အပသာဒနာဝဏ္ဏနာ

ဩဠာရိကန္တိ ဝတ္ထုဝီတိက္ကမသမတ္ထတာဝသေန ထူလံ. ကာမံ ကာမရာဂပဋိဃာယေဝ အတ္ထတော ကာမရာဂပဋိဃသံယောဇနာနိ၊ ကာမရာဂပဋိဃာနုသယာ စ၊ တထာပိ အညောယေဝ သံယောဇနဋ္ဌော ဗန္ဓနဘာဝတော၊ အညော အနုသယနဋ္ဌော အပ္ပဟီနဘာဝေန သန္တာနေ ထာမဂမနန္တိ ကတွာ၊ ဣတိ ကိစ္စဝိသေသဝိသိဋ္ဌဘေဒေ ဂဟေတွာ ‘‘စတ္တာရော ကိလေသေ’’တိ စ ဝုတ္တံ. ဧသေဝ နယော ဣတရေသုပိ. အဏုသဟဂတေတိ အဏုသဘာဝံ ဥပဂတေ. တဗ္ဘာဝတ္ထော ဟိ အယံ သဟဂတ-သဒ္ဒေါ ‘‘နန္ဒိရာဂသဟဂတာ’’တိအာဒီသု (ဒီ. နိ. ၂.၄၀၀၊ မ. နိ. ၁.၉၁၊ ၁၃၃၊ ၄၆၀၊ ၃.၃၇၄၊ သံ. နိ. ၅.၁၀၈၁၊ မဟာဝ. ၁၄၊ ဝိဘ. ၂၀၃၊ ပဋိ. မ. ၁.၃၄၊ ၂.၃၀) ဝိယ.

ယထာ ဥပရိမဂ္ဂါဓိဂမနဝသေန သစ္စသမ္ပဋိဝေဓော ပစ္စယာကာရပဋိဝေဓဝသေန၊ ဧဝံ သာဝကဗောဓိပစ္စေကဗောဓိသမ္မာသမ္ဗောဓိအဓိဂမနဝသေနပိ သစ္စသမ္ပဋိဝေဓော ပစ္စယာကာရပဋိဝေဓဝသေနေဝါတိ ဒဿေတုံ ‘‘ကသ္မာ စာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သဗ္ဗထာဝါတိ သဗ္ဗပ္ပကာရေနေဝ ကိဉ္စိပိ ပကာရံ အသေသေတွာတိ အတ္ထော. ယေ ကတာဘိနီဟာရာနံ မဟာဗောဓိသတ္တာနံ ဝီရိယဿ ဥက္ကဋ္ဌမဇ္ဈိမမုဒုတာဝသေန ဗောဓိသမ္ဘာရသမ္ဘရဏေ ကာလဘေဒါ ဣစ္ဆိတာ၊ တေ ဒဿေန္တော ‘‘စတ္တာရိ၊ အဋ္ဌ၊ သောဠသ ဝါ အသင်္ချေယျာနီ’’တိ အာဟ၊ သွာယမတ္ထော စရိယာပိဋကဝဏ္ဏနာယ ဂဟေတဗ္ဗော. သာဝကော ပဒေသဉာဏေ ဌိတောတိ သာဝကော ဟုတွာ သေက္ခဘာဝတော တတ္ထာပိ ပဒေသဉာဏေ ဌိတော. ဗုဒ္ဓါနံ ကထာယ ‘‘တံ တထာဂတော အဘိသမေတီ’’တိအာဒိကာယ ပစ္စနီကံ ဟောတိ. အနညသာဓာရဏဿ ဟိ ဝသေန ဗုဒ္ဓါနံ သီဟနာဒေါ၊ န အညသာဓာရဏဿ.

‘‘ဝါယမန္တဿေဝါ’’တိ ဣမိနာ ဝိသေသတော ဉာဏသမ္ဘာရသမ္ဘရဏံ ပညာပါရမိတာပူရဏံ ဝဒတိ. တဿ စ သဗ္ဗမ္ပိ ပုညံ ဥပနိဿယော.

‘‘ဧသ ဒေဝမနုဿာနံ၊ သဗ္ဗကာမဒဒေါ နိဓိ၊

ယံ ယဒေဝါဘိပတ္ထေန္တိ၊ သဗ္ဗမေတေန လဗ္ဘတီ’’တိ. (ခု. ပါ. ၈.၁၀) –

ဟိ ဝုတ္တံ. တသ္မာ မဟာဗောဓိသတ္တာနံ သဗ္ဗေသမ္ပိ ပုညသမ္ဘာရော ယာဝဒေဝ ဉာဏသမ္ဘာရတ္ထော သမ္မာသမ္ဗောဓိသမဓိဂမသမတ္ထတ္တာတိ အာဟ ‘‘ပစ္စယာကာရံ ။ပေ။ နတ္ထီ’’တိ. ဣဒါနိ ပစ္စယာကာရပဋိဝေဓဿေဝ ဝါ မဟာနုဘာဝတာဒဿနမုခေန ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒဿေဝ ပရမဂမ္ဘီရတံ ဒဿေတုံ ‘‘အဝိဇ္ဇာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. နဝဟိ အာကာရေဟီတိ ဥပ္ပါဒါဒီဟိ နဝဟိ အာကာရေဟိ. အဝိဇ္ဇာ ဟိ သင်္ခါရာနံ ဥပ္ပါဒေါ ဟုတွာ ပစ္စယော ဟောတိ၊ ပဝတ္တံ ဟုတွာ နိမိတ္တံ၊ အာယူဟနံ၊ သံယောဂေါ၊ ပလိဗောဓော၊ သမုဒယော၊ ဟေတု၊ ပစ္စယော ဟုတွာ ပစ္စယော ဟောတိ. ဧဝံ သင်္ခါရာဒယော ဝိညာဏာဒီနံ. ဝုတ္တဉှေတံ ပဋိသမ္ဘိဒါမဂ္ဂေ ‘‘ကထံ ပစ္စယပရိဂ္ဂဟေ ပညာ ဓမ္မဋ္ဌိတိဉာဏံ? အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရာနံ ဥပ္ပါဒဋ္ဌိတိ စ ပဝတ္တဋ္ဌိတိ စ နိမိတ္တဋ္ဌိတိ စ အာယူဟနဋ္ဌိတိ စ သညောဂဋ္ဌိတိ စ ပလိဗောဓဋ္ဌိတိ စ သမုဒယဋ္ဌိတိ စ ဟေတုဋ္ဌိတိ စ ပစ္စယဋ္ဌိတိ စ ဣမေဟိ နဝဟာကာရေဟိ အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ သင်္ခါရာ ပစ္စယသမုပ္ပန္နာ’’တိအာဒိ (ပဋိ. မ. ၁.၄၅).

တတ္ထ နဝဟာကာရေဟီတိ နဝဟိ ပစ္စယဘာဝူပဂမနာကာရေဟိ. ဥပ္ပဇ္ဇတိ ဧတသ္မာ ဖလန္တိ ဥပ္ပါဒေါ၊ ဖလုပ္ပတ္တိယာ ကာရဏဘာဝေါ. သတိ စ အဝိဇ္ဇာယ သင်္ခါရာ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ၊ နာသတိ၊ တသ္မာ အဝိဇ္ဇာ သင်္ခါရာနံ ဥပ္ပါဒေါ ဟုတွာ ပစ္စယော ဟောတိ. တထာ အဝိဇ္ဇာယ သတိ သင်္ခါရာ ပဝတ္တန္တိ၊ နီယန္တိ စ. ယထာ စ ဘဝါဒီသု ခိပန္တိ၊ ဧဝံ တေသံ အဝိဇ္ဇာ ပစ္စယော ဟောတိ. တထာ အာယူဟန္တိ ဖလုပ္ပတ္တိယာ ဃဋေန္တိ၊ သံယုဇ္ဇန္တိ အတ္တနော ဖလေန. ယသ္မိံ သန္တာနေ သယံ ဥပ္ပန္နာ၊ တံ ပလိဗုန္ဓန္တိ. ပစ္စယန္တရသမဝါယေ ဥဒယန္တိ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ. ဟိနောတိ စ သင်္ခါရာနံ ကာရဏဘာဝံ ဂစ္ဆတိ. ပဋိစ္စ အဝိဇ္ဇံ သင်္ခါရာ အယန္တိ ပဝတ္တန္တီတိ ဧဝံ အဝိဇ္ဇာယ သင်္ခါရာနံ ကာရဏဘာဝူပဂမနဝိသေသာ ဥပ္ပါဒါဒယော ဝေဒိတဗ္ဗာ. တတ္ထ တထာ သင်္ခါရာဒီနံ ဝိညာဏာဒီသု ဥပ္ပါဒဋ္ဌိတိအာဒီသုပိ. တိဋ္ဌတိ ဧတေနာတိ ဌိတိ၊ ကာရဏံ. ဥပ္ပါဒေါ ဧဝ ဌိတိ ဥပ္ပါဒဋ္ဌိတိ. ဧသေဝ နယော သေသေသုပိ. ‘‘ပစ္စယော ဟောတီ’’တိ ဣဒံ ဣဓ လောကနာထေန တဒါ ပစ္စယပရိဂ္ဂဟဿ အာရဒ္ဓဘာဝဒဿနံ. သော စ အာရမ္ဘော ဉာယာရုဠှော ‘‘ယထာ စ ပုရိမေဟိ မဟာဗောဓိသတ္တေဟိ ဗောဓိမူလေ ပဝတ္တိတော၊ တထေဝ စ ပဝတ္တိတော’’တိ. အစ္ဆရိယဝေဂါဘိဟတာ ဒသသဟဿိလောကဓာတု သင်္ကမ္ပိ သမ္ပကမ္ပီတိ ဒဿေန္တော ‘‘ဒိဋ္ဌမတ္တေဝါ’’တိအာဒိမာဟ.

ဧတဿ ဓမ္မဿာတိ ဧတဿ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒသညိတဿ ဓမ္မဿ. သော ပန ယသ္မာ အတ္ထတော ဟေတုပဘဝါနံ ဟေတု. တေနာဟ ‘‘ဧတဿ ပစ္စယဓမ္မဿာ’’တိ၊ ဇာတိအာဒီနံ ဇရာမရဏာဒိပစ္စယတာယာတိ အတ္ထော. နာမရူပပရိစ္ဆေဒေါ၊ တဿ စ ပစ္စယပရိဂ္ဂဟော န ပဌမာဘိနိဝေသမတ္တေန ဟောတိ၊ အထ ခေါ တတ္ထ အပရာပရံ ဉာဏုပ္ပတ္တိသညိတေန အနု အနု ဗုဇ္ဈနေန၊ တဒုဘယာဘာဝံ ပန ဒဿေန္တော ‘‘ဉာတပရိညာဝသေန အနနုဗုဇ္ဈနာ’’တိ အာဟ. နိစ္စသညာဒီနံ ပဇဟနဝသေန ဝတ္တမာနာ ဝိပဿနာ ဓမ္မေ စ ပဋိဝိဇ္ဈန္တီ ဧဝ နာမ ဟောတိ ပဋိပက္ခဝိက္ခမ္ဘနေန တိက္ခဝိသဒဘာဝါပတ္တိတော၊ တဒဓိဋ္ဌာနဘူတာ စ တီရဏပရိညာ၊ အရိယမဂ္ဂေါ စ ပရိညာပဟာနာဘိသမယဝသေန ပဝတ္တိယာ တီရဏပဟာနပရိညာသင်္ဂဟော စာတိ တဒုဘယပဋိဝေဓာဘာဝံ ဒဿေန္တော ‘‘တီရဏ။ပေ။ အပ္ပဋိဝိဇ္ဈနာ’’တိ အာဟ. တန္တံ ဝုစ္စတိ ဝတ္ထဝီနနတ္ထံ တန္တဝါယေဟိ ဒဏ္ဍကေ အာသဉ္ဇိတွာ ပသာရိတသုတ္တပဋ္ဋီ တနီယတီတိ ကတွာ. တံ ပန သုတ္တသန္တာနာကုလတာယ နိဒဿနဘာဝေန အာကုလမေဝ ဂဟိတန္တိ အာဟ ‘‘တန္တံ ဝိယ အာကုလကဇာတာ’’တိ. သင်္ခေပတော ဝုတ္တမတ္ထံ ဝိတ္ထာရတော ဒဿေတုံ ‘‘ယထာ နာမာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သမာနေတုန္တိ ပုဗ္ဗေန ပရံ သမံ ကတွာ အာနေတုံ၊ အဝိသမံ ဥဇုံ ကာတုန္တိ အတ္ထော. တန္တမေဝ ဝါ အာကုလံ တန္တာကုလံ၊ တန္တာကုလံ ဝိယ ဇာတာ ဘူတာတိ တန္တာကုလဇာတာ. မဇ္ဈိမံ ပဋိပဒံ အနုပဂန္တွာ အန္တဒွယပတနေန ပစ္စယာကာရေ ခလိတာ အာကုလာ ဗျာကုလာ ဟောန္တိ. တေနေဝ အန္တဒွယပတနေန တံတံဒိဋ္ဌိဂါဟဝသေန ပရိဗ္ဘမန္တာ ဥဇုကံ ဓမ္မဋ္ဌိတိ ကထံ ပဋိပဇ္ဇိတုံ န ဇာနန္တိ. တေနာဟ ‘‘န သက္ကောန္တိ တံ ပစ္စယာကာရံ ဥဇုံ ကာတု’’န္တိ. ဒွေ ဗောဓိသတ္တေတိ ပစ္စေကဗောဓိသတ္တမဟာဗောဓိသတ္တေ. အတ္တနော ဓမ္မတာယာတိ အတ္တနော သဘာဝေန၊ ပရောပဒေသေန ဝိနာတိ အတ္ထော. တတ္ထ တတ္ထ ဂုဠကဇာတန္တိ တသ္မိံ တသ္မိံ ဌာနေ ဇာတဂုဠကမ္ပိ ဂဏ္ဌီတိ သုတ္တဂဏ္ဌိ. တတော ဧဝ ဂဏ္ဌိဗဒ္ဓံ ဗဒ္ဓဂဏ္ဌိကံ. ပစ္စယေသု ပက္ခလိတွာတိ အနိစ္စဒုက္ခာနတ္တာဒိသဘာဝေသု ပစ္စယဓမ္မေသု နိစ္စာဒိဂ္ဂါဟဝသေန ပက္ခလိတွာ. ပစ္စယေ ဥဇုံ ကာတုံ အသက္ကောန္တာတိ တဿေဝ နိစ္စာဒိဂ္ဂါဟဿ အဝိဿဇ္ဇနတော ပစ္စယဓမ္မနိမိတ္တံ အတ္တနော ဒဿနံ ဥဇုံ ကာတုံ အသက္ကောန္တာ ဣဒံသစ္စာဘိနိဝေသကာယဂန္ထဝသေန ဂဏ္ဌိကဇာတာ ဟောန္တီတိ အာဟ ‘‘ဒွါသဋ္ဌိ။ပေ။ ဂဏ္ဌိဗဒ္ဓါ’’တိ. ယေ ဟိ ကေစိ သမဏာ ဝါ ဗြာဟ္မဏာ ဝါ သဿတဒိဋ္ဌိအာဒိဒိဋ္ဌိယော နိဿိတာ အလ္လီနာ.

ဝိနနတော ‘‘ကုလာ’’တိ ဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေန လဒ္ဓနာမဿ တန္တဝါယဿ ဂဏ္ဌိကံ နာမ အာကုလဘာဝေန အဂ္ဂတော ဝါ မူလတော ဝါ ဒုဝိညေယျာယေဝ ခလိတတန္တသုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ကုလာဂဏ္ဌိကံ ဝုစ္စတိ ပေသကာရကဉ္ဇိယသုတ္တ’’န္တိ. သကုဏိကာတိ ကုလာဝကသကုဏိကာ. သာ ဟိ ရုက္ခသာခါသု ဩလမ္ဗနကုလာဝကာ ဟောတိ. တဉှိ သာ ကုလာဝကံ တတော တတော တိဏဟီရာဒိကေ အာနေတွာ တထာ ဝိနန္ဓတိ၊ ယထာ တေသံ ပေသကာရကဉ္ဇိယသုတ္တံ ဝိယ အဂ္ဂေန ဝါ အဂ္ဂံ မူလေန ဝါ မူလံ သမာနေတုံ ဝိဝေစေတုံ ဝါ န သက္ကာ. တေနာဟ ‘‘ယထာ ဟီ’’တိအာဒိ. တဒုဘယမ္ပီတိ ‘‘ကုလာဂဏ္ဌိက’’န္တိ ဝုတ္တံ ကဉ္ဇိယသုတ္တံ၊ ကုလာဝကဉ္စ. ပုရိမနယေနေဝါတိ ‘‘ဧဝမေဝ သတ္တာ’’တိအာဒိနာ ပုဗ္ဗေ ဝုတ္တနယေနေဝ.

ကာမံ မုဉ္ဇပဗ္ဗဇတိဏာနိ ယထာဇာတာနိပိ ဒီဃဘာဝေန ပတိတွာ အရညဋ္ဌာနေ အညမညံ ဝိနန္ဓိတွာ အာကုလဗျာကုလာနိ ဟုတွာ တိဋ္ဌန္တိ၊ တာနိ ပန န တထာ ဒုဗ္ဗိဝေစိယာနိ၊ ယထာ ရဇ္ဇုဘူတာနီတိ ဒဿေတုံ ‘‘ယထာ တာနီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သေသမေတ္ထ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယမေဝ.

အပါယာတိ အဝဍ္ဎိတာ၊ သုခေန၊ သုခဟေတုနာ ဝါ ဝိရဟိတာတိ အတ္ထော. ဒုက္ခဿ ဂတိဘာဝတောတိ အာပါယိကဿ ဒုက္ခဿ ပဝတ္တိဋ္ဌာနဘာဝတော. သုခသမုဿယတောတိ အဗ္ဘုဒယတော. ဝိနိပတိတတ္တာတိ ဝိရူပံ နိပတိတတ္တာ ယထာ တေနတ္တဘာဝေန သုခသမုဿယော န ဟောတိ၊ ဧဝံ နိပတိတတ္တာ. ဣတရောတိ သံသာရော. နနု ‘‘အပါယ’’န္တိအာဒိနာ ဝုတ္တောပိ သံသာရော ဧဝါတိ? သစ္စမေတံ၊ နိရယာဒီနံ ပန အဓိမတ္တဒုက္ခဘာဝဒဿနတ္ထံ အပါယာဒိဂ္ဂဟဏံ. ဂေါဗလီဗဒ္ဒဉာယေနာယမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. ခန္ဓာနဉ္စ ပဋိပါဋီတိ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ ဟေတုဖလဘာဝေန အပရာပရံ ပဝတ္တိ. အဗ္ဗောစ္ဆိန္နံ ဝတ္တမာနာတိ အဝိစ္ဆေဒေန ပဝတ္တမာနာ. တံ သဗ္ဗမ္ပီတိ တံ ‘‘အပါယ’’န္တိအာဒိနာ ဝုတ္တံ သဗ္ဗံ အပါယဒုက္ခဉ္စေဝ ဝဋ္ဋဒုက္ခဉ္စ. ‘‘မဟာသမုဒ္ဒေ ဝါတုက္ခိတ္တနာဝါ ဝိယာ’’တိ ဣဒံ ပရိဗ္ဘမဋ္ဌာနဿ မဟန္တဒဿနတ္ထဉ္စေဝ ပရိဗ္ဘမနဿ အနဝဋ္ဌိတတာဒဿနတ္ထဉ္စ ‘‘ဥပမာယ. ယန္တေသု ယုတ္တဂေါဏော ဝိယာ’’တိ ဣဒံ ပန အဝသဘာဝဒဿနတ္ထဉ္စေဝ ဒုပ္ပမောက္ခဘာဝဒဿနတ္ထဉ္စာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.