မဇ္ဈိမသီလဝဏ္ဏနာ

၁၁. တတ္ထ ယထာတိ ဩပမ္မတ္ထေ နိပါတော. ဝါတိ ဝိကပ္ပနတ္ထေ. ပနာတိ ဝစနာလင်္ကာရေ. ဧကေတိ အညေ. ဘောန္တောတိ သာဓူနံ ပိယသမုဒါဟာရော. သာဓဝေါ ဟိ ပရေ ‘‘ဘောန္တော’’တိ ဝါ၊ ‘‘ဒေဝါနံ ပိယာ’’တိ ဝါ ‘‘အာယသ္မန္တော’’တိ ဝါ သမာလပန္တိ. ယံ ကိဉ္စိ ပဗ္ဗဇ္ဇံ ဥပဂတာ သမဏာ. ဇာတိမတ္တေန ဗြာဟ္မဏာ. ဣဒံ ဝုတ္တံ ဟောတိ – ဥဿာဟံ ကတွာ မမ ဝဏ္ဏံ ဝဒမာနောပိ ပုထုဇ္ဇနော ‘‘ပါဏာတိပါတံ ပဟာယ ပါဏာတိပါတာ ပဋိဝိရတော’’တိအာဒိနာ ပရာနုဒ္ဒေသိကနယေန ဝါ ယထာ ပနေကေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏဘာဝံ ပဋိဇာနမာနာ၊ ပရေဟိ စ တထာသမ္ဘာဝိယမာနာ တဒနုရူပပဋိပတ္တိံ အဇာနနတော၊ အသမတ္ထတော စ န အဘိသမ္ဘုဏန္တိ၊ န ဧဝမယံ၊ အယံ ပန သမဏော ဂေါတမော သဗ္ဗထာပိ သမဏသာရုပ္ပပဋိပဒံ ပူရေသိယေဝါတိ ဧဝံ အညုဒ္ဒေသိကနယေန ဝါ သဗ္ဗထာပိ အာစာရသီလမတ္တမေဝ ဝဒေယျုံ၊ န တဒုတ္တရိန္တိ.

ဗီဇဂါမဘူတဂါမသမာရမ္ဘပဒေ သဒ္ဒက္ကမေန အပ္ပဓာနဘူတောပိ ဗီဇဂါမဘူတဂါမော နိဒ္ဒိသိတဗ္ဗတာယ ပဓာနဘာဝံ ပဋိလဘတိ. အညော ဟိ သဒ္ဒက္ကမော အညော အတ္ထက္ကမောတိ အာဟ ‘‘ကတမော သော ဗီဇဂါမဘူတဂါမော’’တိ. တသ္မိဉှိ ဝိဘတ္တေ တဗ္ဗိသယတာယ သမာရမ္ဘောပိ ဝိဘတ္တောဝ ဟောတီတိ. တေနေဝါဟ ဘဂဝါ ‘‘မူလဗီဇ’’န္တိအာဒိ. မူလမေဝ ဗီဇံ မူလဗီဇံ၊ မူလံ ဗီဇံ ဧတဿာတိပိ မူလဗီဇံ. သေသေသုပိ ဧသေဝ နယော. ဖဠုဗီဇန္တိ ပဗ္ဗဗီဇံ. ပစ္စယန္တရသမဝါယေ သဒိသဖလုပ္ပတ္တိယာ ဝိသေသကာရဏဘာဝတော ဝိရုဟဏသမတ္ထေ သာရဖလေ နိရုဠှော ဗီဇ-သဒ္ဒေါ တဒတ္ထသံသိဒ္ဓိယာ မူလာဒီသုပိ ကေသုစိ ပဝတ္တတီတိ မူလာဒိတော နိဝတ္တနတ္ထံ ဧကေန ဗီဇ-သဒ္ဒေန ဝိသေသေတွာ ဝုတ္တံ ‘‘ဗီဇဗီဇ’’န္တိ. ‘‘ရူပရူပံ၊ ဒုက္ခဒုက္ခ’’န္တိ (သံ. နိ. ၄.၃၂၇) စ ယထာ. ကသ္မာ ပနေတ္ထ ဗီဇဂါမဘူတဂါမံ ပုစ္ဆိတွာ ဗီဇဂါမော ဧဝ ဝိဘတ္တောတိ? န ခေါ ပနေတံ ဧဝံ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. နနု အဝေါစုမှ ‘‘မူလမေဝ ဗီဇံ မူလဗီဇံ၊ မူလံ ဗီဇံ ဧတဿာတိပိ မူလဗီဇန္တိ’’. တတ္ထ ပုရိမေန ဗီဇဂါမော နိဒ္ဒိဋ္ဌော၊ ဒုတိယေန ဘူတဂါမော၊ ဒုဝိဓောပေသ သာမညနိဒ္ဒေသေန၊ မူလဗီဇဉ္စ မူလဗီဇဉ္စ မူလဗီဇန္တိ ဧကသေသနယေန ဝါ ပါဠိယံ နိဒ္ဒိဋ္ဌောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. တေနေဝါဟ ‘‘သဗ္ဗဉှေတ’’န္တိအာဒိ.

၁၂. ‘‘သန္နိဓိကတဿာ’’တိ ဧတေန ‘‘သန္နိဓိကာရပရိဘောဂ’’န္တိ ဧတ္ထ ကာရ-သဒ္ဒဿ ကမ္မတ္ထတံ ဒဿေတိ. ယထာ ဝါ ‘‘အာစယံဂမိနော’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ အနုနာသိကလောပေန ‘‘အာစယဂါမိနော’’တိ (ဓ. သ. ၁၀) နိဒ္ဒေသော ကတော၊ ဧဝံ ‘‘သန္နိဓိကာရံ ပရိဘောဂ’’န္တိ ဝတ္တဗ္ဗေ အနုနာသိကလောပေန ‘‘သန္နိဓိကာရပရိဘောဂ’’န္တိ ဝုတ္တံ၊ သန္နိဓိံ ကတွာ ပရိဘောဂန္တိ အတ္ထော.

သမ္မာ ကိလေသေ လိခတီတိ သလ္လေခေါ၊ သုတ္တန္တနယေန ပဋိပတ္တိ. ပရိယာယတိ ကပ္ပီယတီတိ ပရိယာယော၊ ကပ္ပိယဝါစာနုသာရေန ပဋိပတ္တိ. ကိလေသေဟိ အာမသိတဗ္ဗတော အာမိသံ၊ ယံ ကိဉ္စိ ဥပဘောဂါရဟံ ဝတ္ထု. တေနေဝါဟ ‘‘အာမိသန္တိ ဝုတ္တာဝသေသ’’န္တိ. နယဒဿနဉှေတံ သန္နိဓိဝတ္ထူနံ. ဥဒကကဒ္ဒမေတိ ဥဒကေ စ ကဒ္ဒမေ စ. အစ္ဆထာတိ နိသီဒထ. ဂီဝါယာမကန္တိ ဂီဝံ အာယမိတွာ၊ ယထာ စ ဘုတ္တေ အတိဘုတ္တတာယ ဂီဝါ အာယမိတဗ္ဗာဝ ဟောတိ၊ ဧဝန္တိ အတ္ထော. စတုဘာဂမတ္တန္တိ ကုဍုဗမတ္တံ. ‘‘ကပ္ပိယကုဋိယ’’န္တိအာဒိ ဝိနယဝသေန ဝုတ္တံ.

၁၃. ဧတ္တကမ္ပီတိ ဝိနိစ္ဆယဝိစာရဏာဝတ္ထုကိတ္တနမ္ပိ. ပယောဇနမတ္တမေဝါတိ ပဒတ္ထယောဇနမတ္တမေဝ. ယဿ ပန ပဒဿ ဝိတ္ထာရကထံ ဝိနာ န သက္ကာ အတ္ထော ဝိညာတုံ၊ တတ္ထ ဝိတ္ထာရကထာပိ ပဒတ္ထသင်္ဂဟမေဝ ဂစ္ဆတိ. ကုတူဟလဝသေန ပေက္ခိတဗ္ဗတော ပေက္ခာ၊ နဋသတ္ထဝိဓိနာ နဋာနဉ္စ ပယောဂေါ. နဋသမူဟေန ပန ဇနသမူဟေ ကရဏဝသေန ‘‘နဋသမဇ္ဇ’’န္တိ ဝုတ္တံ၊ သာရသမာသေ ‘‘ပေက္ခာ မဟ’’န္တိ ဝုတ္တံ. ဃနတာဠံ နာမ ဒဏ္ဍမယတာဠံ၊ သိလာသလာကတာဠံ ဝါ. ဧကေတိ သာရသမာသာစရိယာ၊ ဥတ္တရဝိဟာရဝါသိနော စ. ယထာ စေတ္ထ၊ ဧဝံ ဣတော ပရေသုပိ ‘‘ဧကေ’’တိ အာဂတဋ္ဌာနေသု. စတုရဿအမ္ဗဏကတာဠံ နာမ ရုက္ခသာရဒဏ္ဍာဒီသု ယေန ကေနစိ စတုရဿအမ္ဗဏကံ ကတွာ စတူသု ပဿေသု စမ္မေန ဩနန္ဓိတွာ ကတဝါဒိတံ. အဗ္ဘောက္ကိရဏံ ရင်္ဂဗလီကရဏံ၊ ယာ ‘‘နန္ဒီ’’တိ ဝုစ္စတိ. သောဘနကရန္တိ သောဘနကရဏံ၊ ‘‘သောဘနဃရက’’န္တိ သာရသမာသေ ဝုတ္တံ. စဏ္ဍာလာနမိဒန္တိ စဏ္ဍာလံ. သာဏေ ဥဒကေန တေမေတွာ အညမညံ အာကောဋနကီဠာ သာဏဓောဝနံ. ဣန္ဒဇာလေနာတိ အဋ္ဌိဓောဝနမန္တံ ပရိဇပ္ပိတွာ ယထာ ပရေ အဋ္ဌီနိယေဝ ပဿန္တိ၊ ဧဝံ တစာဒီနံ အန္တရဓာပနမာယာယ. သကဋဗျူဟာဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန စက္ကပဒုမကဠီရဗျူဟာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ.

၁၄. ပဒါနီတိ သာရီနံ ပတိဋ္ဌာနဋ္ဌာနာနိ. ဒသပဒံ နာမ ဒွီဟိ ပန္တီဟိ ဝီသတိယာ ပဒေဟိ ကီဠနဇူတံ. ပါသကံ ဝုစ္စတိ ဆသု ပဿေသု ဧကေကံ ယာဝ ဆက္ကံ ဒဿေတွာ ကတကီဠနကံ၊ တံ ဝဍ္ဎေတွာ ယထာလဒ္ဓံ ဧကကာဒိဝသေန သာရိယော အပနေန္တာ ဥပနေန္တာ စ ကီဠန္တိ. ဃဋေန ကီဠာ ဃဋိကာတိ ဧကေ. ဗဟူသု သလာကာသု ဝိသေသရဟိတံ ဧကံ သလာကံ ဂဟေတွာ တာသု ပက္ခိပိတွာ ပုန တဿေဝ ဥဒ္ဓရဏံ သလာကဟတ္ထန္တိ ဧကေ. ပဏ္ဏေန ဝံသာကာရေန ကတာ နာဠိကာ. တေနေဝါဟ ‘‘တံ ဓမန္တာ’’တိ. ‘‘ပုစ္ဆန္တဿ မုခါဂတံ အက္ခရံ ဂဟေတွာ နဋ္ဌမုတ္တိ လာဘာလာဘာဒိဇာနနကီဠာ အက္ခရိကာ’’တိပိ ဝဒန္တိ. ‘‘ဝါဒိတာနုရူပံ နစ္စနံ ဂါယနံ ဝါ ယထာဝဇ္ဇံ’’ တိပိ ဝဒန္တိ. ‘‘ဧဝံ ကတေ ဇယော ဘဝိဿတိ၊ အညထာ ပရာဇယော’’တိ ဇယပရာဇယေ ပုရက္ခတွာ ပယောဂကရဏဝသေန ပရိဟာရပထာဒီနမ္ပိ ဇူတပမာဒဋ္ဌာနဘာဝေါ ဝေဒိတဗ္ဗော. ပင်္ဂစီရာဒီဟိပိ ဝံသာဒီဟိ ကာတဗ္ဗကိစ္စသိဒ္ဓိအသိဒ္ဓိဇယပရာဇယာဝဟော ပယောဂေါ ဝုတ္တောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ‘‘ယထာဝဇ္ဇ’’န္တိ စ ကာဏာဒီဟိ သဒိသတာကာရဒဿနေဟိ ဇယပရာဇယဝသေန ဇူတကီဠိတဘာဝေန ဝုတ္တံ.

၁၅. ဝါဠရူပါနီတိ အာဟရိမာနိ ဝါဠရူပါနိ. ‘‘အကပ္ပိယမဉ္စောဝ ပလ္လင်္ကော’’တိ သာရသမာသေ. ဝါနဝိစိတ္တန္တိ ဘိတ္တိစ္ဆဒါဒိဝသေန ဝါနေန ဝိစိတြံ. ရုက္ခတူလလတာတူလပေါဋကီတူလာနံ ဝသေန တိဏ္ဏံ တူလာနံ. ဥဒ္ဒလောမိယံ ကေစီတိ သာရသမာသာစရိယာ၊ ဥတ္တရဝိဟာရဝါသိနော စ. တထာ ဧကန္တလောမိယံ. ကောသေယျကဋ္ဋိဿမယန္တိ ကောသေယျကဿဋမယံ. သုဒ္ဓကောသေယျန္တိ ရတနပရိသိဗ္ဗနရဟိတံ. ‘‘ဌပေတွာ တူလိက’’န္တိ ဧတေန ရတနပရိသိဗ္ဗနရဟိတာပိ တူလိကာ န ဝဋ္ဋတီတိ ဒီပေတိ. ‘‘ရတနပရိသိဗ္ဗိတာနီ’’တိ ဣမိနာ ယာနိ ရတနပရိသိဗ္ဗိတာနိ၊ တာနိ ဘူမတ္ထရဏဝသေန၊ ယထာနုရူပံ မဉ္စပီဌာဒီသု စ ဥပနေတုံ ဝဋ္ဋတီတိ ဒီပိတံ ဟောတိ. အဇိနစမ္မေဟီတိ အဇိနမိဂစမ္မေဟိ. တာနိ ကိရ စမ္မာနိ သုခုမာနိ၊ တသ္မာ ဒုပဋ္ဋတိပဋ္ဋာနိ ကတွာ သိဗ္ဗန္တိ. တေန ဝုတ္တံ ‘‘အဇိနပ္ပဝေဏီ’’တိ. ဝုတ္တနယေနာတိ ဝိနယေ ဝုတ္တနယေန.

၁၆. အလင်္ကာရဉ္ဇနမေဝ န ဘေသဇ္ဇံ မဏ္ဍနာနုယောဂဿ အဓိပ္ပေတတ္တာ. မာလာ-သဒ္ဒေါ သာသနေ သုဒ္ဓပုပ္ဖေသုပိ နိရုဠှောတိ အာဟ ‘‘ဗဒ္ဓမာလာ ဝါ’’တိ. မတ္တိကကက္ကန္တိ ဩသဓေဟိ အဘိသင်္ခတံ ယောဂမတ္တိကကက္ကံ. စလိတေတိ ကုပိတေ. လောဟိတေ သန္နိသိန္နေတိ ဒုဋ္ဌလောဟိတေ ခီဏေ.

၁၇. ဒုဂ္ဂတိတော သံသာရတော စ နိယျာတိ ဧတေနာတိ နိယျာနံ၊ သဂ္ဂမဂ္ဂေါ မောက္ခမဂ္ဂေါ စ. တံ နိယျာနံ အရဟတိ၊ နိယျာနေ ဝါ နိယုတ္တာ၊ နိယျာနံ ဝါ ဖလဘူတံ ဧတိဿာ အတ္ထီတိ နိယျာနိကာ၊ ဝစီဒုစ္စရိတသံကိလေသတော နိယျာတီတိ ဝါ ဤ-ကာရဿ ရဿတ္တံ၊ ယ-ကာရဿ စ က-ကာရံ ကတွာ နိယျာနိကာ၊ စေတနာယ သဒ္ဓိံ သမ္ဖပ္ပလာပါ ဝေရမဏိ. တပ္ပဋိပက္ခတော အနိယျာနိကာ၊ တဿာ ဘာဝေါ အနိယျာနိကတ္တံ၊ တသ္မာ အနိယျာနိကတ္တာ. တိရစ္ဆာနဘူတာတိ တိရောကရဏဘူတာ. ကမ္မဋ္ဌာနဘာဝေတိ အနိစ္စတာပဋိသံယုတ္တစတုသစ္စကမ္မဋ္ဌာနဘာဝေ. သဟ အတ္ထေနာတိ သာတ္ထကံ၊ ဟိတပဋိသံယုတ္တန္တိ အတ္ထော. ဝိသိခါတိ ဃရသန္နိဝေသော၊ ဝိသိခါဂဟဏေန စ တန္နိဝါသိနော ဂဟိတာ ‘‘ဂါမော အာဂတော’’တိအာဒီသု ဝိယ. တေနေဝါဟ ‘‘သူရာ သမတ္ထာ’’တိ၊ ‘‘သဒ္ဓါ ပသန္နာ’’တိ စ. ကုမ္ဘဋ္ဌာနာပဒေသေန ကုမ္ဘဒါသိယော ဝုတ္တာတိ အာဟ ‘‘ကုမ္ဘဒါသီကထာ ဝါ’’တိ. ဥပ္ပတ္တိဌိတိသမ္ဘာရာဒိဝသေန လောကံ အက္ခာယတီတိ လောကက္ခာယိကာ.

၁၈. သဟိတန္တိ ပုဗ္ဗာပရာဝိရုဒ္ဓံ.

၁၉. ဒူတဿ ကမ္မံ ဒူတေယျံ၊ တဿ ကထာ ဒူတေယျကထာ.

၂၀. တိဝိဓေနာတိ သာမန္တဇပ္ပနဣရိယာပထသန္နိဿိတပစ္စယပဋိသေဝနဘေဒတော တိပ္ပကာရေန. ဝိမှာပယန္တီတိ ‘‘အဟော အစ္ဆရိယပုရိသော’’တိ အတ္တနိ ပရေသံ ဝိမှယံ ဥပ္ပါဒေန္တိ. လပန္တီတိ အတ္တာနံ၊ ဒါယကံ ဝါ ဥက္ခိပိတွာ ယထာ သော ကိဉ္စိ ဒဒါတိ၊ ဧဝံ ဥက္ကာစေတွာ ကထေန္တိ. နိမိတ္တေန စရန္တိ၊ နိမိတ္တံ ဝါ ကရောန္တီတိ နေမိတ္တိကာ နိမိတ္တန္တိ စ ပရေသံ ပစ္စယ ဒါနသညုပ္ပါဒကံ ကာယဝစီကမ္မံ ဝုစ္စတိ. နိပ္ပိံသန္တီတိ နိပ္ပေသာ၊ နိပ္ပေသာယေဝ နိပ္ပေသိကာ၊ နိပ္ပေသောတိ စ သဌပုရိသော ဝိယ လာဘသက္ကာရတ္ထံ အက္ကောသခုံသနုပ္ပဏ္ဍနပရပိဋ္ဌိမံသိကတာဒိ.

မဇ္ဈိမသီလဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.