၁၀. ရာဇသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

ရာဇတော ဘောဂ္ဂန္တိ ရာဇတော လဒ္ဓဘောဂ္ဂံ. ရာဇဘောဂ္ဂေါတိ ရာဇာမတ္တော. ရာဇတော ဘောဂေါတိ ရညာ ဒိန္နံ ဣဿရိယံ. ဣမိနာတိအာဒီတိ ‘‘ဣမိနာ စီဝရစေတာပန္နေန စီဝရံ စေတာပေတွာ ဣတ္ထန္နာမံ ဘိက္ခုံ စီဝရေန အစ္ဆာဒေဟီ’’တိ ဣဒံ. အာဂမနသုဒ္ဓိန္တိ မူလသုဒ္ဓိံ. ယဒိ ဟိ ဣမိနာ ကပ္ပိယနီဟာရေန အပေသေတွာ ‘‘ဣဒံ ဣတ္ထန္နာမဿ ဘိက္ခုနော ဒေဟီ’’တိ ပေသေယျ၊ သောပိ ဒူတော တံ ဘိက္ခုံ ဥပသင်္ကမိတွာ ဧဝံ ဝဒေယျ ‘‘ဣဒံ ခေါ၊ ဘန္တေ၊ အာယသ္မန္တံ ဥဒ္ဒိဿ စီဝရစေတာပန္နံ အာဘတံ၊ ပဋိဂ္ဂဏှာတု အာယသ္မာ စီဝရစေတာပန္န’’န္တိ (ပါရာ. ၅၃၈)၊ တဒါ ပဋိက္ခိပိတွာပိ ကပ္ပိယကာရကံ ပုဋ္ဌေန တံ နိဒ္ဒိသိတုံ န ဝဋ္ဋတိ. တေနာဟ ‘‘သစေ ဟီ’’တိအာဒိ. အကပ္ပိယဝတ္ထုံ အာရဗ္ဘာတိ ဟိရညာဒိံ အာရဗ္ဘ. ဤဒိသေန ဒူတဝစနေနာတိ ‘‘ပဋိဂ္ဂဏှာတု အာယသ္မာ စီဝရစေတာပန္န’’န္တိ ဧဝရူပေန ဒူတဝစနေန. တသ္မာတိ ယသ္မာ သမ္ပဋိစ္ဆိတုံ အကပ္ပိယံ ဟောတိ၊ တသ္မာ. သုဝဏ္ဏန္တိ ဇာတရူပံ. ရဇတန္တိ ရူပိယံ. ကဟာပဏေနာတိ သုဝဏ္ဏမယော ဝါ ရူပိယမယော ဝါ ပါကတိကော ဝါ ကဟာပဏော. မာသကောတိ လောဟမာသကော ဝါ ဟောတု၊ ဒါရုမာသကော ဝါ ဟောတု၊ ဇတုမာသကော ဝါ ဟောတု၊ ယော ယော ယတ္ထ ယတ္ထ ဇနပဒေ ယဒါ ယဒါ ဝေါဟာရံ ဂစ္ဆတိ၊ အန္တမသော အဋ္ဌိမယောပိ စမ္မမယောပိ ရုက္ခဖလဗီဇမယောပိ သမုဋ္ဌာပိတရူပေါပိ အသမုဋ္ဌာပိတရူပေါပိ သဗ္ဗော ဣဓ မာသကောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ဧတ္ထ စ ယံ ဝတ္တဗ္ဗံ၊ တံ ရူပိယသိက္ခာပဒေ ဝက္ခာမ.

မုတ္တာတိ ဟတ္ထိကုမ္ဘဇာဒိကာ အဋ္ဌဝိဓာ မုတ္တာ. တထာ ဟိ ဟတ္ထိကုမ္ဘံ ဝရာဟဒါဌံ၊ ဘုဇင်္ဂသီသံ၊ ဝလာဟကံ၊ ဝေဠု၊ မစ္ဆသိရော၊ သင်္ခေါ၊ သိပ္ပီတိ အဋ္ဌ မုတ္တာယောနိယော. တတ္ထ ယာ မစ္ဆသင်္ခသိပ္ပိဇာတာ၊ သာ သာမုဒ္ဒိကာ၊ ဘုဇင်္ဂဇာပိ ကာစိ သာမုဒ္ဒိကာ ဟောတိ. ဣတရာ အသာမုဒ္ဒိကာ. ယသ္မာ ပန ဗဟုလံ သာမုဒ္ဒိကာဝ မုတ္တာ လောကေ ဒိဿန္တိ၊ တတ္ထာပိ သိပ္ပိဇာဝ၊ ဣတရာ ကဒါစိ. တသ္မာ သမ္မောဟဝိနောဒနိယံ ‘‘မုတ္တာတိ သာမုဒ္ဒိကမုတ္တာ’’တိ (ဝိဘ. အဋ္ဌ. ၁၇၂) ဝုတ္တံ. မဏီတိ ဌပေတွာ ဝေဠုရိယာဒိကေ အန္တမသော ဇာတိဖလိကံ ဥပါဒါယ သဗ္ဗောပိ နီလပီတာဒိဝဏ္ဏဘေဒေါ မဏီတိ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ ပစိတွာ ကတော ပန ကာစမဏိယေဝေကော ပတ္တာဒိဘဏ္ဍမူလတ္ထံ သမ္ပဋိစ္ဆိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဝေဠုရိယော နာမ ဝံသဝဏ္ဏမဏိ. သင်္ခေါတိ ဓမနသင်္ခေါ ဓောတဝိဒ္ဓေါ ရတနမိဿော၊ ပါနီယသင်္ခေါ ပန ရတနာမိဿကတော၊ သော စ အဉ္ဇနာဒိဘေသဇ္ဇတ္ထာယ၊ ဘဏ္ဍမူလတ္ထာယ စ သမ္ပဋိစ္ဆိတုံ ဝဋ္ဋတိ. သိလာတိ ဓောတဝိဒ္ဓါ ရတနသံယုတ္တာ မုဂ္ဂဝဏ္ဏာ သိလာ. ရတနေန ပန အမိဿာ သတ္ထကနိသာနာဒိအတ္ထာယ ပဋိဂ္ဂဏှိတုံ ဝဋ္ဋတိ. ဧတ္ထ စ ‘‘ရတနသံယုတ္တာတိ သုဝဏ္ဏေန သဒ္ဓိံ ယောဇေတွာ ပစိတွာ ကတာ’’တိ ဝဒန္တိ. ပဝါဠန္တိ ဓောတမ္ပိ အဓောတမ္ပိ သဗ္ဗံ ပဝါဠံ. လောဟိတင်္ကောတိ ရတ္တမဏိ. မသာရဂလ္လန္တိ ကဗရမဏိ. ယံ ‘‘မရကတ’’န္တိပိ ဝုစ္စတိ.

သတ္တ ဓညာနီတိ သာနုလောမာနိ သာလိအာဒီနိ သတ္တ ဓညာနိ. နီဝါရာဒိဥပဓညဿ ပန သာလိအာဒိမူလဓညန္တောဂဓတ္တာ ‘‘သတ္တ ဓညာနီ’’တိ ဝုတ္တံ. ဒါသိဒါသခေတ္တဝတ္ထုပုပ္ဖါရာမဖလာရာမာဒယောတိ ဧတ္ထ ဒါသီ နာမ အန္တောဇာတဓနက္ကီတကရမရာနီတပ္ပဘေဒါ. တထာ ဒါသော. ခေတ္တံ နာမ ယသ္မိံ ပုဗ္ဗဏ္ဏံ ရုဟတိ. ဝတ္ထု နာမ ယသ္မိံ အပရဏ္ဏံ ရုဟတိ. ယတ္ထ ဝါ ဥဘယမ္ပိ ရုဟတိ၊ တံ ခေတ္တံ. တဒတ္ထာယ အကတဘူမိဘာဂေါ ဝတ္ထု. ခေတ္တဝတ္ထုသီသေန စေတ္ထ ဝါပိတဠာကာဒီနိပိ သင်္ဂဟိတာနေဝ. ဝဿိကာဒီနံ ပုပ္ဖနကော ပုပ္ဖါရာမော. အမ္ဗဖလာဒီနံ ဖလနကော ဖလာရာမော. န ကေဝလဉ္စ အတ္တနောယေဝတ္ထာယ သမ္ပဋိစ္ဆိတုံ န ဝဋ္ဋတိ၊ သစေပိ ကောစိ ဇာတရူပရဇတံ အာနေတွာ ‘‘ဣဒံ သံဃဿ ဒမ္မိ၊ အာရာမံ ဝါ ကရောထ၊ စေတိယံ ဝါ ဘောဇနသာလာဒီနံ ဝါ အညတရ’’န္တိ ဝဒတိ၊ ဣဒမ္ပိ သမ္ပဋိစ္ဆိတုံ န ဝဋ္ဋတိ. ‘‘ယဿ ကဿစိ ဟိ အညဿ အတ္ထာယ သမ္ပဋိစ္ဆန္တဿ ဒုက္ကဋံ ဟောတီ’’တိ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၂.၅၃၈-၅၃၉) မဟာပစ္စရိယံ ဝုတ္တံ. တေနာဟ ‘‘စေတိယသံဃဂဏပုဂ္ဂလာနံ ဝါ အတ္ထာယ သမ္ပဋိစ္ဆိတုံ န ဝဋ္ဋန္တီ’’တိ.

သစေ ပန သံဃံ ဝါ ဂဏံ ဝါ ပုဂ္ဂလံ ဝါ အနာမသိတွာ ‘‘ဣဒံ ဟိရညသုဝဏ္ဏံ စေတိယဿ ဒေမ၊ ဝိဟာရဿ ဒေမ၊ နဝကမ္မဿ ဒေမာ’’တိ ဝဒန္တိ၊ ပဋိက္ခိပိတုံ န ဝဋ္ဋတိ. ‘‘ဣမေ ဣဒံ ဘဏန္တီ’’တိ ကပ္ပိယကာရကာနံ အာစိက္ခိတဗ္ဗံ. ‘‘စေတိယာဒီနံ အတ္ထာယ တုမှေ ဂဟေတွာ ဌပေထာ’’တိ ဝုတ္တေ ပန ‘‘အမှာကံ ဂဟေတုံ န ဝဋ္ဋတီ’’တိ ပဋိက္ခိပိတဗ္ဗံ.

ဝေယျာဝစ္စကရောတိ ကိစ္စကရော. ဣဓ ပန သဗ္ဗော ကိစ္စကရောဝ ‘‘ဝေယျာဝစ္စကရော’’တိ အဓိပ္ပေတောတိ အာဟ ‘‘ကပ္ပိယကာရကော’’တိ. ဧသော ခေါတိ ‘‘အသုကဝီထိယံ အသုကဃရေ အသုကနာမော’’တိ ပရမ္မုခံ ဝဒတိ. ဣတရမ္ပီတိ ပရမ္မုခါနိဒ္ဒိဋ္ဌမ္ပိ. ‘‘အတ္ထော မေ၊ အာဝုသော၊ စီဝရေနာ’’တိ ဧတံ စောဒနာလက္ခဏနိဒဿနန္တိ သမ္ဗန္ဓော. တတ္ထ စောဒနာလက္ခဏနိဒဿနန္တိ ဝါစာယ စောဒနာလက္ခဏနိဒဿနံ. တေနာဟ ‘‘သစေ ဟီ’’တိအာဒိ. ဣဒံ ဝါ ဝစနံ ဝတ္တဗ္ဗန္တိ သမ္ဗန္ဓော. ဧတဿ ဝါ အတ္ထော ယာယ ကာယစိ ဘာသာယ ဝတ္တဗ္ဗောတိ သမ္ဗန္ဓော. ‘‘ဒေဟိ မေ စီဝရံ၊ အာဟရ မေ စီဝရံ၊ ပရိဝတ္တေဟိ မေ စီဝရံ၊ စေတာပေဟိ မေ စီဝရ’’န္တိ ဧတာနိ ပန ဝစနာနိ ဧတေသံ ဝါ အတ္ထော ယာယ ကာယစိ ဘာသာယ န ဝတ္တဗ္ဗော. တေနာဟ ‘‘ဒေဟိ မေ’’တိအာဒိ. သာဓေယျာတိ နိပ္ဖါဒေယျ. ဣစ္စေတံ ကုသလန္တိ ဧဝံ ယာဝတတိယံ စောဒနေန တဿ စီဝရဿ ယဒေတံ အဘိနိပ္ဖါဒနံ၊ ဧတံ ကုသလံ သာဓု သုဋ္ဌူတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘ဧတံ သုန္ဒရ’’န္တိ.

ဆက္ခတ္တုံ ပရမော ပရိစ္ဆေဒေါ အဿာတိ ဆက္ခတ္တုပရမံ. ဣဒဉှိ ‘‘ဌာတဗ္ဗ’’န္တိ ဣမိဿာ ကိရိယာယ ဝိသေသနံ၊ ဆက္ခတ္တုပရမံ ဌာနံ ကာတဗ္ဗန္တိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘ဘာဝနပုံသကဝစနမေတ’’န္တိ၊ ဧတံ ဘာဝေ ဌာတဗ္ဗန္တိ ဝုတ္တဓာတွတ္ထမတ္တေ သာဓေတဗ္ဗေ နပုံသကလိင်္ဂဝစနန္တိ အတ္ထော. န နိသီဒိတဗ္ဗန္တိ ‘‘ဣဓ၊ ဘန္တေ၊ နိသီဒထာ’’တိ ဝုတ္တေပိ န နိသီဒိတဗ္ဗံ. န အာမိသံ ပဋိဂ္ဂဟေတဗ္ဗန္တိ ယာဂုခဇ္ဇကာဒိဘေဒံ ကိဉ္စိ အာမိသံ ‘‘ဂဏှထ၊ ဘန္တေ’’တိ ယာစိယမာနေနာပိ န ဂဏှိတဗ္ဗံ. န ဓမ္မော ဘာသိတဗ္ဗောတိ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၂.၅၃၈-၅၃၉) ‘‘မင်္ဂလံ ဝါ အနုမောဒနံ ဝါ ဘာသထာ’’တိ ယာစိယမာနေနာပိ န ကိဉ္စိ ဘာသိတဗ္ဗံ. ဌာနံ ဘဉ္ဇတီတိ ဌိတိံ ဝိနာသေတိ. ဌတွာ စီဝရံ ဂဟေတုံ အာဂတေန ဟိ တံ ဥဒ္ဒိဿ တုဏှီဘူတေန ဌာတဗ္ဗမေဝ၊ န နိသဇ္ဇာဒိကံ ကာတဗ္ဗံ. ဣမိနာ ပန တံ ကတန္တိ ဌာနံ ဝိနာသိတံ ဟောတိ. တေနာဟ ‘‘အာဂတကာရဏံ ဝိနာသေတီ’’တိ. ‘‘အာဂတကာရဏံ နာမ ဌာနမေဝ၊ တသ္မာ ‘န ကာတဗ္ဗ’န္တိ ဝါရိတဿ ကတတ္တာ နိသဇ္ဇာဒီသု ကတေသု ဆသု ဌာနေသု ဧကံ ဌာနံ ဘဉ္ဇတီ’’တိ (သာရတ္ထ. ဋီ. ၂.၅၃၇-၅၃၉) အယမေတ္ထ အဓိပ္ပါယော. ဆက္ခတ္တုပရမံ တုဏှီဘူတေန ဥဒ္ဒိဿ ဌာတဗ္ဗံ. ‘‘န အညံ ကိဉ္စိ ကာတဗ္ဗ’’န္တိ ဟိ ဣဒံ ဌာနလက္ခဏံ. တေနေဝါဟ ‘‘ဣဒ’’န္တိအာဒိ. တတ္ထ ဣဒန္တိ ‘‘စတုက္ခတ္တုံ ပဉ္စက္ခတ္တုံ၊ ဆက္ခတ္တုပရမံ တုဏှီဘူတေန ဥဒ္ဒိဿ ဌာတဗ္ဗ’’န္တိ ဝစနံ. ဧတ္ထ စ ‘‘နိသီဒနာဒိမှိ ကတေ ပုန စီဝရံ ဂဟေတုံ န လဘတီ’’တိ ကေစိ. ‘‘ဒွေ ဌာနာနိ ပရိဟာယန္တီ’’တိ အညေ. ‘‘ဧကံ ဌာနံ ပရိဟာယတီ’’တိ အပရေ. ဥဘယံ ကရောတီတိ စောဒေတိပိ တိဋ္ဌတိပိ.

‘‘တတြ တတြ ဌာနေ တိဋ္ဌတီ’’တိ ဣဒံ စောဒကဿ ဌိတဋ္ဌိတဋ္ဌာနတော အပက္ကမ္မ တတြ တတြ စီဝရံ ဥဒ္ဒိဿ ဌာနံယေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. ဧတ္ထာတိ ဧတေသု ဒွီသု စောဒနာဋ္ဌာနေသု.

ကိံ ပန သဗ္ဗကပ္ပိယကာရကေသု (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၂.၅၃၈-၅၃၉၊ ဝိ. သင်္ဂ. အဋ္ဌ. ၆၅) ဧဝံ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗန္တိ? န ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ. အယဉှိ ကပ္ပိယကာရကော နာမ သင်္ခေပတော ဒုဝိဓော နိဒ္ဒိဋ္ဌော စ အနိဒ္ဒိဋ္ဌော စ. တတ္ထ စ နိဒ္ဒိဋ္ဌော ဒုဝိဓော ဘိက္ခုနာ နိဒ္ဒိဋ္ဌော၊ ဒူတေန နိဒ္ဒိဋ္ဌောတိ. အနိဒ္ဒိဋ္ဌောပိ ဒုဝိဓော မုခဝေဝဋိကကပ္ပိယကာရကော၊ ပရမ္မုခကပ္ပိယကာရကောတိ. တေသု ဘိက္ခုနာ နိဒ္ဒိဋ္ဌော သမ္မုခါသမ္မုခဝသေန စတုဗ္ဗိဓော ဟောတိ၊ တထာ ဒူတေန နိဒ္ဒိဋ္ဌောပိ.

ကထံ? ဣဓေကစ္စော ဘိက္ခုဿ စီဝရတ္ထာယ ဒူတေန အကပ္ပိယဝတ္ထုံ ပဟိဏတိ၊ ဒူတော စ တံ ဘိက္ခုံ ဥပသင်္ကမိတွာ ‘‘ဣဒံ၊ ဘန္တေ၊ ဣတ္ထန္နာမေန တုမှာကံ စီဝရတ္ထာယ ပဟိတံ၊ ဂဏှထ န’’န္တိ ဝဒတိ. ဘိက္ခု ‘‘ဣဒံ န ကပ္ပတီ’’တိ ပဋိက္ခိပတိ. ဒူတော ‘‘အတ္ထိ ပန တေ၊ ဘန္တေ၊ ဝေယျာဝစ္စကရော’’တိ ပုစ္ဆတိ၊ ပုညတ္ထိကေဟိ စ ဥပါသကေဟိ ‘‘ဘိက္ခူနံ ဝေယျာဝစ္စံ ကရောထာ’’တိ အာဏတ္တာ ဝါ ဘိက္ခူနံ ဝါ သန္ဒိဋ္ဌာ သမ္ဘတ္တာ ကေစိ ဝေယျာဝစ္စကရာ ဟောန္တိ၊ တေသံ အညတရော တသ္မိံ ခဏေ ဘိက္ခုဿ သန္တိကေ နိသိန္နော ဟောတိ၊ ဘိက္ခု တံ နိဒ္ဒိသတိ ‘‘အယံ ဘိက္ခူနံ ဝေယျာဝစ္စကရော’’တိ. ဒူတော တဿ ဟတ္ထေ အကပ္ပိယဝတ္ထုံ ဒတွာ ‘‘ထေရဿ စီဝရံ ကိဏိတွာ ဒေဟီ’’တိ ဂစ္ဆတိ၊ အယံ ဘိက္ခုနာ သမ္မုခါနိဒ္ဒိဋ္ဌော.

နော စေ ဘိက္ခုဿ (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၂.၅၃၇၊ ဝိ. သင်္ဂ. အဋ္ဌ. ၆၅) သန္တိကေ နိသိန္နော ဟောတိ၊ အပိစ ခေါ ဘိက္ခု နိဒ္ဒိသတိ ‘‘အသုကသ္မိံ နာမ ဂါမေ ဣတ္ထန္နာမော ဘိက္ခူနံ ဝေယျာဝစ္စကရော’’တိ. သော ဂန္တွာ တဿ ဟတ္ထေ အကပ္ပိယဝတ္ထုံ ဒတွာ ‘‘ထေရဿ စီဝရံ ကိဏိတွာ ဒဒေယျာသီ’’တိ အာဂန္တွာ ဘိက္ခုဿ အာရောစေတွာ ဂစ္ဆတိ၊ အယမေကော ဘိက္ခုနာ အသမ္မုခါနိဒ္ဒိဋ္ဌော.

န ဟေဝ ခေါ သော ဒူတော အတ္တနာ အာဂန္တွာ အာရောစေတိ၊ အပိစ ခေါ အညံ ပဟိဏတိ ‘‘ဒိန္နံ မယာ၊ ဘန္တေ၊ တဿ ဟတ္ထေ စီဝရစေတာပန္နံ၊ စီဝရံ ဂဏှေယျာထာ’’တိ၊ အယံ ဒုတိယော ဘိက္ခုနာ အသမ္မုခါနိဒ္ဒိဋ္ဌော.

န ဟေဝ ခေါ အညံ ပဟိဏတိ၊ အပိစ ခေါ ဂစ္ဆန္တောဝ ဘိက္ခုံ ဝဒတိ ‘‘အဟံ တဿ ဟတ္ထေ စီဝရစေတာပန္နံ ဒဿာမိ၊ တုမှေ စီဝရံ ဂဏှေယျာထာ’’တိ၊ အယံ တတိယော ဘိက္ခုနာ အသမ္မုခါနိဒ္ဒိဋ္ဌောတိ ဧဝံ ဧကော သမ္မုခါနိဒ္ဒိဋ္ဌော တယော အသမ္မုခါနိဒ္ဒိဋ္ဌာတိ ဣမေ စတ္တာရော ဘိက္ခုနာ နိဒ္ဒိဋ္ဌဝေယျာဝစ္စကရာ နာမ. ဧတေသု ဣမသ္မိံ ရာဇသိက္ခာပဒေ ဝုတ္တနယေနေဝ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ.

အပရော ဘိက္ခု ပုရိမနယေနေဝ ဒူတေန ပုစ္ဆိတော နတ္ထိတာယ ဝါ အဝိစာရေတုကာမတာယ ဝါ ‘‘နတ္ထမှာကံ ကပ္ပိယကာရကော’’တိ ဝဒတိ၊ တသ္မိဉ္စ ခဏေ ကောစိ မနုဿော အာဂစ္ဆတိ၊ ဒူတော တဿ ဟတ္ထေ အကပ္ပိယဝတ္ထုံ ဒတွာ ‘‘ဣမဿ ဟတ္ထတော စီဝရံ ဂဏှေယျာထာ’’တိ ဝတွာ ဂစ္ဆတိ၊ အယံ ဒူတေန သမ္မုခါနိဒ္ဒိဋ္ဌော.

အပရော ဒူတော ဂါမံ ပဝိသိတွာ အတ္တနာ အဘိရုစိတဿ ကဿစိ ဟတ္ထေ အကပ္ပိယဝတ္ထုံ ဒတွာ ပုရိမနယေနေဝ အာဂန္တွာ ဝါ အာရောစေတိ၊ အညံ ဝါ ပဟိဏတိ၊ ‘‘အဟံ အသုကဿ နာမ ဟတ္ထေ စီဝရစေတာပန္နံ ဒဿာမိ၊ တုမှေ စီဝရံ ဂဏှေယျာထာ’’တိ ဝတွာ ဝါ ဂစ္ဆတိ၊ အယံ တတိယော ဒူတေန အသမ္မုခါနိဒ္ဒိဋ္ဌောတိ ဧဝံ ဧကော သမ္မုခါနိဒ္ဒိဋ္ဌော၊ တယော အသမ္မုခါနိဒ္ဒိဋ္ဌာတိ ဣမေ စတ္တာရော ဒူတေန နိဒ္ဒိဋ္ဌဝေယျာဝစ္စကရာ နာမ. ဧတေသု မေဏ္ဍကသိက္ခာပဒေ ဝုတ္တနယေနေဝ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ.

ဝုတ္တဉှေတံ –

‘‘သန္တိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မနုဿာ သဒ္ဓါ ပသန္နာ၊ တေ ကပ္ပိယကာရကာနံ ဟတ္ထေ ဟိရညံ ဥပနိက္ခိပန္တိ ‘ဣမိနာ အယျဿ ယံ ကပ္ပိယံ၊ တံ ဒေထာ’တိ. အနုဇာနာမိ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ယံ တတော ကပ္ပိယံ၊ တံ သာဒိတုံ၊ န တွေဝါဟံ၊ ဘိက္ခဝေ၊ ကေနစိ ပရိယာယေန ဇာတရူပရဇတံ သာဒိတဗ္ဗံ ပရိယေသိတဗ္ဗန္တိ ဝဒါမီ’’တိ (မဟာဝ. ၂၉၉).

ဧတ္ထ စ စောဒနာယ ပရိမာဏံ နတ္ထိ. မူလံ အသာဒိယန္တေန သဟဿက္ခတ္တုမ္ပိ စောဒနာယ ဝါ ဌာနေန ဝါ ကပ္ပိယဘဏ္ဍံ သာဒိတုံ ဝဋ္ဋတိ. နော စေ ဒေတိ၊ အညံ ကပ္ပိယကာရကံ ဌပေတွာပိ အာဟရာပေတဗ္ဗံ. သစေ ဣစ္ဆတိ၊ မူလသာမိကာနမ္ပိ ကထေတဗ္ဗံ. နော စေ ဣစ္ဆတိ၊ န ကထေတဗ္ဗံ.

အပရော ဘိက္ခု ပုရိမနယေနေဝ ဒူတေန ပုစ္ဆိတော ‘‘နတ္ထမှာကံ ကပ္ပိယကာရကော’’တိ ဝဒတိ၊ တဒညော သမီပေ ဌိတော သုတွာ ‘‘အာဟရ၊ ဘော၊ အဟံ အယျဿ စီဝရံ စေတာပေတွာ ဒဿာမီ’’တိ ဝဒတိ. ဒူတော ‘‘ဟန္ဒ၊ ဘော၊ ဒဒေယျာသီ’’တိ တဿ ဟတ္ထေ ဒတွာ ဘိက္ခုဿ အနာရောစေတွာဝ ဂစ္ဆတိ၊ အယံ မုခဝေဝဋိကကပ္ပိယကာရကော.

အပရော (ပါရာ. အဋ္ဌ. ၂.၅၃၈-၅၃၉၊ ဝိ. သင်္ဂ. အဋ္ဌ. ၆၅) ဘိက္ခုနော ဥပဋ္ဌာကဿ ဝါ အညဿ ဝါ ဟတ္ထေ အကပ္ပိယဝတ္ထုံ ဒတွာ ‘‘ထေရဿ စီဝရံ ဒဒေယျာသီ’’တိ ဧတ္တောဝ ပက္ကမတိ၊ အယံ ပရမ္မုခကပ္ပိယကာရကောတိ ဣမေ ဒွေ အနိဒ္ဒိဋ္ဌကပ္ပိယကာရကာ နာမ. ဧတေသု အညာတကအပ္ပဝါရိတေသု ဝိယ ပဋိပဇ္ဇိတဗ္ဗံ.

သစေ သယမေဝ စီဝရံ အာနေတွာ ဒေန္တိ၊ ဂဟေတဗ္ဗံ. နော စေ၊ န ကိဉ္စိ ဝတ္တဗ္ဗာ. တေနာဟ ‘‘သစေ’’တိအာဒိ. ကပ္ပိယကာရကေတိ သမ္မုခါသမ္မုခဝသေန စတ္တာရော ကပ္ပိယကာရကေတိ အတ္ထော. ‘‘ဒါယကော သယမေဝါ’’တိ ဣမိနာ ဘိက္ခုံ ပဋိက္ခိပတိ၊ န ဒူတံ. တသ္မာ ဒူတေန နိဒ္ဒိဋ္ဌောပိ ယထာရုစိ စောဒေတုံ ဝဋ္ဋတိ. မုခံ ဝိဝရိတွာ သယမေဝ ကပ္ပိယကာရကတ္တံ ဥပဂတောတိ မုခဝေဝဋိကကပ္ပိယကာရကော. ဧဝန္တိ ‘‘ဧသော ခေါ’’တိအာဒိနာ ယထာဝုတ္တေန အာကာရေန. ဒဿိတာ ဟောန္တိ သင်္ခေပတောတိ အဓိပ္ပါယော.

ဝုတ္တစောဒနာဋ္ဌာနပရိမာဏတောတိ ဝုတ္တစောဒနာပရိမာဏတော စ ဝုတ္တဋ္ဌာနပရိမာဏတော စ. သန္တိကန္တိ သမီပံ. တတ္ထာတိ ဧတ္ထ ကထမယမတ္ထော လဗ္ဘတီတိ အာဟ ‘‘သမီပတ္ထေ ဟိ ဣဒံ ဘုမ္မဝစန’’န္တိ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ‘‘ဂင်္ဂါယံ ဂေါယူထာနိ စရန္တိ၊ ကူပေ ဂဂ္ဂကူလ’’န္တိအာဒီသု ဝိယ ယသ္မာ သမီပါဓာရေ ဣဒံ သတ္တမီဝိဘတ္တိဝစနံ၊ တသ္မာ အယမတ္ထော လဗ္ဘတီတိ. ဧဝံ အကရောန္တောတိ သာမံ ဝါ အဂစ္ဆန္တော၊ ဒူတံ ဝါ အပါဟေန္တော.

အဇ္ဇဏှော၊ ဘန္တေ၊ အာဂမေဟီတိ၊ ဘန္တေ၊ အဇ္ဇ ဧကဒိဝသံ အမှာကံ တိဋ္ဌ၊ အဓိဝါသေဟီတိ အတ္ထော. တိကပါစိတ္တိယန္တိ အတိရေကေသု စောဒနာဋ္ဌာနေသု အတိရေကသညိဝေမတိကဦနကသညီနံ ဝသေန တီဏိ ပါစိတ္တိယာနိ. တိက္ခတ္တုံ စောဒနာယ ဆက္ခတ္တုံ ဌာနေန၊ ဦနကတိက္ခတ္တုံ စောဒနာယ ဦနကစ္ဆက္ခတ္တုံ ဌာနေန လဒ္ဓေပိ အနာပတ္တိ. အပ္ပိတတာတိ ပတိဋ္ဌာပိတတာ၊ ‘‘သညတ္တော သော မယာ’’တိအာဒိနာ (ပါရာ. ၅၃၈) ကထိတတာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ.

ရာဇသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

စီဝရဝဂ္ဂေါ ပဌမော.