝ ဘုမ္မံ၊ တေသု သစ္စေသု ပဋိဝိဇ္ဈိယမာနေသူတိ အတ္ထော.

အဝဓာရဏဝစနန္တိ ဝဝတ္ထာပနဝစနံ၊ အဝဓာရဏန္တိ အတ္ထော. ‘‘သာရိပုတ္တောဝါ’’တိ စ အဝဓာရဏံ သာဝကေသု သာရိပုတ္တောဝ သေယျောတိ ဣမမတ္ထံ ဒီပေတိ တဿေဝုက္ကံသဘာဝတော. ကိလေသဥပသမေနာတိ ဣမိနာ မဟာထေရဿ တာဒိသော ကိလေသဝူပသမောတိ ဒဿေတိ. တဿ သာဝကဝိသယေ ပညာယ ပါရမိပ္ပတ္တိ အဟောသိ. ယဒိ ဧဝံ ‘‘ယောပိ ပါရင်္ဂတော ဘိက္ခု၊ ဧတာဝပရမော သိယာ’’တိ ဣဒံ တေသံ ဗုဒ္ဓါနံ ဉာဏဝိသယေ ပညာပါရမိပ္ပတ္တာနံ ဝသေနေဝ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အဝဓာရဏမ္ပိ ဝိမုတ္တိယာ နာနတ္တာ တီဟိ ဝိမုတ္တီဟိ ပါရင်္ဂတေ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ. တေနာဟ – ‘‘ပါရံ ဂတောတိ နိဗ္ဗာနံ ဂတော’’တိအာဒိ. န ထေရေန ဥတ္တရိတရော နာမ အတ္ထိ လဗ္ဘတိ၊ လဗ္ဘတိ စေ၊ ဧဝမေဝ လဗ္ဘေယျာတိ အဓိပ္ပါယော.

ဇေတဝနသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.