၁၀. ကယဝိက္ကယသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

အသန္တေ ပါစိတ္တိယံ ဒေသေတဗ္ဗမေဝါတိ ဧတ္ထ ကိံ သုဒ္ဓိကံ ပါစိတ္တိယံ၊ ဥဒါဟု နိဿဂ္ဂိယန္တိ? နိဿဂ္ဂိယံ ပါစိတ္တိယမေဝ.

ကယဝိက္ကယသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

တတြိဒံ ပကိဏ္ဏကံ

အဋ္ဌမသိက္ခာပဒံ ပရေန အတ္တနော အတ္ထာယ ဒိယျမာနဿ ဝါ ပါရိဝတ္တကဘာဝေန ဒိယျမာနဿ ဝါ ပံသုကူလဿ ဝါ ရူပိယဿ ဥဂ္ဂဏှနဥဂ္ဂဏှာပနသာဒိယနာနိ ပဋိက္ခိပတိ.

နဝမံ ပရဿ ဝါ အတ္တနော ဝါ ရူပိယပရိဝတ္တနံ ပဋိက္ခိပတိ.

ဒသမံ အရူပိယပရိဝတ္တနံ. ‘‘အရူပိယေ အရူပိယသညီ ပဉ္စန္နံ သဟ အနာပတ္တီ’’တိ (ပါရာ. ၅၉၁၊ ဝိ. ဝိ. ဋီ. ၁.၅၉၁၊ ဝဇိရ. ဋီ. ပါရာဇိက ၅၈၇) စ ဝစနံ ဣတရေဟိ သဟ အာပတ္တီတိ ဒီပေတိ. အရူပိယဉ္စ ဒုက္ကဋဝတ္ထု. တသ္မာ တဿ ပရိဝတ္တနေ သတိ နိဿဂ္ဂိယန္တိ ဧကန္တေန ဝုတ္တံ. ပဉ္စန္နံ သဟ ဒုက္ကဋဝတ္ထူနံ ပရိဝတ္တနေ အနာပတ္တိပ္ပသင်္ဂတော အနာပတ္တိ ဧဝါတိ ပေါရာဏာတိ စေ? န၊ ကပ္ပိယဝတ္ထူနံယေဝ တတ္ထ အာဂတတ္တာ. ယဒိ ကပ္ပိယဝတ္ထု နိဿဂ္ဂိယံ၊ ပဂေဝ ဒုက္ကဋဝတ္ထူတိ စေ? န၊ အာပတ္တိဂရုကလဟုကဘာဝေန ဝတ္ထုဂရုကလဟုကနိယမာဘာဝတော.

နိဿဂ္ဂိယဝတ္ထုတော ဟိ မုတ္တာမဏိဝေဠုရိယာဒိ မဟဂ္ဃပ္ပဟောနကမ္ပိ ဒုက္ကဋဝတ္ထူတိ ကတွာ နိဿဂ္ဂိယဝတ္ထုတော မုတ္တာဒိ လဟုကံ ဟောတိ. လဟုကေပိ ဝတ္ထုသ္မိံ ယထေဝ ဒုက္ကဋဝတ္ထုနော ပဋိဂ္ဂဟဏေ ဒုက္ကဋံ၊ တထေဝ တဿ ဝါ တေန ဝါ စေတာပနေပိ ဒုက္ကဋံ ယုတ္တန္တိ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၂.၅၈၉) အဋ္ဌကထာစရိယာ.

အထ ဝါ ယံ ဝုတ္တံ ‘‘ကပ္ပိယဝတ္ထူနံယေဝ တတ္ထ အာဂတတ္တာ’’တိ၊ တတ္ထ ကိဉ္စာပိ ဒုက္ကဋဝတ္ထူနိပိ အဓိပ္ပေတာနိ၊ န ပန ပါဠိယံ ဝုတ္တာနိ အနာပတ္တိဝါရပ္ပသင်္ဂဘယာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. မုတ္တာဒီသုပိ ဝုတ္တေသု အနာပတ္တိယံ ကပ္ပိယကာရကဿ အာစိက္ခတိ၊ ‘‘ဣဒံ မုတ္တာဒိ အမှာကံ အတ္ထိ၊ အမှာကဉ္စ ဣမိနာ စ ဣမိနာ စ ဝေဠုရိယာဒိနာ အတ္ထော’’တိ ဘဏတိ၊ ဒသမေန အာပဇ္ဇတီတိ အဓိပ္ပါယော သိယာ. ယသ္မာ စ ဣဒံ ကပ္ပိယကာရကဿ အာစိက္ခနာဒိသံဝေါဟာရော စ၊ တသ္မာ တံ နဝမေန ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ကိဉ္စာပိ ကယဝိက္ကယေဝ ဟောတိ ကပ္ပိယဝတ္ထူဟိ အနုညာတံ၊ ဣမိနာဝ နယေန ကိဉ္စာပိ ဒုက္ကဋဝတ္ထုပိ ဒသမေ အဓိပ္ပေတံ အာပဇ္ဇတိ၊ အဋ္ဌကထာဝိရောဓတော ပန နာဓိပ္ပေတမိစ္စေဝ ဂဟေတဗ္ဗော.

ကာ ပနေတ္ထ ကာရဏစ္ဆာယာတိ၊ ပဉ္စန္နံ သဟ တတ္ထ အနာပတ္တိပ္ပသင်္ဂတော အနာပတ္တိ ဧဝါတိ စေ? န၊ တတ္ထ အနာဂတတ္တာ. အနာဂတကာရဏာ ဝုတ္တန္တိ စေ? န၊ ပဉ္စန္နံ သဟ အာပတ္တိဝတ္ထုကဿ အနာပတ္တိဝါရလာဘေ ဝိသေသကာရဏာဘာဝါ၊ အကပ္ပိယတ္တာ ပဉ္စန္နံ သဟာပိ အာပတ္တိယာ ဘဝိတဗ္ဗန္တိ သိဒ္ဓေါ အဋ္ဌကထာဝါဒေါ.

အပရော နယော – ယဒိ ဒုက္ကဋဝတ္ထုနာ ကယဝိက္ကယေ နိဿဂ္ဂိယံ၊ ကပ္ပိယဝတ္ထုမှိ ဝုတ္တပရိယာယော တတ္ထ လဗ္ဘေယျ၊ န ပန လဗ္ဘတီတိ နဝမေ ဧဝ တာနိ ဝတ္တဗ္ဗာနိ. တသ္မာ သံဝေါဟာရော နာမ ကယဝိက္ကယောပိ အညထာ ပရိဝတ္တနံ ပရိယာဒိယိတွာ ပဝတ္တော၊ ကယဝိက္ကယဉ္စ မောစေတွာ ‘‘ဣမိနာ ဣမံ ဒေဟီ’တိ စေတာပေတိ၊ ဝဋ္ဋတီ’’တိ အဝတွာ ဒသမဿ အနာပတ္တိဝါရေ ဝုတ္တနယေနေဝ တေသံ ပရိဝတ္တနေ နိဿဂ္ဂိယာနုမတိဝိရောဓတော အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တနယေနေဝ ဒုက္ကဋဝတ္ထုနာ စေတာပနေ ဒုက္ကဋမေဝ. နေသံ ကယဝိက္ကယေန နိဿဂ္ဂိယန္တိ စေ? န၊ သဗ္ဗဿပိ ကယဝိက္ကယတ္တာ. တေနေဝ ဝုတ္တံ ‘‘အန္ဓကဋ္ဌကထာယံ ပန ‘သစေ ကယဝိက္ကယံ သမာပဇ္ဇေယျ၊ နိဿဂ္ဂိယံ ပါစိတ္တိယ’န္တိ ဘာသိတံ၊ တံ ဒုဗ္ဘာသိတံ. ကသ္မာ? န ဟိ ဒါနဂ္ဂဟဏတော အညော ကယဝိက္ကယော နာမ အတ္ထီ’’တိ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၂.၅၈၉)၊ အတ္တနော မတိယာ ကယဝိက္ကယလက္ခဏသမ္မတေ ဒသမဿ အနာပတ္တိဝါရေ ဝုတ္တနယေနေဝ တေသံ ပရိဝတ္တနေ နိဿဂ္ဂိယာနုမတိဝိရောဓတော စ. ဘဝတု ဝါ အတ္တနော ပဋိသိဒ္ဓမိဒံ ကာရဏံ၊ ဒသမေ အဝဿမေဝ ဇာနိတဗ္ဗာနီတိ တာနိ ကယဝိက္ကယာနေဝါတိ တေသံ နိဿဂ္ဂိယဘာဝဉ္စ ဂတာနီတိ ဧဝမ္ပိ သိဒ္ဓေါ အဋ္ဌကထာဝါဒေါ.

ဧတ္ထာဟု ပေါရာဏာ – ‘‘အတ္တနော သန္တကံ ရူပိယံ ပရဟတ္ထဂတံ ကရောတိ အဇ္ဈာစရတိ၊ ဒုက္ကဋံ. ပရဿ ရူပိယံ အတ္တနော ဟတ္ထဂတံ ကရောတိ၊ အဋ္ဌမေန နိဿဂ္ဂိယံ. ဥဂ္ဂဟိတဝတ္ထုပရိဝတ္တနေ ကထံ ဇာတံ? အဗ္ဗောဟာရိကံ ဇာတံ. အထ ပရဿ ရူပိယံ အတ္တနော ဟတ္ထဂတံ ပဌမံ ကရောတိ၊ ရူပိယပ္ပဋိဂ္ဂဟဏဿ ကတတ္တာ အဋ္ဌမေန နိဿဂ္ဂိယံ. အတ္တနော သန္တကံ ရူပိယံ ပရဿ ဟတ္ထဂတံ ပစ္ဆာ ကရောတိ၊ သံဝေါဟာရေန နိဿဂ္ဂိယ’’န္တိ. ‘‘ရူပိယဿ ဂဟဏမတ္တေန အဋ္ဌမေန အာပတ္တိ၊ ပစ္ဆာ ပရိဝတ္တနေ နဝမေနာ’’တိ ဟိ တတ္ထ ဝုတ္တံ၊ တံ ပန ယုတ္တံ. ‘‘အဇ္ဈာစရတိ၊ ဒုက္ကဋ’’န္တိ ဒုဝုတ္တံ. ဒုက္ကဋဿ အနိယမပ္ပသင်္ဂတော နိဿဇ္ဇနဝိဓာနေသု ဒဿိတောဝ. ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ယဒိ ဒွီဟိ နိဿဂ္ဂိယေဟိ ဘဝိတဗ္ဗံ၊ နိဿဇ္ဇနဝိဓာနေ ‘‘အဟံ၊ ဘန္တေ၊ ရူပိယံ ပဋိဂ္ဂဟေသိံ၊ နာနာပ္ပကာရကဉ္စ ရူပိယသံဝေါဟာရံ သမာပဇ္ဇိ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗံ ဘဝေယျ ‘‘ရူပိယံ စေတာပေတီ’’တိ သဗ္ဗတ္ထ ပါဠိယံ ရူပိယပ္ပဋိဂ္ဂဟဏဿ ဝုတ္တတ္တာ.

ဧတ္တာဝတာ ယံ ပေါရာဏဂဏ္ဌိပဒေ ဝုတ္တံ ‘‘ဒုက္ကဋဝတ္ထုနာ ကယဝိက္ကယံ ပရိဟရန္တေန စတူသု နိဿဂ္ဂိယဝတ္ထူသု ဧကေကသ္မိံ ဂဟိတေ အဋ္ဌမေန နိဿဂ္ဂိယံ ဟောတိ. ဒုက္ကဋဝတ္ထုနာ ဒုက္ကဋဝတ္ထုန္တိ ‘‘ဣမိနာ ဣဒံ ဒေဟီ’’တိ ဂဟိတေ တေနေဝ နိဿဂ္ဂိယံ ဟောတိ. ‘‘ကယဝိက္ကယမ္ပိ နီဟရိတွာ ဂဟိတေ ဒုက္ကဋံ၊ စေတာပိတရူပိယဂ္ဂဟဏေ အဋ္ဌမေန၊ ပရိဝတ္တနေ နဝမေနာတိအာဒိနာ အတ္တနာ အနုဂ္ဂဟေတွာ ကပ္ပိယဝသေန နီဟရိတွာ ပဉ္စဟိ သဟဓမ္မိကေဟိ သဒ္ဓိံ ပရိဝတ္တေတုံ ဝဋ္ဋတီ’’တိ၊ တံ ဝိသောဓိတံ ဟောတိ. အပရမ္ပိ တတ္ထ ဝုတ္တံ ‘‘နိဿဇ္ဇိတဗ္ဗေ အသတိ ကထံ ပါစိတ္တိယံ၊ ဒုန္နိဿဋ္ဌရူပိယမ္ပိ ‘န ဆဍ္ဍေတီ’တိ ဝဒန္တဿ ဝိဿဋ္ဌော ဥပါသကော တံ ဂဟေတွာ အညံ စေ ဘိက္ခုနော ဒေတိ၊ ကပ္ပတီ’’တိ၊ တဉ္စ ဒုဝုတ္တံ. န ဟိ ဂဟိတတ္တာ တတော အညံ ဝတ္ထု ဟောတိ. ပုန အပရဉ္စ တတ္ထ ဝုတ္တံ ‘‘ဣမံ ‘ဂဏှာဟီ’တိ ဝဒန္တဿ သဒ္ဓါဒေယျဝိနိပါတဒုက္ကဋံ၊ ‘ဧတံ ဒေဟီ’တိ ဝဒန္တဿ ဝိညတ္တိဒုက္ကဋ’’န္တိ၊ တဉ္စ ဒုဝုတ္တံ. တတ္ထ ဟိ ပယောဂဒုက္ကဋံ ယုတ္တံ ဝိယ ပညာယတိ.

ပကိဏ္ဏကံ နိဋ္ဌိတံ.

ဧဠကလောမဝဂ္ဂေါ ဒုတိယော.