၃. ဥပနီယသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၃. အနေကတ္ထတ္တာ ဓာတုသဒ္ဒါနံ ဥပသဂ္ဂဝသေန အတ္ထဝိသေသဝါစကော ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ဥပနီယတီတိ ပရိက္ခီယတိ နိရုဇ္ဈတီ’’တိ. ဝိနဿတီတိ အတ္ထော. ဥပနီယတီတိ ဝါ သရသေနေဝ ဇီဝိတဿ မရဏူပဂမနံ ဝုတ္တန္တိ အာဟ – ‘‘ဥပဂစ္ဆတိ ဝါ၊ အနုပုဗ္ဗေန မရဏံ ဥပေတီတိ အတ္ထော’’တိ. ကာမဉ္စေတ္ထ ‘‘ဥပနီယတီ’’တိ ပဒံ အပါကဋကမ္မဝိသေသံ ဝုတ္တံ. ယထာ ပန ‘‘သဗ္ဗံ အာရောဂျံ ဗျာဓိပရိယောသာနံ၊ သဗ္ဗံ ယောဗ္ဗနံ ဇရာပရိယောသာနံ၊ သဗ္ဗံ ဇီဝိတံ မရဏပရိယောသာန’’န္တိ၊ ‘‘ဥပနီယတိ ဇီဝိတ’’န္တိ ဝုတ္တတ္တာ ‘‘မရဏံ ဥပေတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ကမ္မကတ္တုဝသေန ဟေတံ ဝုတ္တံ.

ဣဒါနိ ကမ္မသာဓနဝသေန အတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘ယထာ ဝါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဂေါပါလေန ဂေါဂဏော နီယတိ ယထိစ္ဆိတံ ဌာနံ. ဇီဝန္တိ တေန သတ္တာ၊ သဟဇာတဓမ္မာ ဝါတိ ဇီဝိတံ၊ တဒေဝ တေသံ အနုပါလနေ အာဓိပစ္စသဗ္ဘာဝတော ဣန္ဒြိယန္တိ အာဟ ‘‘ဇီဝိတန္တိ ဇီဝိတိန္ဒြိယ’’န္တိ ပရိတ္တန္တိ ဣတ္တရံ. တေနာဟ ‘‘ထောက’’န္တိ. ပဗန္ဓာနုပစ္ဆေဒဿ ပစ္စယဘာဝေါ ဣဓ ဇီဝိတဿ မရဏကိစ္စန္တိ အဓိပ္ပေတန္တိ အာဟ ‘‘သရသပရိတ္တတာယ စာ’’တိအာဒိ. အာယူတိ စ ပရမာယု ဣဓာဓိပ္ပေတံ၊ တဉ္စ အဇ္ဇကာလဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ဣမသ္မိဉှိ ဗုဒ္ဓုပ္ပါဒေ အယံ ကထာတိ ဇီဝိတဿ အတိဣတ္တရဘာဝဒီပနပရာ အယံ ဒေသနာ. ဇီဝိတိန္ဒြိယဝသေန ဇီဝိတက္ခယံ နိယမေန္တော ‘‘ဧကစိတ္တပ္ပဝတ္တိမတ္တောယေဝါ’’တိ အာဟ၊ ဧကဿ စိတ္တုပ္ပါဒဿ ပဝတ္တိက္ခဏမတ္တော ဧဝါတိ အတ္ထော. ဣဒါနိ တမတ္ထံ ဥပမာယ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ယထာ နာမာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ပဝတ္တမာနန္တိ နေမိရထီသာ ဝတ္တန္တီ ဧကေနေဝ နေမိပ္ပဒေသေန ပဝတ္တတိ ဧကသ္မိံ ခဏေတိ အဓိပ္ပါယော. ‘‘ဧကေနေဝ တိဋ္ဌတီ’’တိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. ဧကစိတ္တက္ခဏိကန္တိ ဧကစိတ္တက္ခဏမတ္တဝန္တံ. တသ္မိံ စိတ္တေတိ တသ္မိံ ယသ္မိံ ကိသ္မိဉ္စိ ဧကသ္မိံ စိတ္တေ. နိရုဒ္ဓမတ္တေတိ နိရုဒ္ဓဘာဝပ္ပတ္တမတ္တေ. နိရုဒ္ဓေါတိ ဝုစ္စတီတိ မတောတိ ဝုစ္စတိ တံသမင်္ဂီ သတ္တော ပရမတ္ထတော. အဝိသေသဝိဒုနော ပန အဝိညာယမာနန္တရေန အနုသန္ဓာနဿ နိရုဒ္ဓနံ နိရောဓံ သလ္လက္ခေန္တိ. ယထာဝုတ္တမတ္ထံ သုတ္တေန ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ယထာဟာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တေန တီသုပိ ကာလေသု သတ္တာနံ ပရမတ္ထတော ဇီဝနံ မရဏံ စိတ္တက္ခဏဝသေနေဝါတိ ဒဿေတိ.

ဇီဝိတန္တိ ဇီဝိတိန္ဒြိယံ. အတ္တဘာဝေါတိ ဇီဝိတဝေဒနာဝိညာဏာနိ ဌပေတွာ အဝသိဋ္ဌဓမ္မာ အဓိပ္ပေတာ. သုခဒုက္ခာတိ သုခဒုက္ခာ ဝေဒနာ၊ ဥပေက္ခာပိ ဣဓ သုခဒုက္ခာသွေဝ အန္တောဂဓာ ဣဋ္ဌာနိဋ္ဌဘာဝတော. ကေဝလာတိ အတ္တနာ၊ နိစ္စဘာဝေန ဝါ အဝေါမိဿာ. ဧကစိတ္တသမာယုတ္တာတိ ဧကကေန စိတ္တေန သဟိတာ. လဟုသော ဝတ္တတေ ခဏောတိ ဝုတ္တနယေန ဧကစိတ္တက္ခဏိကတာယ လဟုကော အတိဣတ္တရော ဇီဝိတာဒီနံ ခဏော ဝတ္တတိ.

ယေ နိရုဒ္ဓါ မရန္တဿာတိ စဝန္တဿ သတ္တဿ စုတိတော ဥဒ္ဓံ နိရုဒ္ဓါတိ ဝတ္တဗ္ဗာ ယေ ခန္ဓာ. တိဋ္ဌမာနဿ ဝါ ဣဓာတိ ယေ ဝါ ဣဓ ပဝတ္တိယံ တိဋ္ဌမာနဿ ဓရန္တဿ ဘင်္ဂပ္ပတ္တိယာ နိရုဒ္ဓါ ခန္ဓာ၊ သဗ္ဗေပိ သဒိသာ တေ သဗ္ဗေပိ ဧကသဒိသာ ဂတာ အတ္ထင်္ဂတာ အပ္ပဋိသန္ဓိယာ ပုန အာဂန္တွာ ပဋိသန္ဓာနာဘာဝေန ဝိဂတာ. ယထာ ဟိ စုတိခန္ဓာ န နိဗ္ဗတ္တန္တိ၊ ဧဝံ တတော ပုဗ္ဗေပိ ခန္ဓာ. တသ္မာ ဧကစိတ္တက္ခဏိကံ သတ္တာနံ ဇီဝိတန္တိ အဓိပ္ပါယော.

အနိဗ္ဗတ္တေန န ဇာတောတိ အနုပ္ပန္နေန စိတ္တေန ဇာတော န ဟောတိ ‘‘အနာဂတေ စိတ္တက္ခဏေ န ဇီဝိတ္ထ န ဇီဝတိ ဇီဝိဿတီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတော. ပစ္စုပ္ပန္နေန ဝတ္တမာနေန စိတ္တေန ဇီဝတိ ဇီဝမာနော နာမ ဟောတိ၊ န ဇီဝိတ္ထ န ဇီဝိဿတိ. စိတ္တဘင်္ဂါ မတော လောကောတိ စုတိစိတ္တဿ ဝိယ သဗ္ဗဿပိ တဿ တဿ စိတ္တဿ ဘင်္ဂပ္ပတ္တိယာ အယံ လောကော ပရမတ္ထတော မတော နာမ ဟောတိ ‘‘အတီတေ စိတ္တက္ခဏေ ဇီဝိတ္ထ န ဇီဝတိ န ဇီဝိဿတီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတော၊ နိရုဒ္ဓဿ အပ္ပဋိသန္ဓိကတ္တာ. ဧဝံ သန္တေပိ ပညတ္တိ ပရမတ္ထိယာ၊ ယာယံ တံ တံ ပဝတ္တံ စိတ္တံ ဥပါဒါယ ‘‘တိဿော ဇီဝတိ၊ ဖုဿော ဇီဝတီ’’တိ ဝစနပ္ပဝတ္တိယာ ဝိသယဘူတာ သန္တာနပညတ္တိ၊ သာ ဧတ္ထ ပရမတ္ထိယာ ပရမတ္ထဘူတာ. တထာ ဟိ ဝုတ္တံ ‘‘နာမဂေါတ္တံ န ဇီရတီ’’တိ (သံ. နိ. ၁.၇၆).

န သန္တိ တာဏာတိ ဇရံ ဥပဂတဿ တတော တံနိမိတ္တံ ယံ ဝါ ပါပကာရိနော ပါပကမ္မာနံ ဥပဋ္ဌာနဝသေန ပုညကာရိနော ပိယဝိပ္ပယောဂဝသေန စိတ္တဒုက္ခံ ဥဘယေသမ္ပိ ဗန္ဓနစ္ဆေဒနာဒိဝသေန ဝိတုဇ္ဇမာနံ အနပ္ပကံ သရီရဒုက္ခံ သမ္မောဟပ္ပတ္တိ စ ဟောတိ၊ တတော တာယန္တာ န သန္တိ. တေနာဟ – ‘‘တာဏံ လေဏံ သရဏံ ဘဝိတုံ သမတ္ထာ နာမ ကေစိ နတ္ထီ’’တိ. ဘာယတိ ဧတသ္မာတိ ဘယံ၊ ဘယနိမိတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဘယဝတ္ထူ’’တိ. တဂ္ဂဟဏေန စ စိတ္တုတြာသလက္ခဏံ ဘယံ ဂဟိတမေဝ၊ သတိ နိမိတ္တေ နေမိတ္တံ သန္တမေဝါတိ. ပုဗ္ဗစေတနန္တိ ဧကာဝဇ္ဇနဝီထိယံ နာနာဝဇ္ဇနဝီထိယံ သမ္ပဝတ္တံ ဥပစာရဇ္ဈာနစေတနံ. အပရစေတနန္တိ ဝသီဘာဝါပါဒနဝသေန ပရတော သမာပဇ္ဇနဝသေန စ ပဝတ္တံ သမာပတ္တိစေတနံ. မုဉ္စစေတနန္တိ ဝိက္ခမ္ဘနဝသေန ပဝတ္တံ ပဌမပ္ပနာစေတနံ. ကုသလဇ္ဈာနဿ ဝိပါကဇ္ဈာနေဝ လဗ္ဘမာနံ သုခံ ဈာနသုခံ. ဣဋ္ဌပရိယာယော စေတ္ထ သုခ-သဒ္ဒေါ. ဈာနေ အပေက္ခာ ဈာနနိကန္တိ. ဈာနဿ အဿာဒဝသေန ပဝတ္တော လောဘော ဈာနဿာဒေါ. ယေန တေ တေ ဗြဟ္မာနော ဈာနတော ဝုဋ္ဌာယ ‘‘အဟော သုခံ အဟော သုခ’’န္တိ ဝါစံ နိစ္ဆာရေသုန္တိ. ယထာ ဒေဝါ သုခဗဟုလာ တိဟေတုပဋိသန္ဓိကာဝါတိ ပဋိပဇ္ဇန္တာ ဈာနံ အဓိဂန္တုံ ဘဗ္ဗာ၊ န ဣတရေတိ ‘‘ကာမာဝစရဒေဝေသူ’’တိ ဝုတ္တံ. ကာမာဝစရာ စ ဥပရိဒေဝါ စ ကာမာဝစရဒေဝါတိ ဧကဒေသသရူပေကသေသော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တေန မနုဿာနမ္ပိ ဧကစ္စာနံ သဗ္ဗေသမ္ပိ ဝါ သင်္ဂဟော သိဒ္ဓေါ ဟောတိ ပတ္ထနာပရိကပ္ပနာယ ဝိသယဘာဝတော. တေနာဟ ‘‘အဟော ဝတိမေ စ။ပေ။ တိဋ္ဌေယျု’’န္တိ. ထုလ္လာနိ ဖုသိတာနိ ဝိပ္ဖုရာနိ ဧတ္ထာတိ ထုလ္လဖုသိတကော၊ ကာလော၊ ဒေသော ဝါ. တသ္မိံ ထုလ္လဖုသိတကေ.

‘‘ပုညာနိ ကယိရာထ သုခါဝဟာနီ’’တိ ဝုတ္တတ္တာ ‘‘အနိယျာနိကံ ဝဋ္ဋကထံ ကထေတီ’’တိ ဝုတ္တံ. လုဇ္ဇနပလုဇ္ဇနဋ္ဌေန လောကော၊ ကိလေသေဟိ အာမသိတဗ္ဗတော အာမိသဉ္စာတိ လောကာမိသံ. နိပ္ပရိယာယာမိသံ ပန လောကေ အာမိသန္တိပိ လောကာမိသံ. ပရိယာယေတိ သဘာဝတော ပရိဝတ္တေတွာ ဉာပေတိ ဧတေနာတိ ပရိယာယော၊ လေသော၊ ကာရဏံ ဝါတိ အာဟ ‘‘နိပ္ပရိယာယေန စတ္တာရော ပစ္စယာ’’တိ၊ ဝဋ္ဋဿ ဧကန္တတော ဗာလလောကေဟေဝ အာမသိတဗ္ဗဘာဝတော ပရိယာယာမိသတာ ဝုတ္တာ. ဣဓ ပရိ..ပေ။ အဓိပ္ပေတံ ဝိဝဋ္ဋပဋိယောဂိနော ဣစ္ဆိတတ္တာ. စတုပစ္စယာပေက္ခဉှိ ပဟာနံ. ဧကစ္စဿ သကလဝဋ္ဋာပေက္ခပ္ပဟာနဿပိ ပစ္စယော ဟောတီတိ ‘‘ဝဋ္ဋတိယေဝါ’’တိ သာသင်္ကံ ဝဒတိ. ဝူပသမတိ ဧတ္ထ သကလဝဋ္ဋဒုက္ခန္တိ သန္တိ၊ အသင်္ခတဓာတူတိ အာဟ ‘‘နိဗ္ဗာနသင်္ခါတ’’န္တိ.

ဥပနီယသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.