၁. စူဠသုညတသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၇၆. ကာလပရိစ္ဆေဒံ ကတွာတိ သမာပဇ္ဇန္တေဟိ နာမ ကာလပရိစ္ဆေဒေါ ကာတဗ္ဗော. ထေရော ပန ဘဂဝတော ဝတ္တကရဏတ္ထံ ကာလပရိစ္ဆေဒံ ကရောတိ၊ ‘‘ဧတ္တကေ ကာလေ ဝီတိဝတ္တေ ဣဒံ နာမ ဘဂဝတော ကာတဗ္ဗ’’န္တိ. သော တတ္ထကံယေဝ သမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇိတွာ ဝုဋ္ဌာတိ၊ တံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ ‘‘ကာလပရိစ္ဆေဒံ ကတွာ’’တိ. သုညတာဖလသမာပတ္တိံ အပ္ပေတွာတိ ဧတေန ဣတရေ၊ ‘‘န သောတာပန္နသကဒါဂါမီ ဖလသမာပတ္တိံ သမာပဇ္ဇန္တီ’’တိ ဝဒန္တိ၊ တံ ဝါဒံ ပဋိသေဓေတိ. သုညတောတိ အတ္တသုညတော စ နိစ္စသုညတော စ သင်္ခါရာ ဥပဋ္ဌဟိံသု. သေက္ခာနဉှိ သုညတာပဋိဝေဓော ပါဒေသိကော သုဘသုခသညာနံ အပ္ပဟီနတ္တာ၊ တသ္မာ သော ထေရော သုညတာကထံ သောတုကာမော ဇာတော. ဓုရေန ဓုရံ ပဟရန္တေန ဝိယာတိ ရထဓုရေန ရထဓုရံ ပဟရန္တေန ဝိယ ကတွာ ဥဇုကမေဝ သုညတာ။ပေ။ ဝတ္ထုံ န သက္ကာတိ ယောဇနာ. ဧကံ ပဒန္တိ ဧကံ သုညတာပဒံ.

ပုဗ္ဗေပါဟန္တိအာဒိနာ ဘဂဝါ ပဌမဗောဓိယမ္ပိ အတ္တနော သုညတာဝိဟာရဗာဟုလ္လံ ပကာသေတီတိ ဒဿေန္တော ‘‘ပဌမဗောဓိယမ္ပီ’’တိ အာဟ. ဧကောတိအာဒိ ထေရဿ သုညတာကထာယ ဘာဇနဘာဝဒဿနတ္ထံ. သောတုန္တိ အဋ္ဌိံ ကတွာ မနသိ ကတွာ သဗ္ဗစေတသာ သမန္နာဟရိတွာ သောတုမ္ပိ. ဥဂ္ဂဟေတုမ္ပိတိ ယထာဘူတံ ဓမ္မံ ဓာရဏပရိပုစ္ဆာပရိစယဝသေန ဟဒယေန ဥဂ္ဂဟိတံ သုဝဏ္ဏဘာဇနေ ပက္ခိတ္တသီဟဝသာ ဝိယ အဝိနဋ္ဌေ ကာတုမ္ပိ. ကထေတုမ္ပီတိ ဝိတ္ထာရေန ပရေသံ ဒဿေတုမ္ပိ သက္ကာ. တတ္ထာတိ မိဂါရမာတုပါသာဒေ. ကဋ္ဌရူပပေါတ္ထကရူပစိတ္တရူပဝသေန ကတာတိ ထမ္ဘာဒီသု ဥတ္တိရိတွာ ကတာနံ ကဋ္ဌရူပါနံ၊ နိယျူဟာဒီသု ပဋိမာဝသေန ရစိတာနံ ပေါတ္ထကရူပါနံ၊ သိတ္တိပဿေ စိတ္တကမ္မဝသေန ဝိရစိတာနံ စိတ္တရူပါနဉ္စ ကတာ နိဋ္ဌပိတာ. ဝေဿဝဏမန္ဓာတာဒီနန္တိ ပဋိမာရူပေန ကတာနံ ဝေဿဝဏမန္ဓာတုသက္ကာဒီနံ. စိတ္တကမ္မဝသေနာတိ အာရာမာဒိစိတ္တကမ္မဝသေန. သဏ္ဌိတမ္ပီတိ အဝယဝဘာဝေန သဏ္ဌိတံ ဟုတွာ ဌိတမ္ပိ. ဇိဏ္ဏပဋိသင်္ခရဏတ္ထန္တိ ဇိဏ္ဏာနံ နိယျူဟကူဋာဂါရပါသာဒါဝယဝါနံ အဘိသင်္ခရဏတ္ထာယ တသ္မိံ တသ္မိံ ဌာနေ ရဟဿသညာဏေန ဌပိတံ. ‘‘ပရိဘုဉ္ဇိဿာမီ’’တိ တသ္မိံ တသ္မိံ ကိစ္စေ ဝိနိယုဉ္ဇနဝသေန ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗဿ. ဧတံ ဝုတ္တန္တိ၊ ‘‘အယံ မိဂါရမာတုပါသာဒေါ သုညော’’တိအာဒိကံ ဝုတ္တံ.

နိစ္စန္တိ သဗ္ဗကာလံ ရတ္တိဉ္စ ဒိဝါ စ. ဧကဘာဝံ ဧကံ အသုညတန္တိ ပစ္စတ္တေ ဥပယောဂဝစနံ၊ ဧကတ္တံ ဧကော အသုညတောတိ အတ္ထော. ဂါမောတိ ပဝတ္တနဝသေနာတိ ဂေဟသန္နိဝေသဝီထိစစ္စရသိင်္ဃာဋကာဒိကေ ဥပါဒါယ ဂါမောတိ လောကုပ္ပတ္တိဝသေန. ကိလေသဝသေနာတိ တတ္ထ အနုနယပဋိဃဝသေန. ဧသေဝ နယောတိ ဣမိနာ ‘‘ပဝတ္တဝသေန ဝါ ကိလေသဝသေန ဝါ ဥပ္ပန္နံ မနုဿသည’’န္တိ ဣမမတ္ထံ အတိဒိသတိ. ဧတ္ထ စ ယထာ ဂါမဂ္ဂဟဏေန ဃရာဒိသညာ သင်္ဂဟိတာ၊ ဧဝံ မနုဿဂ္ဂဟဏေန ဣတ္ထိပုရိသာဒိသညာ သင်္ဂဟိတာ. ယသ္မာ ရုက္ခာဒိကေ ပဋိစ္စ အရညသညာ တတ္ထ ပဗ္ဗတဝနသဏ္ဍာဒယော အန္တောဂဓာ၊ တသ္မာ တတ္ထ ဝိဇ္ဇမာနမ္ပိ တံ ဝိဘာဂံ အဂ္ဂဟေတွာ ဧကံ အရညံယေဝ ပဋိစ္စ အရညသညံ မနသိ ကရောတိ. ဩတရတီတိ အနုပ္ပဝိသတိ. အဓိမုစ္စတီတိ နိစ္ဆိနောတိ. ပဝတ္တဒရထာတိ တထာရူပါယ ပဿဒ္ဓိယာ အဘာဝတော ဩဠာရိကဓမ္မပ္ပဝတ္တိသိဒ္ဓါ ဒရထာ. ကိလေသဒရထာတိ အနုနယပဋိဃသမ္ဘဝါ ကိလေသဒရထာ. ဒုတိယပဒေတိ ‘‘ယေ အဿု ဒရထာ မနုဿသညံ ပဋိစ္စာ’’တိ ဣမသ္မိံ ပဒေ. မနသိကာရသန္တတာယ၊ – ‘‘နာယံ ပုဗ္ဗေ ဝိယ ဩဠာရိကာ၊ ဓမ္မပ္ပဝတ္တီ’’တိ သင်္ခါရဒဿနဒရထာနံ သုခုမတာ သလ္လဟုကတာ စ စရိတတ္ထာတိ အာဟ ‘‘ပဝတ္တဒရထမတ္တာ အတ္ထီ’’တိ.

ယံ ကိလေသဒရထဇာတံ၊ တံ ဣမိဿာ ဒရထသညာယ န ဟောတီတိ ယောဇနာ. ပဝတ္တဒရထမတ္တံ အဝသိဋ္ဌံ ဟောတိ၊ ဝိဇ္ဇမာနမေဝ အတ္ထိ ဣဒန္တိ ပဇာနာတီတိ ယောဇနာ. သုညတာ နိဗ္ဗတ္တီတိ သုညတန္တိ ပဝတ္တိ. သုညတာ သဟစရိတဉှိ သုညံ၊ ဣဓ သုညတာတိ ဝုတ္တာ.

၁၇၇. အဿာတိ ဘဂဝတော ဧဝံ ဣဒါနိ ဝုစ္စမာနာကာရေန စိတ္တပ္ပဝတ္တိ အဟောသိ. အစ္စန္တသုညတန္တိ ‘‘ပရမာနုတ္တရ’’န္တိ ဝုတ္တံ အရဟတ္တံ ဒေသေဿာမီတိ. အရညသညာယ ဝိသေသာနဓိဂမနတောတိ၊ ‘‘အရညံ အရည’’န္တိ မနသိကာရေန ဈာနာဒိဝိသေသဿ အဓိဂမာဘာဝတော၊ ‘‘ပထဝီ’’တိ မနသိကာရေန ဝိသေသာဓိဂမနတော. ဣဒါနိ တမေဝတ္ထံ ဥပမာယ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ယထာ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဧဝံ သန္တေတိ ဧဝံ ဝပိတေ သာလိအာဒယော သမ္ပဇ္ဇန္တိ. ဓုဝသေဝနန္တိ နိယတသေဝနံ ပါရိဟာရိယကမ္မဋ္ဌာနံ. ပဋိစ္စာတိ ဧတ္ထ ‘‘သမ္ဘူတ’’န္တိ ဝစနသေသော ဣစ္ဆိတောတိ အာဟ ‘‘ပဋိစ္စ သမ္ဘူတ’’န္တိ. ပထဝိံ ပဋိစ္စ သမ္ဘူတာ ဟိ သညာတိ.

ပထဝီကသိဏေ သော ပထဝီသညီ ဟောတိ၊ န ပကတိပထဝိယံ. တဿာတိ ပထဝီကသိဏဿ. တေဟီတိ ဂဏ္ဍာဒီဟိ. သုဋ္ဌု ဝိဟတန္တိ ယထာ ဝလီနံ လေသောပိ န ဟောတိ၊ ဧဝံ သမ္မဒေဝ အာကောဋိတံ. နဒီတဠာကာဒီနံ တီရပ္ပဒေသော ဥဒကဿ အာကရဋ္ဌေန ကူလံ၊ ဥန္နတဘာဝတော ဥဂ္ဂတံ ကူလံ ဝိယာတိ ဥက္ကူလံ၊ ဘူမိယာ ဥစ္စဋ္ဌာနံ. ဝိဂတံ ကူလန္တိ ဝိက္ကူလံ၊ နီစဋ္ဌာနံ. တေနာဟ ‘‘ဥစ္စနီစ’’န္တိ. ဧကံ သညန္တိ ဧကံ ပထဝီတိသညံယေဝ.

၁၈၂. သတိပိ သင်္ခါရနိမိတ္တဝိရဟေ ယာဒိသာနံ နိမိတ္တာနံ အဘာဝေန ‘‘အနိမိတ္တ’’န္တိ ဝုစ္စတိ၊ တာနိ ဒဿေတုံ၊ ‘‘နိစ္စနိမိတ္တာဒိဝိရဟိတော’’တိ ဝုတ္တံ. စတုမဟာဘူတိကံ စတုမဟာဘူတနိဿိတံ. သဠာယတနပဋိသံယုတ္တံ စက္ခာယတနာဒိသဠာယတနသဟိတံ.

၁၈၃. ဝိပဿနာယ ပဋိဝိပဿနန္တိ ဓမ္မာနဉ္စ ပုန ဝိပဿနံ. ဣဓာတိ အတ္တနော ပစ္စက္ခဘူတယထာဓိဂတမဂ္ဂဖလံ ဝဒတီတိ အာဟ – ‘‘အရိယမဂ္ဂေ စေဝ အရိယဖလေ စာ’’တိ. ဥပါဒိသေသဒရထဒဿနတ္ထန္တိ သဗ္ဗသော ကိလေသုပဓိယာ ပဟီနာယ ခန္ဓောပဓိ အဝိသိဋ္ဌာ၊ တပ္ပစ္စယာ ဒရထာ ဥပါဒိသေသဒရထာ၊ တံ ဒဿနတ္ထံ. ယသ္မာ ဝိသယတော ဂါမသညာ ဩဠာရိကာ၊ မနုဿသညာ သုခုမာ၊ တသ္မာ မနုဿသညာယ ဂါမသညံ နိဝတ္တေတွာ. ယသ္မာ ပန မနုဿသညာပိ သဘာဂဝတ္ထုပရိဂ္ဂဟတော ဩဠာရိကာ၊ သဘာဂဝတ္ထုတော အရညသညာ သုခုမာ၊ တသ္မာ အရညသညာယ မနုဿသညံ နိဝတ္တေတွာ. ပထဝီသညာဒိနိဝတ္တနေ ကာရဏံ ဟေဋ္ဌာ သုတ္တန္တရေသု စ ဝုတ္တမေဝ. အနုပုဗ္ဗေနာတိ မဂ္ဂပ္ပဋိပါဋိယာ. နိစ္စသာရာဒီနံ သဗ္ဗသော အဝတ္ထုတာယ အစ္စန္တမေဝ သုညတ္တာ အစ္စန္တသုညတာ.

၁၈၄. သုညတဖလသမာပတ္တိန္တိ သုညတဝိမောက္ခဿ ဖလဘူတတ္တာ၊ သုညတာနုပဿနာယ ဝသေန သမာပဇ္ဇိတဗ္ဗတ္တာ စ သုညတဖလသမာပတ္တိန္တိ လဒ္ဓနာမံ အရဟတ္တဖလသမာပတ္တိံ. ယသ္မာ အတီတေ ပစ္စေကသမ္ဗုဒ္ဓါ အဟေသုံ၊ အနာဂတေ ဘဝိဿန္တိ၊ ဣဒါနိ ပန ဗုဒ္ဓသာသနဿ ဓရမာနတ္တာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ န ဝတ္တန္တိ၊ တသ္မာ ပစ္စေကဗုဒ္ဓဂ္ဂဟဏံ အကတွာ၊ ‘‘ဧတရဟိပိ ဗုဒ္ဓဗုဒ္ဓသာဝကသင်္ခါတာ’’ဣစ္စေဝ ဝုတ္တံ. န ဟိ ဗုဒ္ဓသာသနေ ဓရန္တေ ပစ္စေကဗုဒ္ဓါ ဘဝန္တိ. သေသံ သုဝိညေယျမေဝ.

စူဠသုညတသုတ္တဝဏ္ဏနာယ လီနတ္ထပ္ပကာသနာ သမတ္တာ.