၄. သာမဂါမသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄၁. ဒွေဓိကဇာတာတိ ဇာတဒွေဓိကာ သဉ္ဇာတဘေဒါ. ဒွေဇ္ဈဇာတာတိ ဒုဝိဓဘာဝံ ပတ္တာ. ဘဏ္ဍန္တိ ပရိဘာသန္တိ ဧတေနာတိ ဘဏ္ဍနံ၊ ဝိရုဒ္ဓစိတ္တတာ. တန္တိ ဘဏ္ဍနံ. ဓမ္မဝိနယန္တိ ပါဝစနံ. ဝိတုဇ္ဇန္တာ မုခသတ္တီဟိ. သဟိတံ မေတိ မယှံ ဝစနံ သဟိတံ သိလိဋ္ဌံ ပုဗ္ဗာပရသမ္ဗန္ဓံ အတ္ထယုတ္တံ. တေနာဟ ‘‘အတ္ထသံဟိတ’’န္တိ. အဓိစိဏ္ဏန္တိ အာစိဏ္ဏံ. ဝိပရာဝတ္တန္တိ ဝိရောဓဒဿနဝသေန ပရာဝတ္တိတံ၊ ပရာဝတ္တံ ဒူသိတန္တိ အတ္ထော. တေနာဟ – ‘‘စိရကာလဝသေန။ပေ။ နိဝတ္တ’’န္တိ. ပရိယေသမာနော စရ၊ တတ္ထ တတ္ထ ဂန္တွာ သိက္ခာဟီတိ အတ္ထော. သစေ သက္ကောသိ၊ ဣဒါနိမေဝ မယာ ဝေဌိတဒေါသံ နိဗ္ဗေဌေဟိ. မရဏမေဝါတိ အညမညဃာတဝသေန မရဏမေဝ.

နာဋပုတ္တဿ ဣမေတိ နာဋပုတ္တိယာ. တေ ပန တဿ သိဿာတိ အာဟ ‘‘အန္တေဝါသိကေသူ’’တိ. ပုရိမပဋိပတ္တိတော ပဋိနိဝတ္တနံ ပဋိဝါနံ၊ တံ ရူပံ သဘာဝေါ ဧတေသန္တိ ပဋိဝါနရူပါ. တေနာဟ ‘‘နိဝတ္တနသဘာဝါ’’တိ. ကထနံ အတ္ထဿ အာစိက္ခနံ. ပဝေဒနံ တဿ ဟေတုဒါဟရဏာနိ အာဟရိတွာ ဗောဓနံ. န ဥပသမာယ သံဝတ္တတီတိ အနုပသမသံဝတ္တနံ၊ တဒေဝ အနုပသမသံဝတ္တနိကံ၊ တသ္မိံ. သမုဿိတံ ဟုတွာ ပတိဋ္ဌာဟေတုဘာဝတော ထူပံ ပတိဋ္ဌာတိ အာဟ – ‘‘ဘိန္နထူပေတိ ဘိန္နပတိဋ္ဌေ’’တိ. ထူပေါတိ ဝါ ဓမ္မဿ နိယျာနဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ အညဓမ္မေ အဘိဘုယျ သမုဿိတဋ္ဌေန. သော နိဂဏ္ဌဿ သမယေ ကေဟိစိ အဘိန္နသမ္မတောပိ ဘိန္နော ဝိနဋ္ဌောယေဝ သဗ္ဗေန သဗ္ဗံ အဘာဝတောတိ ဘိန္နထူပေါ. သော ဧဝ နိယျာနဘာဝေါ ဝဋ္ဋဒုက္ခတော မုစ္စိတုကာမာနံ ပဋိသရဏံ၊ တံ ဧတ္ထ နတ္ထီတိ အပ္ပဋိသရဏော၊ တသ္မိံ ဘိန္နထူပေ အပ္ပဋိသရဏေတိ ဧဝမေတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

အာစရိယပ္ပမာဏန္တိ အာစရိယမုဋ္ဌိ ဟုတွာ ပမာဏဘူတံ. နာနာနီဟာရေနာတိ နာနာကာရေန. ‘‘ဝိဝါဒေါ န ဥပ္ပဇ္ဇီ’’တိ ဝတွာ တဿ အနုပ္ပတ္တိကာရဏံ ဒဿေန္တော၊ ‘‘သတ္ထာ ဟိ။ပေ။ အဝိဝါဒကာရဏံ ကတွာဝ ပရိနိဗ္ဗာယီ’’တိ ဝတွာ တံ ဝိဝရိတုံ ‘‘ဘဂဝတာ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ပတိဋ္ဌာ စ အဝဿယော စ၊ ‘‘အယံ ဓမ္မော အယံ ဝိနယော ဣဒံ သတ္ထုသာသန’’န္တိ ဝိနိစ္ဆယနေ မဟာပဒေသာ၊ ပဉှဗျာကရဏာနိ စ၊ ယသ္မာ တေသု ပတိဋ္ဌာယ တေ အဝဿာယ ဓမ္မဝိနယဓရာ စ နိစ္ဆယံ ဂစ္ဆန္တိ. တထာ ဟိ သုတ္တန္တမဟာပဒေသတော ဝိနယေ ကေနစိ ပုစ္ဆိတော အတ္ထော စတုန္နံ ပဉှဗျာကရဏာနံ ဝသေန သုဝိနိစ္ဆိတရူပေါ၊ တသ္မာ ဓမ္မဝိနယော ဣဓ သတ္ထု ကိစ္စံ ကာတုံ သက္ကောတီတိ အာဟ – ‘‘တေနေဝါ’’တိအာဒိ၊ တသ္မာ ဥဠာရာယ ဒေသနာယ ဘာဇနန္တိ အဓိပ္ပါယော.

၄၂. ပဋိပဝိဋ္ဌံ ကတွာ အာဟရိတဗ္ဗတော၊ သစ္စံ ကာရိတဗ္ဗတော ပါဘတံ မူလန္တိ အာဟ – ‘‘ကထာပါဘတ’’န္တိ၊ ဓမ္မကထာယ မူလကာရဏန္တိ အတ္ထော. ယေသံ ဝသေန ဝိဝါဒေါ ဥပ္ပန္နော၊ တေယေဝ အဓမ္မဝါဒိနော၊ တေသံ တာဝ သော အဟိတာယ ဒုက္ခာယ သံဝတ္တတု၊ တတော အညေသံ ဒေဝမနုဿာနံ ကထန္တိ၊ စောဒနာ ပရမ္ပရာယ သံကိလေသဝတ္ထုဘာဝတောတိ ပရိဟာရော. တေနာဟ – ‘‘ကောသမ္ဗကက္ခန္ဓကေ ဝိယာ’’တိအာဒိ.

၄၃. အဘိညာ ဒေသိတာတိ အဘိဝိသိဋ္ဌာယ ပညာယ ဇာနိတွာ ဗောဓိတာ. ပတိဿယမာနရူပါတိ အပဒိဿ ပတိဿယမာနာ ဂရုကဝသေန နိဿယမာနသဘာဝါ. တေနာဟ – ‘‘ဥပနိဿာယ ဝိဟရန္တီ’’တိ၊ ဂရုတရံ နိဿယံ ကတွာ ဝိဟရန္တီတိ အတ္ထော. ပရိဝါရေ ပညတ္တာနီတိ၊ ‘‘အာဇီဝဟေတု အာဇီဝကာရဏာ’’တိ၊ ဧဝံ နိဒ္ဓါရေတွာ ပရိဝါရပါဠိယံ (ပရိ. ၃၃၆) အာသင်္ကရဝသေန ဌပိတာနိ. ‘‘ဧဝဉ္စ ပန၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဣမံ သိက္ခာပဒံ ဥဒ္ဒိသေယျာ’’တိ (ပါရာ. ၃၉၊ ၄၂၊ ၄၃) ဝိဘင်္ဂပါဌဝသေနေဝ ဟိ တာနိ ဘဂဝတာ ပညတ္တာနိ. တာနိ ဌပေတွာ သေသာနိ သဗ္ဗသိက္ခာပဒါနိ အဓိပါတိမောက္ခံ နာမာတိ၊ ဣဒံ ဂေါဗလီဗဒ္ဒဉာယေန ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ တေသမ္ပိ အဓိပါတိမောက္ခဘာဝတော.

တတြာယံ နယောတိ တသ္မိံ သုပ္ပဇဟနာယ အပ္ပမတ္တကဘာဝေ အယံ ဝက္ခမာနော. တာနီတိ ပဏီတဘောဇနာနိ. ယော ကောစီတိ ဘိက္ခု ဝါ ဘိက္ခုနီ ဝါ. ဒုက္ကဋဝတ္ထုကန္တိ ယံ ကိဉ္စိ ဒုက္ကဋာပတ္တိဝတ္ထုကံ. တေနာတိ သုပ္ပဇဟနဘာဝေန မူလာပတ္တိဝီတိက္ကမဿ အဏုမတ္တတာယ.

ပုဗ္ဗဘာဂမဂ္ဂန္တိ လောကိယမဂ္ဂံ. တတြာတိ တသ္မိံ ပုဗ္ဗဘာဂမဂ္ဂံ နိဿာယ ဝိဝါဒုပ္ပါဒေ. ဩဘာသဉာဏန္တိ ဩဘာသဿ ဥပ္ပတ္တိဟေတုဘူတံ ဉာဏံ. တတ္ထ ပန သော မဂ္ဂသညိဘာဝေန မဂ္ဂေါ စ စတုဗ္ဗိဓောတိ သုတတ္တာ၊ ‘‘ပဋ္ဌမမဂ္ဂေါ နာမာ’’တိအာဒိမာဟ. ဧဝန္တိ ဧဝံ အသန္ဒိဒ္ဓံ အပရိသင်္ကိတံ ပရိစ္စတ္တံ ကတွာ ကမ္မဋ္ဌာနံ ကထေတုံ န သက္ကောတိ.

စေတိယံ န ဒိဋ္ဌန္တိ တဿ ကတံ ထူပံ ဝဒတိ. နိန္ဒိယေ ပုထုဇ္ဇနဘာဝေ ဌိတံ ပါသံသံ အရိယဘာဝံ အာရောပေတွာ တံ မိစ္ဆာလဒ္ဓိံ အဘိနိဝိဿ ပဂ္ဂယှ ဝေါဟရဏတော သဂ္ဂေါပိ မဂ္ဂေါပိ ဝါရိတောယေဝါတိ. ဝုတ္တဉှေတံ –

‘‘ယော နိန္ဒိယံ ပသံသတိ၊ တံ ဝါ နိန္ဒတိ ယော ပသံသိယော၊

ဝိစိနာတိ မုခေန သော ကလိံ၊ ကလိနာ တေန သုခံ န ဝိန္ဒတီ’’တိ. (သု. နိ. ၆၆၃၊ သံ. နိ. ၁.၁၈၀-၁၈၁၊ အ. နိ. ၄.၃၊ နေတ္တိ. ၉၂)၊

‘‘ခဏေနေဝ အရဟတ္တံ ပါပုဏိတုံ သမတ္ထကမ္မဋ္ဌာနကထံ အာစိက္ခိဿာမီ’’တိ ဟိ ဣမိနာ တတ္ထ ကောဟညမ္ပိ ဒိဿတိ၊ ဣတရေသု ပန ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ. ဥပ္ပါဋေတွာတိ ဥဒ္ဓရိတွာ. ‘‘အထ တေ ဘိက္ခူ’’တိအာဒိ သေသံ နာမ. ‘‘အမတံ တေ ပရိဘုဉ္ဇန္တိ၊ ယေ ကာယဂတာသတိံ ပရိဘုဉ္ဇန္တီ’’တိ (အ. နိ. ၁.၆၀၀) ဝစနံ ဒုဂ္ဂဟိတံ ဂဏှာပေတွာ၊ ‘‘ဧတ္တာဝတာ ဝေါ အမတံ ပရိဘုတ္တံ နာမ ဘဝိဿတီ’’တိ အာဟ.

၄၄. ဧဝန္တိ အာကာရလက္ခဏမေတံ၊ န အာကာရနိယမနံ. တေန ဣမိနာဝ ကာရဏေန စ ယော ဝိဝါဒေါ ဥပ္ပဇ္ဇေယျာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဂရုသ္မိံ ဂရူတိ ပဝတ္တံ စိတ္တံ ဂရုဝိသယတ္တာ တံသဟစရိတတ္တာ ဂရု၊ တဿ ဘာဝေါ ဂါရဝံ၊ ဂရုကရဏံ၊ တံ ဧတ္ထ နတ္ထီတိ အဂါရဝေါ. တေနာဟ ‘‘ဂါရဝဝိရဟိတော’’တိ. ဂရုဿ ဂါရဝဝသေန ပတိဿယနံ ပတိဿောတိ ဝုစ္စတိ နီစဝုတ္တိတာ၊ တပ္ပဋိပက္ခတော အပ္ပတိဿောတိ အာဟ – ‘‘အပ္ပတိဿယော အနီစဝုတ္တီ’’တိ. ဧတ္ထ ယထာယံ ပုဂ္ဂလော သတ္ထရိ အဂါရဝေါ နာမ ဟောတိ၊ တံ ဒဿေတုံ၊ ‘‘ဧတ္ထ ပနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ တီသုကာလေသု ဥပဋ္ဌာနံ န ယာတီတိအာဒိ သမုဒါယကိတ္တနအနဝသေသဒဿနံ၊ အဝယဝတော ပန အဂါရဝသိဒ္ဓိ ယထာ တံ သာမညတော သိက္ခာပဒသမာဒါနံ တဗ္ဗိသေသော ဘေဒေါ. ဧသ နယော သေသေသုပိ.

သက္ကစ္စံ န ဂစ္ဆတီတိ အာဒရဝသေန န ဂစ္ဆတိ. သံဃေ ကတောယေဝ ဟောတိ သံဃပရိယာပန္နတ္တာ တဿ၊ ယထာ သံဃံ ဥဒ္ဒိဿ ဒိန္နံ ဧကေန ဘိက္ခုနာ ပဋိဂ္ဂဟိတံ သံဃဿ ဒိန္နမေဝ ဟောတိ. အပရိပူရယမာနောဝ သိက္ခာယ အဂါရဝေါ. တေနာဟ ဘဂဝါ – ‘‘သိက္ခာယ န ပရိပူရကာရီ’’တိ (မ. နိ. ၂.၁၃၅). အတ္တနော ပရိသာယ ဥပ္ပန္နံ ဝိဝါဒမူလံ ဝိသေသတော အတ္တနာ ဝူပသမေတဗ္ဗတော အတ္တနော စ အနတ္ထာဝဟတော ‘‘အဇ္ဈတ္တ’’န္တွေဝ ဝုတ္တံ. ဧသ နယော ဗဟိဒ္ဓါတိ ဧတ္ထာပိ.

၄၆. ဆဌာနာနီတိ ဆမူလာနိ. ယထာ သမနဝသေန သမထာနံ ဝိဝါဒါဒီသု အဓိကတ္တုဘာဝေါ၊ ဧဝံ ဝိဝါဒါဒီနံ တေဟိ အဓိကတ္တဗ္ဗတာပီတိ အာဟ – ‘‘ဝူပသမနတ္ထာယ။ပေ။ အဓိကရဏာနီ’’တိ. တေန အဓိကရဏသဒ္ဒဿ ကမ္မတ္ထတံ အာဟ. သမထာ ဝါ သမနဝသေန အဓိကရီယန္တိ ဧတ္ထာတိ အဓိကရဏာနိ၊ ဝိဝါဒါဒယော.

ဝိဝါဒေါ ဥပ္ပန္နမတ္တောဝ ဟုတွာ ပရတော ကက္ခဠတ္ထာယ သံဝတ္တနတော ယံ ဝတ္ထုံ နိဿာယ ပဌမံ ဥပ္ပန္နော ဝိဝါဒါနုသာရေန မူလကံ ဝိယ အနုဗန္ဓရောဂေါ တမေဝ တဒညံ ဝါ ဝတ္ထုံ ကတွာ ပဝဍ္ဎန္တော ဝိဝါဒါဓိကရဏံ ပတွာ ဥပရိ ဝဍ္ဎတိ နာမ၊ အနုဝါဒါပတ္တိကိစ္စာဓိကရဏံ ပတွာ ဝိဝါဒဿ စ ဝဍ္ဎနံ ပါကဋမေဝ. တေန ဝုတ္တံ – ‘‘စတ္တာရိ အဓိကရဏာနိ ပတွာ ဥပရိ ဝဍ္ဎန္တော သော ဝိဝါဒေါ’’တိ. ဥပ္ပန္နာနံ ဥပ္ပန္နာနန္တိ (ဒီ. နိ. ဋီ. ၃.၃၃၁) ဥဋ္ဌိတာနံ ဥဋ္ဌိတာနံ. သမထတ္ထန္တိ သမနတ္ထံ.

အဋ္ဌာရသဟိ ဝတ္ထူဟီတိ လက္ခဏဝစနမေတံ ယထာ ‘‘ယဒိ မေ ဗျာဓီ ဒါဟေယျုံ. ဒါတဗ္ဗမိဒမောသဓ’’န္တိ (သံ. နိ. ဋီ. ၂.၃.၃၉-၄၂၊ ကင်္ခါ. အဘိ. ဋီ. အဓိကရဏသမထဝဏ္ဏနာ)၊ တသ္မာ တေသု အညတရေန ဝိဝဒန္တာ၊ ‘‘အဋ္ဌာရသဟိ ဝတ္ထူဟိ ဝိဝဒန္တီ’’တိ ဝုစ္စန္တိ. ဥပဝဒနာတိ အက္ကောသော. စောဒနာတိ အနုယောဂေါ.

အဓိကရဏဿ သမ္မုခါဝ ဝိနယနတော သမ္မုခါဝိနယော. သန္နိပတိတပရိသာယ ဓမ္မဝါဒီနံ ယေဘုယျတာယ ယေဘုယျသိကကမ္မဿ ကရဏံ ယေဘုယျသိကာ. ကာရကသံဃဿ သာမဂ္ဂိဝသေန သမ္မုခီဘာဝေါ၊ န ယထာ တထာ ကာရကပုဂ္ဂလာနံ သမ္မုခတာမတ္တံ. ဘူတတာတိ တစ္ဆတာ. သစ္စပရိယာယော ဟိ ဣဓ ဓမ္မ-သဒ္ဒေါ ‘‘ဓမ္မဝါဒီ’’တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၁.၉) ဝိယ. ဝိနေတိ ဧတေနာတိ ဝိနယော၊ တဿ တဿ အဓိကရဏဿ ဝူပသမာယ ဘဂဝတာ ဝုတ္တဝိဓိ၊ တဿ ဝိနယဿ သမ္မုခတာ ဝိနယသမ္မုခတာ. ဝိဝါဒဝတ္ထုသင်္ခါတေ အတ္ထေ ပစ္စတ္ထိကာ အတ္ထပစ္စတ္ထိကာ၊ တေသံ အတ္ထပစ္စတ္ထိကာနံ. သံဃသမ္မုခတာ ပရိဟာယတိ သမ္မတပုဂ္ဂလေဟေဝ ဝူပသမနတော.

နန္တိ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ. ‘‘န ဆန္ဒာဂတိံ ဂစ္ဆတီ’’တိအာဒိနာ (ပရိ. ၃၈၃) ဝုတ္တံ ပဉ္စင်္ဂသမန္နာဂတံ. ဂုဠှကာဒီသု အလဇ္ဇုဿန္နာယ ပရိသာယ ဂုဠှကော သလာကဂ္ဂါဟော ကာတဗ္ဗော၊ လဇ္ဇုဿန္နာယ ဝိဝဋကော၊ ဗာလုဿန္နာယ သကဏ္ဏဇပ္ပကော. ယဿာ ကိရိယာယ ဓမ္မဝါဒိနော ဗဟုတရာ၊ သာ ယေဘုယျသိကာတိ အာဟ – ‘‘ဓမ္မဝါဒီနံ ယေဘုယျတာယာ’’တိအာဒိ.

ဧဝံ ဝိနိစ္ဆိတန္တိ အာပတ္တိံ ဒဿေတွာ ရောပနဝသေန ဝိနိစ္ဆိတံ၊ ပဋိကမ္မံ ပန အာပတ္တာဓိကရဏသမထေ ပရတော အာဂမိဿတိ. န သမဏသာရုပ္ပံ အဿာမဏကံ၊ သမဏေဟိ အကာတဗ္ဗံ၊ တသ္မိံ. အဇ္ဈာစာရေ ဝီတိက္ကမေသတိ. ပဋိစရတောတိ ပဋိစ္ဆာဒေန္တဿ. ပါပုဿန္နတာယ ပါပိယော၊ ပုဂ္ဂလော၊ တဿ ကာတဗ္ဗကမ္မံ တဿပါပိယသိကံ.

သမ္မုခါဝိနယေနေဝ ဝူပသမော နတ္ထိ ပဋိညာယ၊ တထာရူပါယ ခန္တိယာ ဝါ ဝိနာ အဝူပသမနတော. ဧတ္ထာတိ အာပတ္တိဒေသနာယံ. ပဋိညာတေ အာပန္နဘာဝါဒိကေ ကရဏကိရိယာ၊ ‘‘အာယတိံ သံဝရေယျာသီ’’တိ၊ ပရိဝါသဒါနာဒိဝသေန စ ပဝတ္တံ ဝစီကမ္မံ ပဋိညာတကရဏံ.

ယထာနုရူပန္တိ ‘‘ဒွီဟိ စတူဟိ တိဟိ ဧကေနာ’’တိ ဧဝံ ဝုတ္တနယေန ယထာနုရူပံ. ဧတ္ထာတိ ဣမသ္မိံ သုတ္တေ၊ ဧတသ္မိံ ဝါ သမထဝိစာရေ. ဝိနိစ္ဆယနယောတိ ဝိနိစ္ဆယေ နယမတ္တံ. တေနာဟ ‘‘ဝိတ္ထာရော ပနာ’’တိအာဒိ.

၄၇. သင်္ခေပတောဝ ဝုတ္တော၊ န သမထက္ခန္ဓကေ ဝိယ ဝိတ္ထာရတော. တထာတိ ဣမိနာ ‘‘ဓမ္မာ’’တိ ပဒံ အာကဍ္ဎတိ၊ ဧတ္ထ ဣတိ-သဒ္ဒေါ အာဒိအတ္ထော၊ ဧဝမာဒိနာ ဣမိနာ ပကာရေနာတိ ဝါတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဗောဓိပက္ခိယဓမ္မာနံ ဧကန္တာနဝဇ္ဇဘာဝတော နတ္ထိ အဓမ္မဘာဝေါ၊ ဘဂဝတော ဒေသိတာကာရံ ဟာပေတွာ ဝဍ္ဎေတွာ ဝါ ကထနံ ယထာဓမ္မံ အကတန္တိ ကတွာ အဓမ္မဘာဝေါတိ ဒဿေန္တော အာဟ – ‘‘တယော သတိပဋ္ဌာနာ’’တိအာဒိ.

နိယျာနိကန္တိ သပါဋိဟီရံ အပ္ပဋိဝါနံ ဟုတွာ ပဝတ္တတိ. တထေဝါတိ ဣမိနာ ‘‘ဧဝံ အမှာက’’န္တိအာဒိနာ ဝုတ္တမတ္ထံ အာကဍ္ဎတိ. ဘူတေန။ပေ။ ကာတဗ္ဗကမ္မံ ဓမ္မော နာမ ယထာဓမ္မံ ကရဏတော၊ ဝုတ္တဝိပရိယာယတော ဣတော ပရံ အဓမ္မော. အယံ ဝိနယော နာမ ရာဂါဒီနံ သံဝရဏတော ပဟာနတော ပဋိသင်္ခါနတော စ. အယံ အဝိနယော နာမ ရာဂါဒီနံ အဝိနယနတော. အယံ ဝိနယော နာမ ယထာဝိနယကရဏတော၊ ဝုတ္တဝိပရိယာယေန ဣတရော အဝိနယော. ဝတ္ထုသမ္ပတ္တိအာဒိနာ ဧဝ သဗ္ဗေသံ ဝိနယကမ္မာနံ အကုပ္ပတာတိ အာဟ – ‘‘ဝတ္ထုသမ္ပတ္တိ။ပေ။ အယံ ဝိနယော နာမာ’’တိ၊ တပ္ပဋိပက္ခတော အဝိနယော ဝေဒိတဗ္ဗော. တေနာဟ ‘‘ဝတ္ထုဝိပတ္တီ’’တိအာဒိ.

သမ္မာပဋိပတ္တိယာ နယနဋ္ဌေန ယထာဝုတ္တော ဓမ္မော ဧဝ နေတ္တိ၊ တတော ဧဝ သတ္တဿ ဝိယ ရဇ္ဇု အသိထိလပဝတ္တိဟေတုတာယ ဓမ္မရဇ္ဇူတိ အတ္ထော ဝုတ္တော. သုတ္တန္တပရိယာယေန တာဝ ဒသ ကုသလကမ္မပထာ ဓမ္မောတိ ဧဝံ ဝုတ္တာ. သာ ဧဝ ဝါ ဟောတု ဓမ္မနေတ္တိ၊ ယော ဣဓ ဣမိဿာ ဝဏ္ဏနာယ၊ ‘‘ဆတ္တိံသ ဗောဓိပက္ခိယဓမ္မာ’’တိအာဒိနာ ဓမ္မေန စ ဝိနယေန စ ဝုတ္တော၊ သော ဧဝ ဝါ ဓမ္မနေတ္တိ ဟောတူတိ အာနေတွာ ယောဇနာ. တာယ ဓမ္မနေတ္တိယာ သမေတိ တာယ ယထာဝုတ္တာယ ဓမ္မနေတ္တိယာ သံသန္ဒတိ၊ ဧကလက္ခဏမေဝ ဟောတီတိ အတ္ထော. ဧဝံ ဝိဝါဒဝတ္ထုဘူတော ဓမ္မော စေ ‘‘ဓမ္မော’’တိ၊ အဓမ္မော စေ ‘‘အဓမ္မော’’တိ၊ ဝိနယော စေ ‘‘ဝိနယော’’တိ၊ အဝိနယော စေ ‘‘အဝိနယော’’တိ နိစ္ဆိနန္တေန ဧကစ္စာနံ ဝိဝါဒါဓိကရဏမေဝ ဒဿိတံ တဿ ဝူပသမဓမ္မာနံ အပရိယောသာပိတတ္တာ.

၄၈. တံ ပနေတန္တိ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ ပစ္စာမသတိ. ဝါရေ အတ္ထသံဝဏ္ဏနာဝသေန ပတ္တေပိ. ဒွီဟီတိ ယသ္မိံ အာဝါသေ ဝိဝါဒါဓိကရဏံ ဥပ္ပန္နံ၊ တတ္ထ ဝါသီဟိ ဒွီဟိပိ ဘိက္ခူဟိ အတိရေကတရာ.

၄၉. ခန္ဓသာမန္တန္တိ အာပတ္တိက္ခန္ဓဘာဝေန သမီပံ. အာပတ္တိသာမန္တံ နာမ ပုဗ္ဗဘာဂါ အာပဇ္ဇိတဗ္ဗအာပတ္တိ. မေထုနရာဂဝသေန ကာယသံသဂ္ဂေ ဒုက္ကဋဿ ဝတ္ထူတိ အာဟ – ‘‘ပဌမပါရာဇိကဿ ပုဗ္ဗဘာဂေ ဒုက္ကဋ’’န္တိ. သေသာနံ တိဏ္ဏံ ပါရာဇိကာနံ ပုဗ္ဗဘာဂေ ထုလ္လစ္စယမေဝ.

၅၀. ပရိက္ကမိတွာ ဥပက္ကမိတွာ. အာပတ္တာဓိကရဏံ ဒဿိတံ တတ္ထေဝ ဝိသေသတော ပဋိညာယ ကာရေတဗ္ဗတာယ ဣစ္ဆိတဗ္ဗတ္တာ.

၅၂. ကမ္မဿ ဝတ္ထု ဒဿိတံ န သမထောတိ အဓိပ္ပါယော. နနု စာယံ သမထာဓိကာရောတိ? သစ္စံ၊ သမထဿ ပန ကာရဏေ ဒဿိတေ သမထော ဒဿိတောဝ ဟောတီတိ ဒဿေတုံ ‘‘ဧဝရူပဿ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

၅၃. ဣဒံ ကမ္မန္တိ ‘‘ဣဒံ အမှာကံ ဘဏ္ဍနဇာတာန’’န္တိအာဒိနာ ဝုတ္တကမ္မံ. တိဏဝတ္ထာရကသဒိသတ္တာတိ တံသဒိသတာယ တဗ္ဗောဟာရောတိ ဒဿေတိ ယထာ – ‘‘ဧသ ဗြဟ္မဒတ္တော’’တိ. အာကာရမတ္တမေဝ တိဏဝတ္ထာရကကမ္မံ နာမ၊ န ပန တဿ သဗ္ဗသော ကရဏဝိဓာနံ. တေနာဟ ‘‘ခန္ဓကေ’’တိအာဒိ. ဂိဟီနံ ဟီနေန ခုံသနဝမ္ဘနံ ယထာ ‘‘တိလသံဂုဠိကာ နတ္ထီ’’တိ. ဓမ္မိကပဋိဿဝေသု ဝိသံဝါဒနဝသေန အာပန္နာ အာပတ္တိ. အဿာတိ ကိစ္စာဓိကရဏဿ. သမ္မုခါဝိနယေနေဝ ဝူပသမော သံဃသမ္မုခတာဒိနာဝ ဝူပသမနတော.

၅၄. သောတာပတ္တိဖလသစ္ဆိကိရိယဝစနတော ကောသမ္ဗိယသုတ္တေ (မ. နိ. ၁.၄၉၂) သောတာပတ္တိမဂ္ဂသမ္မာဒိဋ္ဌိ ကထိတာ၊ ဣဓ ပန ‘‘ဒိဋ္ဌိသာမညဂတော ဝိဟရတိ’’စ္စေဝ ဝုတ္တတ္တာ၊ ‘‘ဣမသ္မိံ သုတ္တေ သောတာပတ္တိဖလသမ္မာဒိဋ္ဌိ ဝုတ္တာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ’’တိ ဝုတ္တံ. ပါပကမ္မဿ အပ္ပတာ မဟန္တတာ သာဝဇ္ဇဘာဝဿ မုဒုတိက္ခဘာဝေန ဝေဒိတဗ္ဗာတိ အာဟ ‘‘အဏုန္တိ အပ္ပသာဝဇ္ဇံ. ထူလန္တိ မဟာသာဝဇ္ဇ’’န္တိ. သေသံ သုဝိညေယျမေဝ.

သာမဂါမသုတ္တဝဏ္ဏနာယ လီနတ္ထပ္ပကာသနာ သမတ္တာ.