၅. စိတ္တာဂါရဝဂ္ဂေါ

၁. ရာဇာဂါရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

စိတ္တာဂါရဝဂ္ဂဿ ပဌမေ ရာဇာဂါရန္တိ ရညော ကီဠနဃရံ. စိတ္တာဂါရန္တိ ကီဠနစိတ္တသာလံ. အာရာမန္တိ ကီဠနဥပဝနံ. ဥယျာနန္တိ ကီဠနုယျာနံ. ပေါက္ခရဏိန္တိ ကီဠနပေါက္ခရဏိံ. ဒဿနာယာတိ ‘‘ဧတေသု ယံကိဉ္စိ ပဿိဿာမီ’’တိ ဂစ္ဆန္တိယာ ပဒေ ပဒေ ဒုက္ကဋံ၊ ယတ္ထ ဌတွာ ပဿတိ၊ တတ္ထ ပဒံ အနုဒ္ဓရိတွာ ပဉ္စာပိ ပဿန္တိယာ ဧကာဝ အာပတ္တိ. သစေ ပန တံ တံ ဝိလောကေတွာ ပဿတိ၊ ဂီဝံ ပရိဝတ္တနပ္ပယောဂဂဏနာယ အာပတ္တိယော၊ န ဥမ္မီလနဂဏနာယ.

သာဝတ္ထိယံ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခုနိယော အာရဗ္ဘ စိတ္တာဂါရံ ဒဿနာယ ဂမနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ ဘိက္ခုဿ သဗ္ဗတ္ထ ဒုက္ကဋံ၊ အဝသေသော ဝိနိစ္ဆယော နစ္စဒဿနသိက္ခာပဒေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗောတိ.

ရာဇာဂါရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂. အာသန္ဒိပရိဘုဉ္ဇနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

ဒုတိယေ အာသန္ဒီ နာမ အတိက္ကန္တပ္ပမာဏာ ဝုစ္စတိ. ပလ္လင်္ကော နာမ သံဟာရိမေန ဝါဠေန ကတောတိ ဝုတ္တော. ပရိဘုဉ္ဇေယျာတိ ဧတ္ထ ပန နိသီဒနနိပဇ္ဇနပ္ပယောဂဂဏနာယ ပါစိတ္တိယံ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

သာဝတ္ထိယံ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခုနိယော အာရဗ္ဘ အာသန္ဒိပလ္လင်္ကပရိဘောဂဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ အာသန္ဒိယာ ပါဒေ ဆိန္ဒိတွာ၊ ပလ္လင်္ကဿ ဝါဠေ ဘိန္ဒိတွာ ပရိဘုဉ္ဇန္တိယာ၊ ဥမ္မတ္တိကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. အာသန္ဒိပလ္လင်္ကတာ၊ နိသီဒနံ နိပဇ္ဇနံ ဝါတိ ဣမာနေတ္ထ ဒွေ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ ဧဠကလောမသဒိသာနီတိ.

အာသန္ဒိပရိဘုဉ္ဇနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၃. သုတ္တကန္တနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

တတိယေ သုတ္တန္တိ ဆန္နံ အညတရံ. ကန္တေယျာတိ ဧတ္ထ ယတ္တကံ ဟတ္ထေန အဉ္ဆိတံ ဟောတိ၊ တသ္မိံ တက္ကမှိ ဝေဌိတေ ဧကာ အာပတ္တိ. ဣဒဉှိ သန္ဓာယ ပဒဘာဇနီယေ (ပါစိ. ၉၈၈) ‘‘ဥဇ္ဇဝုဇ္ဇဝေ’’တိ ဝုတ္တံ.

သာဝတ္ထိယံ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ ဘိက္ခုနိယော အာရဗ္ဘ သုတ္တံ ကန္တနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ ကန္တနတော ပုဗ္ဗေ ကပ္ပါသဝိစိနနံ အာဒိံ ကတွာ သဗ္ဗပ္ပယောဂေသု ဟတ္ထဝါရဂဏနာယ ဒုက္ကဋံ. ကန္တိတသုတ္တံ ကန္တန္တိယာ၊ ဥမ္မတ္တိကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. အကန္တိတတာ၊ ကန္တနန္တိ ဣမာနေတ္ထ ဒွေ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ ဧဠကလောမသဒိသာနီတိ.

သုတ္တကန္တနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၄. ဂိဟိဝေယျာဝစ္စသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

စတုတ္ထေ ဂိဟိဝေယျာဝစ္စန္တိ ဂိဟီနံ ဝေယျာဝစ္စံ. သစေပိ ဟိ မာတာပိတရော အတ္တနော ကိဉ္စိ ကမ္မံ အကာရာပေတွာ တေသံ ယာဂုပစနာဒီနိ ကရောန္တိ၊ ပုဗ္ဗပ္ပယောဂေသု ပယောဂဂဏနာယ ဒုက္ကဋာနိ အာပဇ္ဇိတွာ ယာဂုအာဒီသု ဘာဇနဂဏနာယ၊ ခါဒနီယာဒီသု ပူဝဂဏနာယ ပါစိတ္တိယံ အာပဇ္ဇတိ.

သာဝတ္ထိယံ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခုနိယော အာရဗ္ဘ ဂိဟီနံ ဝေယျာဝစ္စကရဏဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ မနုဿေဟိ သံဃဿ ယာဂုပါနေ ဝါ ဘတ္တေ ဝါ စေတိယပူဇာယ ဝါ ကရီယမာနာယ တေသံ သဟာယဘာဝေန ယာဂုပစနာဒီနိ၊ အတ္တနော ဝေယျာဝစ္စကရဿ စ တာနိယေဝ ကရောန္တိယာ၊ ဥမ္မတ္တိကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. ဂိဟိဝေယျာဝစ္စကရဏံ၊ အနုညာတကာရဏာဘာဝေါတိ ဣမာနေတ္ထ ဒွေ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ ဧဠကလောမသဒိသာနေဝါတိ.

ဂိဟိဝေယျာဝစ္စသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၅. အဓိကရဏသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

ပဉ္စမေ အဓိကရဏန္တိ စတုန္နံ အညတရံ. ပါစိတ္တိယန္တိ ဣဓ စီဝရသိဗ္ဗနေ ဝိယ ဓုရံ နိက္ခိတ္တမတ္တေ ပါစိတ္တိယံ၊ ဧကာဟမ္ပိ ပရိဟာရော နတ္ထိ.

သာဝတ္ထိယံ ထုလ္လနန္ဒံ အာရဗ္ဘ အဓိကရဏံ နဝူပသမနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ သေသမေတ္ထ စီဝရသိဗ္ဗနသိက္ခာပဒေ ဝုတ္တနယေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ.

အဓိကရဏသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၆. ဘောဇနဒါနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

ဆဋ္ဌေ သဟတ္ထာတိ ကာယေန ဝါ ကာယပ္ပဋိဗဒ္ဓေန ဝါ နိဿဂ္ဂိယေန ဝါ ဌပေတွာ ပဉ္စသဟဓမ္မိကေ အဝသေသာနံ အညတြ ဥဒကဒန္တပေါနာ ယံကိဉ္စိ အဇ္ဈောဟရဏီယံ ဒဒန္တိယာ ပါစိတ္တိယံ.

သာဝတ္ထိယံ ထုလ္လနန္ဒံ အာရဗ္ဘ အဂါရိကဿ ခါဒနီယဘောဇနီယဒါနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ ဥဒကဒန္တပေါနေ ဒုက္ကဋံ. ယာ ပန ဒါပေတိ န ဒေတိ၊ ဥပနိက္ခိပိတွာ ဒေတိ၊ ဗာဟိရလေပံ ဒေတိ၊ တဿာ၊ ဥမ္မတ္တိကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. အညတြ ဥဒကဒန္တပေါနာ အဇ္ဈောဟရဏိယံ၊ ဌပေတွာ ပဉ္စ သဟဓမ္မိကေ အညဿ သဟတ္ထာ ဒါနန္တိ ဣမာနေတ္ထ ဒွေ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ ဧဠကလောမသဒိသာနီတိ.

ဘောဇနဒါနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၇. အာဝသထစီဝရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

သတ္တမေ အာဝသထစီဝရန္တိ ‘‘ဥတုနိယော ဘိက္ခုနိယော ပရိဘုဉ္ဇန္တူ’’တိ ဒိန္နစီဝရံ. အနိဿဇ္ဇိတွာတိ စတုတ္ထေ ဒိဝသေ ဓောဝိတွာ အညိဿာ အန္တမသော သာမဏေရိယာပိ ဥတုနိယာ အဒတွာ. ပါစိတ္တိယန္တိ ဧဝံ အနိဿဇ္ဇိတွာ ပရိဘုဉ္ဇန္တိယာ ပါစိတ္တိယံ.

သာဝတ္ထိယံ ထုလ္လနန္ဒံ အာရဗ္ဘ အာဝသထစီဝရံ အနိဿဇ္ဇိတွာ ပရိဘုဉ္ဇနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ တိကပါစိတ္တိယံ၊ နိဿဇ္ဇိတေ ဒွိကဒုက္ကဋံ. တသ္မိံ ပန နိဿဇ္ဇိတသညာယ၊ ပုန ပရိယာယေန ဝါ၊ အညာသံ ဥတုနီနံ အဘာဝေန ဝါ၊ အစ္ဆိန္နနဋ္ဌစီဝရိကာယ ဝါ၊ အာပဒါသု ဝါ ပရိဘုဉ္ဇန္တိယာ၊ ဥမ္မတ္တိကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. အာဝသထစီဝရတာ၊ စတုတ္ထဒိဝသတာ၊ ဓောဝိတွာ အနိဿဇ္ဇနံ၊ အနုညာတကာရဏာဘာဝေါတိ ဣမာနေတ္ထ စတ္တာရိ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ ကထိနသဒိသာနိ၊ ဣဒံ ပန ကိရိယာကိရိယန္တိ.

အာဝသထစီဝရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၈. အာဝသထဝိဟာရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

အဋ္ဌမေ အာဝသထန္တိ ကဝါဋဗဒ္ဓဝိဟာရံ. အနိဿဇ္ဇိတွာတိ ရက္ခဏတ္ထာယ အဒတွာ၊ ‘‘ဣဒံ ဇဂ္ဂေယျာသီ’’တိ ဧဝံ အနာပုစ္ဆိတွာတိ အတ္ထော. စာရိကံ ပက္ကမေယျ ပါစိတ္တိယန္တိ ဧတ္ထ သကဂါမတော အညံ ဂါမံ ဧကရတ္တိဝါသတ္ထာယပိ ပက္ကမန္တိယာ ပရိက္ခိတ္တဿ အာဝသထဿ ပရိက္ခေပံ၊ အပရိက္ခိတ္တဿ ဥပစာရံ ပဌမပါဒေန အတိက္ကန္တမတ္တေ ဒုက္ကဋံ၊ ဒုတိယေန ပါစိတ္တိယံ.

သာဝတ္ထိယံ ထုလ္လနန္ဒံ အာရဗ္ဘ အာဝသထံ အနိဿဇ္ဇိတွာ စာရိကံ ပက္ကမနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ၊ တိကပါစိတ္တိယံ၊ အကဝါဋဗဒ္ဓေ ဒုက္ကဋံ၊ နိဿဇ္ဇိတေ ဒွိကဒုက္ကဋံ. တသ္မိံ ပန နိဿဇ္ဇိတသညာယ၊ သတိ အန္တရာယေ၊ ပဋိဇဂ္ဂိကံ ပရိယေသိတွာ အလဘန္တိယာ၊ ဂိလာနာယ၊ အာပဒါသု၊ ဥမ္မတ္တိကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. သကဝါဋဗဒ္ဓတာ၊ ဝုတ္တနယေန ပက္ကမနံ၊ အနုညာတကာရဏာဘာဝေါတိ ဣမာနေတ္ထ တီဏိ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ ကထိနသဒိသာနီတိ၊ ဣဒံ ပန ကိရိယာကိရိယန္တိ.

အာဝသထဝိဟာရသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၉. တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာပရိယာပုဏနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

နဝမေ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇန္တိ ယံကိဉ္စိ ဗာဟိရကံ အနတ္ထသံဟိတံ ဟတ္ထိအဿရထဓနုထရုသိပ္ပအာထဗ္ဗဏခိလနဝသီကရဏသောသာပနမန္တာဂဒပ္ပယောဂါဒိဘေဒံ ပရူပဃာတကရံ ဝိဇ္ဇံ. ပရိယာပုဏေယျာတိ ဧတ္ထ ယဿ ကဿစိ သန္တိကေ တံ ပဒါဒိဝသေန ပရိယာပုဏန္တိယာ ပဒဂဏနာယ စေဝ အက္ခရဂဏနာယ စ ပါစိတ္တိယန္တိ.

တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာပရိယာပုဏနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၁၀. တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာဝါစနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ

ဒသမေ ဝါစေယျာတိ ပဒံ ဝိသေသော. ဥဘယမ္ပိ သာဝတ္ထိယံ ဆဗ္ဗဂ္ဂိယာ စေဝ သမ္ဗဟုလာ ဘိက္ခုနိယော စ အာရဗ္ဘ တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇံ ပရိယာပုဏနဝါစနဝတ္ထုသ္မိံ ပညတ္တံ. လေခေ၊ ဓာရဏာယ စ၊ ဂုတ္တတ္ထာယ စ ယက္ခပရိတ္တနာဂမဏ္ဍလာဒိကေ သဗ္ဗပရိတ္တေ၊ ဥမ္မတ္တိကာဒီနဉ္စ အနာပတ္တိ. တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇတာ၊ ပရိယာပုဏနဝါစနာ၊ အနုညာတကာရဏာဘာဝေါတိ ဣမာနေတ္ထ ဒွီသုပိ တီဏိ အင်္ဂါနိ. သမုဋ္ဌာနာဒီနိ ပဒသောဓမ္မသဒိသာနီတိ.

တိရစ္ဆာနဝိဇ္ဇာဝါစနသိက္ခာပဒဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

စိတ္တာဂါရဝဂ္ဂေါ ပဉ္စမော.