၃. ပတ္တဝဂ္ဂေါ
၁. ပတ္တသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
ဒွေ အပတ္တာ၊ တသ္မာ ဧတေ ဘာဇနပရိဘောဂေန ပရိဘုဉ္ဇိတဗ္ဗာ၊ နအဓိဋ္ဌာနူပဂါနဝိကပ္ပနူပဂတာတိ အတ္ထောတိ စ. သမဏသာရုပ္ပေန ပက္ကန္တိ အယောပတ္တော ပဉ္စဟိ ပါကေဟိ ပက္ကော ဟောတိ၊ မတ္တိကာပတ္တော ဒွီဟိ. ‘‘ဘိက္ခုနိယာ ပတ္တသန္နိစ္စယဿ ဝါရိတတ္တာ (ဝဇိရ. ဋီ. ပါရာဇိက ၆၀၂) ဘိက္ခုဿပိ တံ ‘အနနုရူပ’န္တိ ကတွာ ‘ပုရာဏပတ္တံ ပစ္စုဒ္ဓရိတွာ’တိ ဝုတ္တ’’န္တိ စ လိခိတံ၊ တံ န ယုတ္တံ ပါဠိယံ ‘‘သန္နိစ္စယံ ကရေယျာတိ အနဓိဋ္ဌိတော အဝိကပ္ပိတော’’တိ (ပါစိ. ၇၃၅) ဝုတ္တတ္တာ. သော ဟိ ကထိနက္ခန္ဓကေ (မဟာဝ. ၃၀၆ အာဒယော) နိစ္စယသန္နိဓိ ဝိယ ဧကောပိ ပုနဒိဝသေ ‘‘သန္နိစ္စယော’’တိ ဝုစ္စတိ. အနန္တရသိက္ခာပဒေ ပန ‘‘ဒုတိယော ဝါရိတော’’တိ အဓိဋ္ဌာနံ နိယတံ. တသ္မာ ဒွေ ပတ္တေ အဓိဋ္ဌာတုံ န လဘတိ. သစေ ဧကတော အဓိဋ္ဌာတိ၊ ဒွေပိ အနဓိဋ္ဌိတာ ဟောန္တိ. ဝိသုံ ဝိသုံ အဓိဋ္ဌာတိ၊ ဒုတိယော အနဓိဋ္ဌိတော. ဝိကပ္ပေတုံ ပန ဗဟူပိ လဘတိ. ကာကဏိကမတ္တမ္ပီတိ ဧတ္ထ ပိ-ကာရော ‘‘ဧကပါကမ္ပိ ဇနေတီ’’တိ ပါကံ သမ္ပိဏ္ဍေတိ. အထ ဝါ သစေ ဧကပါကေနေဝ သာရုပ္ပေါ၊ ဝဋ္ဋတီတိ ပါကပရိမာဏံ န ဝုတ္တန္တိ ဂဟေတဗ္ဗံ. အပတ္တတ္တာ အဓိဋ္ဌာနူပဂေါ န ဟောတိ. အပစ္စုဒ္ဓရန္တေန ဝိကပ္ပေတဗ္ဗောတိ ပုရာဏပတ္တံ အပစ္စုဒ္ဓရန္တေန သော ပတ္တော ဝိကပ္ပေတဗ္ဗောတိ အတ္ထောတိ လိခိတံ.
ပတ္တသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၂. ဦနပဉ္စဗန္ဓနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
ပဝါရိတေတိ ဧတ္ထ သံဃဝသေန ပဝါရိတဋ္ဌာနေ ပဉ္စဗန္ဓနေနေဝ ဝဋ္ဋတိ၊ ပုဂ္ဂလိကဝသေန ပဝါရိတဋ္ဌာနေ ဦနပဉ္စဗန္ဓနေနာပိ ဝဋ္ဋတီတိ လိခိတံ.
ယော ဦနပဉ္စဗန္ဓနတ္ထံ၊ ဝုတ္တမ္ပိ စေတံ ကရော သော၊
ဦနပဉ္စဗန္ဓနတ္ထံ၊ ပတွာန သန္တိကေ.
ဦနပဉ္စဗန္ဓနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၃. ဘေသဇ္ဇသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ
‘‘ပဋိသာယနီယာနိ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ’’တိ ဝဒန္တေန ပါဒမက္ခနာဒီနံ အတ္ထာယ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ ဌပေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဒီပိတန္တိ လိခိတံ. ‘‘ယေသံ မံသံ ကပ္ပတီ’’တိ ဝစနေန ယေသံ မံသံ န ကပ္ပတိ၊ တေသံ သပ္ပိအာဒိ န ကပ္ပတီတိ ဝဒန္တာ အဇာနိတွာ ဝဒန္တိ. ယေသဉှိ မံသံ ကပ္ပတိ၊ တေသံ သပ္ပီတိအာဒိ သတ္တာဟကာလိကနိဿဂ္ဂိယဝတ္ထုပရိစ္ဆေဒဒဿနတ္ထံ ဝုတ္တံ. တထာ ပဏီတဘောဇနသိက္ခာပဒေ ယေသံ မံသံ ကပ္ပတိ၊ တေသံယေဝ ခီရာဒိ ပဏီတဘောဇနံ၊ နေတရန္တိ ဒဿေတုံ ဝုတ္တန္တိ. မဓု နာမ မဓုကရိဘမရမက္ခိကာနံ အာသယေသု နိယျာသသဒိသံ မဟာမဓု ဟောတိ၊ တံ ယာဝဇီဝိကန္တိ စ လိခိတံ.
ဘေသဇ္ဇသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
ပတ္တဝဂ္ဂေါ တတိယော.
နိဿဂ္ဂိယပါစိတ္တိယဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.