၅. ရာဟုလောဝါဒသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄၁၆. ဝိမုတ္တိံ ပရိပါစေန္တီတိ ကိလေသာနံ ပဋိပ္ပဿဒ္ဓိဝိမုတ္တိဘူတံ အရဟတ္တံ သဗ္ဗသော ပါစေန္တိ သာဓေန္တိ နိဗ္ဗာပေန္တီတိ ဝိမုတ္တိပရိပါစနီယာ. ဓမ္မာတိ ကာရဏဓမ္မာ. တေနာဟ – ‘‘ဝိသုဒ္ဓိကာရဏဝသေနာ’’တိ၊ အရဟတ္တသင်္ခါတာယ ဝိသုဒ္ဓိယာ သမ္ပာဒနဝသေနာတိ အတ္ထော. သဒ္ဓိန္ဒြိယာဒယော ဝိသုဇ္ဈမာနာ မဂ္ဂပဋိပါဋိယာဝ သဗ္ဗသော အဿဒ္ဓိယာဒီဟိ စိတ္တံ ဝိမောစေန္တာ အဂ္ဂဖလဝိမုတ္တိံ သမ္ပာဒေန္တိ. တေသံ ပန ဝိသုဒ္ဓိ ဗာလပရိဝဇ္ဇနေန ပဏ္ဍိတပယိရုပါသနေန ပသာဒါဝဟဓမ္မပစ္စဝေက္ခဏာယ စ ဟောတိ. တတော ဣဓ ပန္နရသ ဓမ္မာ အဓိပ္ပေတာတိ ဒဿေန္တော၊ ‘‘ဝုတ္တဉှေတ’’န္တိအာဒိမာဟ.

တတ္ထ အဿဒ္ဓေ ပုဂ္ဂလေတိ သဒ္ဓါရဟိတေ ပုဂ္ဂလေ. တေ ဟိ နိဿာယ န ကဒါစိ သဒ္ဓါ သမ္ဘဝတိ၊ တေသံ ပန ဒိဋ္ဌာနုဂတိအာပဇ္ဇနေန အညဒတ္ထု အသဒ္ဓိယမေဝ ဝဍ္ဎတိ၊ တသ္မာ တေ ပဋိဘယမဂ္ဂေါ ဝိယ ဒူရတော ဝဇ္ဇေတဗ္ဗာ. အဿဒ္ဓိယန္တိ စ သဒ္ဓါယ ပဋိပက္ခဘူတာ အသဒ္ဓေယျဝတ္ထုသ္မိံ အဓိမုစ္စနာကာရေန ပဝတ္တာ သံကိလေသဓမ္မာ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သဒ္ဓေ ပုဂ္ဂလေတိ သဒ္ဓါသမ္ပန္နေ ပုဂ္ဂလေ. တေ ဟိ နိဿာယ သဒ္ဓေယျဝတ္ထုသ္မိံ အနုပ္ပန္နာ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ဥပ္ပန္နာ ဘိယျောဘာဝံ ဝေပုလ္လံ အာပဇ္ဇတိ. သဒ္ဓေယျဝတ္ထူတိ စ ဗုဒ္ဓါဒီနိ ရတနာနိ ကမ္မကမ္မဖလာနိ စ. သေဝတောတိ လဗ္ဘမာနံ သဒ္ဓါသမ္ပဒံ ဥပ္ပါဒေတုံ ဝဍ္ဎေတုဉ္စ နိသေဝတော. သေသပဒါနိ တဿေဝ ဝေဝစနာနိ. အထ ဝါ သေဝတော ဥပသင်္ကမတော. ဘဇတော တေသံ ပဋိပတ္တိယံ ဘတ္တိံ ကုဗ္ဗတော. ပယိရုပါသတောတိ တေသံ ဩဝါဒါနုသာသနိကရဏဝသေန ဥပဋ္ဌဟတော. ပသာဒနီယသုတ္တန္တာ နာမ ဗုဒ္ဓါဒိဂုဏပဋိသံယုတ္တာ ပသာဒါဝဟာ သမ္ပသာဒနီယသုတ္တာဒယော. တေ ဟိ ပစ္စဝေက္ခတော ဗုဒ္ဓါဒီသု အနုပ္ပန္နာ ပသန္နာ ဥပဇ္ဇတိ၊ ဥပ္ပန္နာ ဘိယျောဘာဝံ ဝေပုလ္လံ အာပဇ္ဇတိ. ဣမေဟိ တီဟာကာရေဟီတိ ဣမေဟိ ယထာဝုတ္တေဟိ တီဟိ ကာရဏေဟိ. ပဋိပက္ခဒူရီဘာဝတော ပစ္စေကံ သူပဟာရတော စ အာသေဝနံ ဘာဝနံ လဘန္တိ. သဒ္ဓိန္ဒြိယံ ဝိသုဇ္ဈတိ မဂ္ဂဖလာဝဟဘာဝေန အစ္ဆတိ ဝိသုဒ္ဓိံ ပါပုဏာတိ. ဣမိနာ နယေန သေသပဒေသုပိ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

အယံ ပန ဝိသေသော – ကုသီတေတိ အလသေ သမ္မာပဋိပတ္တိယံ နိက္ခိတ္တဓုရေ. အာရဒ္ဓဝီရိယေတိ ပဂ္ဂဟိတဝီရိယေ သမ္မာပဋိပန္နေ. သမ္မပ္ပဓာနေတိ အနုပ္ပန္နာနံ အကုသလာနံ အနုပ္ပါဒနာဒိဝသေန ပဝတ္တေ စတ္တာရော ဥပါယပ္ပဓာနေ. ပစ္စဝေက္ခတော ပဋိပတ္တိံ အဝေက္ခတော. တေ ဟိ ပစ္စဝေက္ခတော လီနံ အဘိဘဝိတွာ သမ္မဒေဝ အာရမ္ဘဓာတုအာဒိ အနုပ္ပန္နာနံ ဝိဓိနာ သတိသမ္ပဒါယ ဥပ္ပါဒါယ ဘိယျောဘာဝါယ သံဝတ္တတိ. အသမာဟိတေ ဘန္တမိဂဘန္တဂေါဏသပ္ပဋိဘာဂေ ဝိဗ္ဘန္တစိတ္တေ. သမာဟိတေ ဥပစာရသမာဓိနာ အပ္ပနာသမာဓိနာ စ သမ္မဒေဝ သမာဟိတစိတ္တေ. ဈာနဝိမောက္ခေတိ သဝိတက္ကသဝိစာရာဒိဈာနာနိ ပဌမာဒိဝိမောက္ခေ စ. တေသဉှိ ပစ္စဝေက္ခဏာ ဥပရူပရိ အစ္စန္တမေဝ သမာဓာနာယ သံဝတ္တတိ. ဒုပ္ပညေတိ နိပ္ပညေ၊ အရိယဓမ္မဿ ဥဂ္ဂဟပရိပုစ္ဆာသဝနသမ္မသနာဘာဝေန သဗ္ဗသော ပညာရဟိတေ စ. ပညဝန္တေတိ ဝိပဿနာပညာယ စေဝ မဂ္ဂပညာယ စ သမန္နာဂတေ. ဂမ္ဘီရဉာဏစရိယန္တိ ဂမ္ဘီရံ ခန္ဓာယတနဓာတုသစ္စပဋိစ္စသမုပ္ပါဒါဒိဘေဒံ ဉာဏဿ စရိတဗ္ဗဋ္ဌာနံ၊ ယတ္ထ ဝါ ဂမ္ဘီရဉာဏဿ စရိယံ ပဝတ္တတိ. တတ္ထ ဟိ ပစ္စဝေက္ခဏာ သမ္မောဟံ ဝိဓမတိ၊ အနုပ္ပန္နာယ ပညာယ ဥပ္ပါဒါယ ဘိယျောဘာဝါယ သံဝတ္တတိ. သုတ္တန္တက္ခန္ဓေတိ သုတ္တသမူဟေ.

ပုဗ္ဗေ သဒ္ဓိန္ဒြိယာဒီနံ ဝိသုဒ္ဓိကာရဏာနိ၊ ‘‘ဝိမုတ္တိပရိပါစနီယာ ဓမ္မာ’’တိ ဝုတ္တာနီတိ ဣဓ သဒ္ဓါဒိကေ အညေ စ ဓမ္မေ ဒဿေန္တော၊ ‘‘အပရေပီ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ သဒ္ဓါဒီနံ ဝိမုတ္တိပရိပါစနီယတာ ဒဿိတာ ဧဝ၊ အနိစ္စသညာဒီနံ ပန ဝိမုတ္တိပရိပါစနီယတာယ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ ဝိပဿနာဘာဝတော. တေနာဟ – ‘‘ဣမေ ပဉ္စ နိဗ္ဗေဓဘာဂိယာ သညာ’’တိ. ကလျာဏမိတ္တတာဒယောတိ ကလျာဏမိတ္တတာ သီလသံဝရော အဘိသလ္လေခကထာ ဝီရိယာရမ္ဘော နိဗ္ဗေဓိကာ ပညာ ဣမေ ကလျာဏမိတ္တတာဒယော ပဉ္စ ဓမ္မာ. အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ၊ ဝိတ္ထာရော ပန ‘‘မေဃိယသုတ္တသံဝဏ္ဏနာယံ’’ (ဥဒါ. အဋ္ဌ. ၃၁) ဝုတ္တနယေန ဝေဒိတဗ္ဗော. လောကံ ဝေါလောကေန္တဿာတိ ဗုဒ္ဓဝေနေယျသတ္တလောကံ ဗုဒ္ဓစက္ခုနာ ဝိသေသတော ဩလောကေန္တဿ.

၄၁၉. အာယသ္မတော ရာဟုလဿ ဣန္ဒြိယာနံ ပရိပက္ကတ္တာ သဒ္ဓိံ ပဋ္ဌပိတပတ္ထနာ ဒေဝတာ ဥဒိက္ခမာနာ တိဋ္ဌန္တိ၊ – ‘‘ကဒါ နု ခေါ ဥတ္တရိ အာသဝါနံ ခယေ ဝိနေဿတီ’’တိ. ယဒါ ပန သတ္ထာ ဧဝံ ပရိဝိတက္ကေသိ၊ တာဝဒေဝ သမာနဇ္ဈာသယတာယ သဗ္ဗကာလံ တင်္ခဏံ အာဂမေန္တိယော တာ ဒေဝတာယော တံ သမဝါယံ ဒိသွာ ဧကသ္မိံ အန္ဓဝနသ္မိံယေဝ သန္နိပတိတာ. ဥပါလိဿ ဂဟပတိနော ဒီဃနခပရိဗ္ဗာဇကဿ စတုသစ္စဓမ္မေသု ဒဿနကိစ္စေန ပဝတ္တော သောတာပတ္တိမဂ္ဂေါတိ တေသု သုတ္တေသု (ပဋိ. မ. အဋ္ဌ. ၂.၂.၃၀) ပဌမမဂ္ဂေါ ‘‘ဓမ္မစက္ခု’’န္တိ ဝုတ္တော၊ တဿ ဒဿနတ္ထဿ သာတိသယတ္တာ၊ ဗြဟ္မာယုနော ပန ဖလဉာဏာနိ ဟေဋ္ဌိမာနိ တီဏိ သာတိသယာနီတိ ဗြဟ္မာယုသုတ္တေ(မ. နိ. ၂.၃၈၃ အာဒယော) တီဏိ ဖလာနိ ‘‘ဓမ္မစက္ခု’’န္တိ ဝုတ္တာနိ. ဣဒံ ပနေတ္ထ အာယသ္မတော ရာဟုလဿ မဂ္ဂဉာဏံ ဖလဉာဏဉ္စ ဒဿနတ္ထော သာတိသယော၊ တာဟိ စ ဒေဝတာဟိ ယံ ဉာဏံ အဓိဂတံ၊ တံ သာတိသယမေဝါတိ ဝုတ္တံ – ‘‘ဣမသ္မိံ သုတ္တေ စတ္တာရော မဂ္ဂါ၊ စတ္တာရိ စ ဖလာနိ ဓမ္မစက္ခုန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗာနီ’’တိ. ကိံ ပန သာဝကာနံ သစ္စာဘိသမယဉာဏေ အတ္ထိ ကောစိ ဝိသေသောတိ? အာမ အတ္ထိ. သော စ ခေါ ပုဗ္ဗဘာဂေ ဝုဋ္ဌာနဂါမိနိဝိပဿနာယ ပဝတ္တိယာကာရဝိသေသေန လဘေယျ ကာစိ ဝိသေသမတ္တာ. သွာယမတ္ထော အဘိဓမ္မေ ‘‘နော စ ခေါ ယထာ ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တဿာ’’တိ သဒ္ဓါဝိမုတ္တတော ဒိဋ္ဌိပ္ပတ္တဿ ကိလေသပ္ပဟာနံ ပတိ ဝိသေသကိတ္တနေန ဒီပေတဗ္ဗော. ကိံ ပန အာယသ္မာ ရာဟုလော ဝိယ တာ ဒေဝတာ သဗ္ဗာ ဧကစိတ္တာ ပဂေဝ စတ္တာရိ ဖလာနိ အဓိဂဏှိံသူတိ? နောတိ ဒဿေန္တော ‘‘တတ္ထ ဟီ’’တိအာဒိမာဟ. ကိတ္တကာ ပန တာ ဒေဝတာတိ အာဟ ‘‘တာသဉ္စ ပနာ’’တိအာဒိ.

ရာဟုလောဝါဒသုတ္တဝဏ္ဏနာယ လီနတ္ထပ္ပကာသနာ သမတ္တာ.