၂. ဥဒေါသိတသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

ဘိက္ခုနာတိ ဘိက္ခုဿာတိ အတ္ထော၊ သာမိအတ္ထေ စေတံ ကရဏဝစနံ. တေနာဟ ‘‘ပုရိမသိက္ခာပဒေ ဝိယာ’’တိအာဒိ. အထ ကသ္မာ ကရဏဝသေနေဝ ကရဏဝစနဿ အတ္ထံ အဂ္ဂဟေတွာ သာမိဝသေန အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘ကရဏဝသေန ဟီ’’တိအာဒိ. ဟီတိ ကာရဏတ္ထေ နိပါတော. ဆိန္နပလိဗောဓောတိ ဆိန္နစီဝရာဝါသပလိဗောဓော. ဧကာဝ ရတ္တိ ဧကရတ္တံ၊ သမာသန္တဂတဿ အတ္ထံ. တိဏ္ဏံ စီဝရာနံ သမာဟာရောတိ တိစီဝရံ. တေန တိစီဝရေန၊ တီဟိ စီဝရေဟီတိ အတ္ထော. ဧကေန ဝိပ္ပဝုတ္ထောပိ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၂.၄၇၅-၄၇၆) ဟိ တိစီဝရေန ဝိပ္ပဝုတ္ထော နာမ ဟောတိ ပဋိသိဒ္ဓပရိယာပန္နေန ဝိပ္ပဝုတ္ထတ္တာ၊ အဝယဝေပိ ဝါ သမုဒါယဝေါဟာရတော. တေနာဟ ‘‘တိစီဝရာဓိဋ္ဌာနနယေနာ’’တိအာဒိ.

ဣဒါနိ ဝိပ္ပဝါသလက္ခဏဝဝတ္ထာပနတ္ထံ ‘‘ဂါမော ဧကူပစာရော’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ နိဝေသနန္တိ ဥဒေါသိတာဒီနံ ဝသေန အကတာယ ပတိဿယဝိကတိယာ အဓိဝစနံ. ဥဒေါသိတောတိ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၂.၄၈၂-၄၈၇) ယာနာဒီနံ ဘဏ္ဍာနံ သာလာ. ယော ‘‘ဥဒဝသိတော’’တိပိ ဝုစ္စတိ. အဋ္ဋောတိ ပဋိရာဇာဒိပဋိဗာဟနတ္ထံ ဣဋ္ဌကာဟိ ကတော ဗဟလဘိတ္တိကော စတုပဉ္စဘူမိကော ပတိဿယဝိသေသော. ‘‘အဋ္ဋောတိ ဗဟလဘိတ္တိကဂေဟံ၊ ယဿ ဂေါပါနသိယော အဂ္ဂဟေတွာ ဣဋ္ဌကာဟိ ဧဝ ဆဒနံ ဟောတီ’’တိ အပရေ. ‘‘အဋ္ဋာကာရေန ကရီယတီ’’တိပိ ဝဒန္တိ. မာဠောတိ ဧကကူဋသင်္ဂဟိတော စတုရဿပါသာဒေါ၊ ဧကကူဋသင်္ဂဟိတော ဝါ အနေကကောဏဝန္တော ပတိဿယဝိသေသော. ‘‘မာဠောတိ ဝဋ္ဋာကာရေန ကတသေနာသန’’န္တိ အပရေ. ပါသာဒေါတိ ဒီဃပါသာဒေါ၊ အဍ္ဎယောဂါဒိဘေဒေါ အဋ္ဋမာဠဟမ္မိယဝဇ္ဇိတော သဗ္ဗော ဝါ ပါသာဒေါ. ဟမ္မိယန္တိ မုဏ္ဍစ္ဆဒနပါသာဒေါ. ‘‘စန္ဒိယင်္ဂဏယုတ္တ’’န္တိ အပရေ. နာဝါတိ ထလဋ္ဌဥဒကဋ္ဌဝသေန ဒွိဓာ နာဝါ. သတ္ထောတိ ဇင်္ဃသတ္ထော၊ သကဋသတ္ထော ဝါ. ဓညကရဏန္တိ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၂.၄၉၁-၄၉၄) ခလံ ဝုစ္စတိ. အာရာမောတိ ပုပ္ဖါရာမော၊ ဖလာရာမော ဝါ. ဝိဟာရောတိ သပရိက္ခိတ္တော ဝါ အပရိက္ခိတ္တော ဝါ သကလော အာဝါသော. ‘‘ဂေဟမ္ပီ’’တိ ကေစိ. နိဝေသနာဒီနိ စေတ္ထ ဂါမတော ဗဟိ နိဝိဋ္ဌာနိ ဂဟိတာနိ. အန္တောဂါမေ ဌိတာနံ ပန ဂါမဂ္ဂဟဏေနေဝ ဂဟိတတ္တာ ဂါမပရိဟာရောယေဝါတိ. ‘‘နိဝေသနာဒယော ဟမ္မိယပရိယောသာနာ ဂါမပရိက္ခေပတော ဗဟိ နိဝိဋ္ဌာ’’တိ အပရေ. ဟတ္ထပါသာတိက္ကမေတိ ဧတ္ထ ဟတ္ထပါသော နာမ အဍ္ဎတေယျရတနပ္ပမာဏော ပဒေသော၊ တဿ အတိက္ကမော ဟတ္ထပါသာတိက္ကမော၊ တသ္မိံ ဟတ္ထပါသာတိက္ကမေ. ဟတ္ထပါသဗ္ဘန္တရေ ပန ဝတ္ထုံ ဝဋ္ဋတိ. တံ ပမာဏံ အတိက္ကမိတွာ သစေပိ ဣဒ္ဓိမာ ဘိက္ခု အာကာသေ အရုဏံ ဥဋ္ဌာပေတိ၊ နိဿဂ္ဂိယမေဝ ဟောတိ.

အယံ ပနေတ္ထ ဝိနိစ္ဆယော – သစေ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၂.၄၇၇-၄၇၈) ဂါမော ဧကဿ ရညော ဝါ ဘောဇကဿ ဝါ ဝသေန ဧကကုလဿ ဟောတိ၊ ပါကာရာဒိနာ ပရိက္ခိတ္တတ္တာ ဧကူပစာရော စ၊ ဧဝရူပေ ဂါမေ စီဝရံ နိက္ခိပိတွာ တသ္မိံ ဂါမဗ္ဘန္တရေ ယထာရုစိတဋ္ဌာနေ ဝသိတဗ္ဗံ၊ သစေ အပရိက္ခိတ္တော၊ ယသ္မိံ ဃရေ စီဝရံ နိက္ခိတ္တံ ဟောတိ၊ တသ္မိံ ဃရေ ဝသိတဗ္ဗံ၊ တဿ ဃရဿ သမန္တတော ဟတ္ထပါသာ ဝါ န ဝိဇဟိတဗ္ဗံ.

သစေ ဂါမော ဝေသာလိကုသိနာရာဒယော ဝိယ နာနာရာဇူနံ ဝါ ဘောဇကာနံ ဝါ ဟောတိ၊ ဝုတ္တပ္ပကာရေန ပရိက္ခိတ္တော စ၊ ဧဝရူပေ ဂါမေ ယသ္မိံ ဃရေ စီဝရံ နိက္ခိတ္တံ ဟောတိ၊ တသ္မိံ ဃရေ ဝါ ဝတ္ထဗ္ဗံ၊ တဿ ဃရဿ ဟတ္ထပါသာ ဝါ န ဝိဇဟိတဗ္ဗံ. ယဿာ ဝီထိယာ ဃရံ ဟောတိ၊ တဿာ ဝီထိယာ တဿ ဃရဿ သမ္မုခါဋ္ဌာနေ သဘာယံ ဝါ ဃရဒွါရေ ဝါ ဝတ္ထဗ္ဗံ၊ တေသံ သဘာဒွါရာနံ ဟတ္ထပါသာ ဝါ န ဝိဇဟိတဗ္ဗံ.

သစေ သော ဂါမော အပရိက္ခိတ္တော၊ ယသ္မိံ ဃရေ စီဝရံ နိက္ခိတ္တံ၊ တတ္ထ ဝါ တဿ ဟတ္ထပါသေ ဝါ ဝတ္ထဗ္ဗံ. နိဝေသနေ ပန သစေ ဧကကုလဿ နိဝေသနံ ဟောတိ၊ ပရိက္ခိတ္တဉ္စ၊ အန္တောနိဝေသနေ စီဝရံ နိက္ခိပိတွာ အန္တောနိဝေသနေ ဝတ္ထဗ္ဗံ. အပရိက္ခိတ္တံ စေ ဟောတိ၊ ယသ္မိံ ဂဗ္ဘေ စီဝရံ နိက္ခိတ္တံ၊ တသ္မိံ ဝတ္ထဗ္ဗံ၊ တဿ ဂဗ္ဘဿ ဟတ္ထပါသာ ဝါ န ဝိဇဟိတဗ္ဗံ.

သစေ နာနာကုလဿ နိဝေသနံ ဟောတိ၊ ပရိက္ခိတ္တဉ္စ၊ ယသ္မိံ ဂဗ္ဘေ စီဝရံ နိက္ခိတ္တံ၊ တသ္မိံ ဂဗ္ဘေ ဝတ္ထဗ္ဗံ၊ သဗ္ဗေသံ သာဓာရဏဒွါရမူလေ ဝါ တေသံ ဂဗ္ဘဒွါရမူလာနံ ဟတ္ထပါသာ ဝါ န ဝိဇဟိတဗ္ဗံ. အပရိက္ခိတ္တံ စေ၊ ယသ္မိံ ဂဗ္ဘေ စီဝရံ နိက္ခိတ္တံ၊ တသ္မိံ ဂဗ္ဘေ ဝတ္ထဗ္ဗံ၊ တဿ ဂဗ္ဘဿ ဟတ္ထပါသာ ဝါ န ဝိဇဟိတဗ္ဗံ. ဧသ နယော ဥဒေါသိတာဒီသုပိ.

သတ္ထော ပန ဇင်္ဃသတ္ထော ဝါ ဟောတု၊ သကဋသတ္ထော ဝါ. သစေ ဧကကုလဿ သတ္ထော ဟောတိ၊ သတ္ထေ စီဝရံ နိက္ခိပိတွာ ပုရတော ဝါ ပစ္ဆတော ဝါ သတ္တဗ္ဘန္တရာ န ဝိဇဟိတဗ္ဗာ၊ ပဿတော အဗ္ဘန္တရံ န ဝိဇဟိတဗ္ဗံ. သစေ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၂.၄၈၉) သတ္ထော ဂစ္ဆန္တော ဂါမံ ဝါ နဒိံ ဝါ ပရိယာဒိယိတွာ တိဋ္ဌတိ၊ အန္တောပဝိဋ္ဌေန သဒ္ဓိံ ဧကာဗဒ္ဓေါ ဟုတွာ ဩရဉ္စ ပါရဉ္စ ဖရိတွာ ဌိတော ဟောတိ၊ သတ္ထပရိဟာရောဝ လဗ္ဘတိ. အထ ဂါမေ ဝါ နဒိယာ ဝါ ပရိယာပန္နော ဟောတိ အန္တောပဝိဋ္ဌော၊ ဂါမပရိဟာရော စေဝ နဒိပရိဟာရော စ လဗ္ဘတိ. သစေ ဝိဟာရသီမံ အတိက္ကမိတွာ တိဋ္ဌတိ၊ အန္တောသီမာယ စ စီဝရံ ဟောတိ၊ ဝိဟာရံ ဂန္တွာ ဝသိတဗ္ဗံ. သစေ ဗဟိသီမာယ စီဝရံ ဟောတိ၊ သတ္ထသမီပေယေဝ ဝသိတဗ္ဗံ. သစေ ဂစ္ဆန္တော သကဋေ ဝါ ဘဂ္ဂေ၊ ဂေါဏေ ဝါ နဋ္ဌေ အန္တရာ ဆိဇ္ဇတိ၊ ယသ္မိံ ကောဋ္ဌာသေ စီဝရံ နိက္ခိတ္တံ၊ တတ္ထ ဝသိတဗ္ဗံ.

ခေတ္တေပိ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၂.၄၉၀) သစေ ဧကကုလဿ ခေတ္တံ ဟောတိ၊ ပရိက္ခိတ္တဉ္စ၊ အန္တောခေတ္တေ စီဝရံ နိက္ခိပိတွာ အန္တောခေတ္တေ ဝတ္ထဗ္ဗံ. သစေ အပရိက္ခိတ္တံ၊ ဟတ္ထပါသာ စီဝရံ န ဝိဇဟိတဗ္ဗံ. သစေ နာနာကုလဿ ခေတ္တံ ဟောတိ၊ ပရိက္ခိတ္တဉ္စ၊ အန္တောခေတ္တေ စီဝရံ နိက္ခိပိတွာ ခေတ္တဒွါရမူလေ ဝါ ဝတ္ထဗ္ဗံ၊ တဿ ဟတ္ထပါသာ ဝါ န ဝိဇဟိတဗ္ဗံ. သစေ အပရိက္ခိတ္တံ၊ စီဝရံ ဟတ္ထပါသာ န ဝိဇဟိတဗ္ဗံ. ဧသ နယော ဓညကရဏာရာမေသု ဒွီသုပိ. ဝိဟာရေ ပန နိဝေသနေ ဝုတ္တသဒိသောဝ ဝိနိစ္ဆယော.

ရုက္ခမူလေ ပန ယံ မဇ္ဈနှိကေ ကာလေ သမန္တာ ဆာယာ ဖရတိ၊ တသ္မိံ ဌာနေ အဝိရဠေ ပဒေသေ တဿ ဆာယာယ ဖုဋ္ဌောကာသဿ အန္တောယေဝ နိက္ခိပိတဗ္ဗံ. သစေ ဝိရဠသာခဿ ရုက္ခဿ အာတပေန ဖုဋ္ဌောကာသေ ဌပေတိ၊ အရုဏုဂ္ဂမနေ စ သော ဘိက္ခု တဿ ဟတ္ထပါသေ န ဟောတိ၊ အညသ္မိံ ဌာနေ တဿ ဆာယာယပိ ဟောတိ၊ နိဿဂ္ဂိယံ ဟောတိ. သစေ နာနာကုလဿ ရုက္ခော ဟောတိ၊ စီဝရဿ ဟတ္ထပါသာ န ဝိဇဟိတဗ္ဗံ.

အဇ္ဈောကာသေ ပန ဝိဉ္ဈာဋဝိအာဒီသု အရညေသုပိ သမုဒ္ဒမဇ္ဈေ မစ္ဆဗန္ဓာနံ အဂမနပထဒီပကေသုပိ စီဝရံ ဌပေတွာ တတော သမန္တာ သတ္တဗ္ဘန္တရေ ပဒေသေ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဝသိတဗ္ဗံ၊ ဣတော အညတ္ထ ဝသန္တော ဝိပ္ပဝုတ္ထော နာမ ဟောတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

ဣမဿ ပန ဝိတ္ထာရဿ ဣဓ အဝုတ္တတ္တာ၊ သမန္တပါသာဒိကာယဉ္စ ဝုတ္တတ္တာ ‘‘အယမေတ္ထ သင်္ခေပေါ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ဧတ္ထာတိ ‘‘တိစီဝရေန ဝိပ္ပဝသေယျာ’’တိ ဧတသ္မိံ ပဒေ. သင်္ခေပေါတိ သင်္ခေပဝဏ္ဏနာ. ဧတ္ထ ပန ပါဠိယံ (ပါရာ. ၄၇၇) ‘‘ဂါမော ဧကူပစာရော နာနူပစာရော’’တိအာဒိနာ အဝိသေသေန မာတိကံ နိက္ခိပိတွာပိ ဂါမနိဝေသနဥဒေါသိတခေတ္တဓညကရဏအာရာမဝိဟာရာနံ ဧကူပစာရနာနူပစာရတာ ‘‘ဂါမော ဧကူပစာရော နာမ ဧကကုလဿ ဂါမော ဟောတိ ပရိက္ခိတ္တော စ အပရိက္ခိတ္တော စာ’’တိအာဒိနာ (ပါရာ. ၄၇၈) ပရိက္ခိတ္တာပရိက္ခိတ္တဝသေန ဝိဘတ္တာ. အဋ္ဋမာဠပါသာဒဟမ္မိယနာဝါသတ္ထရုက္ခမူလအဇ္ဈောကာသာနံ ပန ဧဝံ အဝတွာ ‘‘ဧကကုလဿ အဋ္ဋော ဟောတိ၊ နာနာကုလဿ အဋ္ဋော ဟောတီ’’တိအာဒိနာ (ပါရာ. ၄၈၄) နယေန ဧကကုလနာနာကုလဝသေန စ အန္တေ ‘‘အဇ္ဈောကာသော ဧကူပစာရော နာမ အဂါမကေ အရညေ သမန္တာ သတ္တဗ္ဘန္တရာ ဧကူပစာရော၊ တတော ပရံ နာနူပစာရောတိ (ပါရာ. ၄၉၄) စ ဧဝံ ဧကူပစာရနာနူပစာရတာ ဝိဘတ္တာ. တသ္မာ ဂါမာဒီသု ပရိက္ခိတ္တံ ဧကူပစာရံ၊ အပရိက္ခိတ္တံ နာနူပစာရန္တိ စ၊ အဋ္ဋာဒိသု ယံ ဧကကုလဿ၊ တံ ဧကူပစာရံ၊ ယံ နာနာကုလဿ၊ တံ နာနူပစာရန္တိ စ ဂဟေတဗ္ဗံ. အဇ္ဈောကာသေ ဝုတ္တနယေန ဂဟေတဗ္ဗံ. ဥပစာရောတိ ဟိ ‘‘ဂါမော ဧကူပစာရော နာနူပစာရော’’တိအာဒီသု ဒွါရံ၊ ‘‘အဇ္ဈောကာသော ဧကူပစာရော’’တိ ဧတ္ထ သမန္တာ သတ္တဗ္ဘန္တရသင်္ခါတံ ပမာဏန္တိ အပရေ.

အညတြ ဘိက္ခုသမ္မုတိယာတိ ဘိက္ခုနော သံဃေန ဒိန္နာ သမ္မုတိ ဘိက္ခုသမ္မုတိ၊ တံ ဝိနာတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘ယံ သံဃော’’တိအာဒိ. အဝိပ္ပဝါသသမ္မုတိံ ဒေတီတိ အဝိပ္ပဝါသာ သမ္မုတိ၊ အဝိပ္ပဝါသာယ ဝါ သမ္မုတိ အဝိပ္ပဝါသသမ္မုတိ၊ တံ ဉတ္တိဒုတိယေန ကမ္မေန ဒေတီတိ အတ္ထော.

သန္တရုတ္တရေနာတိ ‘‘အန္တရ’’န္တိ အန္တရဝါသကော ဝုစ္စတိ၊ ‘‘ဥတ္တရ’’န္တိ ဥတ္တရာသင်္ဂေါ၊ သဟ အန္တရေန ဥတ္တရံ သန္တရုတ္တရံ၊ တေန သန္တရုတ္တရေန၊ သဟ အန္တရဝါသကေန ဥတ္တရာသင်္ဂေနာတိ အတ္ထော. အန္တောအရုဏေ ပစ္စုဒ္ဓဋေတိ နိဝတ္တိတွာ သမ္ပာပုဏိတုမသက္ကောန္တေန တတ္ထေဝ ဌတွာ အန္တော အရုဏေ ပစ္စုဒ္ဓဋေ. ပစ္စာဂန္တဗ္ဗန္တိ ယထာ ရောဂေါ န ကုပ္ပတိ၊ တထာ ပုန စီဝရဿ ဌပိတဋ္ဌာနံ အာဂန္တဗ္ဗံ. ယတော ပဋ္ဌာယ ဟိ သတ္ထံ ဝါ ပရိယေသတိ၊ ‘‘ဂစ္ဆာမီ’’တိ အာဘောဂံ ဝါ ကရောတိ၊ တတော ပဋ္ဌာယ ဝဋ္ဋတိ. ‘‘န ဒါနိ ဂမိဿာမီ’’တိ ဧဝံ ပန ဓုရနိက္ခေပံ ကရောန္တေန ပစ္စုဒ္ဓရိတဗ္ဗံ ‘‘အတိရေကစီဝရဋ္ဌာနေ ဌဿတီ’’တိ. တေနာဟ ‘‘တတ္ထေဝ ဝါ ဌိတေန ပစ္စုဒ္ဓရိတဗ္ဗ’’န္တိ. သောတိ ယဿ သမ္မုတိ ဒိန္နာ၊ သော ရောဂေါ. လဒ္ဓကပ္ပိယမေဝ ပုန သမ္မုတိဒါနကိစ္စံ နတ္ထီတိ အဓိပ္ပါယော.

အဓိဋ္ဌိတစီဝရတာတိ တိစီဝရာဓိဋ္ဌာနနယေန အဓိဋ္ဌိတစီဝရတာ. ဝိပ္ပဝါသော နာမ ယဒိ ဗဒ္ဓသီမာယံ စီဝရံ ဟောတိ၊ တတော ဗဟိ အရုဏုဋ္ဌာပနံ. အထ အဗဒ္ဓသီမာယံ၊ ယထာဝုတ္တဂါမာဒီနံ ဗဟိ ဟတ္ထပါသာတိက္ကမေ အရုဏုဋ္ဌာပနံ. ဗဒ္ဓသီမာယံ ပန ယတ္ထ ကတ္ထစိ စီဝရံ ဌပေတွာ အန္တောသီမာယမေဝ ယတ္ထ ကတ္ထစိ ဝသိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဣဓ အပစ္စုဒ္ဓရဏံ အကိရိယာတိ သမ္ဗန္ဓော.

ဥဒေါသိတသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.