၉. ရတနဝဂ္ဂေါ

၁. အန္တေပုရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

အနိက္ခန္တရာဇကေ အနိဂ္ဂတရတနကေတိ ဧတ္ထ ‘‘သယနိဃရေ’’တိ ပါဌသေသော ဒဋ္ဌဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘အနိက္ခန္တော ရာဇာ ဣတော’’တိအာဒိ. တတ္ထ ဣတောတိ သယနိဃရတော. သယနိဃရေတိ သယနီယဃရေ. ယတ္ထ ရညော သယနံ ပညတ္တံ ဟောတိ၊ အန္တမသော သာဏိပါကာရပရိက္ခိတ္တမ္ပိ၊ တသ္မိန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ရတိဇနနဋ္ဌေန ရတနံ၊ ဟတ္ထိအာဒိ. ဣဓ ပန ဣတ္ထိရတနံ အဓိပ္ပေတန္တိ အာဟ ‘‘ရတနံ ဝုစ္စတိ မဟေသီ’’တိ.

ဥဘောသူတိ ရာဇမဟေသီသု. ကိရိယာကိရိယန္တိ ဧတ္ထ ဣန္ဒခီလာတိက္ကမော ကိရိယံ၊ အပ္ပဋိသံဝိဒိတံ အကိရိယန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

အန္တေပုရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂. ရတနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

မုတ္တာဒိဒသဝိဓန္တိ ‘‘မုတ္တာ မဏိ ဝေဠုရိယော သင်္ခေါ သိလာ ပဝါဠံ ရဇတံ ဇာတရူပံ လောဟိတင်္ကော မသာရဂလ္လ’’န္တိ (ပါစိ. ၅၀၆) ဒသဝိဓံ ရတနံ. အဇ္ဈာဝသထေတိ ဂေဟေ. တေနာဟ ‘‘ပရိက္ခိတ္တဿာ’’တိအာဒိ၊ ပရိက္ခိတ္တဿ အာဝသထဿာတိ အတ္ထော. အာဝသထောတိ စေတ္ထ အန္တောဂါမေ နိဝိဋ္ဌဂေဟံ အဓိပ္ပေတံ. အာရာမေ နိဝိဋ္ဌဂေဟံ ပန အဇ္ဈာရာမဂ္ဂဟဏေနေဝ ဂဟိတံ. ‘‘အာဝသထောတိ စေတ္ထ အန္တောအာရာမေ ဝါ ဟောတု၊ အညတ္ထ ဝါ၊ အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနံ ဝုစ္စတီ’’တိ (သာရတ္ထ. ဋီ. ပါစိတ္တိယ ၃.၅၀၆) ကေစိ. သဗ္ဗေသမ္ပိ အတ္ထာယ ဒုက္ကဋမေဝါတိ အတ္တနော ဝါ တေသံ သံဃာဒီနံ ဝါ အတ္ထာယ ဥဂ္ဂဏှန္တဿ ဝါ ဥဂ္ဂဏှာပေန္တဿ ဝါ ဒုက္ကဋမေဝ. သစေ ပန မာတာပိတူနံ သန္တကံ အဝဿံ ပဋိသာမေတဗ္ဗံ ကပ္ပိယဘဏ္ဍံ ဟောတိ၊ အတ္တနော အတ္ထာယ ဂဟေတွာ ပဋိသာမေတဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘တာဒိသံ ပနာ’’တိအာဒိ. တာဒိသန္တိ ယံ မာတာပိတူနံ သန္တကံ အဝဿံ ပဋိသာမေတဗ္ဗံ ကပ္ပိယဘဏ္ဍံ၊ တာဒိသံ. ဆန္ဒေနပိ ဘယေနပီတိ ဝဍ္ဎကိအာဒီသု ဆန္ဒေနပိ၊ ရာဇဝလ္လဘေသု ဘယေနပိ.

တာဒိသေ ဌာနေတိ မဟာဝိဟာရသဒိသဿ မဟာရာမဿ ပါကာရပရိက္ခိတ္တေ ပရိဝေဏေ. သညာဏံ ကတွာတိ ‘‘ဧတ္တကာ ကဟာပဏာ’’တိအာဒိနာ ရူပေန ဝါ လဉ္ဆနာဒိနိမိတ္တေန ဝါ သညာဏံ ကတွာ၊ သလ္လက္ခေတွာတိ အတ္ထော. ပတိရူပါနံ ဘိက္ခူနံ ဟတ္ထေတိ လဇ္ဇီနံ ကုက္ကုစ္စကာနံ ဘိက္ခူနံ ဟတ္ထေ. လောလဇာတိကာနဉှိ ဟတ္ထေ ဌပေတုံ န လဗ္ဘတိ. နေဝ ပက္ကမတီတိ နေဝ တမှာ အာဝါသာ ပက္ကမတိ. ‘‘ထာဝရံ သေနာသနံ ဝါ’’တိအာဒိနာ အတ္တနော စီဝရာဒိမူလံ န ကာတဗ္ဗန္တိ (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၅၀၆) ဒဿေတိ. တံ ဒဿေတွာတိ ယံ ထာဝရသေနာသနာဒိ ကတံ၊ တံ ဥပါသက တဝ သန္တကေန ဣဒံ နာမ ကတန္တိ ဧဝံ ဒဿေတွာ. သမာဒပေတွာတိ အညံ သမာဒပေတွာ၊ ‘‘ဥဒ္ဒိဿ အရိယာ တိဋ္ဌန္တိ၊ ဧသာ အရိယာန ယာစနာ’’တိ ဝုတ္တနယေန ယာစိတွာတိ အတ္ထော.

အနုညာတဋ္ဌာနေတိ အဇ္ဈာရာမအဇ္ဈာဝသထေ. အာမာသန္တိ အာမသိတဗ္ဗဉ္စေဝ ပဋိသာမေတဗ္ဗဉ္စ ဝတ္ထာဒိ.

ရတနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၃. ဝိကာလဂါမပ္ပဝေသနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

စာရိတ္တေတိ စာရိတ္တသိက္ခာပဒေ. ဥပစာရန္တိ ဒုတိယလေဍ္ဍုပါတံ. အညံ ဂါမံ ဂစ္ဆန္တာနံ ပုန အာပုစ္ဆနကိစ္စံ နတ္ထီတိ ဥဿာဟံ အပ္ပဋိပ္ပဿမ္ဘေတွာ အညံ ဂါမံ ဂစ္ဆန္တာနံ ဂါမသတမ္ပိ ဟောတု၊ ပုန အာပုစ္ဆနကိစ္စံ နတ္ထီတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘သစေ ပနာ’’တိအာဒိ. ဥဿာဟန္တိ ဂါမပ္ပဝိသနုဿာဟံ. အန္တရာရာမာဒီသု (ပါစိ. အဋ္ဌ. ၅၁၅) န ကေဝလံ အနာပုစ္ဆာ ဂစ္ဆန္တဿေဝ၊ ကာယဗန္ဓနံ အဗန္ဓိတွာ သင်္ဃာဋိံ အပါရုပိတွာ ဂစ္ဆန္တဿာပိ အနာပတ္တိ. အာပဒါသူတိ သီဟော ဝါ ဗျဂ္ဃေါ ဝါ အာဂစ္ဆတိ၊ မေဃော ဝါ ဥဋ္ဌေတိ၊ အညော ဝါ ကောစိ ဥပဒ္ဒဝေါ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ အနာပတ္တိ. ဧဝရူပါသု အာပဒါသု ဗဟိဂါမတော အန္တောဂါမံ ပဝိသိတုံ ဝဋ္ဋတိ.

ဝိကာလဂါမပ္ပဝေသနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၄. သူစိဃရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

တံ အဿ အတ္ထီတိ (သာရတ္ထ. ဋီ. ပါစိတ္တိယ ၃.၅၁၇) ပဌမံ ဘိန္ဒိတွာ ပစ္ဆာ ဒေသေတဗ္ဗတ္တာ တံ ဘေဒနကံ အဿ ပါစိတ္တိယဿ အတ္ထီတိ.

အရဏိကေတိ အရဏိဓနုကေ. ဝိဓေတိ ဝေဓကေ. ဝါသိဇဋေတိ ဝါသိဒဏ္ဍကေ စ.

သူစိဃရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၅. မဉ္စပီဌသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

အဋ္ဌင်္ဂုလပါဒကန္တိ ဘာဝနပုံသကနိဒ္ဒေသော. ‘‘ဆေဒနကံ ဘေဒနကသဒိသမေဝါ’’တိ ဣမိနာ ‘‘ဆေဒနမေဝ ဆေဒနကံ၊ တံ အဿ အတ္ထီတိ ဆေဒနက’’န္တိ ဣမမတ္ထံ အတိဒိသတိ.

ယထာ ပမာဏမေဝ ဥပရိ ဒိဿတိ၊ ဧဝံ နိခဏိတွာ ဝါတိ သစေ ပန န ဆိန္ဒိတုကာမော ဟောတိ၊ ယထာ ပမာဏမေဝ ဥပရိ ဒိဿတိ၊ ဧဝံ ဘူမိယံ နိခဏိတွာ ဝါ. အဋ္ဋကံ ဝါ ဗန္ဓိတွာတိ ဥက္ခိပိတွာ တုလာသင်္ဃာတေ ဌပေတွာ အဋ္ဋံ ကတွာ.

မဉ္စပီဌသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၆. တူလောနဒ္ဓသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

စိမိလိကံ ပတ္ထရိတွာ တူလံ ပက္ခိပိတွာတိ မဉ္စပီဌာနံ ဥပရိ စိမိလိကံ ပတ္ထရိတွာ တဿ ဥပရိ တူလံ ပက္ခိပိတွာတိ အတ္ထော. ဥပရိ စိမိလိကာယာတိ ဥပရိမဘာဂေ စိမိလိကာယ.

သီသပ္ပမာဏန္တိ (စူဠဝ. အဋ္ဌ. ၂၉၇၊ သာရတ္ထ. ဋီ. စူဠဝဂ္ဂ ၃.၂၉၇) ယတ္ထ ဂလဝါဋကတော ပဋ္ဌာယ သဗ္ဗသီသံ ဥပဒဟန္တိ၊ တံ သီသပ္ပမာဏံ. တဉ္စ ဥက္ကဋ္ဌပရိစ္ဆေဒတော တိရိယံ မုဋ္ဌိရတနံ ဟောတိ၊ ဒီဃတော ဒွိရတနန္တိ ဒဿေတုံ ‘‘ယဿ ဝိတ္ထာရတော တီသု ကောဏေသူ’’တိအာဒိမာဟ. ဒွိန္နံ အန္တရံ ဝိဒတ္ထိ စတုရင်္ဂုလံ ဟောတီတိ ဒွိန္နံ ကောဏာနံ အန္တရံ မိနိယမာနံ ဝိဒတ္ထိ စေဝ စတုရင်္ဂုလဉ္စ ဟောတိ. မဇ္ဈေ မုဋ္ဌိရတနန္တိ ဗိဗ္ဗောဟနဿ မဇ္ဈံ တိရိယတော မုဋ္ဌိရတနပ္ပမာဏံ ဟောတိ. အယဉှိ သီသပ္ပမာဏဿ ဥက္ကဋ္ဌပရိစ္ဆေဒေါ. တတော ဥဒ္ဓံ န ဝဋ္ဋတိ၊ ဟေဋ္ဌာ ဝဋ္ဋတိ. အဂိလာနဿ သီသူပဓာနဉ္စ ပါဒူပဓာနဉ္စာတိ ဒွယမေဝ ဝဋ္ဋတိ. ဂိလာနဿ ဗိဗ္ဗောဟနာနိ သန္ထရိတွာ ဥပရိ ပစ္စတ္ထရဏံ ဒတွာ နိပဇ္ဇိတုမ္ပိ ဝဋ္ဋတိ.

တူလောနဒ္ဓသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၇. နိသီဒနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

သတ္တမံ ဥတ္တာနမေဝ.

နိသီဒနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၈. ကဏ္ဍုပ္ပဋိစ္ဆာဒိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

အဓောနာဘိဥဗ္ဘဇာဏုမဏ္ဍလန္တိ နာဘိယာ ဟေဋ္ဌာ ဇာဏုမဏ္ဍလာနံ ဥပရိ. ကဏ္ဍုပီဠကအဿာဝထုလ္လကစ္ဆာဗာဓာနန္တိ ဧတ္ထ ကဏ္ဍူတိ ကစ္ဆု. ပီဠကာတိ လောဟိတတုဏ္ဍိကာ သုခုမပီဠကာ. အဿာဝေါတိ အရိသဘဂန္ဒလမဓုမေဟာနံ ဝသေန အသုစိပဂ္ဃရဏံ. ထုလ္လကစ္ဆာဗာဓောတိ မဟာပီဠကာဗာဓော ဝုစ္စတိ.

ကဏ္ဍုပ္ပဋိစ္ဆာဒိသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၉-၁၀. ဝဿိကသာဋိကနန္ဒသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

နဝမံ ဒသမဉ္စ ဥတ္တာနမေဝ.

ဝဿိကသာဋိကနန္ဒသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ရတနဝဂ္ဂေါ နဝမော.

ဣတိ ကင်္ခါဝိတရဏိယာ ပါတိမောက္ခဝဏ္ဏနာယ

ဝိနယတ္ထမဉ္ဇူသာယံ လီနတ္ထပ္ပကာသနိယံ

ပါစိတ္တိယဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.