၂. ဥဒေါသိတသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

‘‘အတ္ထတကထိနဿ ပဉ္စ မာသေ ဗဒ္ဓသီမာယံ ယတ္ထ ကတ္ထစိ စီဝရံ နိက္ခိပိတွာ ပက္ကမန္တဿ အနာပတ္တီ’’တိ အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တံ. ‘‘အဗဒ္ဓသီမာယပိ ဝဋ္ဋတီ’’တိ ဣဒံ အဗဒ္ဓသီမာယံ ကထိနတ္ထာရဉ္စ အာရညကသိက္ခာပဒဉ္စ သာဓေတီတိ လိခိတံ. ဣဒါနိ –

‘‘ဆိန္နံ ဓုတင်္ဂံ သာသင်္က-သမ္မတော သန္တရုတ္တရံ၊

အစီဝရဿာနာပတ္တိ၊ ပစ္စုဒ္ဓါရာဒိသိဒ္ဓိတော’’တိ. (ဝဇိရ. ဋီ. ပါရာဇိက ၄၇၉) –

ဣဒံ ပကိဏ္ဏကံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

တတြာယံ စောဒနာပုဗ္ဗင်္ဂမဝိနိစ္ဆယော – ကေစိ ‘‘ဒိဂုဏံ သင်္ဃာဋိ’’န္တိ (မဟာဝ. ၃၄၈) ဝစနတော ‘‘ဧကစ္စိကာ သင်္ဃာဋိ နာဓိဋ္ဌာတဗ္ဗာ. သစေ အဓိဋ္ဌာတိ၊ န ရုဟတီ’’တိ ဝတွာ ဥပသမ္ပဒါပေက္ခာနမ္ပိ ဒိဂုဏံယေဝ သင်္ဃာဋိံ ဒတွာ ဥပသမ္ပာဒေန္တိ၊ တေ ဣမိနာ သုတ္တလေသေန သညာပေတဗ္ဗာ. ဘဂဝတာ ဟိ ‘‘ဆိန္နကံ သင်္ဃာဋိံ၊ ဆိန္နကံ ဥတ္တရာသင်္ဂံ၊ ဆိန္နကံ အန္တရဝါသက’’န္တိ ပဌမံ အနုညာတံ. တတော ‘‘အညတရဿ ဘိက္ခုနော တိစီဝရေ ကရိယမာနေ သဗ္ဗံ ဆိန္နကံ နပ္ပဟောတိ. ဒွေ ဆိန္နကာနိ ဧကံ အဆိန္နကံ နပ္ပဟောတိ၊ ဒွေ အဆိန္နကာနိ ဧကံ ဆိန္နကံ နပ္ပဟောတီ’’တိ ဣမသ္မိံ ဝတ္ထုသ္မိံ ‘‘အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အနွာဓိကမ္ပိ အာရောပေတု’’န္တိ (မဟာဝ. ၃၆၀) အနုညာတံ၊ တသ္မာ ဧကစ္စိကာပိ သင်္ဃာဋိ ဝဋ္ဋတီတိ သိဒ္ဓံ. ယာ ဆိဇ္ဇမာနာပိ နပ္ပဟောတိ၊ တဿာ ကုတော ဒိဂုဏတာတိ? အဋ္ဌကထာယမ္ပိဿ ဝုတ္တံ ‘‘အနွာဓိကမ္ပိ အာရောပေတုန္တိ အာဂန္တုကပတ္တမ္ပိ ဒါတုံ၊ ဣဒံ ပန အပ္ပဟောနကေ အာရောပေတဗ္ဗံ. သစေ ပဟောတိ၊ အာဂန္တုကပတ္တံ န ဝဋ္ဋတိ၊ ဆိန္ဒိတဗ္ဗမေဝါ’’တိ (မဟာဝ. အဋ္ဌ. ၃၆၀). ကထိနံ ပန ဆိန္နကမေဝ ဝဋ္ဋတိ၊ အာဝေဏိကလက္ခဏတ္တာ၊ ‘‘ဆိန္နကံ ဒိဂုဏံ နပ္ပဟောတီ’’တိ ဝစနာဘာဝတော စာတိ သန္နိဋ္ဌာနမေတ္ထ ဂန္တဗ္ဗန္တိ.

ဓုတင်္ဂန္တိ အနုပသမ္ပန္နာနံ တေစီဝရိကဓုတင်္ဂါဘာဝတော တိစီဝရေနေဝ တေစီဝရိကောတိ၊ တေသံ အဓိဋ္ဌာနာဘာဝတော ‘‘အဓိဋ္ဌိတေနေဝါ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗံ ဟောတူတိ စေ? န၊ ဓုတင်္ဂဘေဒေန ဝိရောဓပ္ပသင်္ဂတော. စတုတ္ထစီဝရသာဒိယနေန ဟိ ဓုတင်္ဂဘေဒေါ၊ န တိစီဝရဝိပ္ပဝါသေန၊ နာပိ အတိရေကစီဝရသာဒိယနေန၊ နာပိ အတိရေကစီဝရဓာရဏေန. ယသ္မာ ပန ဘိက္ခူနံ ဧဝ ဘဂဝတာ အဓိဋ္ဌာနဝသေန နဝ စီဝရာနိ အနုညာတာနိ၊ ဇာတိဝသေန စ ဝုတ္တာနိ၊ န ဧဝံ အနုပသမ္ပန္နာနံ၊ တသ္မာ နေသံ စီဝရနိယမာဘာဝါ န တံ ဓုတင်္ဂံ အနုညာတံ ဂဟဋ္ဌာနံ ဝိယ. တသ္မာ တဿ သမာဒါနဝိဓာနေ အဝစနတော စ သန္နိဋ္ဌာနမေတ္ထ ဂန္တဗ္ဗန္တိ.

သာသင်္ကသမ္မတောတိ ကင်္ခါဝိတရဏိယံ (ကင်္ခါ. အဋ္ဌ. သာသင်္ကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ) သာသင်္ကသိက္ခာပဒေ ဝိသုံ အင်္ဂါနိ န ဝုတ္တာနိ၊ ‘‘သေသမေတ္ထ စီဝရဝဂ္ဂဿ ဒုတိယသိက္ခာပဒေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ၊ န စ ပနေတံ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ရတ္တိဝိပ္ပဝါသော စတုတ္ထမင်္ဂံ၊ ဣဓ ဆာရတ္တဝိပ္ပဝါသော၊ အယမေတ္ထ ဝိသေသောတိ. တသ္မာ အင်္ဂသာမညတော စ သမ္မုတိသာမညတော စ သာသင်္ကသိက္ခာပဒမေဝိဒန္တိ ဣဒံ နိပ္ပဒေသံ၊ တံ သပ္ပဒေသံ မာသပရမတ္တာ. တတ္ထ ဗဟိဂါမေပိ ဂါမသီမံ ဩက္ကမိတွာ ဝသိတွာ ပက္ကမန္တဿ အနာပတ္တိ၊ ဣဓ န တထာ. ဣဓ အနန္တရေ အနန္တရေ အရုဏုဂ္ဂမနေ နိဿဂ္ဂိယံ၊ တတ္ထ သတ္တမေတိ အယံ ဣမေသံ ဒွိန္နံ ဝိသေသော. အင်္ဂါနိ ပန စီဝရနိက္ခေပနင်္ဂသမ္ပတ္တိတော ဝိပရိယာယေန၊ ဣဓ ဝုတ္တနယေန စ သိဒ္ဓတ္တာ န ဝုတ္တာနိ. တာနိ ကာမံ န ဝုတ္တာနိ၊ တထာပိ စတုတ္ထမင်္ဂံ ဝိသေသိတဗ္ဗံ၊ န ပန ဝိသေသိတံ. ကိံ ကာရဏံ? ဣဓ ဝုတ္တနိဿဇ္ဇနက္ကမေန နိဿဇ္ဇိတွာ အာပတ္တိဒေသနတော၊ တတ္ထာပန္နာပတ္တိဝိမောက္ခဒီပနတ္ထံ. သံဝစ္ဆရဝိပ္ပဝုတ္ထမ္ပိ ရတ္တိဝိပ္ပဝုတ္ထမေဝ၊ ပဂေဝ ဆာရတ္တဝိပ္ပဝုတ္ထံ. ဧဝံ သန္တေပိ တတ္ထ ယထာဝုတ္တအင်္ဂသမ္ပတ္တိယာ သတိ တတ္ထ ဝုတ္တနယေနေဝ နိဿဇ္ဇိတဗ္ဗံ. ဟေမန္တေ၊ ဂိမှေ ဝါ နိဿဇ္ဇတိ စေ? ဣဓ ဝုတ္တနယေနာပိ နိဿဇ္ဇိတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဉာပနတ္ထံ စတုတ္ထမင်္ဂံ န ဝိသေသိတန္တိ နော တက္ကောတိ အာစရိယော. မာသာတိက္ကန္တံ၊ ဒသာဟာတိက္ကန္တမ္ပိ စီဝရံ ‘‘ဒသာဟာတိက္ကန္တ’’န္တိ ဝတွာ နိဿဋ္ဌမေဝ၊ န ဦနမာသံ ဟုတွာ ‘‘ဒသာဟာတိက္ကန္တ’’န္တိ ဝတွာ၊ မာသာတိက္ကန္တ’’န္တိ ဝတွာတိ ဧကေ. တထာပိ သစေ ပစ္စာသာစီဝရံ ဟောတိ၊ နိဿဂ္ဂိယံ. ‘‘ဒသာဟာတိက္ကန္တ’’န္တိ ဝတွာ မူလစီဝရံ ပန ‘‘မာသာတိက္ကန္တ’’န္တိ ဝတွာ နိဿဇ္ဇိတဗ္ဗံ.

‘‘သန္တရုတ္တရ’’န္တိ ဝါ ‘‘သင်္ဃာဋိ’’န္တိ ဝါ ‘‘စီဝရ’’န္တိ ဝါ ကိံ တိစီဝရံ၊ ဥဒါဟု အညမ္ပီတိ? ကိဉ္စေတ္ထ – ယဒိ တိစီဝရမေဝ ပဋိသိဒ္ဓံ၊ ပရိယာပန္နဝသေန အစ္ဆိန္နစီဝရအအဆန္ဒနဓောဝါပနဝိညတ္တိအာဒိဝိရောဓော. အထ အညမ္ပိ ‘‘နိဋ္ဌိတစီဝရသ္မိ’’န္တိ ဧဝမာဒိနာ ဝိရောဓောတိ? ဝုစ္စတေ – န နိယမတော ဝေဒိတဗ္ဗံ ယထာသမ္ဘဝံ ဂဟေတဗ္ဗတော. တထာ ဟိ ‘‘စီဝရံ နိက္ခိပိတွာ သန္တရုတ္တရေန ဇနပဒစာရိကံ ပက္ကမန္တီ’’တိ (ပါရာ. ၄၇၁) ဧဝမာဒီသု တိစီဝရမေဝ၊ ‘‘န၊ ဘိက္ခဝေ၊ သန္တရုတ္တရေန ဂါမော ပဝိသိတဗ္ဗော (မဟာဝ. ၃၆၂)၊ သန္တရုတ္တရပရမံ တတော စီဝရံ သာဒိတဗ္ဗ’’န္တိ (ပါရာ. ၅၂၃-၅၂၄) ဧဝမာဒီသု ယံ ကိဉ္စိ၊ တထာ ‘‘သဂုဏံ ကတွာ သင်္ဃာဋိယော ဒါတဗ္ဗာ၊ နိဝါသနံ ဒါတဗ္ဗံ၊ သင်္ဃာဋိ ဒါတဗ္ဗာ၊ ဟန္ဒ တေ၊ အာဝုသော၊ သင်္ဃာဋိ၊ ဒေဟိ မေ ပဋ’’န္တိ ဧဝမာဒီသု. ဝုတ္တဉှေတံ ‘‘သဗ္ဗဉှိ စီဝရံ သင်္ဃဋိတဋ္ဌေန ‘သင်္ဃာဋီ’တိ ဝုစ္စတီ’’တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၈၉၈). တထာ ‘‘နိဋ္ဌိတစီဝရသ္မိ’’န္တိ ဧတ္ထာပီတိ ဧကေ. အန္တောသမယေ ယာဝဒတ္ထံ စီဝရံ အနုညာတံ၊ တံ သဗ္ဗံ ကရိယမာနံ ကဒါ နိဋ္ဌာနံ ဂစ္ဆိဿတိ၊ တသ္မာ တိစီဝရမေဝါတိ ဧကေ.

အစီဝရဿာနာပတ္တိ ပစ္စုဒ္ဓါရာဒိသိဒ္ဓိတောတိ ကိံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ဥဒေါသိတသိက္ခာပဒဿ နိပ္ပယောဇနဘာဝပ္ပသင်္ဂတော တိစီဝရဝိပ္ပဝါသေ တေစီဝရဿ အာပတ္တီတိ ဧကေ. တတ္ထေတံ ဝုစ္စတိ န ဟောတိ အာပတ္တိ ပစ္စုဒ္ဓါရာဒိသိဒ္ဓိတော. ‘‘အနာပတ္တိ အန္တောအရုဏေ ပစ္စုဒ္ဓရတိ ဝိဿဇ္ဇေတီ’’တိ (ပါရာ. ၄၉၆) ဟိ ဝုတ္တံ. အညထာ ပစ္စုဒ္ဓရန္တဿ၊ အန္တောအရုဏေ ဝိဿဇ္ဇေန္တဿ စ ယာဝ အညော နာဓိဋ္ဌာတိ၊ တာဝ အာပတ္တိံ အာပဇ္ဇတိ ယထာဝုတ္တနယေနေဝ. အညထာ သတ္တဗ္ဘန္တရေန ဝိပ္ပဝါသဿာတိ ဝိပ္ပဝါသတော ယထာရုတံယေဝ သတိ ဝိပ္ပဝါသေ ဝိပ္ပဝါသတော၊ အဝိပ္ပဝါသေ သတိ အဝိပ္ပဝါသတောတိ.

ဥဒေါသိတသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.