၄. ဝဿိကသာဋိကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

ပစ္ဆိမမာသဿ ပဌမဒိဝသတော ပဋ္ဌာယာတိ ဇေဋ္ဌမူလပုဏ္ဏမာသိယာ ပစ္ဆိမပါဋိပဒဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ. တာဝါတိ တာဝ ပရိမာဏေ ကာလေ. ဇေဋ္ဌမူလပုဏ္ဏမာသိယာ ပစ္ဆိမပါဋိပဒဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ကတ္တိကပုဏ္ဏမာ၊ ဣမသ္မိံ ပဉ္စမာသေတိ အတ္ထော. ကာလော ဝဿိကသာဋိကာယာတိအာဒိနာတိ ဧတ္ထ အာဒိသဒ္ဒေန ‘‘သမယော ဝဿိကသာဋိကာယ၊ အညေပိ မနုဿာ ဝဿိကသာဋိကစီဝရံ ဒေန္တီ’’တိ (ပါရာ. ၆၂၈) ဣမေသံ ဂဟဏံ. ဒေထ မေ ဝဿိကသာဋိကစီဝရန္တိအာဒိကာယာတိ ဧတ္ထ အာဒိသဒ္ဒေန ပန ‘‘အာဟရထ မေ ဝဿိကသာဋိကစီဝရံ၊ ပရိဝတ္တေထ မေ ဝဿိကသာဋိကစီဝရံ၊ စေတာပေထ မေ ဝဿိကသာဋိကစီဝရ’’န္တိ ဣမေသံ ဂဟဏံ. အတ္တနော အညာတကအပ္ပဝါရိတေသု တဒုဘယံ ကရောန္တဿ ကိံ ဟောတီတိ အာဟ ‘‘အညာတကအပ္ပဝါရိတဋ္ဌာနေ’’တိအာဒိ. ‘‘ဝတ္တဘေဒေ ဒုက္ကဋ’’န္တိ ဣဒံ ဝဿိကသာဋိကံ ပုဗ္ဗေ အဒေန္တေ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ယေ ပန ပုဗ္ဗေပိ ဒေန္တိ၊ တေသု ဝတ္တဘေဒေါ နတ္ထိ. ဝုတ္တဉှိ သမန္တပါသာဒိကာယံ ‘‘ယေ မနုဿာ ပုဗ္ဗေပိ ဝဿိကသာဋိကစီဝရံ ဒေန္တိ၊ ဣမေ ပန သစေပိ အတ္တနော အညာတကအပ္ပဝါရိတာ ဟောန္တိ၊ ဝတ္တဘေဒေါ နတ္ထိ တေသု သတုပ္ပါဒကရဏဿ အနုညာတတ္တာ’’တိ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၂.၆၂၈). အညာတကဝိညတ္တိသိက္ခာပဒေန နိဿဂ္ဂိယံ ပါစိတ္တိယန္တိ ‘‘ယော ပန ဘိက္ခု အညာတကံ ဂဟပတိံ ဝါ ဂဟပတာနိံ ဝါ စီဝရံ ဝိညာပေယျ အညတြ သမယာ၊ နိဿဂ္ဂိယံ ပါစိတ္တိယ’’န္တိ (ပါရာ. ၅၁၈) ဣမိနာ သိက္ခာပဒေန နိဿဂ္ဂိယံ ပါစိတ္တိယံ. ဣဒံ ပန ပကတိယာ ဝဿိကသာဋိကဒါယကေသုပိ ဟောတိယေဝ.

ဂိမှာနံ ပစ္ဆိမဒ္ဓမာသဿ ပဌမဒိဝသတော ပဋ္ဌာယာတိ ဧတ္ထ ဇေဋ္ဌမူလကာဠပက္ခူပေါသထဿ ပစ္ဆိမပါဋိပဒဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ အာသာဠှိပုဏ္ဏမာ၊ အယမဒ္ဓမာသော ဂိမှာနံ ပစ္ဆိမဒ္ဓမာသော နာမ၊ တဿ ပဌမဒိဝသတော ပဋ္ဌာယာတိ အတ္ထော၊ အဒ္ဓမာသဿ ပဌမပါဋိပဒဒိဝသတော ပဋ္ဌာယာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ကတ္တိကမာသဿ ပစ္ဆိမဒိဝသော နာမ ပစ္ဆိမကတ္တိကမာသဿ ပုဏ္ဏမာ. ဧတ္တာဝတာတိ ‘‘မာသော သေသော ဂိမှာနန္တိ ဘိက္ခုနာ ဝဿိကသာဋိကစီဝရံ ပရိယေသိတဗ္ဗံ၊ အဒ္ဓမာသော သေသော ဂိမှာနန္တိ ကတွာ နိဝါသေတဗ္ဗ’’န္တိ ဧတ္တကေန ဂဏနေန. ပရိယေသနက္ခေတ္တန္တိ ပရိယေသနဿ ခေတ္တံ. ဧတသ္မိဉှိ မာသေ ဝဿိကသာဋိကံ အလဒ္ဓံ ပရိယေသိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ကရဏနိဝါသနက္ခေတ္တမ္ပီတိ ကရဏက္ခေတ္တဉ္စေဝ နိဝါသနက္ခေတ္တဉ္စ. ပိ-သဒ္ဒေန ပရိယေသနက္ခေတ္တံ သမ္ပိဏ္ဍေတိ. ဧတသ္မိဉှိ အဒ္ဓမာသေ ပရိယေသိတုံ၊ ကာတုံ၊ နိဝါသေတုဉ္စ ဝဋ္ဋတိ၊ အဓိဋ္ဌာတုံယေဝ န ဝဋ္ဋတိ. ယံ ပန သမန္တပါသာဒိကာယံ ကတ္ထစိ ပေါတ္ထကေ ‘‘ဇေဋ္ဌမူလပုဏ္ဏမာသိယာ ပစ္ဆိမပါဋိပဒဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ကာလပက္ခုပေါသထော၊ အယမေကော အဒ္ဓမာသော ပရိယေသနက္ခေတ္တဉ္စေဝ ကရဏက္ခေတ္တဉ္စ. ဧတသ္မိဉှိ အန္တရေ ဝဿိကသာဋိကံ အလဒ္ဓံ ပရိယေသိတုံ၊ လဒ္ဓံ ကာတုဉ္စ ဝဋ္ဋတိ၊ နိဝါသေတုံ၊ အဓိဋ္ဌာတုဉ္စ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၂.၆၂၈) ဝစနံ ဒိဿတိ၊ တံ ပမာဒလိခိတံ မာတိကာယ ဝိရောဓတောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ‘‘အဒ္ဓမာသော သေသော ဂိမှာနန္တိ ကတွာ နိဝါသေတဗ္ဗ’’န္တိ (ပါရာ. ၆၂၇) ဟိ ပါဠိ. သဗ္ဗမ္ပီတိ ပရိယေသနံ၊ ကရဏံ၊ နိဝါသနံ၊ အဓိဋ္ဌာနဉ္စာတိ သဗ္ဗမ္ပိ. ဣမိနာ ဣမေ စတ္တာရော မာသာ ပရိယေသနကရဏနိဝါသနာဓိဋ္ဌာနာနံ စတုန္နမ္ပိ ခေတ္တန္တိ ဒဿေတိ. ဧတေသု ဟိ စတူသု မာသေသု အလဒ္ဓံ ပရိယေသိတုံ၊ လဒ္ဓံ ကာတုံ၊ နိဝါသေတုံ၊ အဓိဋ္ဌာတုဉ္စ ဝဋ္ဋတိ.

ဝဿံ ဥက္ကဍ္ဎီယတီတိ သံဝစ္ဆရံ ဥဒ္ဓံ ကဍ္ဎီယတိ ဝဍ္ဎီယတိ၊ အာရုယှတီတိ အတ္ထော၊ ဝဿာနဿ ပဌမမာသံ ဥက္ကဍ္ဎိတွာ ဂိမှာနံ ပစ္ဆိမမာသမေဝ ကရောန္တီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဝဿူပနာယိကဒိဝသေ အဓိဋ္ဌာတဗ္ဗာတိ ဝဿာနတော ပုဗ္ဗေယေဝ ဒသာဟဿ အတိက္ကန္တတ္တာ ဝဿူပနာယိကဒိဝသေယေဝ အဓိဋ္ဌာတဗ္ဗာ. တဉှိ ဒိဝသံ အတိက္ကာမေတုံ န ဝဋ္ဋတိ. အန္တောဝဿေ ပန လဒ္ဓါ စေဝ နိဋ္ဌိတာ စ တသ္မိံယေဝ အန္တောဝဿေ လဒ္ဓဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ ဒသာဟံ နာတိက္ကာမေတဗ္ဗာ၊ ဒသာဟာတိက္ကမေ နိဋ္ဌိတာ ပန တဒဟေဝ အဓိဋ္ဌာတဗ္ဗာ. ဒသာဟေ အပ္ပဟောန္တေ စီဝရကာလံ နာတိက္ကာမေတဗ္ဗာ. အယံ တာဝ ကတာယ ပရိဟာရော. အကတာယ ပန ကော ပရိဟာရောတိ အာဟ ‘‘သစေ’’တိအာဒိ. ဧကာဟမ္ပိ န လဘတိ ဣတော အညဿ ပရိဟာရဿာဘာဝတောတိ အဓိပ္ပါယော.

သော ကုတော ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ယာဝ ဟေမန္တဿ ပဌမဒိဝသော’’တိ၊ ဇေဋ္ဌမူလပုဏ္ဏမာသိတော ပဋ္ဌာယ ယာဝ ကတ္တိကပုဏ္ဏမာသိယာ ပစ္ဆိမပါဋိပဒဒိဝသော၊ တာဝါတိ အတ္ထော. ဧတေသု သတ္တသု ပိဋ္ဌိသမယမာသေသူတိ ပဋိလောမက္ကမေန ဝုတ္တေသု ကတ္တိကပုဏ္ဏမာသိယာ ပစ္ဆိမပါဋိပဒါဒီသု ဇေဋ္ဌမူလပုဏ္ဏမာသာဝသာနေသု ဧတေသု သတ္တသု ပိဋ္ဌိသမယနာမကေသု မာသေသု. သတုပ္ပါဒကရဏေနာတိ ‘‘ကာလော ဝဿိကသာဋိကာယာ’’တိအာဒိနာ နယေန သတုပ္ပါဒကရဏေန. ဝိညာပေန္တဿာတိ ‘‘ဒေထ မေ ဝဿိကသာဋိကစီဝရ’’န္တိအာဒိနာ (ပါရာ. ၆၂၈) နယေန ဝိညတ္တိံ ကရောန္တဿ. တေန သိက္ခာပဒေန အနာပတ္တီတိ အညာတကဝိညတ္တိသိက္ခာပဒေန အနာပတ္တိ၊ ဣမိနာ ပန သိက္ခာပဒေန အာပတ္တိယေဝ အသမယတ္တာ. ဝုတ္တဉှေတံ ဘဒန္တဗုဒ္ဓဒတ္တာစရိယေန –

‘‘ကတွာ ပန သတုပ္ပါဒံ၊ ဝဿသာဋိကစီဝရံ၊

နိပ္ဖါဒေန္တဿ ဘိက္ခုဿ၊ သမယေ ပိဋ္ဌိသမ္မတေ.

‘‘ဟောတိ နိဿဂ္ဂိယာပတ္တိ၊ ဉာတကာညာတကာဒိနော၊

တေသုယေဝ စ ဝိညတ္တိံ၊ ကတွာ နိပ္ဖါဒနေ တထာ’’တိ.

ဧတ္ထ စ ‘‘ဣဒံ မေ၊ ဘန္တေ၊ ဝဿိကသာဋိကစီဝရံ အတိရေကမာသေ သေသေ ဂိမှာနေ ပရိယိဋ္ဌံ အတိရေကဒ္ဓမာသေ သေသေ ဂိမှာနေ ကတွာ ပရိဒဟိတံ နိဿဂ္ဂိယ’’န္တိ ဣမိနာ (ပါရာ. ၆၂၈) နယေန နိဿဇ္ဇနဝိဓာနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

ဝဿိကသာဋိကပရိယေသနဝတ္ထုသ္မိန္တိ ပဋိကစ္စေဝ ဝဿိကသာဋိကပရိယေသနဝတ္ထုသ္မိံ. တိကပါစိတ္တိယန္တိ အတိရေကမာသဒ္ဓမာသေသု အတိရေကသညိဝေမတိကဦနကသညီနံ ပရိယေသနနိဝါသနဝသေန တီဏိ ပါစိတ္တိယာနိ၊ ဧကသေသနိဒ္ဒေသော စာယံ၊ သာမညနိဒ္ဒေသော ဝါ. ဦနကမာသဒ္ဓမာသေသူတိ ဦနကမာသေ စေဝ ဦနကဒ္ဓမာသေ စ. အတိရေကသညိနော၊ ဝေမတိကဿ ဝါ ဒုက္ကဋန္တိ ဧတ္ထ ‘‘ပရိယေသနနိဝါသနံ ကရောန္တဿာ’’တိ ပါဌသေသော. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ‘‘ဦနကမာသေ သေသေ ဂိမှာနေ အတိရေကသညိနော၊ ဝေမတိကဿ ဝါ ပရိယေသန္တဿ ဒုက္ကဋံ၊ ဦနကဒ္ဓမာသေ သေသေ ဂိမှာနေ စ အတိရေကသညိနော၊ ဝေမတိကဿ ဝါ နိဝါသေန္တဿ ဒုက္ကဋ’’န္တိ. ‘‘တထာ’’တိ ဣမိနာ ဒုက္ကဋံ အတိဒိသတိ၊ တဉ္စ ဒုက္ကဋံ ဥဒကဖုသိတဂဏနာယ အကတွာ နှာနပရိယောသာနဝသေန ပယောဂေ ပယောဂေ ကာရေတဗ္ဗံ၊ တဉ္စ ခေါ ဝိဝဋင်္ဂဏေ အာကာသတော ပတိတဥဒကေနေဝ နှာယန္တဿ၊ န နှာနကောဋ္ဌကဝါပိအာဒီသု ဃဋေဟိ အာသိတ္တူဒကေန နှာယန္တဿ. တေနေဝါဟ ‘‘သတိယာ ဝဿိကသာဋိကာယာ’’တိအာဒိ. ပေါက္ခရဏိယာဒီသု ပန နဂ္ဂဿ နှာယန္တဿ အနာပတ္တီတိ သမ္ဗန္ဓော၊ ပေါက္ခရဏိယာဒီသု ပန သတိယာပိ ဝဿိကသာဋိကာယ နဂ္ဂဿ နှာယန္တဿ နတ္ထိ ဒုက္ကဋာပတ္တီတိ အတ္ထော.

ဧဝံ အန္တရာပတ္တိယာ အနာပတ္တိံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ နိဿဂ္ဂိယေန အနာပတ္တိံ ဒဿေတုံ ‘‘အစ္ဆိန္နစီဝရဿာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ အစ္ဆိန္နစီဝရဿာတိ အစ္ဆိန္နသေသစီဝရဿ. တဿာပိ အသမယေ နိဝါသတော အနာပတ္တိ. ဧသ နယော နဋ္ဌစီဝရဿ ဝါတိ ဧတ္ထာပိ. ယထာ စေတ္ထ နိဝါသေန္တာနံ တေသံ အနာပတ္တိ၊ ဧဝံ တတ္ထ ပရိယေသန္တာနမ္ပီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧတ္ထ ပန မဟဂ္ဃဝဿိကသာဋိကံ ဌပေတွာ နှာယန္တဿ စောရူပဒ္ဒဝေါ အာပဒါ နာမာတိ အာဟ ‘‘အနိဝတ္ထ’’န္တိအာဒိ. အာပဒါသု ဝါ နိဝါသယတောတိ အာပဒါသု ဝိဇ္ဇမာနာသု အသမယေ နိဝါသေန္တဿ. ယံ ပန သမန္တပါသာဒိကာယံ ‘‘အစ္ဆိန္နစီဝရဿာတိ ဧတံ ဝဿိကသာဋိကံယေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. တေသဉှိ နဂ္ဂါနံ ကာယောဝဿာပနေ အနာပတ္တိ. ဧတ္ထ စ မဟဂ္ဃဝဿိကသာဋိကံ နိဝါသေတွာ နှာယန္တဿ စောရူပဒ္ဒဝေါ အာပဒါ နာမာ’’တိ အစ္ဆိန္နစီဝရာဒိနော နိဿဂ္ဂိယေန အနာပတ္တိံ အဒဿေတွာ နဂ္ဂဿ နှာယတော ဒုက္ကဋေနေဝ အနာပတ္တိဒဿနံ၊ တံ ယုတ္တံ ဝိယ န ဒိဿတိ. သဗ္ဗသိက္ခာပဒေသု ဟိ မူလာပတ္တိယာ ဧဝ အာပတ္တိပ္ပသင်္ဂေ အနာပတ္တိဒဿနတ္ထံ အနာပတ္တိဝါရော အာရဘီယတိ၊ န အန္တရာပတ္တိယာတိ၊ တသ္မာ ဥပပရိက္ခိတဗ္ဗံ. သစီဝရတာတိ အန္တရဝါသကဥတ္တရာသင်္ဂေဟိ သစီဝရတာ.

ဝဿိကသာဋိကသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.