၉. သာသင်္ကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

ဥပသမ္ပဇ္ဇန္တိအာဒီသု ဝိယာတိ ‘‘ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတီ’’တိ (ဝိဘ. ၅၀၈) ဣမဿ ဝိဘင်္ဂေ ‘‘ဥပသမ္ပဇ္ဇာ’’တိ ဥဒ္ဓရိတဗ္ဗေ ‘‘ဥပသမ္ပဇ္ဇ’’န္တိ ဥဒ္ဓဋံ. တဒိဟ နိဒဿနံ ကတံ. အာဒိသဒ္ဒေန ပန ‘‘အနာပုစ္ဆံ ဝါ ဂစ္ဆေယျာ’’တိအာဒီနံ (ပါစိ. ၁၁၁၊ ၁၁၅) သင်္ဂဟော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဥပဂန္တွာတိ ဥပသဒ္ဒဿတ္ထမာဟ. ဝသိတွာတိ အက္ခဏ္ဍံ ဝသိတွာ. ‘‘ယေန ယဿ ဟိ သမ္ဗန္ဓော၊ ဒူရဋ္ဌမ္ပိ စ တဿ တ’’န္တိ ဝစနတော ‘‘ဣမဿ။ပေ။ ဣမိနာ သမ္ဗန္ဓော’’တိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ ဣမဿာတိ ‘‘ဥပဝဿ’’န္တိ ပဒဿ. ဝိနယပရိယာယေန အရညလက္ခဏံ အဒိန္နာဒါနပါရာဇိကေ အာဂတံ. တတ္ထ ဟိ ‘‘ဂါမာ ဝါ အရညာ ဝါ’’တိ အနဝသေသတော အဝဟာရဋ္ဌာနပရိဂ္ဂဟေန တဒုဘယံ အသင်္ကရတော ဒဿေတုံ ‘‘ဌပေတွာ ဂါမဉ္စာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဂါမူပစာရော ဟိ လောကေ ဂါမသင်္ခမေဝ ဂစ္ဆတီတိ. ဣဓ ပန သုတ္တန္တပရိယာယေန ‘‘ပဉ္စဓနုသတိကံ ပစ္ဆိမ’’န္တိ (ပါရာ. ၆၅၄) အာဂတံ အာရညကံ ဘိက္ခုံ သန္ဓာယ. န ဟိ သော ဝိနယပရိယာယိကေ အရညေ ဝသန္တော ‘‘အာရညကော ပန္ထသေနာသနော’’တိ (မ. နိ. ၁.၆၁) သုတ္တေ ဝုတ္တော၊ တသ္မာ တတ္ထ အာဂတမေဝ လက္ခဏံ ဂဟေတဗ္ဗန္တိ ဒဿေန္တော ‘‘သဗ္ဗပစ္ဆိမာနိ အာရောပိတေန အာစရိယဓနုနာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ ‘‘အာစရိယဓနု နာမ ပကတိဟတ္ထေန နဝဝိဒတ္ထိပမာဏံ. ဇိယာယ ပန အာရောပိတာယ စတုဟတ္ထပမာဏ’’န္တိ ဝဒန္တိ. ဂါမဿာတိ ပရိက္ခိတ္တဿ ဂါမဿ. ဣန္ဒခီလတောတိ ဥမ္မာရတော. ပရိက္ခေပါရဟဋ္ဌာနတောတိ ပရိယန္တေ ဌိတဃရဿ ဥပစာရေ ဌိတဿ မဇ္ဈိမဿ ပုရိသဿ ပဌမလေဍ္ဍုပါတတော. ကိတ္တကေန မဂ္ဂေန မိနိတဗ္ဗန္တိ အာဟ ‘‘သစေ’’တိအာဒိ. မဇ္ဈိမဋ္ဌကထာယံ ပန ‘‘ဝိဟာရဿာပိ ဂါမဿေဝ ဥပစာရံ နီဟရိတွာ ဥဘိန္နံ လေဍ္ဍုပါတာနံ အန္တရာ မိနိတဗ္ဗ’’န္တိ ဝုတ္တံ. စောရာနံ နိဝိဋ္ဌောကာသာဒိဒဿနေနာတိ အာရာမေ၊ အာရာမူပစာရေ စ စောရာနံ နိဝိဋ္ဌောကာသာဒိဒဿနေန ကာရဏေန. အာဒိသဒ္ဒေန ဘုတ္တောကာသဋ္ဌိတောကာသနိသိန္နောကာသနိပန္နောကာသာနံ ဂဟဏံ. စောရေဟိ မနုဿာနံ ဟတဝိလုတ္တာကောဋိတဘာဝဒဿနတောတိ အာရာမေ၊ အာရာမူပစာရေ စ ဟတဝိလုတ္တာကောဋိတဘာဝဒဿနတော.

အန္တရဃရေ နိက္ခိပေယျာတိ အန္တရေ အန္တရေ ဃရာနိ ဧတ္ထ၊ ဧတဿာတိ ဝါ အန္တရဃရံ၊ ဂါမော၊ တသ္မိံ ဌပေယျာတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘အာရညကဿာ’’တိအာဒိ. တဉ္စာတိ နိက္ခိပနဉ္စ. ‘‘မဟာပဝါရဏာယ ပဝါရိတော ဟောတီ’’တိ ဣဒံ ဝဿစ္ဆေဒံ အကတွာ ဝုဋ္ဌဘာဝံ ဒဿေတုံ ဝုတ္တံ၊ န ပန ပဝါရဏာယ အင်္ဂဘာဝံ. တေနေဝ ဟိ ဗျတိရေကံ ဒဿေန္တေန သမန္တပါသာဒိကာယံ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၂.၆၅၃-၆၅၄) ဝုတ္တံ ‘‘သစေ ပစ္ဆိမိကာယ ဝါ ဥပဂတော ဟောတိ ဆိန္နဝဿော ဝါ၊ နိက္ခိပိတုံ န လဘတီ’’တိ. ကတ္တိကမာသော နာမ ပုဗ္ဗကတ္တိကမာသဿ ကာဠပက္ခပါဋိပဒတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ အပရကတ္တိကပုဏ္ဏမာ၊ တာဝ ဧကူနတ္တိံသ ရတ္တိန္ဒိဝါ. ဧဝ-သဒ္ဒေန ကတ္တိကမာသတော ပရံ န လဘတီတိ ဒဿေတိ. ဦနပ္ပမာဏေ တာဝ အရညလက္ခဏာယောဂတော န လဘတု၊ ကသ္မာ ဂါဝုတတော အတိရေကပ္ပမာဏေ န လဘတီတိ အာဟ ‘‘ယတြ ဟီ’’တိအာဒိ. နိမန္တိတော ပန အဒ္ဓယောဇနမ္ပိ ယောဇနမ္ပိ ဂန္တွာ ဝသိတုံ ပစ္စေတိ၊ ဣဒမပ္ပမာဏံ. သာသင်္ကသပ္ပဋိဘယမေဝ ဟောတီတိ သာသင်္ကဉ္စေဝ သပ္ပဋိဘယဉ္စ ဟောတိ. ဧဝ-သဒ္ဒေန အနာသင်္ကအပ္ပဋိဘယေဟိ အင်္ဂယုတ္တေပိ သေနာသနေ ဝသန္တော နိက္ခိပိတုံ န လဘတီတိ ဒဿေတိ. ဧတ္တာဝတာ ပုရိမိကာယ ဥပဂန္တွာ အက္ခဏ္ဍံ ကတွာ ဝုဋ္ဌဝဿော ယံ ဂါမံ ဂေါစရဂါမံ ကတွာ ပဉ္စဓနုသတိကပစ္ဆိမေ အာရညကသေနာသနေ ဝိဟရတိ၊ တသ္မိံ ဂါမေ စီဝရံ ဌပေတွာ သကလကတ္တိကမာသံ တသ္မိံယေဝ သေနာသနေ တေန စီဝရေန ဝိနာ ဝတ္ထုံ အနုဇာနိတွာ ဣဒါနိ ဝိဟာရတော အညတ္ထ ဝသန္တဿ ဆာရတ္တံ ဝိပ္ပဝါသံ အနုဇာနန္တော ‘‘သိယာ စ တဿ ဘိက္ခုနော’’တိအာဒိမာဟ. အသမာဒါနစာရဉှိ အတ္ထတကထိနာ ဧဝ လဘန္တိ၊ နေတရေတိ ဧတ္ထ ဣဒမ္ပိ ကာရဏံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. တတ္ထ ဆာရတ္တပရမံ တေန ဘိက္ခုနာ တေန စီဝရေန ဝိပ္ပဝသိတဗ္ဗန္တိ ယော ဘိက္ခု ဝိဟာရေ ဝသန္တော တတော အညတ္ထ ဂမနကိစ္စေ သတိ အန္တရဃရေ စီဝရံ နိက္ခိပတိ၊ တေန ဘိက္ခုနာ တေန စီဝရေန ဆာရတ္တပရမံ ဝိပ္ပဝသိတဗ္ဗံ၊ ဆ ရတ္တိယော တမှာ ဝိဟာရာ အညတ္ထ ဝသိတဗ္ဗာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဝုတ္တဉှိ ဘဒန္တေန ဗုဒ္ဓဒတ္တာစရိယေန –

‘‘ယံ ဂါမံ ဂေါစရံ ကတွာ၊ ဘိက္ခု အာရညကေ ဝသေ၊

တသ္မိံ ဂါမေ ဌပေတုံ တံ၊ မာသမေကံ တု ဝဋ္ဋတိ.

‘‘အညတ္ထေဝ ဝသန္တဿ၊ ဆာရတ္တပရမံ မတံ၊

အယမဿ အဓိပ္ပါယော၊ ပဋိစ္ဆန္နော ပကာသိတော’’တိ.

တေနေဝါဟ ‘‘တတော စေ ဥတ္တရိ ဝိပ္ပဝသေယျာတိ ဆာရတ္တတော ဥတ္တရိ တသ္မိံ သေနာသနေ သတ္တမံ အရုဏံ ဥဋ္ဌာပေယျာ’’တိအာဒိ. တထာ အသက္ကောန္တေနာတိ ဂတဋ္ဌာနဿ ဒူရတာယ သေနာသနံ အာဂန္တွာ သတ္တမံ အရုဏံ ဥဋ္ဌာပေတုံ အသက္ကောန္တေန. ဧဝမ္ပိ အသက္ကောန္တေန တတြေဝ ဌိတေန ပစ္စုဒ္ဓရိတဗ္ဗံ ‘‘အတိရေကစီဝရဋ္ဌာနေ ဌဿတီ’’တိ. ဝသိတွာတိ အရုဏံ ဥဋ္ဌာပေတွာ. ဘိက္ခုသမ္မုတိ ဥဒေါသိတသိက္ခာပဒေ ဝုတ္တာဝ.

သေသန္တိ ‘‘အညတြ ဘိက္ခုသမ္မုတိယာတိ အယမေတ္ထ အနုပညတ္တီ’’တိအာဒိကံ. တတ္ထ ဟိ အင်္ဂေသု ယံ ရတ္တိဝိပ္ပဝါသော စတုတ္ထမင်္ဂံ၊ တံ ဣဓ ဆာရတ္တတော ဥတ္တရိ ဝိပ္ပဝါသော ဟောတီတိ အယမေဝ ဝိသေသော.

သာသင်္ကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.