၄. အညမညစတုက္ကဝဏ္ဏနာ

၂၄၆. ပစ္စယုပ္ပန္နဿာတိ ပစ္စယုပ္ပန္နဘာဝိနော. ဝိသုံ ဌိတဿာတိ ဘဝေန အသင်္ဂဟိတဿ. သပ္ပဒေသမေဝ ဂဟိတံ ဣဓ ဝေဒနာဒိက္ခန္ဓတ္တယဿေဝ အဓိပ္ပေတတ္တာ နိရုဠှတ္တာ စ. ပစ္စယုပ္ပန္နံ ဌပေတွာ ပစ္စယဘူတံယေဝ နာမံ ဂဟိတံ၊ အဝိဂတပစ္စယနိယမာဘာဝေါ ဝိယ ဘဝေ ဥပါဒါနဿ အညမညပစ္စယနိယမာဘာဝေါတိ ယောဇနာ. ဝုတ္တနယေနာတိ ‘‘သင်္ခတလက္ခဏာနံ ပနာ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တနယေန.

အညမညပစ္စယော ဝိယ အညမညပစ္စယောတိ အယမတ္ထော ဣဓာဓိပ္ပေတောတိ ဒဿေန္တော ‘‘အညမည။ပေ။ အဓိပ္ပေတော သိယာ’’တိ အာဟ. တထာ စ ဝဒန္တိ ‘‘အညမညဉ္စေတ္ထ န ပဋ္ဌာနေ အာဂတအညမညဝသေန ဂဟေတဗ္ဗ’’န္တိ. စက္ခာယတနုပစယာဒီနန္တိ ဥပရူပရိ စိတာနိ ဝိယ ဥပ္ပန္နစက္ခာယတနာဒီနိ၊ စက္ခာယတနာဒီနံ ဝါ ဥပတ္ထမ္ဘကာနိ စက္ခာယတနုပစယာဒီနိ.

အညမညစတုက္ကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

သင်္ခါရာဒိမူလကနယမာတိကာဝဏ္ဏနာ

၂၄၇. ယဒိပိ သာမညတော ဂတဝိသေသော၊ တထာပိ သာမညဂ္ဂဟဏေန နယဂတော ဝိသေသော သရူပတော ဒဿိတော ဟောတီတိ ‘‘နာမပစ္စယာ အဝိဇ္ဇာ’’တိ ဝတွာပိ နာမဝိသေသာနံ တဿာ ပစ္စယဘာဝေါ ဒဿေတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘နာမဝိသေသာနံ။ပေ။ ဝုတ္တာ’’တိ. ‘‘ယဒေဝ ပန နာမ’’န္တိအာဒိ ကသ္မာ ဝုတ္တံ၊ နနု နာမဂ္ဂဟဏေန အဂ္ဂဟိတောပိ ဇာတိအာဒိ ဘဝဂ္ဂဟဏေန ဂဟိတောတိ ဒဿိတောဝါယမတ္ထောတိ စောဒနံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ဘဝဂ္ဂဟဏေန စာ’’တိအာဒိ. ဣဓာပီတိ ‘‘ဘဝပစ္စယာ အဝိဇ္ဇာ’’တိ ဣဓာပိ. န သိယာတိ ‘‘အဝိဇ္ဇာပစ္စယာ အဝိဇ္ဇာ’’တိ ဝုတ္တံ န သိယာ. တသ္မာတိ ယသ္မာ သာမညစောဒိတံ ဝိသေသစောဒိတမေဝ န ဟောတိ၊ တသ္မာ. သောတိ ဘဝေါ. တေနာတိ သဘာဝါသဘာဝဓမ္မသင်္ဂဟဏေန.

ဥပါဒါနဿပိ ဘဝေကဒေသတ္တာ ဝုတ္တံ ‘‘ဥပါဒါနပစ္စယာ။ပေ။ အဂ္ဂဟိတေ’’တိ. ‘‘ဘဝပစ္စယာ ဇာတီ’’တိ ဣဒံ ဝစနံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ဘဝသဒ္ဒေါ။ပေ။ ဝုစ္စမာနော’’တိ. ‘‘နာမပစ္စယာ အဝိဇ္ဇာ’’တိ ဧတ္ထ ပစ္စယုပ္ပန္နံ ဌပေတွာ ပစ္စယဿ ဂဟဏတော အဝိဇ္ဇာဝိနိမုတ္တာ ဧဝ စတ္တာရော ခန္ဓာ နာမသဒ္ဒေန ဝုစ္စန္တီတိ အာဟ ‘‘န နာမသဒ္ဒေါ နိရဝသေသဗောဓကော’’တိ. န စေတ္ထ ဧကံသတော ကာရဏံ မဂ္ဂိတဗ္ဗံ. ယေန ဘဝ-သဒ္ဒေါ နိရဝသေသဗောဓကော၊ န နာမ-သဒ္ဒေါတိ အာဟ ‘‘ဧဝံသဘာဝါ ဟိ ဧတာ နိရုတ္တိယော’’တိ. ဣမိနာ အဓိပ္ပါယေနာတိ ဘဝသဒ္ဒေါ နိရဝသေသဗောဓကော ဥပါဒိန္နစတုက္ခန္ဓဝိသယတ္တာတိ ဣမိနာ အဓိပ္ပါယေန. ဇာယမာနာဒိဓမ္မဝိကာရဘာဝတော ဇာယမာနာဒိက္ခန္ဓပဋိဗဒ္ဓါ ဇာတိအာဒယော ဝုစ္စေယျုံ၊ န ပန ဇာတိအာဒိပဋိဗဒ္ဓါ ဇာယမာနာဒိက္ခန္ဓာတိ န ဧကစိတ္တက္ခဏေ ဇာတိအာဒီနံ အဝိဇ္ဇာယ ပစ္စယဘာဝေါ သမ္ဘဝတီတိ ဣမမတ္ထမာဟ ‘‘ဇာယမာနာနံ ပနာ’’တိအာဒိနာ. နာနာစိတ္တက္ခဏေ ပန ဇာတိအာဒယော အဝိဇ္ဇာယ ဥပနိဿယပစ္စယော ဟောန္တီတိ ‘‘ဧကစိတ္တက္ခဏေ’’တိ ဝိသေသိတံ. တေနေဝါတိ အသမ္ဘဝေနေဝ.

မာတိကာဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

အကုသလနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၂၄၈-၉. တန္တိ ဒိဋ္ဌုပါဒါနံ. ဣတရဿာတိ ကာမုပါဒါနဿ. တဏှာဂဟဏေနာတိ ‘‘တဏှာပစ္စယာ’’တိ ဧတ္ထ တဏှာဂဟဏေန ဂဟိတတ္တာ. ယဒိ ဧဝံ နာမဂ္ဂဟဏေန ဂဟိတာ တဏှာ ကသ္မာ ပုန ဝုတ္တာတိ အာဟ ‘‘နာမေ ဝိယ ဝိသေသပစ္စယတ္တာဘာဝါ’’တိ. ‘‘နာမပစ္စယာ ဆဋ္ဌာယတန’’န္တိ ဧတ္ထ ဟိ ကာမတဏှာပိ နာမေ သင်္ဂဟိတာတိ နာမဿ ယထာရဟံ ဆဋ္ဌာယတနဿ ပစ္စယဘာဝေါ ဝုတ္တောတိ အတ္ထိ တတ္ထ ဝိသေသပစ္စယတ္တံ၊ ဥပါဒါနဿ ပန ဘဝသင်္ဂဟောပိ အတ္ထီတိ ‘‘တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါန’’န္တိ ဧတေန ‘‘ကာမုပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ’’တိ ဧတဿ နတ္ထေဝ ဝိသေသောတိ ဝုတ္တံ ‘‘နာမေ ဝိယ ဝိသေသပစ္စယတ္တာဘာဝါ’’တိ. တဏှာ ဧတိဿာ ပစ္စယောတိ တဏှာပစ္စယာ၊ ဒိဋ္ဌိ. ဘဝဿ ပစ္စယဘူတာတိ ဒုဝိဓဿပိ ဘဝဿ ကာရဏဘူတာ. ဥဘယေနပိ ဥပါဒါနဿ ဘဝနိဒ္ဒေသေ ဌပေတဗ္ဗတံယေဝ ဝိဘာဝေတိ. ပစ္စယုပ္ပန္နံ ပစ္စယော စ ဧကမေဝါတိ ‘‘တဏှာပစ္စယာ ဥပါဒါန’’န္တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တပစ္စယုပ္ပန္နံ၊ ‘‘ဥပါဒါနပစ္စယာ ဘဝေါ’’တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တပစ္စယော စ ဧကော ဧဝတ္ထော၊ တသ္မာ ပစ္စယော ဝိသုံ ပစ္စယုပ္ပန္နတော ဘိန္နံ ကတွာ န ဝိဘတ္တော.

၂၅၂. ဥပတ္ထမ္ဘကသမုဋ္ဌာပနပစ္ဆာဇာတပစ္စယဝသေနာတိ ဥပတ္ထမ္ဘကဿ စိတ္တသမုဋ္ဌာနရူပဿ သမုဋ္ဌာပနဝသေန၊ ပစ္ဆာဇာတပစ္စယဝသေန စ.

၂၅၄. ပဉ္စန္နန္တိ စက္ခာယတနာဒီနံ ပဉ္စန္နံ. သဟဇာတာဒိပစ္စယောတိ သဟဇာတနိဿယအတ္ထိအဝိဂတာဒိပစ္စယော. ဝတ္ထုသင်္ခါတံ ရူပံ. ပုရေဇာတာဒိပစ္စယောတိ ပုရေဇာတနိဿယဝိပ္ပယုတ္တအတ္ထိအဝိဂတပစ္စယော. ပစ္ဆာဇာတာဒိပစ္စယောတိ ပစ္ဆာဇာတဝိပ္ပယုတ္တအတ္ထိအဝိဂတပစ္စယော. ဆဋ္ဌဿ သဟဇာတာဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန အညမညနိဿယသမ္ပယုတ္တအတ္ထိအဝိဂတာဒယော ဂဟိတာ.

၂၆၄. ယဿာတိ ‘‘ယဿ စ ဟောတီ’’တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တံ ‘‘ယဿာ’’တိ ပဒံ သန္ဓာယ ဝုတ္တံ. တေနာဟ ‘‘ဟောတီတိ ယောဇေတဗ္ဗ’’န္တိ.

၂၈၀. တဿာတိ ‘‘ဗလဝကိလေသဘူတာယ ဝိစိကိစ္ဆာယာ’’တိ (ဝိဘ. အဋ္ဌ. ၂၈၀) ပဒဿ. တေနာတိ ‘‘တဏှာဋ္ဌာနေ’’တိ ပဒေန. စိတ္တုပ္ပါဒကဏ္ဍာဒီသူတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဣမသ္မိံ ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒဝိဘင်္ဂေ သုတ္တန္တဘာဇနီယာဒိံ သင်္ဂဏှာတိ.

အကုသလနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ကုသလာဗျာကတနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၃၀၆. သဗျာပါရာနီတိ သဥဿာဟာနိ၊ ဝိပါကဓမ္မာနီတိ အတ္ထော. ပရိဟီနံ အဝိဇ္ဇာဋ္ဌာနံ ဧတေသန္တိ ပရိဟီနာဝိဇ္ဇာဋ္ဌာနာ.

သန္ဓာယာတိ အဓိပ္ပါယံ ဝိဘာဝေန္တော ဝိယ ဝဒတိ၊ သရူပေနေဝ ပန ‘‘န စ စက္ခုဝိညာဏာဒီနိ ရူပံ သမုဋ္ဌာပေန္တီ’’တိ (ဝိဘ. အဋ္ဌ. ၃၀၆) အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တံ. နာမရူပံ န န လဗ္ဘတီတိ ယောဇနာ.

ကုသလာဗျာကတနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

အဝိဇ္ဇာမူလကကုသလနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၃၃၄. ကုသလဖလေတိ ကုသလဝိပါကပဋိသန္ဓိဝိညာဏဿ ဂဟိတတ္တာ တဿ သာဒုရသဝိသရုက္ခဗီဇသဒိသတာ ဝုတ္တာ.

ယဒိပိ ‘‘သင်္ခါရဟေတုက’’န္တိအာဒိနာ ယောဇနာ လဗ္ဘတိ၊ အဝိဂတစတုက္ကာဒီနိ ပန န လဗ္ဘန္တိ ယထာလာဘယောဇနာယ ဒဿိတတ္တာ.

အဝိဇ္ဇာမူလကကုသလနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ကုသလမူလကဝိပါကနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ

၃၄၃. ကမ္မံ ဝိယ ပစ္စယော ဟောတိ ဝိပါကဘာဝတောတိ အဓိပ္ပါယော. ဝိပါကဿ ကမ္မံ ပစ္စယော ဟောန္တံ သာတိသယံ ဟောတီတိ တဿ နိပ္ပရိယာယတာ၊ တံသမ္ပယုတ္တာနံ ပရိယာယတာ သိယာတိ အဓိပ္ပါယေန ‘‘ပရိယာယေန ဥပနိဿယပစ္စယောတိ ဝုတ္တာနီ’’တိ အာဟ. ‘‘ကုသလော ဓမ္မော အဗျာကတဿ ဓမ္မဿ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော (ပဋ္ဌာ. ၁.၁.၄၂၃)၊ အကုသလော ဓမ္မော အဗျာကတဿ ဓမ္မဿ (ပဋ္ဌာ. ၁.၁.၄၂၃)၊ ဝိပါကဓမ္မဓမ္မော နေဝဝိပါကနဝိပါကဓမ္မဓမ္မဿ ဥပနိဿယပစ္စယေန ပစ္စယော’’တိ (ပဋ္ဌာ. ၁.၃.၁၀၃) ပန ဝစနတော နိပ္ပရိယာယေန သဗ္ဗေပိ ကုသလာကုသလာ ဓမ္မာ ဝိပါကဿ ဥပနိဿယပစ္စယော ဟောတီတိ အယမတ္ထော ဒိဿတိ. ‘‘ကုသလမူလံ အကုသလမူလ’’န္တိ ဣမေသံ အနွာဒေသောပိ ပစ္စယသဒ္ဒါပေက္ခာယ ‘‘ဧသာ’’တိ ပုလ္လိင်္ဂဝသေန ဝုတ္တောတိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ဧသာတိ။ပေ။ ယောဇေတဗ္ဗ’’န္တိ.

‘‘မနသိကာရောပီ’’တိအာဒိနာ အပ္ပဟီနာဝိဇ္ဇာနမ္ပိ ကိရိယာယ ကုသလာကုသလမူလာနိ၊ အဝိဇ္ဇာ စ ဥပနိဿယာ န ဟောန္တီတိ ဒဿေတိ. ကမ္မဝဋ္ဋဝိပါကဝဋ္ဋဘူတာနိယေဝ သင်္ခါရဝိညာဏာနိ ပစ္ဆိမနယေ အဓိပ္ပေတာနီတိ ဝုတ္တံ ‘‘ကိရိယာနိ ပန။ပေ။ ဂစ္ဆန္တီ’’တိ. တေသံ ပစ္စယာနံ ဝသေန အနေကပ္ပကာရတောတိ အဓိပ္ပါယောတိ ယောဇနာ.

နဝါဒိဘေဒါနန္တိ နဝအဋ္ဌသတ္တဆာတိ ဧဝံပဘေဒါနံ. စတုန္နံ စတုက္ကာနန္တိ ပုရိမနယေ ပစ္ဆိမနယေ စ အာဂတာနံ ယထာလာဘံ စတုန္နံ စတုန္နံ စတုက္ကာနံ. ‘‘ကုသလာကုသလာနံ ပန ဝိပါကေ စာ’’တိ စ-သဒ္ဒေန ကုသလာကုသလေ စာတိ သမုစ္စေတဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘ကုသလ။ပေ။ ဝတ္တဗ္ဗ’’န္တိ. မူလပဒေကပစ္စယတာဝသေနာတိ မူလပဒဿ ဧကပစ္စယဘာဝဝသေန ဥပနိဿယပစ္စယတာဝသေန. ဧကဿေဝ နယဿာတိ ကုသလာကုသလေသု အဝိဇ္ဇာမူလကဿ၊ ဝိပါကေသု ကုသလာကုသလမူလကဿာတိ ဧဝံ ဧကဿေဝ နယဿ ဝသေန. ဓမ္မပစ္စယဘေဒေတိ ဓမ္မဿ ပစ္စယဘူတဿ၊ ပစ္စယုပ္ပန္နဿ ဝါ ပစ္စယဘာဝေန ဘေဒေတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေန္တော ‘‘အဝိဇ္ဇာဒီန’’န္တိအာဒိံ ဝတွာ ပုန တမေဝ ‘‘တံတံစိတ္တုပ္ပါဒါ’’တိအာဒိနာ ပကာရန္တရေန ဝိဘာဝေတိ.

ကုသလမူလကဝိပါကနိဒ္ဒေသဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

အဘိဓမ္မဘာဇနီယဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

ပဋိစ္စသမုပ္ပါဒဝိဘင်္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.