၁၄. အဓိဋ္ဌာနဟာရဝိဘင်္ဂဝဏ္ဏနာ

၄၆. ဓာရယိတဗ္ဗာတိ ဥပဓာရေတဗ္ဗာ၊ ဥပလက္ခိတဗ္ဗာတိ အတ္ထော. ဝုတ္တမေဝ ‘‘သာမညဝိသေသကပ္ပနာယ ဝေါဟာရဘာဝေန အနဝဋ္ဌာနတော’’တိအာဒိနာ (နေတ္တိ. အဋ္ဌ. ၁၄).

တံ တံ ဖလန္တိ နိရယာဒိံ တံ တံ ဖလံ. အဉ္စိတာတိ ဂတာ. ယောနီတိ ဧကဇာတိ. သမာနဝသေန မိဿီဘဝတိ ဧတာယာတိ ဟိ ယောနိ၊ ဥပပတ္တိ. ပေစ္စာတိ မရိတွာ. ဥဿန္နတာယာတိ ဝိတက္ကဗဟုလတာယ. ‘‘ဥဿန္နတ္တာ’’တိပိ ဝဒန္တိ. သဿတာဒီဟိ ဝါ ဥဿန္နတ္တာ. အသုရဇာတိယာ နိဗ္ဗတ္တာပနကော အသုရဇာတိနိဗ္ဗတ္တနကော.

သင်္ခါတိ ပညာ. ပညာပဓာနာ စ ဘာဝနာတိ အာဟ ‘‘ပဋိသင်္ခါယ ပဋိပက္ခဘာဝနာယာ’’တိ.

၄၇. ပတ္ထဋဘာဝေန ပထဝီ. သဘာဝဓာရဏဋ္ဌေန၊ နိဿတ္တနိဇ္ဇီဝဋ္ဌေန စ ဓာတု. အာပီယတိ၊ အပ္ပါယတီတိ ဝါ အာပေါ. တေဇနဝသေန တိက္ခတာဝသေန၊ ဒဟနဝသေန ဝါ တေဇော. ဝါယနဝသေန ဝေဂဂမနဝသေန၊ သမုဒီရဏဝသေန ဝါ ဝါယော. ဝီသတိ အာကာရာတိ ကေသာဒယော ဝီသတိ ကောဋ္ဌာသာ၊ ပကာရာ ဝါ. ကက္ခဠလက္ခဏာဓိကတာယ ကေသာဒီ ကက္ခဠလက္ခဏာ ဝုတ္တာ.

ပါဋိယေက္ကော ပထဝီဓာတုကောဋ္ဌာသောတိ ပထဝီကောဋ္ဌာသမတ္တော၊ အတ္တသုညဓမ္မမတ္တောတိ အတ္ထော. သန္တပ္ပတီတိ ဧတ္ထ သရီရပကတိမတိက္ကမိတွာ ဥဏှဘာဝေါ သန္တာပေါ၊ သရီရဒဟနဝသေန ပဝတ္တော မဟာဒါဟော၊ အယမေတေသံ ဝိသေသော. ယေန စ ဇီရီယတီတိ ဧကာဟိကာဒိဇရာရောဂေန ဇရီယတီတိ စ အတ္ထော ယုဇ္ဇတိ. ‘‘သတဝါရံ တာပေတွာ တာပေတွာ ဥဒကေ ပက္ခိပိတွာ ဥဒ္ဓဋသပ္ပိ သတဓောတသပ္ပီ’’တိ ဝဒန္တိ. ရသရုဓိရမံသမေဒနှာရုအဋ္ဌိအဋ္ဌိမိဉ္ဇာ ရသာဒယော. ကေစိ နှာရုံ အပနေတွာ သုက္ကံ သတ္တမံ ဓာတုံ ဝဒန္တိ. ဝိဝေကန္တိ ဝိသုံဘာဝံ၊ ဝိသဒိသဘာဝန္တိ အတ္ထော. ဝတ္ထုသင်္ခါတော ဟိ အာဟာရော ပရိဏာမံ ဂစ္ဆန္တော ပါဏဘက္ခဂဟဏိပဒနိယ မုတ္တကရီသဘာဝေဟိ ဝိယ အတ္တနာပိ ဝိသဒိသရသသင်္ခါတံ ဝိသုံဘာဝံ နိဗ္ဗတ္တေန္တော တဗ္ဘာဝံ ဂစ္ဆတီတိ ဝုစ္စတိ၊ တထာ ရသာဒယောပိ ရုဓိရာဒိကောဋ္ဌာသံ. တေနာဟ ‘‘ရသာဒိဘာဝေန ဝိဝေကံ ဂစ္ဆတီ’’တိ.

သဘာဝလက္ခဏတောတိ အသုစိဘာဝေန လက္ခိတဗ္ဗတော.

၄၈. ယာထာဝသရသလက္ခဏန္တိ ရသိတဗ္ဗောတိ ရသော၊ ပဋိဝိဇ္ဈိတဗ္ဗော သဘာဝေါ၊ အတ္တနော ရသော သရသော၊ ယာထာဝေါ သရသော၊ ယာထာဝသရသော ယာထာဝသရသော ဧဝ လက္ခိတဗ္ဗတ္တာ လက္ခဏန္တိ ယာထာဝသရသလက္ခဏံ. အထ ဝါ ယာထာဝသရသလက္ခဏန္တိ အဝိပရီတံ အတ္တနော ပဝတ္တိသင်္ခါတံ ကိစ္စဉ္စေဝ ပီဠနသင်္ခါတံ လက္ခဏဉ္စ. ‘‘ဣဒံ ကိစ္စံ၊ ဣဒံ လက္ခဏ’’န္တိ အဝိဇ္ဇာဟေတု ဉာတုံ န သက္ကောတိ၊ တဗ္ဗိသယဉာဏုပ္ပတ္တိံ နိဝါရေန္တီ ဆာဒေတွာ ပရိယောနန္ဓိတွာ တိဋ္ဌတီတိ ဝုတ္တာ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘ဇာနိတုံ ပဋိဝိဇ္ဈိတုံ န ဒေတီ’’တိ. တယိဒမဿာ ကိစ္စန္တိ ကိစ္စတော ကထိတာ. ကထိတာတိ စ ဝုတ္တာ၊ ယတော စ အဝိဇ္ဇာ အသမ္ပဋိဝေဓရသာတိ ဝုစ္စတိ. ဇာယတိ ဧတ္ထာတိ ဇာတိ၊ ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနံ. ယဒိပိ နိရောဓမဂ္ဂေ အဝိဇ္ဇာ အာရမ္မဏံ န ကရောတိ၊ တေ ပန ဇာနိတုကာမဿ တပ္ပဋိစ္ဆာဒနဝသေန အနိရောဓမဂ္ဂေသု နိရောဓမဂ္ဂဂ္ဂဟဏဿ ကာရဏဘာဝေန ပဝတ္တမာနာ တတ္ထ ဥပ္ပဇ္ဇတီတိ ဝုစ္စတိ၊ တေသမ္ပိ အဝိဇ္ဇာယ ဥပ္ပတ္တိဋ္ဌာနတာ ဟောတိ၊ ဣတရေသံ အာရမ္မဏဘာဝေန စာတိ.

အတ္ထာနတ္ထန္တိ ဟိတာဟိတံ. သမ္မောဟဝိနောဒနိယံ ပန ‘‘အတ္ထတ္ထ’’န္တိ (ဝိဘ. အဋ္ဌ. ၂၂၆) ဝုတ္တံ၊ တတ္ထ အတ္ထော ဧဝ အတ္ထတ္ထောတိ အတ္ထဿ အဝိပရီတတာဒဿနတ္ထံ ဒုတိယေန အတ္ထသဒ္ဒေန ဝိသေသနံ. န ဟိ ဉာဏံ အနတ္ထေ ‘‘အတ္ထော’’တိ ဂဏှာတီတိ. ကာရဏာကာရဏန္တိ ဧတ္ထာပိ ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အတ္ထတ္ထန္တိ ဝါ အာမေဍိတဝစနံ သဗ္ဗေသံ အတ္ထာနံ ပါကဋကရဏဘာဝပ္ပကာသနတ္ထံ၊ ဖလံ ဖလန္တိ အတ္ထော၊ ဟိတပရိယာယေပိ ဧသေဝ နယော. န္တိ အတ္ထာနတ္ထာဒိကံ. အာကာရန္တိ အတ္ထာဒိကာရဏမေဝ.

ပဋိဝိဒ္ဓဿ ပုန အဝေက္ခနာ ပစ္စဝေက္ခဏာ. ဒုစိန္တိတစိန္တိတာဒိလက္ခဏဿ ဗာလဿ ဘာဝေါ ဗာလျံ. သမ္ပဇာနာတီတိ သမံ ပကာရေဟိ ဇာနာတိ. ဗလဝမောဟော ပမောဟော. သမန္တတော မောဟနံ သမ္မောဟော. ဒုဂ္ဂတိဂါမိကမ္မဿ ဝိသေသပစ္စယတ္တာ အဝိန္ဒိယံ. ဝိန္ဒတီတိ လဘတိ. အနဝဇ္ဇဓမ္မာနံ ဝိဇ္ဇာ ဝိယ ဝိသေသပစ္စယော န ဟောတီတိ ဝိန္ဒိယံ န ဝိန္ဒတိ. အယံ အဝိဇ္ဇာယ ဝေမတ္တတာတိ အယံ ‘‘ဒုက္ခေ အညာဏ’’န္တိအာဒိနာ ကိစ္စဇာတိလက္ခဏေဟိ ဝုတ္တော အဝိဇ္ဇာယ အဝိသေသော. ဝိဇ္ဇာတိအာဒီနံ ဝုတ္တနယာနသာရေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

ပါသာဏသက္ခရဝါလိကာဝိရဟိတာ ဘူမိ သဏှာတိ ‘‘သဏှဋ္ဌေနာ’’တိ ဝုတ္တံ.

တတ္တကမေဝ ကာလန္တိ ပဉ္စကပ္ပသတာနိ. ဝိဘူတံ သမတ္တိက္ကန္တံ ရူပသညာသင်္ခါတံ ရူပံ ဧတာယာတိ ဝိဘူတရူပံ၊ သမာပတ္တိန္တိ ပဒတ္ထော. န ဟိ ကာစိ အရူပသမာပတ္တိ ရူပသညာသဟဂတာ ပဝတ္တီတိ. နိရောဓသမာပတ္တိယံ ဝတ္တဗ္ဗမေဝ နတ္ထိ၊ တတ္ထ နေဝသညာနာသညာယတနသမာပတ္တိယာ ဝိသုံ ဂဟိတတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘သေသာရုပ္ပသမာပတ္တိယော’’တိ.

ဒမထံ အနုပဂစ္ဆန္တော ဒုဋ္ဌဿော ခလုင်္ကဿော. ဥတ္တရိဒမထာယာတိ အရိယမဂ္ဂဒမထာယ.

ဣတရောတိ ဒုက္ခာပဋိပဒေါ ခိပ္ပါဘိညော၊ သုခါပဋိပဒေါ စ ခိပ္ပါဘိညော. ဥဘယတောဘာဂေဟီတိ ရူပကာယနာမကာယဘာဂေဟိ. ဥဘယတောတိ ဝိက္ခမ္ဘနသမုစ္ဆေဒဝိမုတ္တိဝသေန.

အနေကောပီတိ သဘာဝေန အနေကောပိ. ဧကသဒ္ဒါဘိဓေယျတာယာတိ သာမညသဒ္ဒါဘိဓေယျတာယ.

အဓိဋ္ဌာနဟာရဝိဘင်္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.