၁၅. ဥပဇ္ဈာစရိယဝတ္တနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၁၄၅. ဥပဇ္ဈာစရိယေတိ ဧတ္ထ (မဟာဝ. ၆၄၊ ၆၇၊ ၇၄၊ ၇၈-၇၉၊ စူဠဝ. ၃၇၅၊ ၃၇၇၊ ၃၇၉-၃၈၂၊ မဟာဝ. အဋ္ဌ. ၆၄၊ ၆၇၊ ၇၅၊ ၇၆၊ ၇၇) အာစရိယော နာမ နိဿယာစရိယော ပဗ္ဗဇ္ဇာစရိယော ဥပသမ္ပဒါစရိယော ဓမ္မာစရိယောတိ စတုဗ္ဗိဓော. ဧတေသု ဟိ နိဿယန္တေဝါသိကေန ယာဝ အာစရိယံ နိဿာယ ဝသတိ၊ တာဝ သဗ္ဗမာစရိယဝတ္တံ ကာတဗ္ဗံ. ပဗ္ဗဇ္ဇာဥပသမ္ပဒါဓမ္မန္တေဝါသိကေဟိ ပန နိဿယမုတ္တကေဟိပိ အာဒိတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ စီဝရရဇနံ၊ တာဝ ဝတ္တံ ကာတဗ္ဗံ. အနာပုစ္ဆိတွာ ပတ္တဒါနာဒိမှိ ပန ဧတေသံ အနာပတ္တိ. ဧတေသု စ ပဗ္ဗဇ္ဇန္တေဝါသိကော စ ဥပသမ္ပဒန္တေဝါသိကော စ အာစရိယဿ ယာဝဇီဝံ ဘာရော၊ နိဿယန္တေဝါသိကော စ ဓမ္မန္တေဝါသိကော စ ယာဝ သမီပေ ဝသတိ၊ တာဝဒေဝ. သုဋ္ဌု ပိယသီလော သုပေသလော၊ သိက္ခာကာမောတိ အတ္ထော. ဒန္တကဋ္ဌံ ဒေန္တေန ဧကံသံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ ကရိတွာ မဟန္တံ မဇ္ဈိမံ ခုဒ္ဒကန္တိ တီဏိ ဒန္တကဋ္ဌာနိ ဥပနေတဗ္ဗာနိ. တေသု ယံ တီဏိ ဒိဝသာနိ ဂဏှာတိ၊ တံ သလ္လက္ခေတွာ စတုတ္ထဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ တာဒိသံယေဝ သမ္မာ ဥဘောဟိ ဟတ္ထေဟိ ဒါတဗ္ဗံ. သစေ ယံ ဝါ တံ ဝါ ဂဏှာတိ၊ ယထာလဒ္ဓံ ဥပနေတဗ္ဗံ. တောယန္တိ သီတဉ္စ ဥဏှဉ္စ ဥဒကံ ဥပနေတွာ ယံ တီဏိ ဒိဝသာနိ ဝဠဉ္ဇေတိ၊ စတုတ္ထဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ တာဒိသံ ဥပနေတဗ္ဗံ. သစေ ဒွေပိ ဝဠဉ္ဇေတိ၊ ဒုဝိဓမ္ပိ ဥပနေတဗ္ဗံ. သစေ ယာဂု ဟောတိ၊ ဘာဇနံ ဓောဝိတွာ ဥပနေတဗ္ဗံ.

၁၄၆. ပတ္တေ ဝတ္တံ စရေတိ ‘‘ယာဂုံ ပီတဿ ဥဒကံ ဒတွာ ဘာဇနံ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ နီစံ ကတွာ သာဓုကံ အပရိဃံသန္တေန ဓောဝိတွာ ပဋိသာမေတဗ္ဗ’’န္တိ (မဟာဝ. ၆၆၊ ၇၈၊ စူဠဝ. ၃၇၆၊ ၃၈၀) ဝုတ္တံ ပတ္တေ ဝတ္တံ စရေတိ အတ္ထော. ဂါမပ္ပဝေသေ ဝတ္တံ စရေတိ ဧဝံ သဗ္ဗတ္ထ. ‘‘သစေ ဥပဇ္ဈာယော ဝါ အာစရိယော ဝါ ဂါမံ ပဝိသိတုကာမော ဟောတိ၊ နိဝါသနံ ဒါတဗ္ဗံ၊ ပဋိနိဝါသနံ ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗံ၊ ကာယဗန္ဓနံ ဒါတဗ္ဗံ၊ သဂုဏံ ကတွာ သင်္ဃာဋိယော ဒါတဗ္ဗာ၊ ဓောဝိတွာ ပတ္တော သောဒကော ဒါတဗ္ဗော’’တိ (မဟာဝ. ၆၆၊ ၇၈၊ စူဠဝ. ၃၇၆၊ ၃၈၀) ဣဒံ ဂါမပ္ပဝေသနေ ဝတ္တံ နာမ. ‘‘သစေ ဥပဇ္ဈာယော ဝါ အာစရိယော ဝါ ပစ္ဆာသမဏံ အာကင်္ခတိ၊ တိမဏ္ဍလံ ပဋိစ္ဆာဒေန္တေန ပရိမဏ္ဍလံ နိဝါသေတွာ ကာယဗန္ဓနံ ဗန္ဓိတွာ သဂုဏံ ကတွာ သင်္ဃာဋိယော ပါရုပိတွာ ဂဏ္ဌိကံ ပဋိမုဉ္စိတွာ ဓောဝိတွာ ပတ္တံ ဂဟေတွာ ဥပဇ္ဈာယဿ ဝါ အာစရိယဿ ဝါ ပစ္ဆာသမဏေန ဟောတဗ္ဗ’’န္တိအာဒိနာ (မဟာဝ. ၆၆၊ ၇၈၊ စူဠဝ. ၃၇၆၊ ၃၈၀) နယေန ဝုတ္တံ ဂမနေ ဝတ္တံ နာမ. ‘‘နိဝတ္တန္တေန ပဌမတရံ အာဂန္တွာ အာသနံ ပညာပေတဗ္ဗ’’န္တိအာဒိနာ (မဟာဝ. ၆၆၊ ၇၈၊ စူဠဝ. ၃၇၆၊ ၃၈၀) နယေန ဝုတ္တံ အာဂမေ ဝတ္တံ နာမ. ‘‘ဥပဇ္ဈာယမှိ ဝုဋ္ဌိတေ အာသနံ ဥဒ္ဓရိတဗ္ဗံ၊ ပါဒေါဒကံ ပါဒပီဌံ ပါဒကထလိကံ ပဋိသာမေတဗ္ဗ’’န္တိ (မဟာဝ. ၆၆၊ ၇၈၊ စူဠဝ. ၃၇၆၊ ၃၈၀) ဧဝံ ဝုတ္တံ အာသနာဒီသု ဝတ္တံ နာမ. ဥပါဟနာယ ဝတ္တံ နာမ ‘‘ဥပါဟနာ ပုဉ္ဆိတဗ္ဗာ၊ ဥပါဟနာ ပုဉ္ဆန္တေန ပဌမံ သုက္ခေန စောဠကေန ပုဉ္ဆိတဗ္ဗာ၊ ပစ္ဆာ အလ္လေနာ’’တိအာဒိနာ (စူဠဝ. ၃၅၇၊ ၃၅၉) ဝုတ္တံ. စီဝရေ ဝတ္တံ နာမ ‘‘သစေ စီဝရံ သိန္နံ ဟောတိ၊ မုဟုတ္တံ ဥဏှေ ဩတာပေတဗ္ဗံ၊ န စ ဥဏှေ စီဝရံ နိဒဟိတဗ္ဗ’’န္တိအာဒိနာ (မဟာဝ. ၆၆၊ ၇၈၊ စူဠဝ. ၃၇၆၊ ၃၈၀) ဝုတ္တံ.

၁၄၇. ပရိဘောဇနီယပါနီယ-ဝစ္စပ္ပဿာဝဌာနိသူတိ ဧတ္ထ သစေ ပါနီယံ န ဟောတိ၊ ပါနီယံ ဥပဋ္ဌာပေတဗ္ဗံ. သစေ ပရိဘောဇနီယံ န ဟောတိ၊ ပရိဘောဇနီယံ ဥပဋ္ဌာပေတဗ္ဗံ. သစေ ဝစ္စကုဋိ ဥက္လာပါ ဟောတိ၊ ဝစ္စကုဋိ သမ္မဇ္ဇိတဗ္ဗာ. တထာ ပဿာဝဋ္ဌာနေ ဧဝံ ဝတ္တံ စရိတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော. ‘‘ဝိဟာရံ သောဓေန္တေန ပဌမံ ပတ္တစီဝရံ နီဟရိတွာ ဧကမန္တံ နိက္ခိပိတဗ္ဗ’’န္တိအာဒိနာ နယေန ဝုတ္တံ ဝိဟာရသောဓနေ ဝတ္တံ နာမ. ‘‘ဘူမတ္ထရဏံ ဩတာပေတွာ သောဓေတွာ ပပ္ဖေါဋေတွာ အတိဟရိတွာ ယထာပညတ္တံ ပညာပေတဗ္ဗ’’န္တိအာဒိနာ (မဟာဝ. ၆၆၊ ၇၈၊ စူဠဝ. ၃၇၆၊ ၃၈၀) ဝုတ္တံ ပုန ပညာပနေ ဝတ္တံ နာမ.

၁၄၈. ဣဒါနိ ဝိဟာရံ သောဓေန္တေန ဧဝံ သောဓေတဗ္ဗန္တိ တံ ဒဿေတုံ ‘‘န ပပ္ဖေါဋေယျာ’’တိအာဒိမာဟ. တဿတ္ထော – ဝိဟာရံ သောဓေန္တော ဘိက္ခု ဘူမတ္ထရဏာဒိသယနာသနံ ပဋိဝါတေ ဝါ ပင်္ဂဏေ ဝါ ပါနီယသာမန္တာ ဝါ န ပပ္ဖေါဋေယျာတိ. ပင်္ဂဏေတိ ဗဟူနံ သန္နိပါတေ ဌာနေ.

၁၄၉. နှာနေတိ ‘‘သစေ ဥပဇ္ဈာယော နဟာယိတုကာမော ဟောတိ၊ နဟာနံ ပဋိယာဒေတဗ္ဗံ. သစေ သီတေန အတ္ထော ဟောတိ၊ သီတံ ပဋိယာဒေတဗ္ဗ’’န္တိအာဒိနာ (မဟာဝ. ၆၆၊ စူဠဝ. ၃၇၆) ဝုတ္တံ နဟာနေ ဝတ္တံ နာမ၊ ‘‘ဥပဇ္ဈာယဿ ဂတ္တတော ဥဒကံ သမ္မဇ္ဇိတဗ္ဗံ၊ နိဝါသနံ ဒါတဗ္ဗ’’န္တိအာဒိနာ (မဟာဝ. ၆၆၊ စူဠဝ. ၃၇၆) ဝုတ္တံ နဟာတဿ ကာတဗ္ဗံ နာမ. ရင်္ဂပါကေတိ ‘‘သစေ ဥပဇ္ဈာယဿ အာစရိယဿ ရဇနံ ပစိတဗ္ဗံ ဟောတိ၊ သဒ္ဓိဝိဟာရိကေန အန္တေဝါသိကေန ပစိတဗ္ဗ’’န္တိ (မဟာဝ. ၆၆၊ ၇၈၊ စူဠဝ. ၃၇၆၊ ၃၈၀) ဝုတ္တံ. ဓောဝနေတိ ‘‘သစေ ဥပဇ္ဈာယဿ အာစရိယဿ စီဝရံ ဓောဝိတဗ္ဗံ ဟောတိ၊ သဒ္ဓိဝိဟာရိကေန အန္တေဝါသိကေန ဓောဝိတဗ္ဗံ၊ ဥဿုက္ကံ ဝါ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ (မဟာဝ. ၆၆၊ ၇၈၊ စူဠဝ. ၃၇၆၊ ၃၈၀) ဝုတ္တံ. သိဗ္ဗနေတိ ‘‘သစေ ဥပဇ္ဈာယေန အာစရိယေန စီဝရံ ကာတဗ္ဗံ ဟောတိ၊ သဒ္ဓိဝိဟာရိကေန အန္တေဝါသိကေန ကာတဗ္ဗ’’န္တိ (မဟာဝ. ၆၆၊ ၇၈၊ စူဠဝ. ၃၇၆၊ ၃၈၀) ဝုတ္တံ. စီဝရေ ထေဝေ ဌိတေ ရဇန္တော န ဝဇေ န ပက္ကမေယျာတိ အတ္ထော. ‘‘စီဝရံ ရဇန္တေန သာဓုကံ သမ္ပရိဝတ္တကံ သမ္ပရိဝတ္တကံ ရဇိတဗ္ဗံ၊ န စ အစ္ဆိန္နေ ထေဝေ ပက္ကမိတဗ္ဗ’’န္တိ (မဟာဝ. ၆၆၊ ၇၈၊ စူဠဝ. ၃၇၆၊ ၃၈၀) ဟိ ဝုတ္တံ.

၁၅၀. ဧကစ္စဿာတိ အာစရိယုပဇ္ဈာယာနံ ဝိသဘာဂဿ အနတ္ထကာမဿ ဝေရိပုဂ္ဂလဿ. အနာပုစ္ဆာတိ အာစရိယုပဇ္ဈာယာနံ အနာရောစေတွာ. ကိဉ္စနန္တိ ယံ ကိဉ္စိ.

၁၅၁-၂. တဿာတိ ဧကစ္စဿ. နိန္နေတုန္တိ နီဟရိတုံ. ကိစ္စယံ ပရိကမ္မံ ဝါတိ ဝေယျာဝစ္စံ ဝါ ပိဋ္ဌိပရိကမ္မာဒိပရိကမ္မံ ဝါ အတ္တနာ တဿ ကာတုံ ဝါ တေန အတ္တနော ကာရာပေတုံ ဝါတိ ဧဝမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

၁၅၃. သစေ အာစရိယုပဇ္ဈာယာ အညတ္ထ ဂတာ ဟောန္တိ၊ ပရိဝေဏံ ဂန္တွာ အပဿန္တေဟိ ဂါမံ ပဝိသိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဂါမံ ပဝိသန္တော သစေ ပဿတိ၊ အာပုစ္ဆိတဗ္ဗမေဝါတိ ဝဒန္တိ. ‘‘ဥပဇ္ဈာယံ အနာပုစ္ဆာ န ဒိသာ ပက္ကမိတဗ္ဗာ’’တိ (မဟာဝ. ၆၆၊ စူဠဝ. ၃၇၆) ဟိ ဝုတ္တံ. အတ္တနော ကိစ္စယံ နာမ အန္တောဝိဟာရေပိ အတ္တနော ပတ္တပစနစီဝရကမ္မကေသစ္ဆေဒနာဒိ.

၁၅၄. သံဃာယတ္တကမ္မာနိ နာမ ပရိဝါသမာနတ္တအဗ္ဘာနတဇ္ဇနီယနိယဿပဗ္ဗာဇနီယပဋိသာရဏီယဥက္ခေပနာဒယော.

၁၅၅. ဝုဋ္ဌာနံ နေသမာဂမေတိ ‘‘သစေ ဥပဇ္ဈာယော ဝါ အာစရိယော ဝါ ဂိလာနော ဟောတိ၊ ယာဝဇီဝံ ဥပဋ္ဌာတဗ္ဗော၊ ဝုဋ္ဌာနမဿ အာဂမေတဗ္ဗ’’န္တိ (မဟာဝ. ၆၆၊ စူဠဝ. ၃၇၆) ဟိ ဝုတ္တံ. ဥပဇ္ဈာစရိယဝတ္တဝိနိစ္ဆယော.

ဥပဇ္ဈာစရိယဝတ္တနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.