စတုဗျူဟဟာရဝဏ္ဏနာ

နိန္ဒာပသံသာဟိ သမ္မာကမ္ပိတစေတသာ မိစ္ဆာဇီဝတော အနောရတာ သဿတာဒိမိစ္ဆာဘိနိဝေသိနော သီလာဒိဓမ္မက္ခန္ဓေသု အပ္ပတိဋ္ဌိတတာယ သမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဂုဏရသဿာဒဝိမုခါ ဝေနေယျာ ဣမိဿာ ဒေသနာယ နိဒါနံ. တေ ယထာဝုတ္တဒေါသဝိနိမုတ္တာ ကထံ နု ခေါ သမ္မာပဋိပတ္တိယာ ဥဘယဟိတပရာ ဘဝေယျုန္တိ အယမေတ္ထ ဘဂဝတော အဓိပ္ပါယော. ပဒနိဗ္ဗစနံ နိရုတ္တိ. တံ ‘‘ဧဝ’’န္တိအာဒိနိဒါနပဒါနံ၊ ‘‘မမ’’န္တိအာဒိပါဠိပဒါနဉ္စ အဋ္ဌကထာဝသေန သုဝိညေယျတ္တာ အတိဝိတ္ထာရဘယေန န ဝိတ္ထာရယိမှ. ပဒပဒတ္ထနိဒ္ဒေသနိက္ခေပသုတ္တဒေသနာသန္ဓိဝသေန ဆဗ္ဗိဓာ သန္ဓိ. တတ္ထ ပဒဿ ပဒန္တရေန သမ္ဗန္ဓော ပဒသန္ဓိ. တထာ ပဒတ္ထဿ ပဒတ္ထန္တရေန သမ္ဗန္ဓော ပဒတ္ထသန္ဓိ. နာနာနုသန္ဓိကဿ သုတ္တဿ တံတံအနုသန္ဓီဟိ သမ္ဗန္ဓော၊ ဧကာနုသန္ဓိကဿ စ ပုဗ္ဗာပရသမ္ဗန္ဓော နိဒ္ဒေသသန္ဓိ၊ ယာ အဋ္ဌကထာယံ ပုစ္ဆာနုသန္ဓိအဇ္ဈာသယာနုသန္ဓိယထာနုသန္ဓိဝသေန တိဝိဓာ ဝိဘတ္တာ၊ တာ ပနေတာ တိဿောပိ သန္ဓိယော အဋ္ဌကထာယံ ဝိစာရိတာ ဧဝ. သုတ္တသန္ဓိ စ ပဌမံ နိက္ခေပဝသေန အမှေဟိ ပုဗ္ဗေ ဒဿိတာယေဝ. ဧကိဿာ ဒေသနာယ ဒေသနာန္တရေန သဒ္ဓိံ သံသန္ဒနံ ဒေသနာသန္ဓိ၊ သာ ဧဝံ ဝေဒိတဗ္ဗာ – ‘‘မမံ ဝါ ဘိက္ခဝေ။ပေ။ န စေတသော အနဘိရဒ္ဓိ ကရဏီယာ’’တိ အယံ ဒေသနာ ‘‘ဥဘတောဒဏ္ဍကေန စေပိ ဘိက္ခဝေ ကကစေန စောရာ ဩစရကာ အင်္ဂမင်္ဂါနိ ဩက္ကန္တေယျုံ၊ တတြပိ ယော မနော ပဒူသေယျ၊ န မေ သော တေန သာသနကရော’’တိ (မ. နိ. ၁.၂၃၂) ဣမာယ ဒေသနာယ သဒ္ဓိံ သံသန္ဒတိ. ‘‘တုမှံ ယေဝဿ တေန အန္တရာယော’’တိ ‘‘ကမ္မဿကာ မာဏဝ သတ္တာ။ပေ။ ဒါယာဒါ ဘဝိဿန္တီ’’တိ (အ. နိ. ၁၀.၂၁၆) ဣမာယ ဒေသနာယ သံသန္ဒတိ. ‘‘အပိ တုမှေ။ပေ။ အာဇာနေယျာထာ’’တိ ‘‘ကုဒ္ဓေါ အတ္ထံ။ပေ။ သဟတေ နရ’’န္တိ (အ. နိ. ၇.၆၄၊ မဟာနိ. ၅၊ ၁၅၆၊ ၁၉၅) ဣမာယ ဒေသနာယ သံသန္ဒတိ.

‘‘မမံ ဝါ ဘိက္ခဝေ ပရေ ဝဏ္ဏံ။ပေ။ န စေတသော ဥဗ္ဗိလ္လာဝိတတ္တံ ကရဏီယ’’န္တိ ‘‘ဓမ္မာပိ ဝေါ ဘိက္ခဝေ ပဟာတဗ္ဗာ၊ ပဂေဝ အဓမ္မာ (မ. နိ. ၁.၂၄၀). ကုလ္လူပမံ ဝေါ ဘိက္ခဝေ ဓမ္မံ ဒေသေဿာမိ၊ နိတ္ထရဏတ္ထာယ၊ နော ဂဟဏတ္ထာယာ’’တိ (မ. နိ. ၁.၂၄၀) ဣမာယ ဒေသနာယ သံသန္ဒတိ. ‘‘တတြ စေ တုမှေဟိ။ပေ။ ဥဗ္ဗိလာဝိတာ၊ တုမှံ ယေဝဿ တေန အန္တရာယော’’တိ ‘‘လုဒ္ဓေါအတ္ထံ။ပေ။ သဟတေ နရ’’န္တိ (ဣတိဝု. ၈၈၊ မဟာနိ. ၅.၁၅၆၊ ၁၉၅၊ စူဠနိ. ၁၂၈) ‘‘ကာမန္ဓာ ဇာလသဉ္ဆန္နာ၊ တဏှာဆဒနဆာဒိတာ’’တိ (ဥဒါ. ၆၄၊ နေတ္တိ. ၂၇၊ ၉၀၊ ပေဋကော. ၁၄) ဣမာဟိ ဒေသနာဟိ သံသန္ဒတိ.

‘‘အပ္ပမတ္တကံ။ပေ။ သီလမတ္တက’’န္တိ ‘‘ပဌမံ ဈာနံ ဥပသမ္ပဇ္ဇ ဝိဟရတိ. အယံ ခေါ ဗြာဟ္မဏ ယညော ပုရိမေဟိ ယညေဟိ အပ္ပဋ္ဌတရော စ အပ္ပသမာရမ္ဘတရော စ မဟပ္ဖလတရော စ မဟာနိသံသတရော စာ’’တိအာဒိကာယ (ဒီ. နိ. ၁.၃၅၃) ဒေသနာယ သံသန္ဒတိ၊ ပဌမဇ္ဈာနဿ သီလတော မဟပ္ဖလမဟာနိသံသတရဘာဝဝစနေန ဈာနတော သီလဿ အပ္ပဘာဝဒီပနတော.

‘‘ပါဏာတိပါတံ ပဟာယာ’’တိအာဒိ ‘‘သမဏော ခလု ဘော ဂေါတမော သီလဝါ။ပေ။ ကုသလသီလေန သမန္နာဂတော’’တိအာဒိကာဟိ (ဒီ. နိ. ၁.၃၀၄) ဒေသနာဟိ သံသန္ဒတိ.

‘‘အညေဝ ဓမ္မာ ဂမ္ဘီရာ’’တိအာဒိ ‘‘အဓိဂတော ခေါ မျာယံ ဓမ္မော ဂမ္ဘီရော’’တိအာဒိ (ဒီ. နိ. ၂.၆၇၊ မ. နိ. ၁.၂၈၁၊ ၂.၃၃၇၊ သံ. နိ. ၁.၁၇၂၊ မဟာဝ. ၇၊ ၈) ပါဠိယာ သံသန္ဒတိ. ဂမ္ဘီရတာဒိဝိသေသယုတ္တဓမ္မပဋိဝေဓေန ဟိ ဉာဏဿ ဂမ္ဘီရာဒိဘာဝေါ ဝိညာယတီတိ.

‘‘သန္တိ ဘိက္ခဝေ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ’’တိအာဒိ ‘‘သန္တိ ဘိက္ခဝေ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ ပုဗ္ဗန္တကပ္ပိကာ။ပေ။ အဘိဝဒန္တိ၊ သဿတော အတ္တာ စ လောကော စ၊ ဣဒမေဝ သစ္စံ၊ မောဃမညန္တိ ဣတ္ထေကေ အဘိဝဒန္တိ၊ အသဿတော၊ သဿတော စ အသဿတော စ၊ နေဝ သဿတော စ နာသဿတော စ၊ အန္တဝါ၊ အနန္တဝါ၊ အန္တဝါ စ အနန္တဝါ စ၊ နေဝန္တဝါ နာနန္တဝါ စ အတ္တာ စ လောကော စ ဣဒမေဝ သစ္စံ၊ မောဃမညန္တိ ဣတ္ထေကေ အဘိဝဒန္တီ’’တိအာဒိကာဟိ (မ. နိ. ၃.၂၇) ဒေသနာဟိ သံသန္ဒတိ.

‘‘သန္တိ ဘိက္ခဝေ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အပရန္တကပ္ပိကာ’’တိအာဒိ ‘‘သန္တိ ဘိက္ခဝေ ဧကေ သမဏဗြာဟ္မဏာ အပရန္တကပ္ပိကာ။ပေ။ အဘိဝဒန္တိ၊ သညီ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ. ဣတ္ထေကေ အဘိဝဒန္တိ အသညီ၊ နေဝသညီနာသညီ စ အတ္တာ ဟောတိ အရောဂေါ ပရံ မရဏာ. ဣတ္ထေကေ အဘိဝဒန္တိ သတော ဝါ ပန သတ္တဿ ဥစ္ဆေဒံ ဝိနာသံ ဝိဘဝံ ပညပေန္တိ၊ ဒိဋ္ဌဓမ္မနိဗ္ဗာနံ ဝါ ပနေကေ အဘိဝဒန္တီ’’တိအာဒိကာဟိ (မ. နိ. ၃.၂၁) ဒေသနာဟိ သံသန္ဒတိ. ‘‘ဝေဒနာနံ။ပေ။ တထာဂတော’’တိ ‘‘တယိဒံ သင်္ခတံ ဩဠာရိကံ၊ အတ္ထိ ခေါ ပန သင်္ခါရာနံ နိရောဓော၊ အတ္ထေတန္တိ ဣတိ ဝိဒိတွာ တဿ နိဿရဏဒဿာဝီ တထာဂတော တဒုပါတိဝတ္တော’’တိအာဒိကာဟိ (မ. နိ. ၃.၂၈) ဒေသနာဟိ သံသန္ဒတိ.

‘‘တဒပိ တေသံ။ပေ။ ဝိပ္ဖန္ဒိတမေဝါ’’တိ ဣဒံ ‘‘တေသံ ဘဝတံ အညတြေဝ ဆန္ဒာယ အညတြ ရုစိယာ အညတြ အနုဿဝါ အညတြ အာကာရပရိဝိတက္ကာ အညတြ ဒိဋ္ဌိနိဇ္ဈာနက္ခန္တိယာ ပစ္စတ္တံယေဝ ဉာဏံ ဘဝိဿတိ ပရိသုဒ္ဓံ ပရိယောဒါတန္တိ နေတံ ဌာနံ ဝိဇ္ဇတိ. ပစ္စတ္တံ ခေါ ပန ဘိက္ခဝေ ဉာဏေ အသတိ ပရိသုဒ္ဓေ ပရိယောဒါတေ ယဒပိ တေ ဘောန္တော သမဏဗြာဟ္မဏာ တတ္ထ ဉာဏဘာဂမတ္တမေဝ ပရိယောဒါပေန္တိ၊ တဒပိ တေသံ ဘဝတံ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ ဥပါဒါနမက္ခာယတီ’’တိအာဒိကာဟိ (မ. နိ. ၃.၂၉) ဒေသနာဟိ သံသန္ဒတိ.

‘‘တဒပိ ဖဿပစ္စယာ’’တိ ဣဒဉ္စ ‘‘စက္ခုဉ္စ ပဋိစ္စ ရူပေ စ ဥပ္ပဇ္ဇတိ စက္ခုဝိညာဏံ၊ တိဏ္ဏံ သင်္ဂတိ ဖဿော၊ ဖဿပစ္စယာ ဝေဒနာ၊ ဝေဒနာပစ္စယာ တဏှာ၊ တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါန’’န္တိ၊ (သံ. နိ. ၂.၄၄) ‘‘ဆန္ဒမူလကာ ဣမေ အာဝုသော ဓမ္မာ မနသိကာရသမုဋ္ဌာနာ ဖဿသမောဓာနာ ဝေဒနာသမောသရဏာ’’တိ (အ. နိ. ၈.၈၃) စ အာဒိကာဟိ ဒေသနာဟိ သံသန္ဒတိ.

‘‘ယတော ခေါ ဘိက္ခဝေ ဘိက္ခု ဆန္နံ ဖဿာယတနာန’’န္တိအာဒိ ‘‘ယတော ခေါ အာနန္ဒ ဘိက္ခု နေဝ ဝေဒနံ အတ္တာနံ သမနုပဿတိ၊ န သညံ၊ န သင်္ခါရေ၊ န ဝိညာဏံ အတ္တာနံ သမနုပဿတိ၊ သော ဧဝံ အသမနုပဿန္တော န ကိဉ္စိ လောကေ ဥပါဒိယတိ၊ အနုပါဒိယံ န ပရိတဿတိ၊ အပရိတဿံ ပစ္စတ္တံယေဝ ပရိနိဗ္ဗာယတီ’’တိအာဒိကာဟိ ဒေသနာဟိ သံသန္ဒတိ.

‘‘သဗ္ဗေ တေ ဣမေဟေဝ ဒွါသဋ္ဌိယာ ဝတ္ထူဟိ အန္တောဇာလီကတာ’’တိအာဒိ ‘‘ယေ ဟိ ကေစိ ဘိက္ခဝေ။ပေ။ အဘိဝဒန္တိ၊ သဗ္ဗေ တေ ဣမာနေဝ ပဉ္စ ကာယာနိ အဘိဝဒန္တိ ဧတေသံ ဝါ အညတရ’’န္တိအာဒိကာဟိ (မ. နိ. ၃.၂၆) ဒေသနာဟိ သံသန္ဒတိ. ‘‘ကာယဿ ဘေဒါ။ပေ။ ဒေဝမနုဿာ’’တိ –

‘‘အစ္စီ ယထာ ဝါတဝေဂေန ခိတ္တာ၊ (ဥပသိဝါတိ ဘဂဝါ)

အတ္ထံ ပလေတိ န ဥပေတိ သင်္ခံ၊

ဧဝံ မုနီ နာမကာယာ ဝိမုတ္တော၊

အတ္ထံ ပလေတိ န ဥပေတိ သင်္ခ’’န္တိ. (သု. နိ. ၁၀၈၀၊ စူဠနိ. ၄၃)၊

အာဒိကာဟိ ဒေသနာဟိ သံသန္ဒတီတိ အယံ စာတုဗျူဟော ဟာရော.