၁. ပဏ္ဏတ္တိဝါရော
ဥဒ္ဒေသဝါရဝဏ္ဏနာ
၂-၃. ခန္ဓယမကေ ဆသု ကာလဘေဒေသု ပုဂ္ဂလဩကာသပုဂ္ဂလောကာသဝသေန ခန္ဓာနံ ဥပ္ပါဒနိရောဓာ တေသံ ပရိညာ စ ဝတ္တဗ္ဗာ. တေ ပန ခန္ဓာ ‘‘ရူပက္ခန္ဓော’’တိအာဒီဟိ ပဉ္စဟိ ပဒေဟိ ဝုစ္စန္တိ၊ တေသံ ဒသ အဝယဝပဒါနိ. တတ္ထ ယော ရူပါဒိအဝယဝပဒါဘိဟိတော ဓမ္မော၊ ကိံ သော ဧဝ သမုဒါယပဒဿ အတ္ထော. ယော စ သမုဒါယပဒေန ဝုတ္တော၊ သော ဧဝ အဝယဝပဒဿာတိ ဧတသ္မိံ သံသယဋ္ဌာနေ ရူပါဒိအဝယဝပဒေဟိ ဝုတ္တော ဧကဒေသော သကလော ဝါ သမုဒါယပဒါနံ အတ္ထော၊ သမုဒါယပဒေဟိ ပန ဝုတ္တော ဧကန္တေန ရူပါဒိအဝယဝပဒါနံ အတ္ထောတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘ရူပံ ရူပက္ခန္ဓော၊ ရူပက္ခန္ဓော ရူပ’’န္တိအာဒိနာ ပဒသောဓနဝါရော ဝုတ္တော.
ပုန ‘‘ရူပက္ခန္ဓော’’တိအာဒီနံ သမာသပဒါနံ ဥတ္တရပဒတ္ထပ္ပဓာနတ္တာ ပဓာနဘူတဿ ခန္ဓပဒဿ ဝေဒနာဒိဥပပဒတ္ထဿ စ သမ္ဘဝတော ယထာ ‘‘ရူပက္ခန္ဓော’’တိ ဧတသ္မိံ ပဒေ ရူပါဝယဝပဒေန ဝုတ္တဿ ရူပက္ခန္ဓဘာဝေါ ဟောတိ ရူပသဒ္ဒဿ ခန္ဓသဒ္ဒဿ စ သမာနာဓိကရဏဘာဝတောတိ၊ ဧဝံ တတ္ထ ပဓာနဘူတေန ခန္ဓာဝယဝပဒေန ဝုတ္တဿ ဝေဒနာက္ခန္ဓာဒိဘာဝေါ ဟောတိ ခန္ဓပဒေန ဝေဒနာဒိပဒါနံ သမာနာဓိကရဏတ္တာတိ ဧတသ္မိံ သံသယဋ္ဌာနေ ခန္ဓာဝယဝပဒေန ဝုတ္တော ဓမ္မော ကောစိ ကေနစိ သမုဒါယပဒေန ဝုစ္စတိ၊ န သဗ္ဗော သဗ္ဗေနာတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘ရူပံ ရူပက္ခန္ဓော၊ ခန္ဓာ ဝေဒနာက္ခန္ဓော’’တိအာဒိနာ ပဒသောဓနမူလစက္ကဝါရော ဝုတ္တော. ဧဝဉ္စ ဒဿေန္တေန ရူပါဒိသဒ္ဒဿ ဝိသေသနဘာဝေါ၊ ခန္ဓသဒ္ဒဿ ဝိသေသိတဗ္ဗဘာဝေါ၊ ဝိသေသနဝိသေသိတဗ္ဗာနံ သမာနာဓိကရဏဘာဝေါ စ ဒဿိတော ဟောတိ.
တေနေတ္ထ သံသယော ဟောတိ – ကိံ ခန္ဓတော အညမ္ပိ ရူပံ အတ္ထိ၊ ယတော ဝိနိဝတ္တံ ရူပံ ခန္ဓဝိသေသနံ ဟောတိ၊ သဗ္ဗေဝ ခန္ဓာ ကိံ ခန္ဓဝိသေသနဘူတေန ရူပေန ဝိသေသိတဗ္ဗာတိ၊ ကိံ ပန တံ ခန္ဓဝိသေသနဘူတံ ရူပန္တိ? ဘူတုပါဒါယရူပံ တဿေဝ ဂဟိတတ္တာ. နိဒ္ဒေသေ ‘‘ခန္ဓာ ရူပက္ခန္ဓော’’တိ ပဒံ ဥဒ္ဓရိတွာ ဝိဿဇ္ဇနံ ကတန္တိ. ဧဝံ ဧတသ္မိံ သံသယဋ္ဌာနေ န ခန္ဓတော အညံ ရူပံ အတ္ထိ၊ တေနေဝ စေတေန ရူပသဒ္ဒေန ဝုစ္စမာနံ သုဒ္ဓေန ခန္ဓသဒ္ဒေန ဝုစ္စတေ၊ န စ သဗ္ဗေ ခန္ဓာ ခန္ဓဝိသေသနဘူတေန ရူပေန ဝိသေသိတဗ္ဗာ၊ တေနေဝ တေ ဝိဘဇိတဗ္ဗာ၊ ဧသ နယော ဝေဒနာက္ခန္ဓာဒီသုပီတိ ဣမမတ္ထံ ဒဿေတုံ ‘‘ရူပံ ခန္ဓော၊ ခန္ဓာ ရူပ’’န္တိအာဒိနာ သုဒ္ဓခန္ဓဝါရော ဝုတ္တော.
တတော ‘‘ရူပံ ခန္ဓော’’တိ ဧတသ္မိံ အနုညာယမာနေ ‘‘န ကေဝလံ အယံ ခန္ဓသဒ္ဒေါ ရူပဝိသေသနောဝ၊ အထ ခေါ ဝေဒနာဒိဝိသေသနော စာ’’တိ ရူပဿ ခန္ဓဘာဝနိစ္ဆယာနန္တရံ ခန္ဓာနံ ရူပဝိသေသနယောဂေ စ သံသယော ဟောတိ. တတ္ထ န သဗ္ဗေ ခန္ဓာ ဝေဒနာဒိဝိသေသနယုတ္တာ၊ အထ ခေါ ကေစိ ကေနစိ ဝိသေသနေန ယုဉ္ဇန္တီတိ ဒဿေတုံ သုဒ္ဓခန္ဓမူလစက္ကဝါရော ဝုတ္တောတိ. ဧဝံ ယေသံ ဥပ္ပါဒါဒယော ဝတ္တဗ္ဗာ၊ တေသံ ခန္ဓာနံ ပဏ္ဏတ္တိသောဓနဝသေန တန္နိစ္ဆယတ္ထံ ပဏ္ဏတ္တိဝါရော ဝုတ္တောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော.
စတ္တာရိ စတ္တာရိ စက္ကာနိ ဗန္ဓိတွာတိ ဧတ္ထ စက္ကာဝယဝဘာဝတော စက္ကာနီတိ ယမကာနိ ဝုတ္တာနိ ဧကေကခန္ဓမူလာနိ စတ္တာရိ စတ္တာရိ ယမကာနိ ဗန္ဓိတွာတိ. ဣမိနာ ဟိ ဧတ္ထ အတ္ထေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ. စတ္တာရိ စတ္တာရိ ယမကာနိ ယထာ ဧကေကခန္ဓမူလကာနိ ဟောန္တိ၊ ဧဝံ ဗန္ဓိတွာတိ ဝါ အတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗော. တတ္ထ ‘‘ရူပံ ရူပက္ခန္ဓော’’တိ ဧဝမာဒိကံ မူလပဒံ နာဘိံ ကတွာ ‘‘ခန္ဓာ’’တိ ဣဒံ နေမိံ၊ ‘‘ဝေဒနာက္ခန္ဓော’’တိအာဒီနိ အရေ ကတွာ စက္ကဘာဝေါ ဝုတ္တောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော၊ န မဏ္ဍလဘာဝေန သမ္ဗဇ္ဈနတော. ဝေဒနာက္ခန္ဓမူလကာဒီသုပိ ဟိ ဟေဋ္ဌိမံ သောဓေတွာဝ ပါဌော ဂတော၊ န မဏ္ဍလသမ္ဗန္ဓေနာတိ. တေနေဝ စ ကာရဏေနာတိ သုဒ္ဓခန္ဓလာဘမတ္တမေဝ ဂဟေတွာ ခန္ဓဝိသေသနေ ရူပါဒိမှိ သုဒ္ဓရူပါဒိမတ္တတာယ အဋ္ဌတွာ ခန္ဓဝိသေသနဘာဝသင်္ခါတံ ရူပါဒိအတ္ထံ ဒဿေတုံ ခန္ဓသဒ္ဒေန သဟ ယောဇေတွာ ‘‘ခန္ဓာ ရူပက္ခန္ဓော’’တိအာဒိနာ နယေန ပဒံ ဥဒ္ဓရိတွာ အတ္ထဿ ဝိဘတ္တတ္တာတိ အတ္ထော.
ဥဒ္ဒေသဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
နိဒ္ဒေသဝါရဝဏ္ဏနာ
၂၆. ပိယရူပံ သာတရူပန္တိ ‘‘စက္ခုံ လောကေ ပိယရူပံ။ပေ။ ရူပါ လောကေ။ပေ။ စက္ခုဝိညာဏံ။ပေ။ စက္ခုသမ္ဖဿော။ပေ။ စက္ခုသမ္ဖဿဇာ ဝေဒနာ။ပေ။ ရူပသညာ။ပေ။ ရူပသဉ္စေတနာ။ပေ။ ရူပတဏှာ။ပေ။ ရူပဝိတက္ကော။ပေ။ ရူပဝိစာရော’’တိ (ဒီ. နိ. ၂.၄၀၀၊ မ. နိ. ၁.၁၃၃၊ ဝိဘ. ၂၀၃) ဧဝံ ဝုတ္တံ တဏှာဝတ္ထုဘူတံ တေဘူမကံ ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ တသ္မာ ယံ ပဉ္စက္ခန္ဓသမုဒါယဘူတံ ပိယရူပသာတရူပံ၊ တံ ဧကဒေသေန ရူပက္ခန္ဓော ဟောတီတိ အာဟ ‘‘ပိယရူပံ သာတရူပံ ရူပံ န ရူပက္ခန္ဓော’’တိ. ပိယသဘာဝတာယ ဝါ ရူပက္ခန္ဓော ပိယရူပေ ပဝိသတိ၊ န ရုပ္ပနသဘာဝေနာတိ ‘‘ပိယရူပံ သာတရူပံ ရူပံ န ရူပက္ခန္ဓော’’တိ ဝုတ္တံ. သညာယမကေ တာဝ ဒိဋ္ဌိသညာတိ ‘‘ဝိသေသော’’တိ ဝစနသေသော. တတ္ထ ဒိဋ္ဌိ ဧဝ သညာ ဒိဋ္ဌိသညာ. ‘‘သယံ သမာဒါယ ဝတာနိ ဇန္တု၊ ဥစ္စာဝစံ ဂစ္ဆတိ သညသတ္တော’’တိ (သု. နိ. ၇၉၈)၊ ‘‘သညာဝိရတ္တဿ န သန္တိ ဂန္ထာ’’တိ (သု. နိ. ၈၅၃) စ ဧဝမာဒီသု ဟိ ဒိဋ္ဌိ စ ‘‘သညာ’’တိ ဝုတ္တာတိ.
၂၈. ‘‘န ခန္ဓာ န ဝေဒနာက္ခန္ဓောတိ? အာမန္တာ’’တိ ဧဝံ ခန္ဓသဒ္ဒပ္ပဝတ္တိယာ အဘာဝေ ဝေဒနာက္ခန္ဓသဒ္ဒပ္ပဝတ္တိယာ စ အဘာဝေါတိ ပဏ္ဏတ္တိသောဓနမတ္တမေဝ ကရောတီတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ၊ န အညဓမ္မသဗ္ဘာဝေါ ဧဝေတ္ထ ပမာဏံ. ဧဝဉ္စ ကတွာ ‘‘နာယတနာ န သောတာယတနန္တိ? အာမန္တာ’’တိအာဒိံ ဝက္ခတီတိ.
၃၉. ရူပတော အညေ ဝေဒနာဒယောတိ ဧတ္ထ လောကုတ္တရာ ဝေဒနာဒယော ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. တေ ဟိ ပိယရူပါ စ သာတရူပါ စ န ဟောန္တိ တဏှာယ အနာရမ္မဏတ္တာတိ ရူပတော အညေ ဟောန္တီတိ. ရူပဉ္စ ခန္ဓေ စ ဌပေတွာ အဝသေသာတိ ဣဒမ္ပိ ဧတေဟိ သဒ္ဓိံ န-သဒ္ဒါနံ အပ္ပဝတ္တိမတ္တမေဝ သန္ဓာယ ဝုတ္တန္တိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. ဧဝဉ္စ ကတွာ ‘‘စက္ခုဉ္စ အာယတနေ စ ဌပေတွာ အဝသေသာ န စေဝ စက္ခု န စ အာယတနာ’’တိအာဒိံ (ယမ. ၁.အာယတနယမက.၁၅) ဝက္ခတိ. န ဟိ တတ္ထ အဝသေသဂ္ဂဟဏေန ဂယှမာနံ ကဉ္စိ အတ္ထိ. ယဒိ သိယာ၊ ဓမ္မာယတနံ သိယာ. ဝက္ခတိ ဟိ ‘‘ဓမ္မော အာယတနန္တိ? အာမန္တာ’’တိ (ယမ. ၁.အာယတနယမက.၁၆). တဏှာဝတ္ထု စ န တံ သိယာ. ယဒိ သိယာ၊ ပိယရူပသာတရူပဘာဝတော ရူပံ သိယာ ‘‘ရူပံ ခန္ဓောတိ? အာမန္တာ’’တိ (ယမ. ၁.ခန္ဓယမက.၄၀) ဝစနတော ခန္ဓော စာတိ. အဋ္ဌကထာယံ ပန အဝိဇ္ဇမာနေပိ ဝိဇ္ဇမာနံ ဥပါဒါယ ဣတ္ထိပုရိသာဒိဂ္ဂဟဏသဗ္ဘာဝံ သန္ဓာယ အဝသေသာတိ ဧတ္ထ ပညတ္တိယာ ဂဟဏံ ကတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.
နိဒ္ဒေသဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၂. ပဝတ္တိဝါရဝဏ္ဏနာ
၅၀-၂၀၅. ပဝတ္တိဝါရေ ဝေဒနာက္ခန္ဓာဒိမူလကာနိ ပစ္ဆိမေနေဝ သဟ ယောဇေတွာ တီဏိ ဒွေ ဧကဉ္စ ယမကာနိ ဝုတ္တာနိ၊ န ပုရိမေန. ကသ္မာ? အမိဿကကာလဘေဒေသု ဝါရေသု အတ္ထဝိသေသာဘာဝတော. ပုရိမဿ ဟိ ပစ္ဆိမေန ယောဇိတယမကမေဝ ပစ္ဆိမဿ ပုရိမေန ယောဇနာယ ပုစ္ဆာနံ ဥပ္ပဋိပါဋိယာ ဝုစ္စေယျ၊ အတ္ထေ ပန န ကောစိ ဝိသေသောတိ. ပုစ္ဆာဝိဿဇ္ဇနေသုပိ ဝိသေသော နတ္ထိ၊ တေန တထာ ယောဇနာ န ကတာတိ. ကာလဘေဒါ ပနေတ္ထ ဆ ဧဝ ဝုတ္တာ. အတီတေန ပစ္စုပ္ပန္နော၊ အနာဂတေန ပစ္စုပ္ပန္နော၊ အနာဂတေနာတီတောတိ ဧတေ ပန တယော ယထာဒဿိတာ မိဿကကာလဘေဒါ ဧဝ တယော၊ န ဝိသုံ ဝိဇ္ဇန္တီတိ န ဂဟိတာ. တတ္ထ တတ္ထ ဟိ ပဋိလောမပုစ္ဆာဟိ အတီတေန ပစ္စုပ္ပန္နာဒယော ကာလဘေဒါ ဒဿိတာ၊ တေနေဝ စ နယေန ‘‘ယဿ ရူပက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထ၊ တဿ ဝေဒနာက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇတီ’’တိအာဒိ သက္ကာ ယောဇေတုံ. တေနေဝ ဟိ မိဿကကာလဘေဒေသု စ န ပစ္ဆိမပစ္ဆိမဿ ခန္ဓဿ ပုရိမပုရိမေန ယောဇနံ ကတွာ ယမကာနိ ဝုတ္တာနိ၊ အမိဿကကာလဘေဒေသု ဂဟိတနိယာမေန သုခဂ္ဂဟဏတ္ထမ္ပိ ပစ္ဆိမပစ္ဆိမေနေဝ ယောဇေတွာ ဝုတ္တာနီတိ.
ဣမိနာယေဝ စ လက္ခဏေနာတိအာဒိနာ ယေန ကာရဏေန ‘‘ပုရေပဉှော’’တိ စ ‘‘ပစ္ဆာပဉှော’’တိ စ နာမံ ဝုတ္တံ၊ တံ ဒဿေတိ. ယဿ ဟိ သရူပဒဿနေန ဝိဿဇ္ဇနံ ဟောတိ၊ သော ပရိပူရေတွာ ဝိဿဇ္ဇေတဗ္ဗတ္ထသင်္ဂဏှနတော ပရိပုဏ္ဏပဉှော နာမ. တံဝိဿဇ္ဇနဿ ပန ပုရိမကောဋ္ဌာသေန သဒိသတ္ထတာယ ပုရေပဉှော၊ ပစ္ဆိမကောဋ္ဌာသသဒိသတ္ထတာယ ‘‘ပစ္ဆာပဉှော’’တိ စ နာမံ ဝုတ္တံ. သဒိသတ္ထတာ စ သန္နိဋ္ဌာနသံသယပဒဝိသေသံ အဝိစာရေတွာ ဧကေန ပဒေန သင်္ဂဟိတဿ ခန္ဓဿ ဥပ္ပါဒနိရောဓလာဘသာမညမတ္တေန ပုရေပဉှေ ဒဋ္ဌဗ္ဗာ. သန္နိဋ္ဌာနပဒသင်္ဂဟိတဿ ဝါ ခန္ဓဿ အနုညာတဝသေန ပုရေပဉှော ဝုတ္တောတိ ယုတ္တံ.
သန္နိဋ္ဌာနတ္ထဿေဝ ပဋိက္ခိပနံ ပဋိက္ခေပေါ၊ သံသယတ္ထနိဝါရဏံ ပဋိသေဓောတိ အယံ ပဋိက္ခေပပဋိသေဓာနံ ဝိသေသော. ပါဠိပဒမေဝ ဟုတွာတိ ပုစ္ဆာပါဠိယာ ‘‘နုပ္ပဇ္ဇတီ’’တိ ယံ ပဒံ ဝုတ္တံ၊ န-ကာရဝိရဟိတံ တဒေဝ ပဒံ ဟုတွာတိ အတ္ထော. တတ္ထ ဥပ္ပတ္တိနိရောဓပဋိသေဓဿ ပဋိသေဓနတ္ထံ ပါဠိဂတိယာ ဝိဿဇ္ဇနံ ဥပ္ပတ္တိနိရောဓာနမေဝ ပဋိသေဓနတ္ထံ ပဋိသေဓေန ဝိဿဇ္ဇနံ ကတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.
စတုန္နံ ပဉှာနံ ပဉ္စန္နဉ္စ ဝိဿဇ္ဇနာနံ သတ္တဝီသတိယာ ဌာနေသု ပက္ခေပေါ တဒေကဒေသပက္ခေပဝသေန ဝုတ္တောတိ ဝေဒိတဗ္ဗော. ပရိပုဏ္ဏပဉှော ဧဝ ဟိ သရူပဒဿနေန စ ဝိဿဇ္ဇနံ သတ္တဝီသတိယာ ဌာနေသု ပက္ခိပိတဗ္ဗန္တိ.
ကိံ နု သက္ကာ ဣတော ပရန္တိ ဣတော ပါဠိဝဝတ္ထာနဒဿနာဒိတော အညော ကိံ နု သက္ကာ ကာတုန္တိ အညဿ သက္ကုဏေယျဿ အဘာဝံ ဒဿေတိ.
‘‘သုဒ္ဓါဝါသာနံ တေသံ တတ္ထ ရူပက္ခန္ဓော စ နုပ္ပဇ္ဇိတ္ထ ဝေဒနာက္ခန္ဓော စ နုပ္ပဇ္ဇိတ္ထာ’’တိ ဧတေန သုဒ္ဓါဝါသဘူမီသု ဧကဘူမိယမ္ပိ ဒုတိယာ ဥပပတ္တိ နတ္ထီတိ ဉာပိတံ ဟောတိ. ပဋိသန္ဓိတော ပဘုတိ ဟိ ယာဝ စုတိ၊ တာဝ ပဝတ္တကမ္မဇသန္တာနံ ဧကတ္တေန ဂဟေတွာ တဿ ဥပ္ပါဒနိရောဓဝသေန အယံ ဒေသနာ ပဝတ္တာ. တသ္မိဉှိ အဗ္ဗောစ္ဆိန္နေ ကုသလာဒီနဉ္စ ပဝတ္တိ ဟောတိ၊ ဝေါစ္ဆိန္နေ စ အပ္ပဝတ္တီတိ တေနေဝ စ ဥပ္ပါဒနိရောဓာ ဒဿိတာ၊ တသ္မာ တဿ ဧကသတ္တဿ ပဋိသန္ဓိဥပ္ပါဒတော ယာဝ စုတိနိရောဓော၊ တာဝ အတီတတာ နတ္ထိ၊ န စ တတော ပုဗ္ဗေ တတ္ထ ပဋိသန္ဓိဝသေန ကမ္မဇသန္တာနံ ဥပ္ပန္နပုဗ္ဗန္တိ ခန္ဓဒွယမ္ပိ ‘‘နုပ္ပဇ္ဇိတ္ထာ’’တိ ဝုတ္တံ. ကသ္မာ ပန ဧတာယ ပါဠိယာ သကလေပိ သုဒ္ဓါဝါသေ ဒုတိယာ ပဋိသန္ဓိ နတ္ထီတိ န ဝိညာယတီတိ? ဥဒ္ဓံသောတပါဠိသဗ္ဘာဝါ. ဒွေပိ ဟိ ပါဠိယော သံသန္ဒေတဗ္ဗာတိ.
‘‘အသညသတ္တာနံ တေသံ တတ္ထ ရူပက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီ’’တိ ဧတ္ထ ‘‘ယဿ ယတ္ထ ရူပက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီ’’တိ ဧတေန သန္နိဋ္ဌာနေန ဝိသေသိတာ အသညသတ္တာပိ သန္တီတိ တေ ဧဝ ဂဟေတွာ ‘‘အသညသတ္တာန’’န္တိ ဝုတ္တံ. တေန ယေ သန္နိဋ္ဌာနေန ဝဇ္ဇိတာ၊ တေ တတော ပဉ္စဝေါကာရံ ဂန္တွာ ပရိနိဗ္ဗာယိဿန္တိ၊ န တေသံ ပုန အသညေ ဥပပတ္တိပ္ပသင်္ဂေါ အတ္ထီတိ တေ သန္ဓာယာဟ – ‘‘ပစ္ဆိမဘဝိကာနံ တေသံ တတ္ထ ရူပက္ခန္ဓော စ နုပ္ပဇ္ဇိဿတိ ဝေဒနာက္ခန္ဓော စ နုပ္ပဇ္ဇိဿတီ’’တိ (ယမ. ၁.ခန္ဓယမက.၆၅). ဧတ္ထ ကိံ ပဉ္စဝေါကာရာဒိဘာဝေါ ဝိယ ပစ္ဆိမဘဝေါပိ ကောစိ အတ္ထိ၊ ယတ္ထ တေသမနုပ္ပတ္တိ ဘဝိဿတီတိ? နတ္ထိ ပဉ္စဝေါကာရာဒိဘဝေသွေဝ ယတ္ထ ဝါ တတ္ထ ဝါ ဌိတာနံ ပစ္ဆိမဘဝိကာနံ ‘‘ယဿ ယတ္ထ ရူပက္ခန္ဓော နုပ္ပဇ္ဇိဿတီ’’တိ ဧတေန သန္နိဋ္ဌာနေန သင်္ဂဟိတတ္တာ. တေသံ တတ္ထ ဣတရာနုပ္ပတ္တိဘာဝဉ္စ အနုဇာနန္တော ‘‘ဝေဒနာက္ခန္ဓော စ နုပ္ပဇ္ဇိဿတီ’’တိ အာဟာတိ.
‘‘သုဒ္ဓါဝါသေ ပရိနိဗ္ဗန္တာန’’န္တိ ဣဒံ သပ္ပဋိသန္ဓိကာနံ အပ္ပဋိသန္ဓိကာနဉ္စ သုဒ္ဓါဝါသာနံ တံတံဘူမိယံ ခန္ဓပရိနိဗ္ဗာနဝသေန ဝုတ္တန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. သဗ္ဗေသဉှိ တေသံ တတ္ထ ဝေဒနာက္ခန္ဓော နုပ္ပဇ္ဇိတ္ထာတိ. ယထာ ပန ‘‘နိရုဇ္ဈိဿတီ’’တိ ဝစနံ ပစ္စုပ္ပန္နေပိ ဥပ္ပါဒက္ခဏသမင်္ဂိမှိ ပဝတ္တတိ၊ န ဧဝံ ‘‘ဥပ္ပဇ္ဇိတ္ထာ’’တိ ဝစနံ ပစ္စုပ္ပန္နေ ပဝတ္တတိ၊ အထ ခေါ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ဝိဂတေ အတီတေ ဧဝ၊ တသ္မာ ‘‘ပရိနိဗ္ဗန္တာနံ နုပ္ပဇ္ဇိတ္ထာ’’တိ ဝုတ္တံ ဥပ္ပန္နသန္တာနဿ အဝိဂတတ္တာ. အနန္တာ လောကဓာတုယောတိ ဩကာသဿ အပရိစ္ဆိန္နတ္တာ ဩကာသဝသေန ဝုစ္စမာနာနံ ဥပ္ပါဒနိရောဓာနမ္ပိ ပရိစ္ဆေဒါဘာဝတော သံကိဏ္ဏတာ ဟောတီတိ ‘‘ယတ္ထ ဝေဒနာက္ခန္ဓော ဥပ္ပဇ္ဇတိ၊ တတ္ထ သညာက္ခန္ဓော နိရုဇ္ဈတီတိ? အာမန္တာ’’တိ ဝုတ္တံ.
ပဝတ္တိဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
၃. ပရိညာဝါရဝဏ္ဏနာ
၂၀၆-၂၀၈. ပုဂ္ဂလောကာသဝါရော လဗ္ဘမာနောပီတိ ကသ္မာ ဝုတ္တံ၊ နနု ဩကာသဝါရဿ အလာဘေ တဿပိ အလာဘေန ဘဝိတဗ္ဗန္တိ? န၊ တတ္ထ ပုဂ္ဂလဿေဝ ပရိညာဝစနတော. ပုဂ္ဂလောကာသဝါရေပိ ဟိ ဩကာသေ ပုဂ္ဂလဿေဝ ပရိညာ ဝုစ္စတိ၊ န ဩကာသဿ. ဩကာသဝါရောပိ စ ယဒိ ဝုစ္စေယျ၊ ‘‘ယတ္ထ ရူပက္ခန္ဓံ ပရိဇာနာတီ’’တိ ဩကာသေ ပုဂ္ဂလဿေဝ ပရိဇာနနဝသေန ဝုစ္စေယျ၊ တသ္မာ ပုဂ္ဂလောကာသဝါရဿေဝ လဗ္ဘမာနတာ ဝုတ္တာ၊ န ဩကာသဝါရဿာတိ. တေနာဟ – ‘‘အာမန္တာ။ပေ။ သိယာ’’တိ.
တေနေဝါတိ ပဝတ္တေ စိတ္တက္ခဏဝသေန တိဏ္ဏံ အဒ္ဓါနံ လာဘတော ဧဝ၊ အညထာ စုတိပဋိသန္ဓိက္ခဏေ ရူပက္ခန္ဓပရိဇာနနဿ အဘာဝါ ‘‘ယော ရူပက္ခန္ဓံ ပရိဇာနာတိ၊ သော ဝေဒနာက္ခန္ဓံ ပရိဇာနာတီ’’တိ ဧတ္ထ ‘‘နတ္ထီ’’တိ ဝိဿဇ္ဇနေန ဘဝိတဗ္ဗံ သိယာ၊ ‘‘အာမန္တာ’’တိ စ ကတန္တိ. သန္နိဋ္ဌာနသံသယပဒသင်္ဂဟိတာနံ ပရိညာနံ ပဝတ္တေ စိတ္တက္ခဏေ ဧဝ လာဘံ ဒဿေန္တော ‘‘လောကုတ္တရမဂ္ဂက္ခဏသ္မိဉှီ’’တိအာဒိမာဟ. န ပရိဇာနာတီတိ ပဉှေ ပုထုဇ္ဇနံ သန္ဓာယ အာမန္တာတိ ဝုတ္တန္တိ ဣဒံ ပုထုဇ္ဇနဿ သဗ္ဗထာ ပရိညာကိစ္စဿ အဘာဝတော ဝုတ္တံ. ‘‘အရဟာ ရူပက္ခန္ဓံ န ပရိဇာနာတိ နော စ ဝေဒနာက္ခန္ဓံ န ပရိဇာနိတ္ထ၊ အဂ္ဂမဂ္ဂသမင်္ဂိဉ္စ အရဟန္တဉ္စ ဌပေတွာ အဝသေသာ ပုဂ္ဂလာ ရူပက္ခန္ဓဉ္စ န ပရိဇာနန္တိ ဝေဒနာက္ခန္ဓဉ္စ န ပရိဇာနိတ္ထာ’’တိ ပန ဝစနေန ‘‘အဂ္ဂမဂ္ဂသမင်္ဂိံ ဌပေတွာ အညော ကောစိ ပရိဇာနာတီ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗော နတ္ထီတိ ဒဿိတံ ဟောတိ၊ တေန တဒဝသေသပုဂ္ဂလေ သန္ဓာယ ‘‘အာမန္တာ’’တိ ဝုတ္တန္တိ ဝိညာယတီတိ.
ပရိညာဝါရဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.
ခန္ဓယမကဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.