၂. ဂရုကာပတ္တိနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၁၀. ဣဒါနိ သံဃာဒိသေသံ ပကာသေတုံ ‘‘မောစေတုကာမစိတ္တေနာ’’တိအာဒိမာရဒ္ဓံ. တတ္ထ မောစေတုံ ကာမေတီတိ မောစေတုကာမံ၊ မောစေတုကာမဉ္စ တံ စိတ္တဉ္စာတိ မောစေတုကာမစိတ္တံ၊ တေန၊ မောစနဿာဒစိတ္တေနာတိ အတ္ထော. ဧကာဒသန္နဉှိ ရာဂါနံ ဧကေန မောစနဿာဒေန အာပတ္တိ ဟောတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

တတြိမေ ဧကာဒသ အဿာဒါ မောစနဿာဒေါ မုစ္စနဿာဒေါ မုတ္တဿာဒေါ မေထုနဿာဒေါ ဖဿဿာဒေါ ကဏ္ဍူဝနဿာဒေါ ဒဿနဿာဒေါ နိသဇ္ဇဿာဒေါ ဝါစဿာဒေါ ဂေဟသိတပေမံ ဝနဘင်္ဂိယန္တိ. တတ္ထ မောစနဿာဒစေတနာယ စေတေန္တော စေဝ အဿာဒေန္တော စ ဥပက္ကမတိ၊ မုစ္စတိ၊ သံဃာဒိသေသော၊ န မုစ္စတိ စေ၊ ထုလ္လစ္စယံ. သစေ ပန သယနကာလေ ရာဂပရိယုဋ္ဌိတော ဟုတွာ ဦရုနာ ဝါ မုဋ္ဌိနာ ဝါ အင်္ဂဇာတံ ဂါဠှံ ပီဠေတွာ မောစနတ္ထာယ သဥဿာဟော သုပတိ၊ သုပန္တဿ စဿ အသုစိ မုစ္စတိ၊ သံဃာဒိသေသော. မုစ္စနဿာဒေ အတ္တနော ဓမ္မတာယ မုစ္စမာနံ အဿာဒေတိ၊ န ဥပက္ကမတိ၊ မုစ္စတိ၊ အနာပတ္တိ. မုတ္တဿာဒေ အတ္တနော ဓမ္မတာယ မုတ္တေ ဌာနာ စုတေ အသုစိမှိ ပစ္ဆာ အဿာဒေန္တဿ ဝိနာ ဥပက္ကမေန မုစ္စတိ၊ အနာပတ္တိ. မေထုနဿာဒေ မေထုနရာဂေန မာတုဂါမံ ဂဏှာတိ၊ တေန အသုစိ မုစ္စတိ၊ အနာပတ္တိ၊ ဒုက္ကဋံ ပန အာပဇ္ဇတိ. ဖဿဿာဒေါ ဒုဝိဓော အဇ္ဈတ္တိကော ဗာဟိရော စာတိ. တတ္ထ အတ္တနော နိမိတ္တံ ‘‘ထဒ္ဓံ၊ မုဒုကန္တိ ဇာနိဿာမီ’’တိ ဝါ လောလဘာဝေန ဝါ ကီဠာပယတော အသုစိ မုစ္စတိ၊ အနာပတ္တိ. ဗာဟိရဖဿဿာဒေ ပန ကာယသံသဂ္ဂရာဂေန ဣတ္ထိံ ဖုသတော၊ အာလိင်္ဂတော စ အသုစိ မုစ္စတိ၊ အနာပတ္တိ၊ ကာယသံသဂ္ဂသံဃာဒိသေသံ ပန အာပဇ္ဇတိ.

ကဏ္ဍူဝနဿာဒေ ဒဒ္ဒုကစ္ဆုပိဠကပါဏကာဒီနံ အညတရေန ခဇ္ဇမာနံ နိမိတ္တံ ကဏ္ဍူဝနဿာဒေန ကဏ္ဍူဝတော အသုစိ မုစ္စတိ၊ အနာပတ္တိ. ဒဿနဿာဒေ ဣတ္ထိယာ အနောကာသံ ဥပနိဇ္ဈာယတော အသုစိ မုစ္စတိ၊ အနာပတ္တိ၊ ဒုက္ကဋံ ပန ဟောတိ. နိသဇ္ဇဿာဒေ မာတုဂါမေန သဒ္ဓိံ ရဟော နိသိန္နဿ မုတ္တေပိ အနာပတ္တိ၊ ရဟောနိသဇ္ဇာပတ္တိ ပန ဟောတိ. ဝါစဿာဒေ မာတုဂါမံ မေထုနပ္ပဋိသံယုတ္တာဟိ ဝါစာဟိ ဩဘာသန္တဿ မုတ္တေပိ အနာပတ္တိ၊ ဒုဋ္ဌုလ္လဝါစာသံဃာဒိသေသံ ပန အာပဇ္ဇတိ. ဂေဟသိတပေမေ မာတာဒီနံ မာတာဒိပေမေန အာလိင်္ဂနာဒိံ ကရောန္တဿ မုတ္တေပိ အနာပတ္တိ. ဝနဘင်္ဂံ သန္ထဝကရဏတ္ထာယ ဣတ္ထိယာ ပေသိတပုပ္ဖါဒိဝနဘင်္ဂသညိတံ ပဏ္ဏာကာရံ ‘‘ဣတ္ထန္နာမာယ ဣမံ ပေသိတ’’န္တိ အဿာဒေန အာမသန္တဿ မုတ္တေပိ အနာပတ္တီတိ. ဧဝမေတေသု မောစနဿာဒေန အာပတ္တိ ဟောတီတိ ဒဿေတုံ ‘‘မောစေတု။ပေ။ နာ’’တိ ဝုတ္တံ. အထ ဝါ မောစေတုကာမံ စိတ္တံ ယဿ သောယံ မောစေတုကာမစိတ္တော၊ တေန၊ ဣတ္ထမ္ဘူတေ ကရဏဝစနံ၊ မောစေတုကာမစိတ္တော ဟုတွာတိ အတ္ထော.

ဥပက္ကမ္မာတိ ဟတ္ထာဒီသု ယေန ကေနစိ နိမိတ္တေ ဥပက္ကမိတွာတိ အတ္ထော. ဝိမောစယန္တိ ယံ အန္တမသော ဧကာ ခုဒ္ဒကမက္ခိကာ ပိဝေယျ၊ တတ္တကမ္ပိ ဝိမောစေန္တောတိ အတ္ထော. သုက္ကန္တိ နီလပီတလောဟိတောဒါတတက္ကတေလဒကခီရဒဓိသပ္ပိဝဏ္ဏသင်္ခါတေသု ဒသဝိဓေသု သုက္ကေသု ယံ ကိဉ္စိ သုက္ကံ. အညတြ သုပိနာတိ ယာ သုပိနန္တေ သုက္ကဝိဿဋ္ဌိ ဟောတိ၊ တံ ဌပေတွာတိ အတ္ထော. သမဏောတိ ယော ကောစိ ဥပသမ္ပန္နော. ဂရုကန္တိ သံဃာဒိသေသံ. ဖုသေတိ အာပဇ္ဇေယျာတိ အတ္ထော. စေတနာ ဥပက္ကမော မုစ္စနန္တိ ဣမာနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနီတိ. သုက္ကဝိဿဋ္ဌိသိက္ခာပဒံ.

၁၁. ဣဒါနိ ကာယသံသဂ္ဂံ ဒဿေတုံ ‘‘ကာယသံသဂ္ဂရာဂေနာ’’တိအာဒိမာရဒ္ဓံ. ဘိက္ခု မနုဿိတ္ထိယာ မနုဿိတ္ထိသညီ ဟုတွာ ကာယသံသဂ္ဂရာဂေန ဥပက္ကမိတွာ မနုဿိတ္ထိံ ပရာမသန္တော သံဃာဒိသေသံ အာပဇ္ဇေယျာတိ ယောဇနာ. တတ္ထ ကာယသံသဂ္ဂရာဂေနာတိ ဟတ္ထဂ္ဂဟဏာဒိကာယသမ္ဖဿေန ရာဂေန ကာယမိဿရာဂေန. မနုဿိတ္ထိန္တိ တဒဟုဇာတမ္ပိ ဇီဝမာနကမနုဿိတ္ထိံ. ပရာမသန္တိ ပရာမသန္တော၊ ဣတ္ထီတိ သညာ ဣတ္ထိသညာ၊ သာ အဿ အတ္ထီတိ ဣတ္ထိသညီ၊ ဣတ္ထိသညီ ဟုတွာတိ အတ္ထော. မနုဿိတ္ထီ၊ ဣတ္ထိသညိတာ၊ ကာယသံသဂ္ဂရာဂေါ၊ တေန ရာဂေန ဝါယာမော၊ ဟတ္ထဂ္ဂါဟာဒိသမာပဇ္ဇနန္တိ ဣမာနေတ္ထ ပဉ္စ အင်္ဂါနိ. ကာယသံသဂ္ဂသိက္ခာပဒံ.

၁၂. ဣဒါနိ ဒုဋ္ဌုလ္လံ ဒဿေတုံ ‘‘ဒုဋ္ဌုလ္လဝါစဿာဒေနာ’’တိအာဒိ အာရဒ္ဓံ. တတ္ထ ဒုဋ္ဌုလ္လဝါစဿာဒေနာတိ ဝစ္စမဂ္ဂပဿာဝမဂ္ဂမေထုနဓမ္မပ္ပဋိသံယုတ္တဝါစဿာဒရာဂေန. မဂ္ဂံ ဝါရဗ္ဘ မေထုနန္တိ ဝစ္စမဂ္ဂပဿာဝမဂ္ဂါနံ အညတရံ မဂ္ဂံ ဝါ မေထုနံ ဝါ အာရဗ္ဘာတိ အတ္ထော. ဩဘာသန္တောတိ အဝဘာသန္တော. မနုဿိတ္ထိန္တိ ဝိညုံ ပဋိဗလံ သုဘာသိတဒုဗ္ဘာသိတံ ဒုဋ္ဌုလ္လာဒုဋ္ဌုလ္လံ သလ္လက္ခဏသမတ္ထံ မနုဿိတ္ထိံ. သုဏမာနန္တိ သုဏန္တိံ. ဣမိနာ ပဋိဗလာယပိ ဣတ္ထိယာ အဝိညတ္တိပထေ ဌိတာယ ဒူတေန ဝါ ပဏ္ဏေန ဝါ အာရောစေန္တဿ ဒုဋ္ဌုလ္လဝါစာပတ္တိ န ဟောတီတိ ဒီပိတံ ဟောတိ. မနုဿိတ္ထီ၊ ဣတ္ထိသညိတာ၊ ဒုဋ္ဌုလ္လဝါစဿာဒရာဂေါ၊ တေန ရာဂေန ဩဘာသနံ၊ တင်္ခဏဝိဇာနနန္တိ ဣမာနေတ္ထ ပဉ္စ အင်္ဂါနိ. ဒုဋ္ဌုလ္လဝါစဿာဒသိက္ခာပဒံ.

၁၃. ဣဒါနိ အတ္တကာမပါရိစရိယံ ဒဿေတုံ ‘‘ဝဏ္ဏ’’န္တျာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ယော ဘိက္ခု အတ္တနော ကာမပါရိစရိယာယ ဝဏ္ဏံ ဝတွာ မေထုနရာဂေန ဣတ္ထိံ မေထုနံ ယာစမာနော ဂရုံ ဖုသေတိ သမ္ဗန္ဓော. ဝဏ္ဏံ ဝတွာတိ ဂုဏံ အာနိသံသံ ပကာသေတွာ. အတ္တနောကာမပါရိစရိယာယာတိ မေထုနဓမ္မသင်္ခါတေန ကာမေန ပါရိစရိယာ ကာမပါရိစရိယာ၊ အတ္တနော အတ္ထာယ ကာမပါရိစရိယာ အတ္တနောကာမပါရိစရိယာ၊ အလုတ္တသမာသောယံ. အထ ဝါ အတ္တနောတိ ကတွတ္ထေ သာမိဝစနံ၊ အတ္တနော ကာမိတာ ဣစ္ဆိတာတိ အတ္တနောကာမာ၊ သယံ မေထုနရာဂဝသေန ပတ္ထိတာတိ အတ္ထော၊ အတ္တနောကာမာ စ သာ ပါရိစရိယာ စာတိ အတ္တနောကာမပါရိစရိယာ၊ တာယ အတ္တနောကာမပါရိစရိယာယ၊ ‘‘ဧတဒဂ္ဂံ၊ ဘဂိနိ၊ ပါရိစရိယာနံ၊ ယာ မာဒိသံ သီလဝန္တံ ကလျာဏဓမ္မံ ဗြဟ္မစာရိံ ဧတေန ဓမ္မေန ပရိစရေယျာ’’တိ ဧဝံ ဝဏ္ဏံ ဝတွာတိ အတ္ထော. ယာစဓာတုနော ဒွိကမ္မိကတ္တာ ‘‘ဣတ္ထိံ မေထုနံ ယာစမာနော’’တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဣတ္ထိန္တိ ဒုဋ္ဌုလ္လောဘာသနေ ဝုတ္တပ္ပကာရံ ဣတ္ထိံ. မနုဿိတ္ထီ၊ ဣတ္ထိသညိတာ၊ အတ္တကာမပါရိစရိယာယ ရာဂေါ၊ တေန ရာဂေန ဝဏ္ဏဘဏနံ၊ တင်္ခဏဝိဇာနနန္တိ ဣမာနေတ္ထ ပဉ္စ အင်္ဂါနိ. အတ္တကာမပါရိစရိယသိက္ခာပဒံ.

၁၄. ဣဒါနိ သဉ္စရိတ္တံ ဒဿေတုံ ‘‘သန္ဒေသ’’န္တျာဒိမာရဒ္ဓံ. တတ္ထ ဘိက္ခု ပုရိသဿ ဝါ သန္ဒေသံ၊ ဣတ္ထိယာ ဝါ သန္ဒေသံ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ဝီမံသိတွာ ပစ္စာဟရန္တော ဂရုကံ ဖုသေတိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထ သန္ဒေသန္တိ ‘‘ဂစ္ဆ၊ ဘန္တေ၊ ဣတ္ထန္နာမံ မာတုရက္ခိတံ ဗြူဟိ ‘ဟောဟိ ကိရ ဣတ္ထန္နာမဿ ဘရိယာ ဓနက္ကီတာ’’တိ (ပါရာ. ၃၀၅) ဧဝံ ဝုတ္တံ ပုရိသဿ သာသနံ၊ ‘‘ဂစ္ဆ၊ ဘန္တေ၊ ဣတ္ထန္နာမံ ပုရိသံ ဗြူဟိ ‘အဟံ တဿ ဘရိယာ ဘဝိဿာမီ’’တိ (ပါရာ. ၃၂၆-၃၂၇ ထောကံ ဝိသဒိသံ) ဧဝံ ဝုတ္တံ ဣတ္ထိယာ သာသနံ. ပဋိဂ္ဂဏှိတွာတိ ‘‘သာဓု ဥပါသကာ’’တိ ဝါ ‘‘ဟောတူ’’တိ ဝါ ‘‘အာရောစေဿာမီ’’တိ ဝါ ယေန ကေနစိ အာကာရေန ဝစီဘေဒံ ကတွာ ဝါ သီသကမ္ပနာဒီဟိ ဝါ ပဋိဂ္ဂဏှိတွာ သမ္ပဋိစ္ဆိတွာတိ အတ္ထော. ဝီမံသိတွာတိ ဝုတ္တပ္ပကာရေန သာသနံ ဂဟေတွာ ပုရိသဿ ဝါ ဣတ္ထိယာ ဝါ တေသံ အဝဿာရောစနကာနံ မာတာပိတာဘာတာဘဂိနိအာဒီနံ ဝါ အာရောစေတွာတိ အတ္ထော. ဟရံပစ္စာတိ ဧတ္ထ ‘‘ပစ္စာဟရ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗေ ဆန္ဒဟာနိဘယာ ဟရ-သဒ္ဒံ ပုဗ္ဗနိပါတံ ကတွာ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ယတ္ထ ပဟိတေန တတ္ထ ဂန္တွာ တေန အာရောစိတာ သာ ဣတ္ထီ ‘‘သာဓူ’’တိ သမ္ပဋိစ္ဆတု ဝါ ပဋိက္ခိပတု ဝါ လဇ္ဇာယ ဝါ တုဏှီ ဟောတု၊ ပုန အာဂန္တွာ တဿ ပုရိသဿ ဟရန္တော ဧတ္တာဝတာ ဣမာယ ပဋိဂ္ဂဟဏာရောစနပ္ပစ္စာဟရဏသင်္ခါတာယ တိဝင်္ဂသမ္ပတ္တိယာ သော ဘိက္ခု သံဃာဒိသေသံ အာပဇ္ဇေယျာတိ အတ္ထော. တေသံ မနုဿဇာတိကတာ၊ အလံဝစနီယတာ၊ ပဋိဂ္ဂဏှနဝီမံသနပ္ပစ္စာဟရဏာနီတိ ဣမာနေတ္ထ ပဉ္စ အင်္ဂါနိ. သဉ္စရိတ္တသိက္ခာပဒံ.

၁၅. ဣဒါနိ အမူလကံ ပကာသေတုံ ‘‘စာဝေတုကာမော’’တိအာဒိမာရဒ္ဓံ. စာဝေတုကာမော ဘိက္ခု အမူလန္တိမဝတ္ထုနာ အညံ သုဏမာနံ ဘိက္ခုံ စောဒေန္တော ဝါ စောဒါပေန္တော ဝါ ဂရုံ ဖုသေတိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထ စာဝေတုကာမောတိ ဗြဟ္မစရိယာ စာဝေတုကာမော. စောဒေန္တောတိ ‘‘တွံ ပါရာဇိကံ ဓမ္မံ အာပန္နောသိ၊ အဿမဏောသိ၊ အသကျပုတ္တိယောသီ’’တိအာဒီဟိ ဝစနေဟိ သယံ စောဒေန္တောတိ အတ္ထော. ဧဝံ စောဒေန္တဿ ဝါစာယ ဝါစာယ သံဃာဒိသေသော. အမူလန္တိမဝတ္ထုနာတိ ယံ စောဒကေန စုဒိတကမှိ ပုဂ္ဂလေ အဒိဋ္ဌံ အသုတံ အပရိသင်္ကိတံ၊ ဣဒံ ဧတေသံ ဒဿနသဝနပရိသင်္ကိတသင်္ခါတာနံ မူလာနံ အဘာဝတော နာဿ မူလန္တိ အမူလံ၊ အန္တိမံ ဝတ္ထု ယဿ ပါရာဇိကဿ တဒိဒံ အန္တိမဝတ္ထု၊ အမူလဉ္စ တံ အန္တိမဝတ္ထု စေတိ အမူလန္တိမဝတ္ထု၊ တေန အမူလန္တိမဝတ္ထုနာ၊ ဘိက္ခုနော အနုရူပေသု ဧကူနဝီသတိယာ ပါရာဇိကေသု အညတရေနာတိ အတ္ထော. စောဒါပယန္တိ စောဒါပယန္တော၊ တဿ သမီပေ ဌတွာ အညံ ဘိက္ခုံ အာဏာပေတွာ စောဒါပေန္တော တဿ အာဏတ္တဿ ဝါစာယ ဝါစာယ ဂရုံ ဖုသေတိ အတ္ထော. သုဏမာနန္တိ ဣမိနာ ပရမ္မုခါ ဒူတေန ဝါ ပဏ္ဏေန ဝါ စောဒေန္တဿ န ရုဟတီတိ ဒီပိတံ ဟောတိ. ပရမ္မုခါ ပန သတ္တဟိ အာပတ္တိက္ခန္ဓေဟိ ဝဒန္တဿ ဒုက္ကဋံ. ယံ စောဒေတိ၊ တဿ ဥပသမ္ပန္နောတိ သင်္ချူပဂမနံ၊ တသ္မိံ သုဒ္ဓသညိတာ၊ ယေန ပါရာဇိကေန စောဒေတိ၊ တဿ ဒိဋ္ဌာဒိဝသေန အမူလကတာ၊ စာဝနာဓိပ္ပါယေန သမ္မုခါ စောဒနာ၊ တဿ တင်္ခဏဝိဇာနနန္တိ ဣမာနေတ္ထ ပဉ္စ အင်္ဂါနိ. အမူလကသိက္ခာပဒံ.

၁၆. ဣဒါနိ အညဘာဂိယံ ဒဿေတုံ ‘‘လေသမတ္တ’’န္တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ လေသမတ္တမုပါဒါယာတိ ဇာတိနာမဂေါတ္တလိင်္ဂါပတ္တိပတ္တစီဝရူပဇ္ဈာယာစရိယသေနာသနလေသသင်္ခါတေသု ဒသသု လေသေသု ယော တသ္မိံ ပုဂ္ဂလေ ဒိဿတိ၊ တံ လေသမတ္တံ ဥပါဒါယ နိဿာယ ဘိက္ခုံ ဗြဟ္မစရိယာ စာဝေတုကာမော အမူလန္တိမဝတ္ထုနာ သုဏမာနံ ဘိက္ခုံ စောဒေန္တော ဂရုံ ဖုသေတိ အတ္ထော. ကထံ? အညော ခတ္တိယဇာတိကော ဣမိနာ စောဒကေန ပါရာဇိကံ ဓမ္မံ အဇ္ဈာပဇ္ဇန္တော ဒိဋ္ဌော ဟောတိ၊ သော အညံ အတ္တနော ဝေရိံ ခတ္တိယဇာတိကံ ဘိက္ခုံ ပဿိတွာ တံ ခတ္တိယဇာတိလေသံ ဂဟေတွာ ဧဝံ ‘‘ခတ္တိယော မယာ ဒိဋ္ဌော ပါရာဇိကံ ဓမ္မံ အဇ္ဈာပဇ္ဇန္တော၊ တွံ ခတ္တိယော ပါရာဇိကံ ဓမ္မံ အာပန္နောသီ’’တိ ဝါ ‘‘တွံ သော ခတ္တိယော၊ နာညော၊ ပါရာဇိကံ ဓမ္မံ အဇ္ဈာပန္နောသီ’’တိ ဝါ စောဒေတိ၊ ဧဝံ နာမလေသာဒယောပိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. အင်္ဂါနိ ပနေတ္ထ အနန္တရသဒိသာနိ. အညဘာဂိယသိက္ခာပဒံ.

ဂရုကာပတ္တိနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.