၅. ပဌမပဝါရဏာသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

ဘုတ္တာဝီ ပဝါရဏံ နာမ ပဉ္စင်္ဂိကံ. တေသု ‘‘အသနံ ပညာယတ္တီ’’တိ ဧတေနေဝ ‘‘ဘုတ္တာဝီ’’တိ ဧတဿ သိဒ္ဓတ္တာ ဝိသုံ အတ္ထသိဒ္ဓိ န ဒိဿတိ. ဒိဿတိ စေ၊ အင်္ဂါနံ ဆက္ကတ္တဒဿနန္တိ (ဝဇိရ. ဋီ. ပါစိတ္တိယ ၂၃၈-၂၃၉) လိခိတံ. ‘‘ဘောဇနံ ပညာယတီ’’တိ အဘိဟဋံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ.

ကောဋ္ဋေတွာ ကတစုဏ္ဏမ္ပီတိ ပိ-ကာရေန ကုဏ္ဍကံ သမ္ပိဏ္ဍေတိ. သမပါကဘဇ္ဇိတာနံ ပန အာတပသုက္ခာနံ ဝါ ကုဏ္ဍကံ ဝါ ယေ ကေစိ တဏ္ဍုလာ ဝါတိ ဧတ္တကမေဝ ဝုတ္တတ္တာ သမပါကဘဇ္ဇိတာနံ ဝီဟီနံ၊ ဝီဟိပလာသာနံ ဝါ တဏ္ဍုလစုဏ္ဏံ ပဝါရေတိ. တထာ ခရပါကဘဇ္ဇိတာနံ ကုဏ္ဍကမ္ပိ ပဝါရေတိ. ဘဇ္ဇိတသတ္တုယော ပိဏ္ဍေတွာ ကတော အပက္ကသတ္တုမောဒကောပိ ပဝါရေတီတိ လိခိတံ. သစေ အဝသိဋ္ဌံ နတ္ထိ၊ န ပဝါရေတိ. ကသ္မာ? အသနသင်္ခါတဿ ဝိပ္ပကတဘောဇနဿ အဘာဝတော.

အကပ္ပိယမံသံ ပန ကိဉ္စာပိ ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗဋ္ဌာနေ ဌိတံ၊ ခါဒိယမာနံ ပန မံသဘာဝံ န ဇဟာတိ၊ တသ္မာ ပဝါရေတိ. ဘောဇနသာလာယ ဘုဉ္ဇန္တော စေ အတ္တနော အပါပုဏနကောဋ္ဌာသံ အဘိဟဋံ ပဋိက္ခိပတိ၊ န ပဝါရေတိ. ကာမံ ပဋိက္ခိပတိ၊ ပတ္တေ ပန အာရာမိကာ အာကိရန္တိ၊ တံ ဘုဉ္ဇိတုံ န ဝဋ္ဋတိ. ဣဒဉှိ ဗုဒ္ဓပ္ပဋိကုဋ္ဌာယ အနေသနာယ ဥပ္ပန္နေယေဝ သင်္ခံ ဂစ္ဆတိ. ယထာ ဟိ သင်္ဃတော လဒ္ဓံ ပိဏ္ဍံ ဒုဿီလော ဒေတိ၊ တဉ္စေ ပဋိက္ခိပတိ၊ န ပဝါရေတိ၊ ဧဝံသမ္ပဒမိဒန္တိ စ၊ ဝိဘာဂေါ လဇ္ဇီ စေ ဒေတိ၊ တံ သော န အဇ္ဈောဟရိတုကာမတာယ ပဋိက္ခိပတိ၊ ပဝါရေတီတိ စ၊ ‘‘သမံသရသံ သမစ္ဆရသ’’န္တိ အာပဇ္ဇနတော ‘‘မံသရသ’’န္တိ ဝုတ္တေ ပန ပဋိက္ခိပတော ဟောတိ၊ ‘‘မံသဿ ရသံ မံသရသ’’န္တိ အယံ ဝိဂ္ဂဟော နာဓိပ္ပေတောတိ စ ဝုတ္တံ. ဘတ္တမိဿကံ ယာဂုံ အာဟရိတွာ ‘‘ယာဂုံ ဂဏှထာ’’တိ ဝဒတိ၊ န ပဝါရေတိ. ‘‘ဘတ္တံ ဂဏှထာ’’တိ ဝုတ္တေ ပဝါရေတိ. ကသ္မာ? ယေနာပုစ္ဆိတော၊ တဿ အတ္ထိတာယ. ဧတ္ထ ပန ‘‘ယာဂုမိဿကံ ဂဏှထာ’’တိ ဝဒတိ၊ တတြ စေ ယာဂု ဗဟုတရာ ဝါ ဟောတိ၊ သမသမာ ဝါ. ဘတ္တံ မန္ဒံ၊ န ပဝါရေတိ. ယာဂု စေ မန္ဒာ၊ ဘတ္တံ ဗဟုတရံ၊ ပဝါရေတိ. ဣဒဉ္စ သဗ္ဗအဋ္ဌကထာသု ဝုတ္တတ္တာ န သက္ကာ ပဋိက္ခိပိတုံ. ကာရဏံ ပနေတ္ထ ဒုဒ္ဒသံ. ‘‘ဘတ္တမိဿကံ ဂဏှထာ’’တိ ဝဒတိ. တတြ ဘတ္တံ ဗဟုတရံ ဝါ သမကံ ဝါ အပ္ပတရံ ဝါ ဟောတိ၊ ပဝါရေတိ ဧဝ. ဘတ္တံ ဝါ ယာဂုံ ဝါ အနာမသိတွာ ‘‘မိဿကံ ဂဏှထာ’’တိ ဝဒတိ. တတြ စေ ဘတ္တံ ဗဟုတရံ၊ သမကံ ဝါ ဟောတိ၊ ပဝါရေတိ. အပ္ပတရံ န ပဝါရေတိ. တံ သဗ္ဗံ ဝီမံသိတဗ္ဗန္တိ.

ဖလံ ဝါ ကန္ဒမူလာဒိ ဝါ ပဉ္စဟိ သမဏကပ္ပေဟိ ကပ္ပိယံ အကတန္တိ ဧတ္ထ ကပ္ပိယံ အကာရာပိတေဟိ ကဒလိဖလာဒီဟိ သဒ္ဓိံ အတိရိတ္တံ ကာရာပေတွာပိ တံ ကဒလိဖလာဒိံ ဌပေတွာ အဝသေသံ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ. အမိဿကရသတ္တာ ပုန တာနိ ကပ္ပိယံ ကာရာပေတွာ အညသ္မိံ ဘာဇနေ ဌပေတွာ ကာရေတွာ ဘုဉ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ကသ္မာ? ပုဗ္ဗေ တေသု ဝိနယကမ္မဿ အနာရုဠှတ္တာတိ ဝဒန္တိ.

ပတ္တေ ရဇံ ပတိတံ အပ္ပဋိဂ္ဂဟိတမေဝ ဟောတိ. တသ္မာ ပဋိဂ္ဂဟေတွာဝ ဘိက္ခာ ဂဏှိတဗ္ဗာ. ‘‘အပဋိဂ္ဂဟေတွာ ဂဏှတော ဝိနယဒုက္ကဋ’’န္တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၂၆၅) ဝုတ္တတ္တာ ဧတမညေသမ္ပိ န ဝဋ္ဋတီတိ ဝဒန္တိ. ‘‘တံ ပန ပုန ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ဘုဉ္ဇန္တဿ အနာပတ္တီ’’တိ ဧတ္ထာပိ ဧဝမေဝ. ဣမသ္မိံ ပန ‘‘အတိရိတ္တံ ကတံ အနတိရိတ္တကတံ ဟောတီ’’တိ ဧတ္ထာပိ ဧဝမေဝ. ဣမသ္မိံ ပန ‘‘အတိရိတ္တံ ကတံ၊ အနတိရိတ္တံ ကတံ ဟောတီ’’တိအာဒီဟိ ဥပပရိက္ခိတွာ ဝိနိစ္ဆယော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ ဒီပိတံ. အလမေတံ သဗ္ဗန္တိ ဣဒမ္ပိ တေ အဓိကံ၊ ဣတော အညံ န လစ္ဆသီတိ အတ္ထော.

အာဟာရတ္ထာယာတိ ဝိကာလေ ဧဝါတိ ဧကေ. ‘‘ပဌမကထိနသဒိသာနိ. ဣဒံ ပန ကိရိယာကိရိယ’’န္တိ ပါဌော. ကာယကမ္မံ အဇ္ဈောဟရဏတော. ဝစီကမ္မံ ဝါစာယ ‘‘အတိရိတ္တံ ကရောထ၊ ဘန္တေ’’တိ အကာရာပနတောတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ပဌမပဝါရဏာသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.