၇. မဟာစတ္တာရီသကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁၃၆. ဒေါသေဟိ အာရကာတိ အရိယံ. တေနာဟ ‘‘နိဒ္ဒေါသ’’န္တိ. သာ ပန နိဒ္ဒေါသတာ လောကုတ္တရဘာဝေန သဝိသေသာတိ အာဟ ‘‘လောကုတ္တရ’’န္တိ. သမ္မာ သုန္ဒရော ပသတ္ထော နိယျာနိကော သမာဓိ သမ္မာသမာဓီတိ အာဟ – ‘‘သမ္မာသမာဓိန္တိ မဂ္ဂသမာဓိ’’န္တိ. ဥပနိသီဒတိ ဧတ္ထ ဖလံ တပ္ပဋိဗဒ္ဓဝုတ္တိတာယာတိ ဥပနိသံ၊ ကာရဏန္တိ အာဟ – ‘‘သဥပနိသန္တိ သပ္ပစ္စယ’’န္တိ. ပရိကရောတိ ပရိဝါရေတီတိ ပရိက္ခာရောတိ အာဟ – ‘‘သပရိက္ခာရန္တိ သပရိဝါရ’’န္တိ.

ပရိဝါရိတာတိ သဟဇာတာဒိပစ္စယဘာဝေန ပရိဝါရန္တေဟိ ဝိယ ဥပဂတာ. ပုရေစာရိကာတိ ဝုဋ္ဌာနဂါမိနိဘာဝနာ သဟဇာတာဒိပစ္စယဝသေန ပစ္စယတ္တာ ပုရဿရာ. တေနာဟ – ‘‘ဝိပဿနာသမ္မာဒိဋ္ဌိ စာ’’တိ. ဣဒါနိ တာနိ ကိစ္စတော ဒဿေတုံ၊ ‘‘ဝိပဿနာသမ္မာဒိဋ္ဌီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ပရိဝီမံသဂ္ဂဟဏံ တတ္ထ တတ္ထ စိတ္တုပ္ပါဒေ ဝီမံသာဓိပတေယျေန ပဝတ္တိယာ သမ္မာဒိဋ္ဌိယာ ပုဗ္ဗင်္ဂမဘာဝဒဿနတ္ထံ. တေနဿ မဂ္ဂသမာဓိဿ နာနာခဏိကံ ပုဗ္ဗင်္ဂမဘာဝံ ဒဿေတိ. ဝီမံသနပရိယောသာနေတိ တထာပဝတ္တအနုလောမဉာဏဿ ဩသာနေ. ဘူမိလဒ္ဓံ ဝဋ္ဋံ သမုဂ္ဃါဋယမာနာတိ အတ္တနော သန္တာနေ ဒီဃရတ္တံ အနုသယိတံ ကိလေသဝဋ္ဋံ သမုစ္ဆိန္ဒန္တိ. ဝူပသမယမာနာတိ တဿေဝ ဝေဝစနံ. ဝူပသမယမာနာတိ ဝါ တတော ဧဝ အဝသိဋ္ဌမ္ပိ ဝဋ္ဋံ အပ္ပဝတ္တိကရဏဝသေန ဝူပသမေန္တိ. တေနေဝါဟ – ‘‘မဂ္ဂသမ္မာဒိဋ္ဌိ။ပေ။ ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ. သာတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ. ဒုဝိဓာပီတိ ယထာဝုတ္တာ ဒုဝိဓာပိ. ဣဓ အဓိပ္ပေတာ ဝိပဿနာပညာသဟိတာယ မဂ္ဂပညာယ ကိစ္စဿ ဒဿိတတ္တာ.

လက္ခဏေ ပဋိဝိဇ္ဈမာနေ လက္ခဏိကော ဓမ္မော ပဋိဝိဒ္ဓေါ ဟောတီတိ အာဟ – ‘‘မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ။ပေ။ အာရမ္မဏတော ပဇာနာတီ’’တိ. ဝိပဿနာသမ္မာဒိဋ္ဌိယမ္ပိ ဧသေဝ နယော. ကိစ္စတောတိ ဘာဝနာကိစ္စတော. သမ္မာဒိဋ္ဌိယံ တဒဓိဂတအသမ္မောဟတာယ အသမ္မောဟတော ပဇာနာတိ. ကိစ္စတောတိ ပဋိဝေဓကိစ္စတော. တံ ပန သဗ္ဗထာ အသမ္မုယှနမေဝါတိ အာဟ ‘‘အသမ္မောဟတော’’တိ. ဧဝံ ပဇာနနာတိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌီတိ ယာထာဝတော အဝဗောဓော. အဿာတိ တံသမင်္ဂိနော ပုဂ္ဂလဿ.

ဒွါယန္တိ -ကာရော ဒီဃံ ကတွာ ဝုတ္တော. တေနာဟ ‘‘ဒွယံ ဝဒါမီ’’တိ. ဒွေ အဝယဝါ ဧတဿာတိ ဒွယံ. တေနာဟ ‘‘ဒုဝိဓကောဋ္ဌာသံ ဝဒါမီ’’တိ. ပုညဿ ဧကော ဘာဂေါ သော ဧဝ ပုညဘာဂိကော၊ က-ကာရဿ ယ-ကာရံ ကတွာ ဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေန ‘‘ပုညဘာဂိယာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဥပဓိသင်္ခါတဿာတိ ခန္ဓပဗန္ဓသင်္ခါတဿ.

အမတဒွါရန္တိ အရိယမဂ္ဂံ. ပညပေတီတိ နိယျာနာဒိပကာရတော ပညပေတိ. တေနာဟ ‘‘ဝိဘဇိတွာ ဒဿေတီ’’တိ. တတ္ထ သမ္မောဟဿ ဝိဒ္ဓံသနေန အသမ္မောဟတော ဒဿေတိ. တသ္မိံ အတ္ထေတိ အမတဒွါရပညာပနေ အတ္ထေ. ဗောဇ္ဈင်္ဂပ္ပတ္တာတိ ဗောဇ္ဈင်္ဂဘာဝပ္ပတ္တာ. မဂ္ဂဘာဝေန နိယျာနဘာဝေန ပဝတ္တိယာ မဂ္ဂပညာယ အဋ္ဌန္နမ္ပိ သာဓာရဏတ္တာ သမုဒါယဿ စ အဝယဝေါ အင်္ဂန္တိ ကတွာ သေသဓမ္မေ အင်္ဂိကဘာဝေန ဒဿေန္တော ‘‘အရိယမဂ္ဂဿ အင်္ဂ’’န္တိ အာဟ. သော ဘိက္ခူတိ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိံ ‘‘မိစ္ဆာဒိဋ္ဌီ’’တိ သမ္မာဒိဋ္ဌိံ ‘‘သမ္မာဒိဋ္ဌီ’’တိ ဇာနန္တော ဘိက္ခု. ပဇဟနတ္ထာယာတိ သမုစ္ဆေဒဝသေန ပဇဟနာယ. ပဋိလာဘတ္ထာယာတိ မဂ္ဂသမ္မာဒိဋ္ဌိယာ အဓိဂမာယ. ကုသလဝါယာမောတိ ဝိပဿနာသမ္ပယုတ္တောဝ ကောသလ္လသမ္ဘူတော ဝါယာမော. သရတီတိ သတော၊ တံ ပနဿ သရဏံ သတိသမင်္ဂိတာယာတိ အာဟ ‘‘သတိယာ သမန္နာဂတော’’တိ. ကာမဉ္စေတ္ထ ဝိပဿနာသမ္မာဒိဋ္ဌိံ ယထာဘူတာ သမ္မာဝါယာမသတိယော သဟဇာတာ စ ပုရေဇာတာ စ ဟုတွာ ပရိဝါရေန္တိ၊ ‘‘ဣတိယိမေ တယော ဓမ္မာ သမ္မာဒိဋ္ဌိံ အနုပရိဓာဝန္တိ အနုပရိဝတ္တန္တီ’’တိ ပန ဝစနတော၊ ‘‘ဧတ္ထ ဟီ’’တိအာဒိနာ မဂ္ဂသမ္မာဒိဋ္ဌိယာ ဧဝ သေသဓမ္မာနံ ယထာရဟံ သဟစရဏဘာဝေန ပရိဝါရဏံ ယောဇိတံ. သမ္မာသင်္ကပ္ပါဒီနန္တိ အာဒိ-သဒ္ဒေန သမ္မာဝါစာကမ္မန္တာဇီဝါနံ ဂဟဏံ ဣတရေသံ ပရိဝါရဘာဝေန ဂဟိတတ္တာ. န ဟိ သက္ကာ တေ ဧဝ ပရိဝါရေ ပရိဝါရဝန္တေ စ ကတွာ ဝတ္တုံ သင်္ကရတော သမ္မောဟဇနနတော စ. တယောတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိဝါယာမသတိယော သဟဇာတပရိဝါရာဝ ဟောန္တိ မဂ္ဂက္ခဏိကာနံ တေသံ အဓိပ္ပေတတ္တာ ဝိပဿနာခဏဝိရတီနံ အသမ္ဘဝတော.

၁၃၇. တက္ကနဝသေန လောကသိဒ္ဓေနာတိ အဓိပ္ပါယော. ‘‘ဧဝဉ္စေဝဉ္စ ဘဝိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝိဝိဓံ တက္ကနံ ကူပေ ဝိယ ဥဒကဿ အာရမ္မဏဿ အာကဍ္ဎနံ ဝိတက္ကနံ ဝိတက္ကော. သင်္ကပ္ပနဝသေနာတိ တံ တံ အာရမ္မဏံ ဂဟေတွာ ကပ္ပနဝသေန. တက္ကနံ ကပ္ပနန္တိ စ အတံသဟဇာတာနမေဝါတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧကဂ္ဂေါတိ ဣမိနာ သမာဓိနာ လဒ္ဓုပကာရဿေဝ ဝိတက္ကဿ အပ္ပနာပရိယာယော ဟောတီတိ ဒဿေတိ. ဝိသေသေန ဝါ အပ္ပနာ ဝိတက္ကဿ ဝသေန စိတ္တံ အာရမ္မဏံ အဘိရောပေတိ၊ ဝိတက္ကေ အသတိ ကထန္တိ အာဟ ‘‘ဝိတက္ကေ ပနာ’’တိအာဒိ. အတ္တနောယေဝ ဓမ္မတာယ စိတ္တံ အာရမ္မဏံ အဘိရုဟတီတိ၊ ဧတေန အာရမ္မဏဓမ္မာနံ ဂဟဏံ နာမ သဘာဝသိဒ္ဓံ၊ န ဓမ္မန္တရမပေက္ခတိ၊ ဝိတက္ကော ပန ပဝတ္တမာနော အာရမ္မဏာဘိနိရောပနဝသေနေဝ ပဝတ္တတီတိ ဒဿေတိ. ဧဝံ သန္တေပိ သဘာဝါဝိတက္ကစိတ္တုပ္ပါဒတော သဝိတက္ကစိတ္တုပ္ပါဒဿ အာရမ္မဏဂ္ဂဟဏဝိသေသော ဝိတက္ကေန ဇာတောတိ ကတွာ ဝိတက္ကော စိတ္တဿ အာရမ္မဏဂ္ဂဟဏေ ဝိသေသပစ္စယောတိ ပါကဋောယမတ္ထော. အပရေ ပန ဘဏန္တိ – ယထာ ကောစိ ရာဇဝလ္လဘံ၊ တံသမ္ဗန္ဓီနံ မိတ္တံ ဝါ နိဿာယ ရာဇဂေဟံ အာရောဟတိ အနုပဝိသတိ၊ ဧဝံ ဝိတက္ကံ နိဿာယ စိတ္တံ အာရမ္မဏံ အာရောဟတိ ဝိတက္ကဿ အာရမ္မဏာဘိနိရောပနသဘာဝတ္တာ၊ အညေသံ ဓမ္မာနဉ္စ အဝိတက္ကသဘာဝတော. တေနာဟ ဘဂဝါ – ‘‘စေတသော အဘိနိရောပနာ’’တိ (ဓ. သ. ၇).

ယဒိ ဧဝံ ကထံ အဝိတက္ကစိတ္တံ အာရမ္မဏံ အာရောဟတီတိ? ဝိတက္ကဗလေနေဝ. ယထာ ဟိ သော ပုရိသော ပရိစယေန တေန ဝိနာပိ နိရာသင်္ကော ရာဇဂေဟံ ပဝိသတိ၊ ဧဝံ ပရိစယေန ဝိတက္ကေန ဝိနာပိ အဝိတက္ကံ စိတ္တံ အာရမ္မဏံ အာရောဟတိ. ပရိစယေနာတိ စ သန္တာနေ ပဝတ္တဝိတက္ကဘာဝနာသင်္ခါတေန ပရိစယေန. ဝိတက္ကဿ ဟိ သန္တာနေ အဘိဏှံ ပဝတ္တဿ ဝသေန စိတ္တဿ အာရမ္မဏာဘိရုဟနံ စိရပရိစိတံ၊ တေန တံ ကဒါစိ ဝိတက္ကေန ဝိနာပိ တတ္ထ ပဝတ္တတေဝ၊ ယထာ ဉာဏသဟဂတံ စိတ္တံ သမ္မသနဝသေန စိရပရိစိတံ ကဒါစိ ဉာဏရဟိတမ္ပိ သမ္မသနဝသေန ပဝတ္တတိ၊ ယထာ ဝါ ကိလေသသဟိတံ ဟုတွာ ပဝတ္တံ သဗ္ဗသော ကိလေသရဟိတမ္ပိ ပရိစယေန ကိလေသဝါသနာဝသေန ပဝတ္တတိ၊ ဧဝံ သမ္ပဒမိဒံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

ဝါစံ သင်္ခရောတီတိ ဝါစံ ဥပ္ပါဒေတိ၊ ဝစီဃောသုပ္ပတ္တိယာ ဝိသေသပစ္စယော ဟောတီတိ အတ္ထော. လောကိယဝိတက္ကော ဒွတ္တိံသစိတ္တသဟဂတော ဝါစံ သင်္ခရောတိ ဝစီဝိညတ္တိဇနနတော. ဝစီသင်္ခါရောတွေဝ ပနဿ နာမံ ဟောတိ ရုဠှိတော၊ တံသမတ္ထတာနိရောဓတော ဝါ သမ္ဘဝတော ပန သင်္ခါရောတိ. ‘‘လောကုတ္တရသမ္မာသင်္ကပ္ပံ ပရိဝါရေန္တီ’’တိ ဝတွာ တိဝိဓေ သမ္မာသင်္ကပ္ပေ ကဒါစိ ကတမံ ပရိဝါရေန္တီတိ? စောဒနံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ဧတ္ထာ’’တိအာဒိ. နာနာစိတ္တေသု လဗ္ဘန္တိ နာနာသမန္နာဟာရဟေတုကတ္တာ၊ ပုဗ္ဗဘာဂေယေဝ စ တေ ဥပ္ပဇ္ဇန္တီတိ. တီဏိ နာမာနိ လဘတိ တိဝိဓဿပိ ပဋိပက္ခဿ သမုစ္ဆိန္ဒနေန သာတိသယံ တိဏ္ဏမ္ပိ ကိစ္စကရဏတော. ဧသ နယော သမ္မာဝါစာဒီသုပိ.

၁၃၈. ဝိရမတိ ဧတာယာတိ ဝေရမဏီ ဝိရတိ ဝုစ္စတိ. သာ မုသာဝါဒတော ဝိရမဏဿ ကာရဏဘာဝတော စေတနာပိ ဝေရဿ မဏနတော ဝိနာသနတော ဝိရတိပီတိ အာဟ – ‘‘ဝိရတိပိ စေတနာပိ ဝဋ္ဋတီ’’တိ. အာရကာ ရမတီတိ သမုစ္ဆိန္နေဟိ ဒူရတော သမုဿာရေတိ. ဝိနာ တေဟိ ရမတီတိ အစ္စန္တမေဝ တေဟိ ဝိနာ ဘဝတိ. တတော တတောတိ ဒိဋ္ဌေ အဒိဋ္ဌဝါဒါဒိတော မုသာဝါဒါ. ဝိသေသတော အနုပ္ပတ္တိဓမ္မတ္တာ ပဋိနိဝတ္တာ ဟုတွာ.

၁၄၀. တိဝိဓေန ကုဟနဝတ္ထုနာတိ ပစ္စယပဋိသေဝန-သာမန္တဇပ္ပန-ဣရိယာပထပဝတ္တနသင်္ခါတေန ပါပိစ္ဆတာ နိဗ္ဗတ္တေန တိဝိဓေန ကုဟနဝတ္ထုနာ. ဧတာယ ကုဟနာယ ကရဏဘူတာယ ပစ္စယုပ္ပါဒနတ္ထံ နိမိတ္တံ သီလံ ဧတေသန္တိ ယောဇနာ. အတ္တဝိသယလာဘဟေတု အက္ကောသနခုံသနဝမ္ဘနာဒိဝသေန ပိသနံ ဃဋ္ဋနံ ဝိဟေဌနံ နိပ္ပေသော. ဣတော လဒ္ဓံ အညဿ၊ တတော လဒ္ဓံ ပရဿ ဒတွာ ဧဝံ လာဘေန လာဘံ နိဇိဂီံသတီတိ လာဘေန လာဘံ နိဇိဂီံသနာ. ပါဠိယံ အာဂတော ကုဟနာဒိဝသေန မိစ္ဆာအာဇီဝေါ. ကော ပန သောတိ အာဟ ‘‘အာဇီဝဟေတူ’’တိအာဒိ. တာသံယေဝါတိ အဝဓာရဏံ၊ ‘‘အာဇီဝေါ ကုပ္ပမာနော ကာယဝစီဒွါရေသု ဧဝ ကုပ္ပတီ’’တိ ကတွာ ဝုတ္တံ.

၁၄၁. သမ္မာ ပသတ္ထာ သောဘနာ နိယျာနိကာ ဒိဋ္ဌိ ဧတဿာတိ သမ္မာဒိဋ္ဌိ၊ ပုဂ္ဂလော. တဿ ပန ယသ္မာ သမ္မာဒိဋ္ဌိ သစ္စာဘိသမယဿ နိဗ္ဗာနသစ္ဆိကိရိယာယ အဝဿယော၊ တသ္မာ ဝုတ္တံ – ‘‘မဂ္ဂသမ္မာဒိဋ္ဌိယံ ဌိတဿာ’’တိ. ပဟောတိ ဘဝတိ တာယ သဟေဝ ဥပ္ပဇ္ဇတိ ပဝတ္တတိ. ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏံ ယာထာဝတော ဇာနနဋ္ဌေန သမ္မာဉာဏန္တိ ဣဓာဓိပ္ပေတံ၊ တဉ္စ ခေါ မဂ္ဂသမာဓိမှိ ဌိတေ ဧဝ ဟောတီတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေတုံ အာဟ – ‘‘မဂ္ဂသမ္မာသမာဓိမှိ။ပေ။ သမ္မာဉာဏံ ပဟောတီ’’တိအာဒိ. ဣမိနာ ကိံ ဒဿေတီတိ? ယထာ မဂ္ဂသမ္မာဒိဋ္ဌိယံ ဌိတော ပုဂ္ဂလော၊ ‘‘သမ္မာဒိဋ္ဌီ’’တိ ဝုတ္တော၊ ဧဝံ မဂ္ဂဖလပစ္စဝေက္ခဏဉာဏေ ဌိတော၊ ‘‘သမ္မာဉာဏော’’တိ ဝုတ္တော၊ တဿ စ မဂ္ဂဖလသမ္မာသမာဓိပဝတ္တိယာ ပဟောတိ သမ္မာဉာဏဿ သမ္မာဝိမုတ္တိယာ ပဟောတီတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေတိ. ဖလသမာဓိ တာဝ ပဝတ္တတု၊ မဂ္ဂသမာဓိ ပန ကထန္တိ? တမ္ပိ အကုပ္ပဘာဝတာယ အစ္စန္တသမာဓိဘာဝတော ကိစ္စနိပ္ဖတ္တိယာ ပဝတ္တတေဝါတိ ဝတ္တဗ္ဗတံ လဘတိ. ဌပေတွာ အဋ္ဌဖလင်္ဂါနီတိ ဖလဘူတာနိ သမ္မာဒိဋ္ဌိအာဒီနိ အဋ္ဌင်္ဂါနိ၊ ‘‘သမ္မာဒိဋ္ဌိဿ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ ပဟောတီ’’တိအာဒိနာ ဝိသုံ ဂဟိတတ္တာ ဌပေတွာ. သမ္မာဉာဏံ ပစ္စဝေက္ခဏံ ကတွာတိ ပစ္စဝေက္ခဏဉာဏံ သမ္မာဉာဏံ ကတွာ. ဖလံ ကာတုန္တိ ဖလဓမ္မသဟစရိတတာယ ဝိပါကသဘာဝတာယ စ ‘‘ဖလ’’န္တိ လဒ္ဓနာမေ ဖလသမ္ပယုတ္တဓမ္မေ သမ္မာဝိမုတ္တိံ ကာတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဝုတ္တံ. တထာ စ ဝုတ္တံ သလ္လေခသုတ္တဝဏ္ဏနာယံ (မ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၈၃) ‘‘ဖလသမ္ပယုတ္တာနိ ပန သမ္မာဒိဋ္ဌိအာဒီနိ အဋ္ဌင်္ဂါနိ ဌပေတွာ သေသဓမ္မာ သမ္မာဝိမုတ္တီတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ’’တိ.

၁၄၂. နိဇ္ဇိဏ္ဏာတိ နိဇ္ဇီရိတာ၊ ဝိဒ္ဓသ္တာ ဝိနာသိတာတိ အတ္ထော. ဖလံ ကထိတန္တိ ‘‘သမ္မာဒိဋ္ဌိဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိ နိဇ္ဇိဏ္ဏာ ဟောတီ’’တိ ဣမိနာ ဝါရေန သာမညဖလံ ကထိတန္တိ ဝဒန္တိ၊ နိဇ္ဇီရဏံ ပဋိပ္ပဿမ္ဘနန္တိ အဓိပ္ပါယော. နိဇ္ဇီရဏံ ပန သမုစ္ဆိန္ဒနန္တိ ကတွာ၊ မဇ္ဈိမဘာဏကာ။ပေ။ မဂ္ဂေါ ကထိတောတိ ဝဒန္တိ. ဒဿနဋ္ဌေနာတိ ပရိညာဘိသမယာဒိဝသေန စတုန္နံ သစ္စာနံ ပစ္စက္ခတော ဒဿနဋ္ဌေန. ဝိဒိတကရဏဋ္ဌေနာတိ ပစ္စက္ခေန ယထာဒိဋ္ဌာနံ မဂ္ဂဖလာနံ ပါကဋကရဏဋ္ဌေန. တဒဓိမုတ္တဋ္ဌေနာတိ တသ္မိံ ယထာသစ္ဆိကတေ နိဗ္ဗာနေ အဓိမုစ္စနဘာဝေန.

ကုသလပက္ခာတိ အနဝဇ္ဇကောဋ္ဌာသာ. မဟာဝိပါကဒါနေနာတိ မဟတော ဝိပုလဿ လောကုတ္တရဿ သုခဝိပါကဿ စေဝ ကာယိကာဒိဒုက္ခဝိပါကဿ စ ဒါနေန.

ယထာ မဟာဝိပါကဿ ဒါနေန မဟာစတ္တာရီသကံ၊ တထာ ဗဟုတာယပိ မဟာစတ္တာရီသကောတိ ဒဿေတုံ၊ ‘‘ဣမသ္မိဉ္စ ပန သုတ္တေ ပဉ္စ သမ္မာဒိဋ္ဌိယော ကထိတာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဗဟုအတ္ထောပိ ဟိ မဟာ-သဒ္ဒေါ ဟောတိ ‘‘မဟာဇနော’’တိအာဒီသု (မ. နိ. ၂.၆၅). ဧတ္ထ စ ‘‘နတ္ထိ ဒိန္န’’န္တိအာဒိနာ ဝတ္ထုဘေဒေန ဒသ မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဓမ္မာ ကထိတာ၊ ဝတ္ထုဘေဒေနေဝ၊ ‘‘အတ္ထိ ဒိန္န’’န္တိအာဒိနာ ဒသ သမ္မာဒိဋ္ဌိဓမ္မာတိ ဝီသတိ ဟောတိ. ယထာ ‘‘သမ္မာဒိဋ္ဌိဿ၊ ဘိက္ခဝေ၊ သမ္မာသင်္ကပ္ပေါ ပဟောတီ’’တိအာဒိနာ မဂ္ဂဝသေန ဒသ သမ္မတ္တဓမ္မာ၊ တပ္ပဋိပက္ခဘူတာ ‘‘မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိဿ မိစ္ဆာသင်္ကပ္ပေါ ပဟောတီ’’တိအာဒိနာ အတ္ထတော ဒသ မိစ္ဆတ္တဓမ္မာတိ ဝီသတိ၊ တထာ ဖလဝသေန တေသု ဧဝံ ဝီသတိ. ကထံ ဝါရေပိ သမ္မာဒိဋ္ဌိအာဒယော ဒသာတိ ဝီသတိ? ဧဝမေတေ ဒွေ စတ္တာရီသကာနိ ပုရိမေန သဒ္ဓိံ တယော စတ္တာရီသကာ ဝိဘာဝိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

၁၄၃. ပသံသိယဿ ဥဇုဝိပစ္စနီကံ နိန္ဒိယံ ပသံသန္တောပိ အတ္ထတော ပသံသိယံ နိန္ဒန္တော နာမ ဟောတိ. ပသံသိယဿ ဂုဏပရိဓံသနမုခေနေဝ ဟိ နိန္ဒိယဿ ပသံသာယ ပဝတ္တနတောတိ အာဟ – ‘‘မိစ္ဆာဒိဋ္ဌိနာမာယံ သောဘနာတိ ဝဒန္တောပိ သမ္မာဒိဋ္ဌိံ ဂရဟတိ နာမာ’’တိအာဒိ. ဧဝမာဒီတိ အာဒိသဒ္ဒေန ‘‘နတ္ထိ ဟေတု နတ္ထိ ပစ္စယော သတ္တာနံ သံကိလေသာယာ’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၁၆၈၊ မ. နိ. ၂.၂၂၇) ဧဝမာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ၊ တသ္မာ ဧဝံဝါဒိနောတိ ဧဝံ ဟေတု ပဋိက္ခေပဝါဒိနောတိ အတ္ထော. ဩက္ကန္တနိယာမာတိ ဩဂါဠှမိစ္ဆတ္တနိယာမာ. ဧဝရူပံ လဒ္ဓိံ ဂဟေတွာတိအာဒီသု ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ တံ စူဠပုဏ္ဏမသုတ္တဝဏ္ဏနာယံ ဝုတ္တနယမေဝ တသ္မာ တတ္ထ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဧဒိသော ဟိ ‘‘ဗုဒ္ဓါနမ္ပိ အတေကိစ္ဆော’’တိအာဒိ ဝုတ္တသဒိသော.

အတ္တနော နိန္ဒာဘယေနာတိ ‘‘သမ္မာဒိဋ္ဌိဉ္စ နာမေတေ ဂရဟန္တီ’’အာဒိနာ ဥပရိ ပရေဟိ ဝတ္တဗ္ဗနိန္ဒာဘယေန. ဃဋ္ဋနဘယေနာတိ တထာ ပရေသံ အာသာဒနာဘယေန. သဟဓမ္မေန ပရေန အတ္တနော ဥပရိ ကာတဗ္ဗနိဂ္ဂဟော ဥပါရမ္ဘော၊ ဂရဟတော ပရိတ္တာသော ဥပါရမ္ဘဘယံ၊ တံ ပန အတ္ထတော ဥပဝါဒဘယံ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ဥပဝါဒဘယေနာ’’တိ. သေသံ သုဝိညေယျမေဝ.

မဟာစတ္တာရီသကသုတ္တဝဏ္ဏနာယ လီနတ္ထပ္ပကာသနာ သမတ္တာ.