၇. သဠာယတနဝိဘင်္ဂသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၃၀၄. ဝေဒိတဗ္ဗာနီတိ ဧတ္ထ ယထာ ဝိဒိတာနိ ဆ အဇ္ဈတ္တိကာနိ အာယတနာနိ ဝဋ္ဋဒုက္ခသမတိက္ကမာယ ဟောန္တိ၊ တထာ ဝေဒနံ အဓိပ္ပေတန္တိ အာဟ – ‘‘သဟဝိပဿနေန မဂ္ဂေန ဇာနိတဗ္ဗာနီ’’တိ. တတ္ထ ဝိပဿနာယ အာရမ္မဏတော မဂ္ဂေန အသမ္မောဟတော ဇာနနံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. သေသပဒေသုပိ ဧသေဝ နယော. မနော သဝိသေသံ ဥပဝိစရတိ အာရမ္မဏေ ပဝတ္တတိ ဧတေဟီတိ မနောပဝိစာရာ၊ ဝိတက္ကဝိစာရာ. အာရမ္မဏေ ဟိ အဘိနိရောပနာနုမဇ္ဇနေဟိ ဝိတက္ကဝိစာရေဟိ သဟ စိတ္တံ ပဝတ္တတိ၊ န တဗ္ဗိရဟိတံ. တေနာဟ ‘‘ဝိတက္ကဝိစာရာ’’တိအာဒိ. သတ္တာ ပဇ္ဇန္တိ ဧတေဟိ ယထာရဟံ ဝဋ္ဋံ ဝိဝဋ္ဋဉ္စာတိ သတ္တပဒါ၊ ဂေဟနိဿိတာ ဝဋ္ဋပဒါ. ယောဂ္ဂါနံ ဒမနအာစရိယာ ယောဂ္ဂါစရိယာ. တေနာဟ ‘‘ဒမေတဗ္ဗဒမကာန’’န္တိ. သေသန္တိ ဝုတ္တာဝသေသံ ဧကသတ္တတိဝိဓဝိညာဏံ သဖဿရူပကဿေဝ အဓိပ္ပေတတ္တာ.

၃၀၅. ဣဓာတိ ဣမိဿံ ဆဝိညာဏကာယဒေသနာယံ. မနောဓာတုတ္တယဝိနိမုတ္တမေဝ မနောဝိညာဏဓာတူတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

စက္ခုမှိ သမ္ဖဿောတိ စက္ခုံ နိဿာယ ဥပ္ပန္နော သမ္ဖဿော. တေနာဟ – ‘‘စက္ခုဝိဉာဏသမ္ပယုတ္တသမ္ဖဿဿေတံ အဓိဝစန’’န္တိ.

ယထာ ကေဝလေန ဝိညာဏေန ရူပဒဿနံ န ဟောတိ၊ ဧဝံ ကေဝလေန စက္ခုပသာဒေနပီတိ ဝုတ္တံ ‘‘စက္ခုဝိညာဏေနာ’’တိ. တေန ပါဠိယံ စက္ခုနာတိ နိဿယမုခေန နိဿိတကိစ္စံ ဝုတ္တန္တိ ဒဿေတိ. အာရမ္မဏဝသေနာတိ အာရမ္မဏပစ္စယဘာဝေန. ‘‘ဥပဝိစရတိ’’စ္စေဝ ကသ္မာ ဝုတ္တံ၊ နနု တတ္ထ ဝိတက္ကဗျာပါရောပိ အတ္ထီတိ? သစ္စံ အတ္ထိ. သော ပနေတ္ထ တဂ္ဂတိကောတိ အာဟ – ‘‘ဝိတက္ကော တံသမ္ပယုတ္တော စာ’’တိ. သမ္ပယုတ္တဓမ္မာနမ္ပိ ဥပဝိစရဏံ ဝိတက္ကဝိစာရာနံယေဝေတ္ထ ကိစ္စန္တိ ‘‘ဝိတက္ကဝိစာရသင်္ခါတာ မနောပဝိစာရာ’’တိ ဝုတ္တံ. သောမနဿယုတ္တော ဥပဝိစာရော သောမနဿူပဝိစာရော ယထာ ‘‘အာဇညရထော’’တိ အာဟ ‘‘သောမနဿေန သဒ္ဓိ’’န္တိအာဒိ.

၃၀၆. ဥပဝိစာရာနံ ဥပဿယဋ္ဌေန ဂေဟံ ဝိယာတိ ဂေဟံ၊ ရူပါဒယောတိ အာဟ – ‘‘ဂေဟဿိတာနီတိ ကာမဂုဏနိဿိတာနီ’’တိ. နိစ္စသညာဒိနိက္ခမနတော နေက္ခမ္မံ ဝိပဿနာတိ၊ ‘‘နေက္ခမ္မဿိတာနီတိ ဝိပဿနာနိဿိတာနီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဣဋ္ဌာနန္တိ ကသိဝဏိဇ္ဇာဒိဝသေန ပရိယိဋ္ဌာနန္တိ အာဟ ‘‘ပရိယေသိတာန’’န္တိ. ပိယဘာဝေါ ပန ကန္တသဒ္ဒေနေဝ ကထိတောတိ ကာမိတဗ္ဗာနံ မနော ရမေတီတိ မနောရမာနံ. လောကေန အာမသီယတီတိ လောကာမိသံ၊ တဏှာ. တာယ ဂဟေတဗ္ဗတာယ ဣဋ္ဌဘာဝါပါဒနေန ပဋိသင်္ခတတာယ စ ပဋိသံယုတ္တာနံ. အတီတေ ကတံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ အာရမ္မဏိကအနုဘဝနဿ အသမ္ဘဝတောတိ အဓိပ္ပါယော. ဧဒိသံ အနုဿရဏံ ဒိဋ္ဌဂ္ဂဟဏာနုဿရေန စ ဟောတီတိ ဒဿေတုံ၊ ‘‘ယထာဟ’’န္တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

အနိစ္စာကာရန္တိ ဟုတွာ အဘာဝါကာရံ. ဝိပရိဏာမဝိရာဂနိရောဓန္တိ ဇရာယ မရဏေန စာတိ ဒွေဓာ ဝိပရိဏာမေတဗ္ဗဉ္စေဝ၊ တတော ဧဝ ပလောကိတံ ဘင်္ဂဉ္စ. အဋ္ဌကထာယံ ပန ယသ္မာ ဥပ္ပန္နံ ရူပံ တေနေဝါကာရေန န တိဋ္ဌတိ၊ အထ ခေါ ဥပ္ပါဒါဝတ္ထာသင်္ခါတံ ပကတိံ ဝိဇဟတိ၊ ဝိဇဟိတဉ္စ ဇရာဝတ္ထာယ တတော ဝိဂစ္ဆတိ၊ ဝိဂစ္ဆန္တဉ္စ ဘင်္ဂုပ္ပတ္တိယာ နိရုဇ္ဈတီတိ ဣမံ ဝိသေသံ ဒဿေတုံ၊ ‘‘ပကတိဝိဇဟနေနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ကာမဉ္စေတ္ထ ‘‘ယထာဘူတံ သမ္မပ္ပညာယ ပဿတော’’တိ ဝုတ္တံ၊ အနုဗောဓဉာဏံ ပန အဓိပ္ပေတံ ဝီထိပဋိပန္နာယ ဝိပဿနာယ ဝသေနာတိ ‘‘ဝိပဿနာပညာယာ’’တိ ဝုတ္တံ ဥပဝိစာရနိဒ္ဒေသဘာဝတော. တထာ ဟိ ဝက္ခတိ – ‘‘ဆသုဒွါရေသု ဣဋ္ဌာရမ္မဏေ အာပါထဂတေ’’တိအာဒိ. သင်္ခါရာနံ ဘေဒံ ပဿတောတိ သဗ္ဗေသံ သင်္ခါရာနံ ခဏေ ခဏေ ဘိဇ္ဇနသဘာဝံ ဝီထိပဋိပန္နေန ဝိပဿနာဉာဏေန ပဿတော. တေနာဟ ‘‘သင်္ခါရဂတမှိ တိက္ခေ’’တိအာဒိ. တတ္ထ သင်္ခါဂတမှီတိ သင်္ခါရဂတေ ဝိသယဘူတေ. တိက္ခေတိ ဘာဝနာဗလေန ဣန္ဒြိယာနဉ္စ သမတာယ တိဗ္ဗေ. သူရေတိ ပဋိပက္ခေဟိ အနဘိဘူတတာယ၊ တေသဉ္စ အဘိဘဝနသမတ္ထတာယ ဝိသဒေ ပဋုဘူတေ ပဝတ္တန္တေ.

ကိလေသာနံ ဝိက္ခမ္ဘနဝသေန ဝူပသန္တတာယ သန္တစိတ္တဿ၊ သံသာရေ ဘယဿ ဣက္ခနတော ဘိက္ခုနော၊ ဥတ္တရိမနုဿဓမ္မသန္နိဿိတတ္တာ အမာနုသီ ရတီတိ ဝိဝေကရတိ နေက္ခမ္မရတိ. ယတော ယတောတိ ယထာ ယထာ နယဝိပဿနာဒီသု ယေန ယေန သမ္မသနာကာရေနာတိ အတ္ထော. ခန္ဓာနံ ဥဒယဗ္ဗယန္တိ ပဉ္စုပါဒါနက္ခန္ဓာနံ ဥပ္ပါဒဉ္စ ဘင်္ဂဉ္စ. အမတန္တံ ဝိဇာနတန္တိ ဝိဇာနန္တာနံ ဝိညူနံ အာရဒ္ဓဝိပဿနာနံ တံ ပီတိပါမောဇ္ဇံ အမတာဓိဂမဟေတုတာယ အမတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ဆသု ဒွါရေသု ဣဋ္ဌာရမ္မဏေ အာပါထဂတေတိ ရူပါဒိဝသေန ဆဗ္ဗိဓေ ဣဋ္ဌာရမ္မဏေ ယထာရဟံ ဆသု ဒွါရေသု အာပါထဂတေ. ဝိသယေ စေတံ ဘုမ္မဝစနံ.

၃၀၇. ပစ္စုပ္ပန္နန္တိ သန္တတိပစ္စုပ္ပန္နံ. အနုတ္တရဝိမောက္ခော နာမ အရဟတ္တံ ဣဓ အဓိပ္ပေတံ ဥက္ကဋ္ဌနိဒ္ဒေသေန. ကထံ ပန တတ္ထ ပိဟံ ဥပဋ္ဌပေတိ၊ န ဟိ အဓိဂတံ အရဟတ္တံ အာရမ္မဏံ ဟောတိ၊ န စ တံ အာရဗ္ဘ ပိဟာ ပဝတ္တတီတိ? ကော ဝါ ဧဝမာဟ – ‘‘အရဟတ္တံ အာရမ္မဏံ ကတွာ ပိဟံ ဥပဋ္ဌပေတီ’’တိ. အနုဿုတိလဒ္ဓံ ပန ပရိကပ္ပသိဒ္ဓံ အရဟတ္တံ ဥဒ္ဒိဿ ပတ္ထနံ ဌပေတိ၊ တတ္ထ စိတ္တံ ပဏိဒဟတိ. တေနာဟ ဘဂဝါ – ‘‘ကုဒါဿု နာမာဟံ တဒါယတနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရိဿာမီ’’တိ. အာယတနန္တိ အရဟတ္တမေဝ ဆဠင်္ဂသမန္နာဂမာဒိကာရဏဘာဝတော၊ မနာယတနဓမ္မာယတနဘာဝတော စ တထာ ဝုတ္တံ၊ တံ ပနေတံ ဒေါမနဿံ ပတ္ထနံ ပဋ္ဌပေန္တဿ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ပတ္ထနာယ သဟာဝတ္တနတော. န ဟိ လောဘဒေါသာနံ သဟ ဝုတ္တိ အတ္ထိ. ပတ္ထနာမူလကတ္တာတိ ဣမိနာ ဥပဋ္ဌာပယတော ပဒဿ ဟေတုအတ္ထဇောတကတမာဟ. ဧဝန္တိ ‘‘ကုဒါဿုနာမာ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တာကာရေန. ဥဿုက္ကာပေတုန္တိ ယထာ မဂ္ဂေန ဃဋေတိ၊ ဧဝံ ဥဿုက္ကာပေတုံ.

၃၀၈. အညာဏုပေက္ခာတိ အညာဏသဟိတာ ဥပေက္ခာ အသမပေက္ခနပဝတ္တာ. တေန တေန မဂ္ဂေါဓိနာ တဿ တဿ အပါယဂမနီယကိလေသောဓိဿ အနဝသေသတော ဇိတတ္တာ ခီဏာသဝေါ နိပ္ပရိယာယတော ဩဓိဇိနော နာမ၊ တဒဘာဝတော ပုထုဇ္ဇနော နိပ္ပရိယာယတောဝ အနောဓိဇိနော နာမ၊ သေခေါ ပန သိယာ ပရိယာယတော ဩဓိဇိနောတိ. တမ္ပိ နိဝတ္တေန္တော၊ ‘‘အခီဏာသဝဿာတိ အတ္ထော’’တိ အာဟ. အာယတိံ ဝိပါကံ ဇိနိတွာတိ အပ္ပဝတ္တိကရဏဝသေန သဗ္ဗသော အာယတိံ ဝိပါကံ ဇိနိတွာ ဌိတတ္တာ ခီဏာသဝေါဝ နိပ္ပရိယာယတော ဝိပါကဇိနော နာမ၊ တဒဘာဝတော ပုထုဇ္ဇနော နိပ္ပရိယာယတော အဝိပါကဇိနော နာမ၊ သေခေါ ပန သိယာ ပရိယာယတော ဝိပါကဇိနောတိ. တမ္ပိ နိဝတ္တေန္တော ‘‘အခီဏာသဝဿေဝါတိ အတ္ထော’’တိ အာဟ. အပဿန္တဿ ရူပန္တိ ပါဠိတော ပဒံ အာနေတွာ သမ္ဗန္ဓိတဗ္ဗံ. ပါဠိယံ ပုဗ္ဗေ ‘‘ပုထုဇ္ဇနဿာ’’တိ ဝတွာ ပုန ‘‘အဿုတဝတော ပုထုဇ္ဇနဿာ’’တိ ဝစနံ အန္ဓပုထုဇ္ဇနဿာယံ ဥပေက္ခာ၊ န ကလျာဏပုထုဇ္ဇနဿာတိ ဒဿနတ္ထံ. ဂေဟဿိတာ ဥပေက္ခာ ဟိ ယံ ကိဉ္စိ အာရမ္မဏဝတ္ထုံ အပေက္ခဿေဝ၊ န နိရပေက္ခဿာတိ ဣဋ္ဌေ၊ ဣဋ္ဌမဇ္ဈတ္တေ ဝါ အာရမ္မဏေ သိယာတိ ဝုတ္တံ ‘‘ဣဋ္ဌာရမ္မဏေ အာပါထဂတေ’’တိ. အညာဏေန ပန တတ္ထ အဇ္ဈုပေက္ခနာကာရပ္ပတ္တိ ဟောတိ. တေနာဟ ‘‘ဂုဠပိဏ္ဍကေ’’တိအာဒိ.

ဣဋ္ဌေ အရဇ္ဇန္တဿ အနိဋ္ဌေ အဒုဿန္တဿာတိ ဣဒံ ယေဘုယျေန သတ္တာနံ ဣဋ္ဌေ ရဇ္ဇနံ၊ အနိဋ္ဌေ ဒုဿနန္တိ ကတွာ ဝုတ္တံ. အယောနိယောမနသိကာရော ဟိ တံတံအာရမ္မဏဝသေန န ကတ္ထစိပိ ဇဝနနိယမံ ကရောတီတိ ဝုတ္တဝိပရီတေပိ အာရမ္မဏေ ရဇ္ဇနဒုဿနံ သမ္ဘဝတိ၊ တထာပိဿ ရဇ္ဇနဒုဿနံ အတ္ထတော ပဋိက္ခိတ္တမေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အသမပေက္ခနေတိ အသမံ အယုတ္တဒဿနေ အယောနိသော သမ္မောဟပုဗ္ဗကံ အာရမ္မဏဿ ဂဟဏေ.

၃၀၉. ပဝတ္တနဝသေနာတိ ဥပ္ပါဒနဝသေန စေဝ ဗဟုလီကရဏဝသေန စ. နိဿာယ စေဝ အာဂမ္မ စာတိ အာဂမနဋ္ဌာနဘူတေ နိဿယပစ္စယဘူတေ စ ကတွာ. အတိက္ကန္တာနိ နာမ ဟောန္တိ ဝိက္ခမ္ဘနေန ဥဿာရေန္တာ သမုဿာရေန္တာ.

သောမနဿဘာဝသာမညံ ဂဟေတွာ၊ ‘‘သရိက္ခကေနေဝ သရိက္ခကံ ဇဟာပေတွာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဣဓာပိ ပဟာယကံ နာမ ပဟာတဗ္ဗတော ဗလဝမေဝ၊ သံကိလေသဓမ္မာနံ ဗလဝဘာဝတော သာတိသယံ ပန ဗလဝဘာဝံ သန္ဓာယ ‘‘ဣဒါနိ ဗလဝတာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဗလဝဘာဝတော ဝေါဒါနဓမ္မာနံ အဓိဂမဿ အဓိပ္ပေတတ္တာ ဟေတ္ထ နေက္ခမ္မဿိတဒေါမနဿာနမ္ပိ ပဟာနံ ဇောတိတံ.

ဥပေက္ခာယ ပဟာယကဘာဝေန အဓိပ္ပေတတ္တာ ‘‘ဥပေက္ခာကထာ ဝေဒိတဗ္ဗာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဈာနဿ အလာဘိနော စ လာဘိနော စ ပကိဏ္ဏကသင်္ခါရသမ္မသနံ သန္ဓာယ၊ ‘‘သုဒ္ဓသင်္ခါရေ စ ပါဒကေ ကတွာ’’တိ. ဥပေက္ခာသဟဂတာတိ ဘာဝနာယ ပဂုဏဘာဝံ အာဂမ္မ ကဒါစိ အဇ္ဈုပေက္ခနဝသေနပိ ဟိ သမ္မသနံ ဟောတီတိ. ပါဒကဇ္ဈာနဝသေန၊ သမ္မသိတဓမ္မဝသေန ဝါ အာဂမနဝိပဿနာယ ဗဟုလံ သောမနဿသဟဂတဘာဝတော ‘‘ဝုဋ္ဌာနဂါမိနီ ပန ဝိပဿနာ သောမနဿသဟဂတာဝါ’’တိ နိယမေတွာ ဝုတ္တံ. ဥပေက္ခာသဟဂတာ ဟောတီတိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. စတုတ္ထဇ္ဈာနာဒီနီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန အရူပဇ္ဈာနာနိ သင်္ဂဏှာတိ. ပုရိမသဒိသာဝါတိ ပုရိမသဒိသာ ဧဝ၊ ဥပေက္ခာသဟဂတာ ဝါ ဟောတိ သောမနဿသဟဂတာ ဝါတိ အတ္ထော. ဣဒံ သန္ဓာယာတိ ယံ စတုတ္ထဇ္ဈာနာဒိပါဒကတော ဧဝ ဥပေက္ခာသဟဂတံ ဝုဋ္ဌာနဂါမိနိဝိပဿနံ နိဿာယ သောမနဿသဟဂတာယ ဝိပဿနာယ ပဟာနံ၊ ဣဒံ သန္ဓာယ. ပဟာနန္တိ စေတ္ထ သမတိက္ကမလက္ခဏံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ဧတံ ဝိသေသံ ဝိပဿနာယ အာဝဇ္ဇနဋ္ဌာနဘူတံ. ဝုဋ္ဌာနဂါမိနိယာ အာသန္နေ သမာပန္နဇ္ဈာနဝိပဿနာ ပါဒကဇ္ဈာနဝိပဿနာ၊ သမ္မသိတဓမ္မောတိ ဝိပဿနာယ အာရမ္မဏဘူတာ ခန္ဓာ. ပုဂ္ဂလဇ္ဈာသယောတိ ပါဒကဇ္ဈာနဿ သမ္မသိတဇ္ဈာနဿ စ ဘေဒေ သတိ ပဋိပဇ္ဇနကဿ ပုဂ္ဂလဿ၊ ‘‘အဟော ဝတ မယှံ ပဉ္စင်္ဂိကံ ဈာနံ ဘဝေယျ စတုရင်္ဂိက’’န္တိအာဒိနာ ပုဗ္ဗေ ပဝတ္တအဇ္ဈာသယော. တေသမ္ပိ ဝါဒေတိ ဧတ္ထ ပဌမထေရဝါဒေ. အယမေဝ။ပေ။ နိယမေတိ တတော တတော ဒုတိယာဒိပါဒကဇ္ဈာနတော ဥပ္ပန္နဿ သင်္ခါရုပေက္ခာဉာဏဿ ပါဒကဇ္ဈာနာတိက္ကန္တာနံ အင်္ဂါနံ အသမာပဇ္ဇိတုကာမတာ ဝိရာဂဘာဝနာဘာဝတော ဣတရဿ စ အတဗ္ဘာဝတော. ဧတေနေဝ ဟိ ပဌမထေရဝါဒေ အပါဒကပဌမဇ္ဈာနပါဒကမဂ္ဂါ ပဌမဇ္ဈာနိကာဝ ဟောန္တိ၊ ဣတရေ စ ဒုတိယဇ္ဈာနိကာဒိမဂ္ဂါ ပါဒကဇ္ဈာနဝိပဿနာနိယမေဟိ တံတံဈာနိကာဝ. ဧဝံ သေသဝါဒေသုပိ ဝိပဿနာနိယမော ယထာသမ္ဘဝံ ယောဇေတဗ္ဗော. တေနာဟ – ‘‘တေသမ္ပိ ဝါဒေ အယမေဝ ပုဗ္ဗဘာဂေ ဝုဋ္ဌာနဂါမိနိဝိပဿနာဝ နိယမေတီ’’တိ. ဝုတ္တာဝ၊ တသ္မာ န ဣဓ ဝတ္တဗ္ဗာတိ အဓိပ္ပါယော.

၃၁၀. နာနတ္တာဒိ ကာမာဝစရာဒိကုသလာဒိဝိဘာဂတော နာနာဝိဓာ. တေနာဟ ‘‘အနေကပ္ပကာရာ’’တိ. နာနတ္တသိတာတိ ရူပသဒ္ဒါဒိနာနာရမ္မဏနိဿယာ. ဧကတ္တာ ဧကသဘာဝါ ဇာတိဘူမိအာဒိဝိဘာဂါဘာဝတော. ဧကာရမ္မဏနိဿိတာတိ ဧကပ္ပကာရေနေဝ အာရမ္မဏေ ပဝတ္တာ. ဟေဋ္ဌာ အညာဏုပေက္ခာ ဝုတ္တာ ‘‘ဗာလဿ မုဠှဿာ’’တိအာဒိနာ (မ. နိ. ၃.၃၀၈). ဥပရိ ဆဠင်္ဂုပေက္ခာ ဝက္ခတိ ‘‘ဥပေက္ခကော ဝိဟရတီ’’တိအာဒိနာ (မ. နိ. ၃.၃၁၁). ဒွေ ဥပေက္ခာ ဂဟိတာ ဒွိန္နမ္ပိ ဧကတ္တာ၊ ဧကဇ္ဈံ ဂဟေတဗ္ဗတော၊ နာနတ္တသိတာယ ဥပေက္ခာယ ပကာသိတဘာဝတော စ.

အညာဏုပေက္ခာ အညာ သဒ္ဒါဒီသု တတ္ထ တတ္ထေဝ ဝိဇ္ဇမာနတ္တာ. ရူပေသူတိ စ ဣမိနာ န ကေဝလံ ရူပါယတနဝိသေသာ ဧဝ ဂဟိတာ၊ အထ ခေါ ကသိဏရူပါနိပီတိ အာဟ – ‘‘ရူပေ ဥပေက္ခာဘာဝဉ္စ အညာ’’တိအာဒိ. ဧကတ္တသိတဘာဝေါပိ ဣဓ ဧကတ္တဝိသယသမ္ပယောဂဝသေနေဝ ဣစ္ဆိတော၊ န အာရမ္မဏဝသေန စာတိ ဒဿေတုံ၊ ‘‘ယသ္မာ ပနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တေနေဝါဟ ‘‘တတ္ထာ’’တိအာဒိ. သမ္ပယုတ္တဝသေနာတိ သမ္ပယောဂဝသေန. အာကာသာနဉ္စာယတနံ နိဿယတီတိ အာကာသာနဉ္စာယတနနိဿိတာ၊ အာကာသာနဉ္စာယတနခန္ဓနိဿိတာ. သေသာသုပီတိ ဝိညာဏဉ္စာယတနနိဿိတာဒီသုပိ.

အရူပါဝစရဝိပဿနုပေက္ခာယာတိ အရူပါဝစရဓမ္မာရမ္မဏာယ ဝိပဿနုပေက္ခာယ. ရူပါဝစရဝိပဿနုပေက္ခန္တိ ဧတ္ထာပိ ဧသေဝ နယော. တာယ ကာမရူပါရူပဘေဒါယ တဏှာယ နိဗ္ဗတ္တာတိ တမ္မယာ၊ တေဘူမကဓမ္မာ၊ တေသံ ဘာဝေါ တမ္မယတာ၊ တဏှာ ယဿ ဂုဏဿ ဝသေန အတ္ထေ သဒ္ဒနိဝေသော၊ တဒဘိဓာနကောတိ အာဟ – ‘‘တမ္မယတာ နာမ တဏှာ’’တိ. အတမ္မယတာ တမ္မယတာယ ပဋိပက္ခောတိ ကတွာ. ဝိပဿနုပေက္ခန္တိ၊ ‘‘ယဒတ္ထိ ယံ ဘူတံ၊ တံ ပဇဟတိ ဥပေက္ခံ ပဋိလဘတီ’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၇၁၊ အ. နိ. ၇.၅၅) ဧဝမာဂတံ သင်္ခါရဝိစိနနေ မဇ္ဈတ္တဘူတံ ဥပေက္ခံ.

၃၁၁. ယဒရိယောတိ ဧတ္ထ ဒ-ကာရော ပဒသန္ဓိကရော၊ ဥပယောဂပုထုဝစနေ စ ယ-သဒ္ဒေါတိ ဒဿေန္တော၊ ‘‘ယေ သတိပဋ္ဌာနေ အရိယော’’တိ အာဟ. ကာမံ ‘‘အရိယော’’တိ ပဒံ သဗ္ဗေသမ္ပိ ပဋိဝိဒ္ဓသစ္စာနံ သာဓာရဏံ၊ ဝက္ခမာနဿ ပန ဝိသေသဿ ဗုဒ္ဓါဝေဏိကတ္တာ၊ ‘‘အရိယော သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓေါ’’တိ ဝုတ္တံ. န ဟိ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါဒီနံ အယမာနုဘာဝေါ အတ္ထိ. တီသု ဌာနေသူတိ န သုဿူသန္တီတိ ဝါ၊ ဧကစ္စေ န သုဿူသန္တိ ဧကစ္စေ သုဿူသန္တီတိ ဝါ၊ သုဿူသန္တီတိ ဝါ၊ ပဋိပန္နာပဋိပန္နာနံ သာဝကာနံ ပဋိပတ္တိသင်္ခါတေသု တီသု သတိပဋ္ဌာနေသု. သတိံ ပဋ္ဌပေန္တောတိ ပဋိဃာနုနယေဟိ အနဝဿုတတ္တာ တဒုဘယနိဝတ္တတ္တာ သဗ္ဗဒါ သတိံ ဥပဋ္ဌပေန္တော. ဗုဒ္ဓါနမေဝ သာ နိစ္စံ ဥပဋ္ဌိတသတိတာ၊ န ဣတရေသံ အာဝေဏိကဓမ္မဘာဝတော. အာဒရေန သောတုမိစ္ဆာ ဣဓ သုဿူသာတိ တဒဘာဝံ ဒဿေန္တော၊ ‘‘သဒ္ဒဟိတွာ သောတုံ န ဣစ္ဆန္တီ’’တိ အာဟ. န အညာတိ ‘‘န အညာယာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ယကာရလောပေန နိဒ္ဒေသောတိ အာဟ ‘‘န ဇာနနတ္ထာယာ’’တိ. သတ္ထု ဩဝါဒဿ အနာဒိယနမေဝ ဝေါက္ကမနန္တိ အာဟ – ‘‘အတိက္ကမိတွာ။ပေ။ မညန္တီ’’တိ.

ဂေဟဿိတဒေါမနဿဝသေနာတိ ဣဒံ ဣဓ ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗမတ္တဒဿနပဒံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. နေက္ခမ္မဿိတဒေါမနဿဿပိ သတ္ထု ပသင်္ဂဝသေန ‘‘န စေဝ အတ္တမနော ဟောတီ’’တိ အတ္တမနပဋိက္ခေပေန အနတ္တမနတာ ဝုတ္တာ ဝိယ ဟောတီတိ တံ ပဋိသေဓေန္တော – ‘‘အပ္ပတီတော ဟောတီတိ န ဧဝမတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော’’တိ. တဿ သေတုဃာတော ဟိ တထာဂတာနံ. ယဒိ ဧဝံ ကသ္မာ အတ္တမနတာပဋိက္ခေပေါတိ အာဟ – ‘‘အပ္ပဋိပန္နကေသု ပန အနတ္တမနတာကာရဏဿ အဘာဝေနေတံ ဝုတ္တ’’န္တိ. ပဋိဃအဝဿဝေနာတိ ဆဟိ ဒွါရေဟိ ပဋိဃဝိဿန္ဒနေန၊ ပဋိဃပ္ပဝတ္တိယာတိ အတ္ထော. ဥပ္ပိလာဝိတောတိ န ဧဝမတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော ဥပ္ပိလာဝိတတ္တဿ ဗောဓိမူလေ ဧဝ ပဟီနတ္တာ. ပဋိပန္နကေသူတိ ဣဒံ အဓိကာရဝသေန ဝုတ္တံ၊ အပ္ပဋိပန္နကေသုပိ တထာဂတဿ အနတ္တမနတာကာရဏံ နတ္ထေဝ. ဧတံ ဝုတ္တန္တိ ဧတံ ‘‘အတ္တမနော စေဝ ဟောတီ’’တိအာဒိဝစနံ ဝုတ္တံ သာဝကာနံ သမ္မာပဋိပတ္တိယာ သတ္ထု အနဝဇ္ဇာယ စိတ္တာရာဓနာယ သမ္ဘဝတော.

၃၁၂. ဒမိတောတိ နိဗ္ဗိသေဝနဘာဝါပါဒနေန သိက္ခာပိတော. ဣရိယာပထပရိဝတ္တနဝသေန အပရိဝတ္တိတွာ ဧကဒိသာယ ဧဝ သတ္တဒိသာဝိဓာဝနဿ ဣဓာဓိပ္ပေတတ္တာ သာရိတာနံ ဟတ္ထိဒမ္မာဒီနံ ဧကဒိသာဓာဝနမ္ပိ အနိဝတ္တနဝသေနေဝ ယုတ္တန္တိ အာဟ – ‘‘အနိဝတ္တိတွာ ဓာဝန္တော ဧကံယေဝ ဒိသံ ဓာဝတီ’’တိ. ကာယေန အနိဝတ္တိတွာဝါတိ ကာယေန အပရိဝတ္တိတွာ ဧဝ. ဝိမောက္ခဝသေန အဋ္ဌ ဒိသာ ဝိဓာဝတိ၊ န ပုရတ္ထိမာဒိဒိသာဝသေန. ဧကပ္ပဟာရေနေဝါတိ ဧကနီဟာရေနေဝ၊ ဧကသ္မိံယေဝ ဝါ ဒိဝသေ ဧကဘာဂေန. ‘‘ပဟာရော’’တိ ဟိ ဒိဝသဿ တတိယော ဘာဂေါ ဝုစ္စတိ. ဝိဓာဝနဉ္စေတ္ထ ဈာနသမာပဇ္ဇနဝသေန အကလင်္ကမပ္ပတိသာတံ ဇဝနစိတ္တပဝတ္တန္တိ အာဟ ‘‘သမာပဇ္ဇတိယေဝါ’’တိ. သေသံ သုဝိညေယျမေဝ.

သဠာယတနဝိဘင်္ဂသုတ္တဝဏ္ဏနာယ လီနတ္ထပ္ပကာသနာ သမတ္တာ.