၃. အကာလစီဝရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

တတိယေ နိဋ္ဌိတစီဝရသ္မိံ ဘိက္ခုနာတိ သာမိဝသေနေဝ ကရဏတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. အကာလစီဝရံ နာမ ယွာယံ ‘‘အနတ္ထတေ ကထိနေ ဝဿာနဿ ပစ္ဆိမော မာသော၊ အတ္ထတေ ကထိနေ ပဉ္စမာသာ’’တိ (ပါရာ. ၆၄၉) စီဝရကာလော ဝုတ္တော၊ တံ ဌပေတွာ အညဒါ ဥပ္ပန္နံ၊ ယဉ္စ ကာလေပိ သံဃဿ ဝါ ‘‘ဣဒံ အကာလစီဝရ’’န္တိ၊ ပုဂ္ဂလဿ ဝါ ‘‘ဣဒံ တုယှံ ဒမ္မီ’’တိအာဒိနာ နယေန ဒိန္နံ၊ ဧတံ အကာလစီဝရံ နာမ. ဥပ္ပဇ္ဇေယျာတိ ဧဝရူပံ စီဝရံ အတ္တနော ဘာဂပဋိလာဘဝသေန သင်္ဃတော ဝါ သုတ္တန္တိကာဒိဂဏတော ဝါ ဉာတိတော ဝါ မိတ္တတော ဝါ ပံသုကူလံ ဝါ အတ္တနော ဝါ ဓနေန (ပါရာ. ၅၀၀)၊ အထ ဝါ ပန ‘‘အဋ္ဌိမာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ မာတိကာ စီဝရဿ ဥပ္ပါဒါယ သီမာယ ဒေတိ၊ ကတိကာယ ဒေတိ၊ ဘိက္ခာပညတ္တိကာယ ဒေတိ၊ သံဃဿ ဒေတိ၊ ဥဘတောသံဃဿ ဒေတိ၊ ဝဿံဝုဋ္ဌသံဃဿ ဒေတိ၊ အာဒိဿ ဒေတိ၊ ပုဂ္ဂလဿ ဒေတီ’’တိ (မဟာဝ. ၃၇၉) ဣမာသံ အဋ္ဌန္နံ မာတိကာနံ အညတရတော ဥပ္ပဇ္ဇေယျ. ဧတ္ထ စ ‘‘သီမာယ ဒမ္မီ’’တိ ဧဝံ သီမံ ပရာမသိတွာ ဒေန္တော သီမာယ ဒေတိ နာမ၊ ဧသ နယော သဗ္ဗတ္ထ. ဧတ္ထ စ သီမာတိ ခဏ္ဍသီမာ ဥပစာရသီမာ သမာနသံဝါသသီမာ အဝိပ္ပဝါသသီမာ လာဘသီမာ ဂါမသီမာ နိဂမသီမာ နဂရသီမာ အဗ္ဘန္တရသီမာ ဥဒကုက္ခေပသီမာ ဇနပဒသီမာ ရဋ္ဌသီမာ ရဇ္ဇသီမာ ဒီပသီမာ စက္ကဝါဠသီမာတိ ပန္နရသဝိဓာ. တတ္ထ ဥပစာရသီမာ နာမ ပရိက္ခိတ္တဿ ဝိဟာရဿ ပရိက္ခေပေန၊ အပရိက္ခိတ္တဿ ပရိက္ခေပါရဟဋ္ဌာနေန ပရိစ္ဆိန္နာ. အပိ စ ဘိက္ခူနံ ဓုဝသန္နိပါတဋ္ဌာနတော ဝါ ပရိယန္တေ ဌိတဘောဇနသာလတော ဝါ နိဗဒ္ဓဝသနကအာဝါသတော ဝါ ထာမမဇ္ဈိမဿ ပုရိသဿ ဒွိန္နံ လေဍ္ဍုပါတာနံ အန္တော ‘‘ဥပစာရသီမာ’’တိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သာ ပန အာဝါသေ ဝဍ္ဎန္တေ ဝဍ္ဎတိ၊ ဟာယန္တေ ဟာယတိ၊ ယောဇနသတမ္ပိ ဥပစာရသီမာဝ ဟောတိ. တတ္ထ ဒိန္နလာဘော သဗ္ဗေသံ အန္တောသီမဂတာနံ ပါပုဏာတိ၊ ဘိက္ခုနီနံ အာရာမပဝေသနသေနာသနာပုစ္ဆနာနိ ပရိဝါသမာနတ္တာရောစနံ ဝဿစ္ဆေဒနိဿယသေနာသနဂ္ဂါဟာဒိဝိဓာနန္တိ ဣဒမ္ပိ သဗ္ဗံ ဣမိဿာဝ သီမာယ ဝသေန ဝေဒိတဗ္ဗံ. လာဘသီမာတိ ယံ ရာဇရာဇမဟာမတ္တာဒယော ဝိဟာရံ ကာရာပေတွာ ဂါဝုတံ ဝါ အဒ္ဓယောဇနံ ဝါ ယောဇနံ ဝါ သမန္တာ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ ‘‘အယံ အမှာကံ ဝိဟာရဿ လာဘသီမာ၊ ယံ ဧတ္ထန္တရေ ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တံ သဗ္ဗံ အမှာကံ ဝိဟာရဿ ဒေမာ’’တိ ဌပေန္တိ၊ အယံ လာဘသီမာ နာမ. ကာသိကောသလာဒီနံ ပန ရဋ္ဌာနံ အန္တော ဗဟူ ဇနပဒါ ဟောန္တိ၊ တတ္ထ ဧကော ဇနပဒပရိစ္ဆေဒေါ ဇနပဒသီမာ၊ ကာသိကောသလာဒိရဋ္ဌပရိစ္ဆေဒေါ ရဋ္ဌသီမာ၊ ဧကဿ ရညော အာဏာပဝတ္တိဋ္ဌာနံ ရဇ္ဇသီမာ၊ သမုဒ္ဒန္တေန ပရိစ္ဆိန္နော မဟာဒီပေါ ဝါ အန္တရဒီပေါ ဝါ ဒီပသီမာ၊ ဧကစက္ကဝါဠပဗ္ဗတပရိက္ခေပဗ္ဘန္တရံ စက္ကဝါဠသီမာ၊ သေသာ နိဒါနကထာယံ ဝုတ္တနယာ ဧဝ. တတ္ထ ‘‘ခဏ္ဍသီမာယ ဒေမာ’’တိ ဒိန္နံ ခဏ္ဍသီမဋ္ဌာနံယေဝ ပါပုဏာတိ၊ တတော ဗဟိသီမာယ သီမန္တရိကဋ္ဌာနမ္ပိ န ပါပုဏာတိ. ‘‘ဥပစာရသီမာယ ဒေမာ’’တိ ဒိန္နံ ပန အန္တောပရိစ္ဆေဒေ ခဏ္ဍသီမာသီမန္တရိကာသု ဌိတာနမ္ပိ ပါပုဏာတိ၊ သမာနသံဝါသသီမာယ ဒိန္နံ ခဏ္ဍသီမာသီမန္တရိကဋ္ဌာနံ န ပါပုဏာတိ၊ အဝိပ္ပဝါသသီမာလာဘသီမာသု ဒိန္နံ တာသံ အန္တောဂဓာနံယေဝ ပါပုဏာတိ၊ ဂါမသီမာဒီသု ဒိန္နံ တာသံ သီမာနံ အဗ္ဘန္တရေ ဗဒ္ဓသီမဋ္ဌာနမ္ပိ ပါပုဏာတိ၊ အဗ္ဘန္တရသီမာဥဒကုက္ခေပသီမာသု ဒိန္နံ တတ္ထ အန္တောဂဓာနံယေဝ ပါပုဏာတိ၊ ဇနပဒသီမာဒီသု ဒိန္နမ္ပိ တာသံ အဗ္ဘန္တရေ ဗဒ္ဓသီမဋ္ဌာနမ္ပိ ပါပုဏာတိ၊ တသ္မာ ယံ ဇမ္ဗုဒီပေ ဌတွာ ‘‘တမ္ဗပဏ္ဏိဒီပေ သံဃဿ ဒေမာ’’တိ ဒီယတိ၊ တံ တမ္ဗပဏ္ဏိဒီပတော ဧကောပိ ဂန္တွာ သဗ္ဗေသံ သင်္ဂဏှိတုံ လဘတိ. သစေပိ တတ္ထေဝ ဧကော သဘာဂေါ ဘိက္ခု သဘာဂါနံ ဘာဂံ ဂဏှာတိ၊ န ဝါရေတဗ္ဗော. ယော ပန ဝိဟာရံ ပဝိသိတွာ ‘‘အသုကသီမာယာ’’တိ အဝတွာဝ ကေဝလံ ‘‘သီမာယ ဒမ္မီ’’တိ ဝဒတိ၊ သော ပုစ္ဆိတဗ္ဗော ‘‘သီမာ နာမ ဗဟုဝိဓာ၊ ကတရံ သန္ဓာယ ဝဒသီ’’တိ၊ သစေ ဝဒတိ ‘‘အဟမေတံ ဘေဒံ န ဇာနာမိ၊ သီမဋ္ဌကသံဃော ဂဏှတူ’’တိ၊ ဥပစာရသီမဋ္ဌေဟိ ဘာဇေတဗ္ဗံ.

ကတိကာယာတိဧတ္ထ ကတိကာ နာမ သမာနလာဘကတိကာ. သာ ပန ဧဝံ ကာတဗ္ဗာ၊ ဧကသ္မိံ ဝိဟာရေ သန္နိပတိတေဟိ ဘိက္ခူဟိ ယံ ဝိဟာရံ သင်္ဂဏှိတုကာမာ သမာနလာဘံ ကာတုံ ဣစ္ဆန္တိ၊ တဿ နာမံ ဂဟေတွာ ‘‘အသုကော နာမ ဝိဟာရော ပေါရာဏကော အပ္ပလာဘော’’တိ ယံ ကိဉ္စိ ကာရဏံ ဝတွာ ‘‘တံ ဝိဟာရံ ဣမိနာ ဝိဟာရေန သဒ္ဓိံ ဧကလာဘံ ကာတုံ သံဃဿ ရုစ္စတီ’’တိ တိက္ခတ္တုံ သာဝေတဗ္ဗံ၊ ဧတ္တာဝတာ တသ္မိံ ဝိဟာရေ နိသိန္နောပိ ဣဓ နိသိန္နောဝ ဟောတိ၊ တသ္မိံ ဝိဟာရေပိ ဧဝမေဝ ကာတဗ္ဗံ၊ ဧတ္တာဝတာ ဣဓ နိသိန္နောပိ တသ္မိံ နိသိန္နောဝ ဟောတိ. ဧကသ္မိံ ဝိဟာရေ လာဘေ ဘာဇိယမာနေ ဣတရသ္မိံ ဌိတဿ ဘာဂံ ဂဟေတုံ ဝဋ္ဋတိ.

ဘိက္ခာပညတ္တိယာတိ ဧတ္ထ ဘိက္ခာပညတ္တိ နာမ ဒါယကဿ ပရိစ္စာဂပညတ္တိဋ္ဌာနံ၊ တသ္မာ ‘‘ယတ္ထ မယှံ ဓုဝကာရာ ကရီယန္တိ၊ တတ္ထ ဒမ္မီ’’တိ ဝါ ‘‘တတ္ထ ဒေထာ’’တိ ဝါ ဝုတ္တေ ယတ္ထ တဿ ပါကဝတ္တံ ဝါ ဝတ္တတိ၊ ယတော ဝါ ဘိက္ခူ နိစ္စံ ဘောဇေတိ၊ ယတ္ထ ဝါ တေန ကိဉ္စိ သေနာသနံ ကတံ၊ သဗ္ဗတ္ထ ဒိန္နမေဝ ဟောတိ. သစေ ပန ဧကသ္မိံ ဓုဝကာရဋ္ဌာနေ ထောကတရာ ဘိက္ခူ ဟောန္တိ၊ ဧကမေဝ ဝါ ဝတ္ထံ ဟောတိ၊ မာတိကံ အာရောပေတွာ ယထာ သော ဝဒတိ၊ တထာ ဂဟေတဗ္ဗံ.

သံဃဿ ဒေတီတိ ဧတ္ထ ဝိဟာရံ ပဝိသိတွာ ‘‘သံဃဿ ဒမ္မီ’’တိ ဒိန္နံ ဥပစာရသီမာဂတာနဉ္စ တတော ဗဟိဒ္ဓါပိ တေဟိ သဒ္ဓိံ ဧကာဗဒ္ဓါနဉ္စ ပါပုဏာတိ၊ တသ္မာ တေသံ ဂါဟကေ သတိ အသမ္ပတ္တာနမ္ပိ ဘာဂေါ ဒါတဗ္ဗော. ယံ ပန ဗဟိ ဥပစာရသီမာယ ဘိက္ခူ ဒိသွာ ‘‘သံဃဿာ’’တိ ဒီယတိ၊ တံ ဧကာဗဒ္ဓပရိသာယ ပါပုဏာတိ. ယေ ပန ဒွါဒသဟိ ဟတ္ထေဟိ ပရိသံ အသမ္ပတ္တာ၊ တေသံ န ပါပုဏာတိ.

ဥဘတောသံဃဿာတိ ဧတ္ထ ပန ယံ ဥဘတောသံဃဿ ဒိန္နံ၊ တတော ဥပဍ္ဎံ ဘိက္ခူနံ၊ ဥပဍ္ဎံ ဘိက္ခုနီနံ ဒါတဗ္ဗံ. သစေပိ ဧကော ဘိက္ခု ဟောတိ၊ ဧကာ ဝါ ဘိက္ခုနီ၊ အန္တမသော အနုပသမ္ပန္နဿာပိ ဥပဍ္ဎမေဝ ဒါတဗ္ဗံ. ‘‘ဥဘတောသံဃဿ စ တုယှဉ္စာ’’တိ ဝုတ္တေ ပန သစေ ဒသ ဘိက္ခူ စ ဒသ ဘိက္ခုနိယော စ ဟောန္တိ၊ ဧကဝီသတိ ပဋိဝီသေ ကတွာ ဧကော ပုဂ္ဂလဿ ဒါတဗ္ဗော၊ ဒသ ဘိက္ခုသံဃဿ၊ ဒသ ဘိက္ခုနိသံဃဿ စ၊ ယေန ပုဂ္ဂလိကော လဒ္ဓေါ၊ သော သင်္ဃတောပိ အတ္တနော ဝဿဂ္ဂေန ဂဟေတုံ လဘတိ၊ ကသ္မာ? ဥဘတောသံဃဂ္ဂဟဏေန ဂဟိတတ္တာ၊ ‘‘ဥဘတောသံဃဿ စ စေတိယဿ စာ’’တိ ဝုတ္တေပိ ဧသေဝ နယော. ဣဓ ပန စေတိယဿ သင်္ဃတော ပါပုဏကောဋ္ဌာသော နာမ နတ္ထိ၊ ဧကပုဂ္ဂလဿ ပတ္တကောဋ္ဌာသသမော ဧကော ကောဋ္ဌာသော ဟောတိ. ‘‘ဘိက္ခုသံဃဿ စ ဘိက္ခုနီနဉ္စာ’’တိ ဝုတ္တေ ပန န မဇ္ဈေ ဘိန္ဒိတွာ ဒါတဗ္ဗံ၊ ဘိက္ခူ စ ဘိက္ခုနိယော စ ဂဏေတွာ ဒါတဗ္ဗံ. ‘‘ဘိက္ခုသံဃဿ စ ဘိက္ခုနီနဉ္စ တုယှဉ္စာ’’တိ ဝုတ္တေ ပုဂ္ဂလော ဝိသုံ န လဘတိ၊ ပါပုဏကောဋ္ဌာသတော ဧကမေဝ လဘတိ. ‘‘စေတိယဿ စာ’’တိ ဝုတ္တေ ပန စေတိယဿ ဧကော ပုဂ္ဂလပဋိဝီသော လဗ္ဘတိ. ‘‘ဘိက္ခူနဉ္စ ဘိက္ခုနီနဉ္စာ’’တိ ဝုတ္တေပိ န မဇ္ဈေ ဘိန္ဒိတွာ ဒါတဗ္ဗံ၊ ပုဂ္ဂလဂဏနာယ ဧဝ ဝိဘဇိတဗ္ဗံ၊ တေဟိ သဒ္ဓိံ ပုဂ္ဂလစေတိယပရာမသနံ အနန္တရနယသဒိသမေဝ၊ ယထာ စ ဘိက္ခုသံဃံ အာဒိံ ကတွာ နယော နီတော၊ ဧဝံ ဘိက္ခုနိသံဃံ အာဒိံ ကတွာပိ နေတဗ္ဗော. ‘‘ဘိက္ခုသံဃဿ စ တုယှဉ္စာ’’တိ ဝုတ္တေပိ ပုဂ္ဂလဿ ဝိသုံ န လဗ္ဘတိ၊ စေတိယဿ ပန လဗ္ဘတိ. ‘‘ဘိက္ခူနဉ္စ တုယှဉ္စာ’’တိ ဝုတ္တေပိ ဝိသုံ န လဗ္ဘတိ၊ စေတိယဿ ပန လဗ္ဘတိယေဝ.

ဝဿံဝုဋ္ဌသံဃဿာတိ ဧတ္ထ သစေ ဝိဟာရံ ပဝိသိတွာ ‘‘ဝဿံဝုဋ္ဌသံဃဿ ဒမ္မီ’’တိ ဝဒတိ၊ ယေ တတ္ထ ဝဿစ္ဆေဒံ အကတွာ ပုရိမဝဿံဝုဋ္ဌာ၊ တေသံ ဗဟိ သီမဋ္ဌာနမ္ပိ ပါပုဏာတိ၊ န အညေသံ. သစေ ပန ဗဟိဥပစာရသီမာယံ ဌိတော ‘‘ဝဿံဝုဋ္ဌသံဃဿာ’’တိ ဝဒတိ၊ ယတ္ထကတ္ထစိ ဝုဋ္ဌဝဿာနံ သဗ္ဗေသံ သမ္ပတ္တာနံ ပါပုဏာတိ. အထ ‘‘အသုကဝိဟာရေ ဝဿံဝုဋ္ဌဿာ’’တိ ဝဒတိ၊ တတ္ထ ဝဿံဝုဋ္ဌာနံယေဝ ယာဝ ကထိနဿုဗ္ဘာရာ ပါပုဏာတိ. ဂိမှာနံ ပဌမဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ ဧဝံ ဝဒတိ၊ တတြ သမ္မုခီဘူတာနံ သဗ္ဗေသံ ပါပုဏာတိ၊ န အညေသံ.

အာဒိဿ ဒေတီတိ အာဒိသိတွာ ပရိစ္ဆိန္ဒိတွာ ဒေတိ၊ ကထံ? ဘိက္ခူ အဇ္ဇတနာယ ဝါ သွာတနာယ ဝါ ယာဂုယာ နိမန္တေတွာ တေ ဃရေ ယာဂုံ ပါယေတွာ ‘‘ဣမာနိ စီဝရာနိ ယေဟိ မယှံ ယာဂု ပီတာ၊ တေသံ ဒမ္မီ’’တိ ဝဒတိ၊ ယေဟိ နိမန္တိတေဟိ ယာဂု ပီတာ၊ တေသံယေဝ ပါပုဏာတိ၊ ဘတ္တခဇ္ဇကာဒီဟိ နိမန္တိတေသုပိ ဧသေဝ နယော.

ပုဂ္ဂလဿ ဒေတီတိ ‘‘ဣဒံ စီဝရံ ဣတ္ထန္နာမဿ ဒမ္မီ’’တိ ဧဝံ ပရမ္မုခါ ဝါ၊ ပါဒမူလေ ဌပေတွာ ‘‘ဣဒံ တုမှာက’’န္တိ ဧဝံ သမ္မုခါ ဝါ ဒေတီတိ အယမေတ္ထ သင်္ခေပကထာ၊ ဝိတ္ထာရော ပန သမန္တပါသာဒိကာယံ ဝုတ္တော. ဣတိ ဣမာသံ အဋ္ဌန္နံ မာတိကာပဒါနံ ဝသေန ယံ အကာလစီဝရလက္ခဏေန ပဋိလဒ္ဓံ၊ တံ သန္ဓာယ ‘‘အကာလစီဝရံ ဥပ္ပဇ္ဇေယျာ’’တိ ဝုတ္တံ.

အာကင်္ခမာနေနာတိ ဣစ္ဆမာနေန. ခိပ္ပမေဝ ကာရေတဗ္ဗန္တိ သီဃံ အန္တောဒသာဟေယေဝ ကာရေတဗ္ဗံ. နော စဿ ပါရိပူရီတိ နော စေ ပါရိပူရီ ဘဝေယျ၊ ယတ္တကေန ကရိယမာနံ အဓိဋ္ဌာနစီဝရံ ပဟောတိ၊ တံ စီဝရံ တတ္တကံ န ဘဝေယျ၊ ဦနကံ ဘဝေယျာတိ အတ္ထော. သတိယာ ပစ္စာသာယာတိ ‘‘အသုကဒိဝသံ နာမ သံဃော စီဝရာနိ လဘိဿတိ၊ တတော မေ စီဝရံ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီ’’တိဣမိနာ နယေန သံဃဂဏဉာတိမိတ္တေသု ဝါ အညတရဋ္ဌာနတော၊ ‘‘ပံသုကူလံ ဝါ လစ္ဆာမီ’’တိ၊ ‘‘ဣမိနာ ဝါ ကပ္ပိယဘဏ္ဍေန စီဝရံ ဂဏှိဿာမီ’’တိ ဧဝံ ဝိဇ္ဇမာနာယ စီဝရာသာယ. တတော စေ ဥတ္တရီတိ မာသပရမတော စေ ဥတ္တရိ နိက္ခိပေယျ၊ နိဿဂ္ဂိယန္တိ အတ္ထော. ယဒိ ပနဿ မူလစီဝရံ သဏှံ ဟောတိ၊ ပစ္စာသာစီဝရံ ထူလံ ဟောတိ၊ န သက္ကာ ယောဇေတုံ၊ ရတ္တိယော စ သေသာ ဟောန္တိ၊ န တာဝ မာသော ပူရတိ၊ န အကာမာ စီဝရံ ကာရေတဗ္ဗံ၊ အညံ ပစ္စာသာစီဝရံ လဘိတွာ ဧဝ ကာလဗ္ဘန္တရေ ကာရေတဗ္ဗံ. သစေ န လဘတိ၊ ပစ္စာသာစီဝရမ္ပိ ပရိက္ခာရစောဠံ အဓိဋ္ဌာတဗ္ဗံ. အထ မူလစီဝရံ ထူလံ ဟောတိ၊ ပစ္စာသာစီဝရံ သဏှံ၊ မူလစီဝရံ ပရိက္ခာရစောဠံ အဓိဋ္ဌဟိတွာ ပစ္စာသာစီဝရမေဝ မူလစီဝရံ ကတွာ ဌပေတဗ္ဗံ၊ တံ ပုန မာသပရိဟာရံ လဘတိ၊ ဧတေနုပါယေန ယာဝ န လစ္ဆတိ၊ တာဝ အညံ မူလစီဝရံ ကတွာ ဌပေတုံ လဗ္ဘတိ. ဣမဿ ‘‘ဣဒံ မေ၊ ဘန္တေ၊ အကာလစီဝရံ မာသာတိက္ကန္တံ နိဿဂ္ဂိယ’’န္တိ (ပါရာ. ၅၀၀) ဣမိနာ နယေန နိဿဇ္ဇနဝိဓာနံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

သာဝတ္ထိယံ သမ္ဗဟုလေ ဘိက္ခူ အာရဗ္ဘ အကာလစီဝရံ ပဋိဂ္ဂဟေတွာ မာသံ အတိက္ကမနဝတ္ထုသ္မိံ

ပညတ္တံ၊ သာဓာရဏပညတ္တိ၊ အနာဏတ္တိကံ၊ ဣတော ပရံ သဗ္ဗံ ပဌမကထိနေ ဝုတ္တသဒိသမေဝ. ကေဝလဉှိ တတ္ထ ဒသာဟာတိက္ကမော၊ ဣဓ မာသာတိက္ကမောတိ အယံ ဝိသေသော. သေသံ တာဒိသမေဝါတိ.

အကာလစီဝရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.