၅. သုနက္ခတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၅၅. ဟေဋ္ဌိမမဂ္ဂေဟိ ဉာတမရိယာဒါယ ပဇာနနတော အညာ၊ မဂ္ဂပညာ. တဿ ဖလဘာဝတော အဂ္ဂဖလပညာ၊ တံသဟဂတာ သမ္မာသင်္ကပ္ပါဒယော စ ‘‘အညာ’’တိ ဝုတ္တာတိ အာဟ ‘‘အညာတိ အရဟတ္တ’’န္တိ. စတူဟိ ပဒေဟိ ကထိတာ၊ ‘‘ပရိစိဏ္ဏာ မေ ဘဂဝါ’’တိအာဒီသု ဝိယ န ဧကပဒေနေဝ. ‘‘လောကုတ္တရော ဓမ္မော အဓိဂတော မယာ’’တိ မညနာမတ္တံ အဓိမာနောတိ ဒဿေန္တော၊ ‘‘အပ္ပတ္တေ ပတ္တသညိနော’’တိအာဒိမာဟ.

၅၆. ဣဒံ ဌာနန္တိ ဣဒံ ဩဘာသာဒိသမ္မုတိဟေတုဘူတံ ဥဠာရတရံ ဥဒယဗ္ဗယဉာဏံ. ဥဠာရတရဘာဝေန ဟိ တံ မဂ္ဂဖလပညာယ ပစ္စယော ဟုတွာ ယာထာဝတော ဒုဗ္ဗိညေယျတာယ ဝိပဿကံ ဝိသံဝါဒေတိ. တေနာဟ ‘‘အဝိဘူတံ အန္ဓကာရ’’န္တိ. ဣမံ ပဉှန္တိ ဣမံ သုတ္တံ ဂမ္ဘီရံ လောကုတ္တရပဋိသံယုတ္တံ အတ္တနာ ဉာတုံ ဣစ္ဆိတံ အတ္ထံ. ဥဂ္ဂဟေတွာတိ ကေဝလံ ပိဋကသမ္ပာဒနဝသေနေဝ ဥဂ္ဂဏှိတွာ. တေနာဟ ‘‘အဇာနိတွာ’’တိ. ဝိသေဝမာနာတိ ကိလေသဝိသေ အဝမာနေန္တာ၊ သာသနဿ ဝါ အနုပကာရဝိရူပပစ္စယေ သေဝမာနာ. ဧဝမဿာတိ ဧဝံ ဝုတ္တနယေန တေသံ ကရဏဟေတု အဿ စိတ္တဿ ဓမ္မဒေသနာဝသေန ပဝတ္တဿ. အညထာဘာဝေါ အဒေသေတုကာမတာ ဟောတိ. တန္တိ ယထာဝုတ္တမတ္ထံ သန္ဓာယ. ဧတန္တိ ‘‘တဿပိ ဟောတိ အညထတ္တ’’န္တိ ဧဝံ ဝုတ္တံ.

၅၈. ကိလေသေဟိ အာမသီယတီတိ အာမိသံ၊ လောကေပရိယာပန္နံ အာမိသန္တိ ဣဓ ပဉ္စ ကာမဂုဏာ အဓိပ္ပေတာတိ တေသု ဝဋ္ဋာမိသဘာဝေပိ လဘိတေ ကာမာမိသဘာဝေါ သိဒ္ဓေါတိ အာဟ – ‘‘ဝဋ္ဋာမိသကာမာမိသလောကာမိသဘူတေသူ’’တိ. ကာမဂုဏာ ဟိ ဝဋ္ဋဿ ဝဍ္ဎနတော ဝဋ္ဋာမိသံ၊ ကာမေတဗ္ဗတော ကာမတဏှာယ အာမသိတဗ္ဗတော ကာမာမိသံ၊ ယေဘူယျတော သတ္တလောကဿ အာမိသဘာဝတော လောကာမိသံ. ကာမဂုဏသဘာဂါတိ ကာမဂုဏာနုလောမာ ကာမဂုဏပဋိသံယုတ္တာ. အာနေဉ္ဇသမာပတ္တိပဋိသံယုတ္တာယာတိ ကိလေသိဉ္ဇနရဟိတတာယ ဣဓ အာနေဉ္ဇာတိ အဓိပ္ပေတာဟိ ဟေဋ္ဌိမာဟိ အရူပသမာပတ္တီဟိ ပဋိသံယုတ္တာယ. ဧဝရူပေါတိ လောကာမိသဘူတေသု ပစ္စယေသု အဓိမုတ္တော တန္နိန္နော တဂ္ဂရုကော တပ္ပဗ္ဘာရော. ဧတ္တာဝတာတိ ဧဝံ သဒ္ဓါနံ မနုဿာနံ ဒဿနေန တေသံ ပဝတ္တိတာသယေန စ. သီသံ နိက္ခန္တံ ဟောတီတိ လာဘာသာယ သီသံ ဗဟိ နိက္ခန္တံ ဝိယ ဟောတိ. ဥဒရံ ဖလိတန္တိ အတိဗဟုဘဏ္ဍံ ပက္ခိပိယမာနံ ပသိဗ္ဗကံ ဝိယ လဒ္ဓဗ္ဗဿ အတိပဟူတဘာဝေန ဥဒရံ ဖီတံ ဟောတိ.

၅၉. ယထာ ပုရိမာ ဒွေ အရူပသမာပတ္တိယော အတ္တနော ပစ္စနီကကိလေသေဟိ အနိဉ္ဇနတော ‘‘အနိဉ္ဇာ’’တိ ဝုစ္စန္တိ၊ ဧဝံ ဣတရာပိ. တံ ပဝုတ္တန္တိ လောကာမိသသံယောဇနံ ဝိဂတံ.

၆၀. နိဃံသန္တိ ‘‘ဧတ္တကော အယ’’န္တိ ပရိစ္ဆေဒန္တိ အတ္ထော. သိလေသေနာတိ စမ္မကာရသိလေသာဒိသိလေသေန၊ ဝဇိရလေပသိလေသေ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ. တံ ဘိန္နန္တိ အာနေဉ္ဇသံယောဇနံ ဘိန္နံ ဝိဓမိတံ သမတိက္ကန္တံ တာသု သမာပတ္တီသု အပေက္ခာဘာဝတော. အဇ္ဈာသယေန အသမ္ဗဒ္ဓတ္တာ ဝုတ္တံ – ‘‘ဒွေဓာဘိန္နာ သေလာ ဝိယ ဟောတီ’’တိ. တေနာဟ – ‘‘တံ သမာပဇ္ဇိဿာမီတိ စိတ္တံ န ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ.

၆၁. ဝန္တန္တိ ဆဍ္ဍိတံ၊ ဝိဿဋ္ဌန္တိ အတ္ထော.

၆၂. ဥပရိသမာပတ္တိလာဘိနောတိ ဧတ္ထ ဥပရိသမာပတ္တီတိ အရဟတ္တဖလသမာပတ္တိ အဓိပ္ပေတာ၊ အရဟတော စ မဂ္ဂါဓိဂမေနေဝ အနာဂါမိဖလသမာပတ္တိ၊ သေက္ခာနံ ဝိသယာ ဟေဋ္ဌိမာ ဖလသမာပတ္တိယော ပဋိပ္ပဿဒ္ဓါ. လောကိယာ ပန နိကန္တိပ္ပဟာနေန ပဋိနိဿဋ္ဌာတိ အာဟ – ‘‘ဟေဋ္ဌာ။ပေ။ န ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ.

၆၃. ‘‘ပဉ္စ ခေါ ဣမေ၊ သုနက္ခတ္တ၊ ကာမဂုဏာ’’တိအာဒိနာ အာရဒ္ဓဒေသနာ၊ ‘‘သမ္မာ နိဗ္ဗာနာဓိမုတ္တော ပုရိသပုဂ္ဂလော’’တိ အရဟတ္တကိတ္တနေန နိဋ္ဌာပိတာတိ တတော ပရံ၊ ‘‘ဌာနံ ခေါ ပနာ’’တိအာဒိကာ ဒေသနာ၊ ‘‘ပါဋိယေက္ကော အနုသန္ဓီ’’တိ ဝုတ္တာ. တေနာဟ ‘‘ဟေဋ္ဌာ ဟီ’’တိအာဒိ. တတ္ထ ယထာ ခီဏာသဝဿ သမာပတ္တိလာဘိနောတိ ယောဇနာ၊ ဧဝံ ဝါ ခီဏာသဝဿ သုက္ခဝိပဿကဿာတိ ယောဇေတဗ္ဗာ. ပဋိက္ခိတ္တံ အဋ္ဌကထာယံ. တဿ ပဋိက္ခေပဿ ကာရဏံ ဒဿေတုံ ‘‘သမာပတ္တိလာဘိနော ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ယထာ သုက္ခဝိပဿကော အဓိမာနိကော သမာပတ္တိလာဘိနော သမာနယောဂက္ခမော အပ္ပတ္တေ ပတ္တသညိတာယ ဘေဒါဘာဝတော၊ ဧဝံ သုက္ခဝိပဿကော ခီဏာသဝေါ သမာနယောဂက္ခမော ခီဏာသဝဘာဝေန ဝိသေသာဘာဝတော၊ တသ္မာ ‘‘သမာပတ္တိလာဘိမှိ ကထိတေ ဣတရောပိ ကထိတောဝ ဟောတီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဒွိန္နံ ဘိက္ခူနန္တိ သမာပတ္တိလာဘိနော အဓိမာနိကဿ ခီဏာသဝဿ စ. တေနေဝါဟ ‘‘ပုထုဇ္ဇနဿ တာဝါ’’တိအာဒိ.

ယဒဂ္ဂေနာတိ ယေန ဘာဂေန. ယဒိပိ ခီဏာသဝဿ အသပ္ပါယာရမ္မဏံ ကိလေသာနံ ဥပ္ပတ္တိယာ ပစ္စယော န ဟောတိ တေသံ သဗ္ဗသော သမုစ္ဆိန္နတ္တာ. သန္တဝိဟာရပရိပန္ထော ပန သိယာ ဝိသဘာဂတောတိ ဝုတ္တံ – ‘‘ခီဏာသဝဿပိ အသပ္ပါယမေဝါ’’တိ. တေနာဟ – ‘‘ဝိသံ နာမ။ပေ။ ဝိသမေဝါ’’တိ. ဧတေန ‘‘ယထာ ဝိသဇာနနံ အပ္ပမာဏံ၊ ဝိကာရုပ္ပါဒနတော ပန တံ ပရိဟရိတဗ္ဗံ၊ ဧဝံ ပရိညာတမ္ပိ ဝတ္တု အတ္ထဝိသေသာဘာဝေန ဧကရူပမေဝါတိ တံ ပရိဟရိတဗ္ဗမေဝါ’’တိ ဒဿေတိ. တေနာဟ ‘‘န ဟီ’’တိအာဒိ. န ဟိ အသံဝုတေန ဘဝိတဗ္ဗံ အသာရုပ္ပဘာဝတော. ယုတ္တပယုတ္တေနေဝါတိ သဘာဂါရမ္မဏဿ အာလောကနာဒီသု ယုတ္တေနေဝ ဘဝိတုံ ဝဋ္ဋတိ.

၆၄. ယတ္ထ သယံ နိပတတိ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တဿ သန္တာနဿ ဝိပ္ပသန္နဝသေန ရုပ္ပနတော၊ ဝိသသင်္ခါတဿ ဒုက္ခဿ မူလဘာဝတော စ ‘‘အဝိဇ္ဇာသင်္ခါတော ဝိသဒေါသော’’တိ ဝုတ္တံ. ရုပ္ပတီတိ ကတ္တဗ္ဗာဒိမုစ္ဆာပါဒနေန ဝိကာရံ ဥပ္ပါဒေတိ. အနုဒ္ဓံသေယျာတိ ဝိဗာဓေယျ. ရာဂေါ ဟိ ဥပ္ပဇ္ဇမာနောဝ ကုသလစိတ္တပ္ပဝတ္တိယာ ဩကာသံ အဒေန္တော တံ ဝိဗာဓတိ၊ တထာဘူတော သဒ္ဓါသိနေဟဿ သမထဝိပဿနာဘိဝုဍ္ဎိယာ ဝမနေန စ တံ ဝိသောသေတိ မိလာပေတိ. တေနာဟ ‘‘သောသေယျ မိလာပေယျာ’’တိ. သဂဟဏသေသန္တိ ဂဟေတဗ္ဗဝိသံ သာဝသေသံ ကတွာတိ အတ္ထော. န အလံ န သမတ္ထန္တိ အနလံ. သူကပရိယာယော ပါဠိယံ ဝုတ္တော သုက-သဒ္ဒေါတိ အာဟ – ‘‘ဝီဟိသုကာဒိ စ သူက’’န္တိ.

သဥပါဒါနသလ္လုဒ္ဓါရော ဝိယ အပ္ပဟီနော အဝိဇ္ဇာဝိသဒေါသော ဒဋ္ဌဗ္ဗော မဟာနတ္ထုပ္ပါဒနတော. အသပ္ပါယ။ပေ။ အသံဝုတကာလော ဒဋ္ဌဗ္ဗော အတ္တဘာဝဿ အပရိဟရဏဘာဝတော. မရဏံ ဝိယ သိက္ခံ ပစ္စက္ခာယ ဟီနာယာဝတ္တနံ အဓိသီလသင်္ခါတဿ အာယုနော အပေတတ္တာ. မရဏမတ္တံ ဒုက္ခံ ဝိယ အာပတ္တိယာ အာပဇ္ဇနံ ယထာဝုတ္တဿ အာယုနော ဥပပီဠနကဘာဝတော. ဣမိနာဝ နယေန ဩပမ္မသံသန္ဒနန္တိ ဧတ္ထ အနုပါဒိသေသသလ္လုဒ္ဓါရော ဝိယ ပဟီနော အဝိဇ္ဇာဝိသဒေါသော၊ သပ္ပါယ။ပေ။ သုသံဝုတကာလော၊ တဒုဘယေန ဝဏေ ပုထုတ္တံ န ဂတေ မရဏာဘာဝေါ ဝိယ သိက္ခာယ အပစ္စက္ခာနံ၊ မရဏမတ္တဒုက္ခာဘာဝေါ ဝိယ အညတရာယ သံကိလိဋ္ဌာယ အာပတ္တိယာ အနာပဇ္ဇနန္တိ ယောဇနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ.

၆၅. သတိယာတိ ဧတ္ထ ယသ္မာ ‘‘အရိယာယာ’’တိ န ဝိသေသိတန္တိ အာဟ – ‘‘သတိ ပညာဂတိကာ’’တိအာဒိ. ပညာ စေတ္ထ လောကိယာ အဓိပ္ပေတာ၊ န လောကုတ္တရာတိ အာဟ – ‘‘ပရိသုဒ္ဓါယ ဝိပဿနာပညာယာ’’တိ.

ခီဏာသဝဿ ဗလန္တိ ဥဠာရတမေသု ဒိဗ္ဗသဒိသေသုပိ အာရမ္မဏေသု မနစ္ဆဋ္ဌာနံ ဣန္ဒြိယာနံ အနုပနမနဟေတုဘူတံ သုသံဝုတကာရိသင်္ခါတံ ခီဏာသဝဗလံ ဒဿေန္တော၊ ‘‘သံဝုတကာရီ’’တိ ဝုတ္တံ၊ ဥက္ကံသဂတသတိဝေပုလ္လတ္တာ ယထာ အသံဝရဿ အသံဝရော ဟောတိ၊ ဧဝံ သတိသမ္ပဇညဗလေန စက္ခာဒိဒွါရာနိ သံဝရိတွာ ဒဿနာဒိကိစ္စကာရီ. ဧဝံ ဇာနိတွာတိ ‘‘ဥပဓိ ဒုက္ခဿ မူလ’’န္တိ ဧဝံ ဝိပဿနာပညာသဟိတာယ မဂ္ဂပညာယ ဇာနိတွာ. ဥပဓီယတိ ဒုက္ခံ ဧတေဟီတိ ဥပဓီ၊ ကိလေသာတိ အာဟ – ‘‘ကိလေသုပဓိပဟာနာ နိရုပဓီ’’တိ. တတော ဧဝ ဥပါဒီယတိ ဒုက္ခံ ဧတေဟီတိ ကိလေသာ ‘‘ဥပါဒါနာ’’တိပိ ဝုစ္စန္တီတိ အာဟ – ‘‘နိရုပါဒါနောတိ အတ္ထော’’တိ. ဥပဓီ သမ္မဒေဝ ခီယန္တိ ဧတ္တာတိ ဥပဓိသင်္ခယော၊ နိဗ္ဗာနန္တိ အာဟ – ‘‘ဥပဓီနံ သင်္ခယဘူတေ နိဗ္ဗာနေ’’တိ. အာရမ္မဏတောတိ အာရမ္မဏံ ကတွာ တဒါရမ္မဏာယ ဖလဝိမုတ္တိယာ ဝိမုတ္တော. ကာမုပဓိသ္မိံ ကာယံ ဥပသံဟရိဿတီတိ ‘‘ကာမေသေဝိဿာမီ’’တိ တတ္ထ ကာယံ ဥပနာမေဿတိ၊ ကာယူပသံဟာရော တာဝ တိဋ္ဌတု၊ တထာ စိတ္တံ ဝါ ဥပ္ပါဒေဿတီတိ ဧတံ ကာရဏံ နတ္ထီတိ. သေသံ သုဝိညေယျမေဝ.

သုနက္ခတ္တသုတ္တဝဏ္ဏနာယ လီနတ္ထပ္ပကာသနာ သမတ္တာ.