၁. ဒေဝဒဟသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၁. ဒိဗ္ဗန္တိ ကာမဂုဏေဟိ ကီဠန္တိ၊ လဠန္တိ၊ တေသု ဝါ ဝိဟရန္တိ၊ ဝိဇယသမတ္ထတာယောဂေန ပစ္စတ္ထိကေ ဝိဇေတုံ ဣစ္ဆန္တိ၊ ဣဿရိယဋ္ဌာနာဒိသက္ကာရဒါနဂ္ဂဟဏံ တံတံအတ္ထာနုသာသနဉ္စ ကရောန္တာ ဝေါဟရန္တိ၊ ပုညာနုဘာဝပ္ပတ္တာယ ဇုတိယာ ဇောတေန္တိ ဝါတိ ဒေဝါ ဝုစ္စန္တိ ရာဇာနော. တထာ ဟိ တေ စတူဟိ သင်္ဂဟဝတ္ထူဟိ ဇနံ ရဉ္ဇယန္တာ သယံ ယထာဝုတ္တေဟိ ဝိသေသေဟိ ရာဇန္တိ ဒိဗ္ဗန္တိ သောဘန္တီတိ စ၊ ‘‘ရာဇာနော’’တိ ဝုစ္စန္တိ. တတ္ထာတိ တသ္မိံ နိဂမဒေသေ. သာတိ ပေါက္ခရဏီ. တန္တိ တံ၊ ‘‘ဒေဝဒဟ’’န္တိ လဒ္ဓနာမံ ပေါက္ခရဏိံ ဥပါဒါယ၊ တဿ အဒူရဘဝတ္တာတိ ကေစိ. သဗ္ဗံ သုခါဒိဘေဒံ ဝေဒယိတံ. ပုဗ္ဗေတိ ပုရိမဇာတိယံ. ကတကမ္မပစ္စယာတိ ကတဿ ကမ္မဿ ပစ္စယဘာဝတော ဇာတံ ကမ္မံ ပဋိစ္စ. တေန သဗ္ဗာပိ ဝေဒနာ ကမ္မဖလဘူတာ ဧဝ အနုဘဝိတဗ္ဗာတိ ဒဿေတိ. တေနာဟ ‘‘ဣမိနာ’’တိအာဒိ. အနိယမေတွာ ဝုတ္တန္တိ၊ ‘‘သန္တိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ဧဝံဝါဒိနော’’တိ ဧဝံ ဣမေ နာမာတိ အဝိသေသေတွာ ဝုတ္တမတ္ထံ. နိယမေတွာတိ၊ ‘‘ဧဝံဝါဒိနော၊ ဘိက္ခဝေ၊ နိဂဏ္ဌာ’’တိ ဧဝံ ဝိသေသေတွာ ဒဿေတိ.

ကလိသာသနန္တိ ပရာဇယံ. ကလီတိ ဟိ အနတ္ထော ဝုစ္စတိ၊ ကလီတိ သသတိ ဝိပ္ဖရတီတိ ကလိသာသနံ၊ ပရာဇယော. ကလီတိ ဝါ ကောဓမာနာဒိကိလေသဇာတိ၊ တာယ ပန အယုတ္တဝါဒိတာ ကလိသာသနံ. တံ အာရောပေတုကာမော ဝိဘာဝေတုကာမော. ယေ ကမ္မံ ကတံ အကတံ ဝါတိ န ဇာနန္တိ၊ တေ ကထံ တံ ဧဒိသန္တိ ဇာနိဿန္တိ. ယေ စ ကမ္မံ ပဘေဒတော န ဇာနန္တိ၊ တေ ကထံ တဿ ဝိပါကံ ဇာနိဿန္တိ၊ ဝိပါကပရိယောသိတဘာဝံ ဇာနိဿန္တိ၊ ယေ စ ပါပဿ ကမ္မဿ ပဋိပက္ခမေဝ န ဇာနန္တိ၊ တေ ကထံ တဿ ပဟာနံ ကုသလကမ္မဿ စ သမ္ပာဒနဝိဓိံ ဇာနိဿန္တီတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေန္တော၊ ‘‘ဥတ္တရိ ပုစ္ဆာယပိ ဧသေဝ နယော’’တိ အာဟ.

၂. ကိဉ္စာပိ စူဠဒုက္ခက္ခန္ဓေပိ၊ (မ. နိ. ၁.၁၈၀) ‘‘ဧဝံ သန္တေ’’တိ ဣမိနာ တေသံ နိဂဏ္ဌာနံ အဇာနနဘာဝေါ ဧဝ ဥဇုကံ ပကာသိတော ဟေဋ္ဌာ ဒေသနာယ တထာ ပဝတ္တတ္တာ. တထာ ဟိ အဋ္ဌကထာယံ (မ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁၈၀) ဝုတ္တံ – ‘‘ဧဝံ သန္တေတိ တုမှာကံ ဧဝံ အဇာနနဘာဝေ သတီ’’တိ၊ တထာပိ တတ္ထ ဥပရိဒေသနာယ သမ္ဗဒ္ဓေါ ဧဝမတ္ထော ဝုစ္စမာနော ယုဇ္ဇတိ၊ န အညထာတိ ဒဿေတုံ ဣဓ၊ ‘‘မဟာနိဂဏ္ဌဿ ဝစနေ သစ္စေ သန္တေတိ အတ္ထော’’တိ ဝုတ္တံ. ဧတ္တကဿ ဌာနဿာတိ ယထာဝုတ္တဿ ပဉ္စပရိမာဏဿ ကာရဏဿ.

၃. အနေကဝါရံ ဝိသရဉ္ဇနံ ဣဓ ဂါဠှာပလေပနံ၊ န သာဋကဿ ဝိယ လိတ္တတာတိ အာဟ – ‘‘ဗဟလူပ။ပေ။ လိတ္တေန ဝိယာ’’တိ. ဝုတ္တမေဝ၊ န ပုန ဝတ္တဗ္ဗံ၊ တတ္ထ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ အဓိပ္ပါယော.

ဣမေသံ နိဂဏ္ဌာနံ တာဒိသဿ တေသံ အဘာဝတော၊ ‘‘ဇာနနကာလော သိယာ’’တိ ပရိကပ္ပဝသေန ဝဒတိ. တေန ဧဝံ ဇာနိတုံ တေဟိ သက္ကာ သိယာ၊ တေသဉ္စ ဒဿနံ သစ္စံ သိယာ. ယသ္မာ တေသံ ဒဿနံ အသစ္စံ၊ တသ္မာ တေ န ဇာနိံသူတိ ဒဿေတိ. စတူသု ကာလေသူတိ ဝဏမုခဿ ပရိကန္တနကာလော၊ သလ္လဿ ဧသနကာလော၊ အဗ္ဗုဟနကာလော၊ ဝဏမုခေ အဂဒင်္ဂါရဩဒဟနကာလောတိ ဣမေသု စတူသု ကာလေသု. သုဒ္ဓန္တေတိ သုဒ္ဓကောဋ္ဌာသေ၊ ဒုက္ခဿ အနဝသေသတော နိဇ္ဇီရဏဋ္ဌေန နိဒ္ဒုက္ခဘာဝေတိ အတ္ထော. ဧကာယ ဥပမာယာတိ၊ ‘‘သလ္လေန ဝိဒ္ဓဿ ဟိ ဝိဒ္ဓကာလေ ဝေဒနာယ ပါကဋကာလော ဝိယာ’’တိ ဣမာယ ဧကာယ ဥပမာယ. တယော အတ္ထာတိ ပုဗ္ဗေ အဟုဝမှာ ဝါ နော ဝါ၊ ပါပကမ္မံ အကရိမှာ ဝါ နော ဝါ၊ ဧဝရူပံ ဝါ ပါပကမ္မံ အကရိမှာတိ ဣမေ တယော အတ္ထာ. စတူဟိ ဥပမာဟီတိ ဝဏမုခပရိကန္တနာဒီဟိ စတူဟိ ဥပမာဟိ. ဧကော အတ္ထောတိ၊ ‘‘ဧတ္တကံ ဒုက္ခံ နိဇ္ဇိဏ္ဏ’’န္တိအာဒိနာ ဝုတ္တော ဧကော အတ္ထော. သော ဟိ ဒုက္ခနိဇ္ဇီရဏဘာဝသာမညာ ဧကော အတ္ထောတိ ဝုတ္တော.

၄. ဣမေ ပန နိဂဏ္ဌာ. အာသင်္ကာယ ဝိဒ္ဓေါသ္မီတိ သညံ ဥပ္ပါဒေတွာ. ပစ္စာဟရိတုန္တိ ပစ္စာဝတ္တိတုံ၊ ပရိဟရိတုန္တိ အတ္ထော.

၅. အတီတဝါဒံ သဒ္ဒဟန္တာနန္တိ၊ ‘‘အတ္ထိ ခေါ၊ ဘော၊ နိဂဏ္ဌာ ပုဗ္ဗေ ပါပကမ္မံ ကတ’’န္တိ ဧဝံ အတီတံသံ အာရဗ္ဘ ပဝတ္တံ မဟာနိဂဏ္ဌဿ ဝါဒံ သဒ္ဒဟန္တာနံ. ဘူတတ္တာတိ ယထာဘူတတ္တာ ကိံ အဝိပရီတမေဝ အတ္ထံ အာရမ္မဏံ ကတွာ ပဝတ္တာတိ ပုစ္ဆတိ. သေသပဒေသုပိ ဧသေဝ နယော. သဟ ဓမ္မေနာတိ သဟဓမ္မော၊ သော ဧဝ သဟဓမ္မိကော ယထာ ‘‘ဝေနယိကော’’တိ (အ. နိ. ၈.၁၁၊ ပါရာ. ၈). ‘‘ဓမ္မော’’တိ ဧတ္ထ ကာရဏံ အဓိပ္ပေတန္တိ အာဟ – ‘‘သဟေတုကံ သကာရဏ’’န္တိ. ပဋိဟရတိ ပဋိဝတ္တေတီတိ ပဋိဟာရော၊ ဝါဒေါ ဧဝ ပဋိဟာရော ဝါဒပဋိဟာရော၊ တံ၊ ဥတ္တရန္တိ အတ္ထော. တေနာဟ – ‘‘ပစ္စာဂမနကဝါဒ’’န္တိ၊ စောဒနံ ပရိဝတ္တေတွာ ပဋိပါကတိကကရဏန္တိ အတ္ထော. တေသန္တိ ဣဒံ အာဝုတ္တိဝသေန ဂဟေတဗ္ဗံ၊ ‘‘တေသံ သဒ္ဓါဆေဒကဝါဒံ နာမ တေသံ ဒဿေတီ’’တိ.

၆. အဝိဇ္ဇာ အညာဏာ သမ္မောဟာတိ ပရိယာယဝစနမေတံ. အဝိဇ္ဇာတိ ဝါ အဝိဇ္ဇာယ ကရဏဘူတာယ. အညာဏေနာတိ အဇာနနေန. သမ္မောဟေနာတိ သမ္မုယှနေန မဟာမုဠှတာယ. သာမံယေဝ ဩပက္ကမိကာ ဧတရဟိ အတ္တနော ဥပက္ကမဟေတု ဒုက္ခဝေဒနံ ဝေဒိယမာနံ – ‘‘ယံကိဉ္စာယံ။ပေ။ ပုဗ္ဗေကတဟေတူ’’တိ ဝိပရီတတော သဒ္ဒဟထ. ပုဗ္ဗေကတဟေတုဝါဒသညိတံ ဝိပလ္လာသဂ္ဂါဟံ ဂဏှထ.

၇. ဒိဋ္ဌဓမ္မော ဝုစ္စတိ ပစ္စက္ခဘူတော၊ တတ္ထ ဝေဒိတဗ္ဗံ ဖလံ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယံ. တေနာဟ – ‘‘ဣမသ္မိံယေဝ အတ္တဘာဝေ ဝိပါကဒါယက’’န္တိ. ပယောဂေနာတိ ကာယိကေန ပယောဂေန ဝါ ဝါစသိကေန ဝါ ပယောဂေန. ပဓာနေနာတိ ပဒဟနေန စေတသိကေန ဥဿာဟနေန. အာသန္နေ ဘဝန္တရေ ဝိပါစေတုံ န သက္ကာ၊ ပဂေဝ ဒူရေတိ ဒဿေတုံ၊ ‘‘ဒုတိယေ ဝါ တတိယေ ဝါ အတ္တဘာဝေ’’တိ ဝုတ္တံ. နိဗ္ဗတ္တကဘာဝတော သုခဝေဒနာယ ဟိတန္တိ သုခဝေဒနီယံ. သာ ပန ဝိပါကဝေဒနာဘာဝတော ဧကန္တတော ဣဋ္ဌာရမ္မဏာ ဧဝ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ဣဋ္ဌာရမ္မဏဝိပါကဒါယက’’န္တိ. ဝိပရီတန္တိ အနိဋ္ဌာရမ္မဏဝိပါကဒါယကံ. နိပ္ဖန္နေတိ သဒ္ဓိံ အညေန ကမ္မေန နိဗ္ဗတ္တေ. သမ္ပရာယဝေဒနီယဿာတိ ဥပပဇ္ဇဝေဒနီယဿ အပရာပရိယဝေဒနီယဿ. ဧဝံ သန္တေပီတိ ကာမံ ပရိပက္ကဝေဒနီယန္တိ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယမေဝ ဝုစ္စတိ၊ တထာပိ အတ္ထေတ္ထ အတိသယော ဒိဋ္ဌဓမ္မဝိသေသဘာဝတော ပရိပက္ကဝေဒနီယဿာတိ ဒဿေတုံ၊ ‘‘အယမေတ္ထာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ယသ္မိံ ဒိဝသေ ကတံ၊ တတော သတ္တဒိဝသဗ္ဘန္တရေ.

တတြာတိ တသ္မိံ ပရိပက္ကဝေဒနီယကမ္မဿ သတ္တဒိဝသဗ္ဘန္တရေ ဝိပါကဒါနေ. ဧကဝါရံ ကသိတွာ နိသီဒိ ဆာတဇ္ဈတ္တော ဟုတွာ. အာဂစ္ဆန္တီ အာဟ – ‘‘ဥဿူရေ ဘတ္တံ အာဟရီယိတ္ထာ’’တိ ဒေါမနဿံ အနုပ္ပါဒေတွာ ယထာ ကတပုညံ အနုမောဒတိ. ဝိဇ္ဇောတမာနံ ဒိသွာ၊ ‘‘ကိံ နု ခေါ ဣဒမ္ပိ တပ္ပကာရော၊ မမ စိတ္တဝိကပ္ပမတ္တံ၊ ဥဒါဟု သုဝဏ္ဏမေဝါ’’တိ ဝီမံသန္တော ယဋ္ဌိယာ ပဟရိတွာ.

ဝါဠယက္ခသဉ္စရဏတ္တာ ရာဇဂဟူပစာရဿ နဂရေ သဟဿဘဏ္ဍိကံ စာရေသုံ. ဥပ္ပန္နရာဂေါ စူဠာယ ဍံသိ. ရညော အာစိက္ခိတွာတိ တံ ပဝတ္တိံ ရညော အာစိက္ခိတွာ. မလ္လိကာယ ဝတ္ထု ဓမ္မပဒဝတ္ထုမှိ (ဓ. ပ. အဋ္ဌ. ၂.မလ္လိကာဒေဝီဝတ္ထု) အာဂတေန နယေန ကထေတဗ္ဗံ.

မရဏသန္တိကေပိ ကတံ၊ ပဂေဝ တတော ပုရေတရံ အတီတတ္တဘာဝေသု စ ကတံ. ဣဓ နိဗ္ဗတ္တိတဝိပါကောတိ ဝုတ္တော အဝဿံဘာဝိဘာဝတော. သမ္ပရာယဝေဒနီယမေဝ ဘဝန္တရေ ဝိပါကဒါယကဘာဝတော. ဣဓ နိဗ္ဗတ္တိတဂုဏောတွေဝ ဝုတ္တော၊ န ဣဓ နိဗ္ဗတ္တိတဝိပါကောတိ ဝိမုတ္တိဘာဝတော. ပရိပက္ကဝေဒနီယန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တပရိပက္ကဝေဒနီယလက္ခဏာနတိဝတ္တနတော. သဗ္ဗလဟုံ ဖလဒါယိကာတိ ဧတေန ဖလုပ္ပါဒနသမတ္ထတာယောဂေန ကမ္မဿ ပရိပက္ကဝေဒနီယတာတိ ဒဿေတိ.

စတုပ္ပဉ္စက္ခန္ဓဖလတာယ သညာဘဝူပဂံ ကမ္မံ ဗဟုဝေဒနီယန္တိ ဝုတ္တံ. ဧကခန္ဓဖလတ္တာ အသညာဘဝူပဂံ ကမ္မံ အပ္ပဝေဒနီယံ. ကေစိ ပန၊ ‘‘အရူပါဝစရကမ္မံ ဗဟုကာလံ ဝေဒိတဗ္ဗဖလတ္တာ ဗဟုဝေဒနီယံ၊ ဣတရံ အပ္ပဝေဒနီယံ. ရူပါရူပါဝစရကမ္မံ ဝါ ဗဟုဝေဒနီယံ၊ ပရိတ္တကမ္မံ အပ္ပဝေဒနီယ’’န္တိ ဝဒန္တိ. သဝိပါကံ ကမ္မန္တိ ပစ္စယန္တရသမဝါယေ ဝိပါကုပ္ပါဒနသမတ္ထံ၊ န အာရဒ္ဓဝိပါကမေဝ. အဝိပါကံ ကမ္မန္တိ ပစ္စယဝေကလ္လေန ဝိပစ္စိတုံ အသမတ္ထံ အဟောသိကမ္မာဒိဘေဒံ.

၈. ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယာဒီနန္တိ ဒိဋ္ဌဓမ္မဝေဒနီယာဒီနံ ဒသန္နံ ကမ္မာနံ ဥပက္ကမေန ကမ္မာနံ အညာထာဘာဝဿ အနာပါဒနီယတ္တာ ယထာသဘာဝေနေဝ ကမ္မာနိ တိဋ္ဌန္တိ. တတ္ထ နိဂဏ္ဌာနံ ဥပက္ကမော နိပ္ပယောဇနောတိ အာဟ ‘‘အဖလော’’တိ. နိဂဏ္ဌာနံ ပဒဟနဿ မိစ္ဆာဝါယာမဿ နိပ္ဖလဘာဝပ္ပဝေဒနော ပဓာနစ္ဆေဒကဝါဒေါ. ပရေဟိ ဝုတ္တကာရဏေဟီတိ ယေဟိ ကာရဏေဟိ နိဂဏ္ဌာနံ ဝါဒေသု ဒေါသံ ဒဿေန္တိ. တေဟိ ပရေဟိ ဝုတ္တကာရဏေဟိ. န ဟိ လက္ခဏယုတ္တေန ဟေတုနာ ဝိနာ ပရဝါဒေသု ဒေါသံ ဒဿေတုံ သက္ကာ. တေနာဟ ‘‘သကာရဏာ ဟုတွာ’’တိ. နိဂဏ္ဌာနံ ဝါဒါ စ အနုဝါဒါ စာတိ နိဂဏ္ဌေဟိ ဝုစ္စမာနာ သကသကသမယပ္ပဝေဒိကာ ဝါဒါစေဝ သာဝကေဟိ ဝုစ္စမာနာ တေသံ အနုဝါဒါ စ. ဝိညူဟိ ဂရဟိတဗ္ဗံ ကာရဏံ အာဂစ္ဆန္တီတိ၊ ‘‘အယမေတ္ထ ဒေါသော’’တိ တတ္ထ တတ္ထ ဝိညူဟိ ပဏ္ဍိတေဟိ ဂရဟာရဟံ ကာရဏံ ဥပဂစ္ဆန္တိ၊ ပါပုဏန္တီတိ အတ္ထော. တဿတ္ထောတိအာဒီသု အယံ သင်္ခေပတ္ထော၊ ‘‘ဝုတ္တနယေန ပရေဟိ ဝုတ္တေန ကာရဏေန သကာရဏာ ဟုတွာ ဒေါသဒဿနဝသေန နိဂဏ္ဌာနံ ဝါဒါ အနုပ္ပတ္တာ၊ တတော ဧဝ တံ ဝါဒံ အပ္ပသာဒနီယဘာဝဒဿနေန သောသေန္တာ ဟေတုသမ္ပတ္တိဝေါဟာရသုက္ခနေန မိလာပေန္တာ ဒုက္ကဋကမ္မကာရိနောတိအာဒယော ဒသ ဂါရယှာပဒေသာ ဥပဂစ္ဆန္တီ’’တိ.

၉. သင်္ဂတိဘာဝဟေတူတိ တတ္ထ တတ္ထ ယဒိစ္ဆာယ သမုဋ္ဌိတသင်္ဂတိနိမိတ္တံ. သာ ပန သင်္ဂတိ နိယတိလက္ခဏာတိ အာဟ ‘‘နိယတိဘာဝကာရဏာ’’တိ. အစ္ဆေဇ္ဇသုတ္တာဝုတအဘေဇ္ဇမဏိ ဝိယ ဟိ ပဋိနိယတတာ နိယတိပဝတ္တီတိ. ဆဠဘိဇာတိဟေတူတိ ကဏှာဘိဇာတိ နီလာဘိဇာတိ လောဟိတာဘိဇာတိ ဟလိဒ္ဒါဘိဇာတိ သုက္ကာဘိဇာတိ ပရမသုက္ကာဘိဇာတီတိ ဣမာသု အဘိဇာတီသု ဇာတိနိမိတ္တံ. ပါပသင်္ဂတိကာတိ နိဟီနသင်္ဂတိကာ.

၁၀. အနဒ္ဓဘူတန္တိ ဧတ္ထ အဓိ-သဒ္ဒေန သမာနတ္ထော အဒ္ဓ-သဒ္ဒေါတိ အာဟ – ‘‘အနဒ္ဓဘူတန္တိ အနဓိဘူတ’’န္တိ. ယထာ အာပါယိကော အတ္တဘာဝေါ မဟတာ ဒုက္ခေန အဘိဘုယျတိ၊ န တထာ အယန္တိ အာဟ – ‘‘ဒုက္ခေန အနဓိဘူတော နာမ မနုဿတ္တဘာဝေါ ဝုစ္စတီ’’တိ. ‘‘အစေလကော ဟောတီ’’တိအာဒိနာ (ဒီ. နိ. ၁.၃၉၄) ဝုတ္တာယ နာနပ္ပကာရာယ ဒုက္ကရကာရိကာယ ကိလမထေန. ယဒိ ဧဝံ ကထံ ဓုတင်္ဂဓရာတိ အာဟ ‘‘ယေ ပနာ’’တိအာဒိ. နိယျာနိကသာသနသ္မိဉှိ ဝီရိယန္တိ ဝိဝဋ္ဋသန္နိဿိတံ ကတွာ ပဝတ္တိယမာနံ ဝီရိယံ သရီရံ ခေဒန္တမ္ပိ သမ္မာဝါယာမော နာမ ဟောတိ ဉာယာရဒ္ဓဘာဝတော.

ထေရောတိ ဧတ္ထ အာဂတမဟာရက္ခိတတ္ထေရော. တိဿော သမ္ပတ္တိယော မနုဿဒေဝနိဗ္ဗာနသမ္ပတ္တိယော၊ သီလသမာဓိပညာသမ္ပတ္တိယော ဝါ. ခုရဂ္ဂေယေဝါတိ ခုရေ သီသဂ္ဂေ ဧဝ၊ ခုရေ သီသဂ္ဂတော အပနီတေ ဧဝါတိ အဓိပ္ပါယော. အယန္တိ၊ ‘‘ဣဿရကုလေ နိဗ္ဗတ္တော’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တော. န သဗ္ဗေ ဧဝ သက္ကာရပုဗ္ဗကံ ပဗ္ဗဇိတွာ အရဟတ္တံ ပါပုဏန္တီတိ အာဟ ‘‘ယော ဒါသိကုစ္ဆိယ’’န္တိအာဒိ. ရဇတမုဒ္ဒိကန္တိ ရဇတမယံ အင်္ဂုလိမုဒ္ဒိကံ. ဂေါရကပိယင်္ဂုမတ္တေနပီတိ ကပိတ္ထဆလ္လိကင်္ဂုပုပ္ဖဂန္ဓမတ္တေနပိ.

ဓမ္မေန ဉာယေန အာဂတသုခံ ဓမ္မသုခန္တိ အာဟ – ‘‘သင်္ဃတော ဝါ။ပေ။ ပစ္စယသုခ’’န္တိ. အမုစ္ဆိတောတိ အနဇ္ဈာပန္နော. ဣဒါနိ တံ အနဇ္ဈာပန္နတံ တဿ စ ဖလံ ဒဿေတုံ ‘‘ဓမ္မိကံ ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဣမဿာတိ သမုဒယဿ. သော ဟိ ပဉ္စက္ခန္ဓဿ ဒုက္ခဿ ကာရဏဘူတတ္တာ အာသန္နော ပစ္စက္ခော ကတွာ ဝုတ္တော. တေနာဟ ‘‘ပစ္စုပ္ပန္နာန’’န္တိအာဒိ. သင်္ခါရန္တိ ယထာရဒ္ဓါယ သာတိသယံ ကရဏတော သင်္ခါရန္တိ လဒ္ဓနာမံ ဗလဝဝီရိယံ ဥဿောဠှိံ. ပဒဟတောတိ ပယုဉ္ဇန္တဿ ပဝတ္တေန္တဿ. မဂ္ဂေန ဝိရာဂေါ ဟောတီတိ အရိယမဂ္ဂေန ဒုက္ခနိဒါနဿ ဝိရဇ္ဇနာ ဟောတိ. တေနာဟ ‘‘ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတီ’’တိ. ဣမိနာ သုခါပဋိပဒါ ခိပ္ပါဘိညာ ကထိတာ အကသိရေနေဝ သီဃတရံ မဂ္ဂပဇာနတာယ ဗောဓိတတ္တာ. မဇ္ဈတ္တတာကာရောတိ ဝီရိယူပေက္ခမာဟ. သင်္ခါရံ တတ္ထ ပဒဟတီတိ ပဓာနသင်္ခါရံ တတ္ထ ဒုက္ခနိဒါနဿ ဝိရဇ္ဇနနိမိတ္တံ ဝိရဇ္ဇနတ္ထံ ပဒဟတိ. ကထံ? မဂ္ဂပ္ပဓာနေန စတုကိစ္စပ္ပဓာနေ အရိယမဂ္ဂေ ဝါယာမေန ပဒဟတိ ဝါယမတိ. အဇ္ဈုပေက္ခတောတိ ဝီရိယဿ အနစ္စာရဒ္ဓနာတိသိထိလတာယ ဝီရိယသမတာယောဇနေ ဗျာပါရာကရဏေန အဇ္ဈုပေက္ခတော. တေနာဟ ‘‘ဥပေက္ခံ ဘာဝေန္တဿာ’’တိ. ဥပေက္ခာဘာဝနာ စ နာမေတ္ထ တထာပဝတ္တာ အရိယမဂ္ဂဘာဝနာ ဧဝါတိ အာဟ – ‘‘မဂ္ဂဘာဝနာယ ဘာဝေတီ’’တိ.

ဧတ္ထ စ ဧဝံ ပါဠိယာ ပဒယောဇနာ ဝေဒိတဗ္ဗာ၊ – ‘‘သော ဧဝံ ပဇာနာတိ. ကထံ? သင်္ခါရံ မေ ပဒဟတော သင်္ခါရပဒဟနာ ဣမဿ ဒုက္ခနိဒါနဿ ဝိရာဂေါ ဟောတိ၊ အဇ္ဈုပေက္ခတော မေ ဥပေက္ခနာ ဣမဿ ဒုက္ခနိဒါနဿ ဝိရာဂေါ ဟောတီ’’တိ. ပဋိပဇ္ဇမာနဿ စာယံ ပုဗ္ဗဘာဂဝီမံသဿာတိ ဂဟေတဗ္ဗံ. တတ္ထ သင်္ခါရပ္ပဓာနာတိ သမ္မသနပဒေန သုခေနေဝ ခိပ္ပတရံ ဘာဝနာဥဿုက္ကာပနဝီရိယံ ဒဿိတန္တိ သုခါပဋိပဒါ ခိပ္ပါဘိညာ ဒဿိတာ. အဇ္ဈုပေက္ခတောတိ ဧတ္ထ ကဿစိ နာတိဒဠှံ ကတွာ ပဝတ္တိတဝီရိယေနပိ ဒုက္ခနိဒါနဿ ဝိရာဂေါ ဟောတိ ဝိပဿနမနုယုဉ္ဇတီတိ ဒဿိတံ. ဥဘယတ္ထာပိ စတုတ္ထီယေဝ ပဋိပဒါ ဝိဘာဝိတာတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဣဒါနိ၊ ‘‘ယဿ ဟိ ခွာဿ။ပေ။ ဥပေက္ခံ တတ္ထ ဘာဝေတီ’’တိ ဝါရေဟိ တာသံယေဝ ပဋိပဒါနံ ဝသေန တေသံ ပုဂ္ဂလာနံ ပဋိပတ္တိ ဒဿိတာ. ဝဋ္ဋဒုက္ခနိဒါနဿ ပရိဇိဏ္ဏံ ဣမေဟိ ဝါရေဟိ ဒုက္ခက္ခယော ဝိဘာဝိတော.

၁၁. ဗဒ္ဓစိတ္တောတိ သမ္ဗဒ္ဓစိတ္တော. ဗဟလစ္ဆန္ဒောတိ ဗဟလတဏှာဆန္ဒော. အတိစရိတွာတိ အတိက္ကမိတွာ. နဋသတ္ထဝိဓိနာ နစ္စနကာ နဋာ၊ နစ္စကာ ဣတရေ. သောမနဿံ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ ‘‘ဤဒိသံ နာမ ဣတ္ထိံ ပရိစ္စဇိ’’န္တိ. ဆိဇ္ဇာတိ ဒွိဓာ ဟောတု. ဘိဇ္ဇာတိ ဘိဇ္ဇတု. ‘‘ဆိဇ္ဇ ဝါ ဘိဇ္ဇဝါ’’တိ ပဒဒွယေနပိ ဝိနာသမေဝ ဝဒတိ. ဉတွာတိ ပုဗ္ဗဘာဂဉာဏေန ဇာနိတွာ. တဒုဘယန္တိ သင်္ခါရပဒဟနဥပေက္ခာဘာဝနံ.

၁၂. ပေသေန္တဿာတိ ဝါယမန္တဿ. တံ သန္ဓာယာတိ ဒုက္ခာယ ပဋိပဒါယ နိယျာနတံ သန္ဓာယ.

ဥသုကာရော ဝိယ ယောဂီ တေဇနဿ ဝိယ စိတ္တဿ ဥဇုကရဏတော. ဂေါမုတ္တဝင်္ကံ၊ စန္ဒလေခါကုဋိလံ၊ နင်္ဂလကောဋိဇိမှံ စိတ္တံ. အလာတာ ဝိယ ဝီရိယံ အာတာပန-ပရိတာပနတော. ကဉ္စိကတေလံ ဝိယ သဒ္ဓါ သိနေဟနတော. နမနဒဏ္ဍကော ဝိယ လောကုတ္တရမဂ္ဂေါ နိဗ္ဗာနာရမ္မဏေ စိတ္တဿ နာမနတော. လောကုတ္တရမဂ္ဂေန စိတ္တဿ ဥဇုကရဏံ ဘာဝနာဘိသမယတော ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အန္တဒွယဝဇ္ဇိတာ မဇ္ဈိမာ ပဋိပတ္တီတိ ကတွာ ကိလေသဂဏဝိဇ္ဈနံ ပဟာနာဘိသမယော. ဣတရာ ပန ပဋိပဒါ ဒန္ဓာဘိညာတိ ဣမေသံ ဒွိန္နံ ဘိက္ခူနံ ဣမာသု ဒွီသု ယထာဝုတ္တာသု ခိပ္ပါဘိညာသု ကထိတာသု၊ ဣတရာပိ ကထိတာဝ ဟောန္တိ လက္ခဏဟာရနယေန ပဋိပဒါသာမညတော. သဟာဂမနီယာပိ ဝါ ပဋိပဒါ ကထိတာဝ၊ ‘‘န ဟေဝ အနဒ္ဓဘူတံ အတ္ထာန’’န္တိအာဒိနာ ပုဗ္ဗဘာဂပဋိပဒါယ ကထိတတ္တာ. ‘‘အာဂမနီယပဋိပဒါ ပန န ကထိတာ’’တိ ဣဒံ သဝိသေသံ အဇ္ဈုပေက္ခဿ အကထိတတံ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. နိက္ခမနဒေသနန္တိ နိက္ခမနုပါယံ ဒေသနံ. သေသံ သုဝိညေယျမေဝ.

ဒေဝဒဟသုတ္တဝဏ္ဏနာယ လီနတ္ထပ္ပကာသနာ သမတ္တာ.