၁-၂. ဟိရိဩတ္တပ္ပသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

၆၅-၆၆. သတ္တမဿ ပဌမံ ဥတ္တာနမေဝ. ဒုတိယေ တယော သံဝဋ္ဋာတိ အာပေါသံဝဋ္ဋော၊ တေဇောသံဝဋ္ဋော၊ ဝါယောသံဝဋ္ဋောတိ တယော သံဝဋ္ဋာ. တိဿော သံဝဋ္ဋသီမာတိ အာဘဿရာ၊ သုဘကိဏှာ၊ ဝေဟပ္ဖလာတိ တိဿော သံဝဋ္ဋသီမာ. ယဒါ ဟိ ကပ္ပေါ တေဇေန သံဝဋ္ဋတိ ဝိနဿတိ၊ တဒါ အာဘဿရတော ဟေဋ္ဌာ အဂ္ဂိနာ ဍယှတိ. ယဒါ အာပေန သံဝဋ္ဋတိ၊ တဒါ သုဘကိဏှတော ဟေဋ္ဌာ ဥဒကေန ဝိလီယတိ. ယဒါ ဝါယုနာ သံဝဋ္ဋတိ၊ တဒါ ဝေဟပ္ဖလတော ဟေဋ္ဌာ ဝါယုနာ ဝိဒ္ဓံသတိ. ဝိတ္ထာရတော ပန သဒါပိ ဧကံ ဗုဒ္ဓက္ခေတ္တံ ဝိနဿတိ. ဗုဒ္ဓက္ခေတ္တံ နာမ တိဝိဓံ ဟောတိ ဇာတိက္ခေတ္တံ အာဏာက္ခေတ္တံ ဝိသယက္ခေတ္တန္တိ. တတ္ထ ဇာတိက္ခေတ္တံ နာမ ဒသသဟဿစက္ကဝါဠပရိယန္တံ ဟောတိ၊ ယံ တထာဂတဿ ပဋိသန္ဓိဂဟဏာဒီသု ကမ္ပတိ. အာဏာက္ခေတ္တံ ကောဋိသဟဿစက္ကဝါဠပရိယန္တံ၊ ယတ္ထ ရတနသုတ္တံ (ခု. ပါ. ၆.၁ အာဒယော၊ သု. နိ. ၂၂၄ အာဒယော) ခန္ဓပရိတ္တံ (အ. နိ. ၄.၆၇၊ စူဠဝ. ၂၅၁) ဓဇဂ္ဂပရိတ္တံ (သံ. နိ. ၁.၂၄၉). အာဋာနာဋိယပရိတ္တံ (ဒီ. နိ. ၃.၂၇၅ အာဒယော)၊ မောရပရိတ္တန္တိ (ဇာ. ၁.၂.၁၇-၁၈) ဣမေသံ ပရိတ္တာနံ အာနုဘာဝေါ ဝတ္တတိ. ဝိသယက္ခေတ္တံ အနန္တမပရိမာဏံ၊ ယံ ‘‘ယာဝတာ ဝါ ပန အာကင်္ခေယျာ’’တိ ဝုတ္တံ. ဧဝမေတေသု တီသု ဗုဒ္ဓက္ခေတ္တေသု ဧကံ အာဏာက္ခေတ္တံ ဝိနဿတိ. တသ္မိံ ပန ဝိနဿန္တေ ဇာတိက္ခေတ္တံ ဝိနဋ္ဌမေဝ ဟောတိ. ဝိနဿန္တဉ္စ ဧကတောဝ ဝိနဿတိ၊ သဏ္ဌဟန္တမ္ပိ ဧကတောဝ သဏ္ဌဟတိ.

တီဏိ သံဝဋ္ဋမူလာနီတိ ရာဂဒေါသမောဟသင်္ခါတာနိ တီဏိ သံဝဋ္ဋကာရဏာနိ. ရာဂါဒီသု ဟိ အကုသလမူလေသု ဥဿန္နေသု လောကော ဝိနဿတိ. တထာ ဟိ ရာဂေ ဥဿန္နတရေ အဂ္ဂိနာ ဝိနဿတိ၊ ဒေါသေ ဥဿန္နတရေ ဥဒကေန၊ မောဟေ ဥဿန္နတရေ ဝါတေန. ကေစိ ပန ‘‘ဒေါသေ ဥဿန္နတရေ အဂ္ဂိနာ၊ ရာဂေ ဥဒကေနာ’’တိ ဝဒန္တိ.

တီဏိ ကောလာဟလာနီတိ ကပ္ပကောလာဟလံ၊ ဗုဒ္ဓကောလာဟလံ၊ စက္ကဝတ္တိကောလာဟလန္တိ တီဏိ ကောလာဟလာနိ. တတ္ထ ‘‘ဝဿသတသဟဿမတ္ထကေ ကပ္ပုဋ္ဌာနံ နာမ ဘဝိဿတီ’’တိအာဒိနာ ဒေဝတာဟိ ဥဂ္ဃေါသိတသဒ္ဒေါ ကပ္ပကောလာဟလံ နာမ ဟောတိ. ‘‘ဣတော ဝဿသတသဟဿမတ္ထကေ လောကော ဝိနဿိဿတိ၊ မေတ္တံ၊ မာရိသာ၊ ဘာဝေထ ကရုဏံ မုဒိတံ ဥပေက္ခ’’န္တိ မနုဿပထေ ဒေဝတာ ဃောသန္တိယော စရန္တိ. ‘‘ဝဿသဟဿမတ္ထကေ ဗုဒ္ဓေါ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီ’’တိ ဗုဒ္ဓကောလာဟလံ နာမ ဟောတိ. ‘‘ဣတော ဝဿသဟဿမတ္ထကေ ဗုဒ္ဓေါ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ ဓမ္မာနုဓမ္မပ္ပဋိပန္နော သင်္ဃရတနေန ပရိဝါရိတော ဓမ္မံ ဒေသေန္တော ဝိစရိဿတီ’’တိ ဒေဝတာ ဥဂ္ဃေါသန္တိ. ‘‘ဝဿသတမတ္ထကေ ပန စက္ကဝတ္တီ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီ’’တိ စက္ကဝတ္တိကောလာဟလံ နာမ ဟောတိ. ‘‘ဣတော ဝဿသတမတ္ထကေ သတ္တရတနသမ္ပန္နော စာတုဒ္ဒီပိဿရော သဟဿပရိဝါရော ဝေဟာသင်္ဂမော စက္ကဝတ္တီ ရာဇာ ဥပ္ပဇ္ဇိဿတီ’’တိ ဒေဝတာ ဥဂ္ဃေါသန္တိ.

အစိရဋ္ဌေန န ဓုဝါတိ ဥဒကဗုဗ္ဗုဠာဒယော ဝိယ န စိရဋ္ဌာယိတာယ ဓုဝဘာဝရဟိတာ. အဿာသရဟိတာတိ သုပိနကေ ပီတပါနီယံ ဝိယ အနုလိတ္တစန္ဒနံ ဝိယ စ အဿာသဝိရဟိတာ.

ဥပကပ္ပနမေဃောတိ ကပ္ပဝိနာသကမေဃံ သန္ဓာယ ဝဒတိ. ယသ္မိဉှိ သမယေ ကပ္ပေါ အဂ္ဂိနာ နဿတိ၊ အာဒိတောဝ ကပ္ပဝိနာသကမဟာမေဃော ဥဋ္ဌဟိတွာ ကောဋိသတသဟဿစက္ကဝါဠေ ဧကမဟာဝဿံ ဝဿတိ. မနုဿာ တုဋ္ဌဟဋ္ဌာ သဗ္ဗဗီဇာနိ နီဟရိတွာ ဝပန္တိ. သဿေသု ပန ဂေါခါယိတကမတ္တေသု ဇာတေသု ဂဒြဘရဝံ ရဝန္တော ဧကဗိန္ဒုမ္ပိ န ဝဿတိ၊ တဒါ ပစ္ဆိန္နံ ပစ္ဆိန္နမေဝ ဝဿံ ဟောတိ. တေနာဟ ‘‘တဒါ နိက္ခန္တဗီဇံ..ပေ။ ဧကဗိန္ဒုမ္ပိ ဒေဝေါ န ဝဿတီ’’တိ. ‘‘ဝဿသတသဟဿ အစ္စယေန ကပ္ပဝုဋ္ဌာနံ ဘဝိဿတီ’’တိအာဒိနာ ဒေဝတာဟိ ဝုတ္တဝစနံ သုတွာ ယေဘုယျေန မနုဿာ စ ဘုမ္မဒေဝတာ စ သံဝေဂဇာတာ အညမညံ မုဒုစိတ္တာ ဟုတွာ မေတ္တာဒီနိ ပုညာနီ ကတွာ ဒေဝလောကေ နိဗ္ဗတ္တန္တိ၊ အဝီစိတော ပဋ္ဌာယ တုစ္ဆော ဟောတီတိ.

ပဉ္စ ဗီဇဇာတာနီတိ မူလဗီဇံ ခန္ဓဗီဇံ ဖဠုဗီဇံ အဂ္ဂဗီဇံ ဗီဇဗီဇန္တိ ပဉ္စ ဗီဇာနိ ဇာတာနိ. တတ္ထ မူလဗီဇန္တိ ဝစာ၊ ဝစတ္တံ၊ ဟလိဒ္ဒံ၊ သိင်္ဂိဝေရန္တိ ဧဝမာဒိ. ခန္ဓဗီဇန္တိ အဿတ္ထော၊ နိဂြောဓောတိ ဧဝမာဒိ. ဖဠုဗီဇန္တိ ဥစ္ဆု၊ ဝေဠု၊ နဠောတိ ဧဝမာဒိ. အဂ္ဂဗီဇန္တိ အဇ္ဇုကံ၊ ဖဏိဇ္ဇကန္တိ ဧဝမာဒိ. ဗီဇဗီဇန္တိ ဝီဟိအာဒိ ပုဗ္ဗဏ္ဏဉ္စေဝ မုဂ္ဂမာသာဒိအပရဏ္ဏဉ္စ. ပစ္စယန္တရသမဝါယေ ဝိသဒိသုပ္ပတ္တိယာ ဝိသေသကာရဏဘာဝတော ရုဟနသမတ္ထေ သာရဖလေ နိရုဠှော ဗီဇ-သဒ္ဒေါ တဒတ္ထသိဒ္ဓိယာ မူလာဒီသုပိ ကေသုစိ ပဝတ္တတီတိ မူလာဒိတော နိဝတ္တနတ္ထံ ဧကေန ဗီဇ-သဒ္ဒေန ဝိသေသေတွာ ဝုတ္တံ ‘‘ဗီဇဗီဇ’’န္တိ ‘‘ရူပရူပံ (ဝိသုဒ္ဓိ. ၂.၄၄၉) ဒုက္ခဒုက္ခ’’န္တိ (သံ. နိ. ၄.၃၂၇) ယထာ. ယထာ ဖလပါကပရိယန္တာ ဩသဓိရုက္ခာ ဝေဠုကဒလိအာဒယော.

ယံ ကဒါစီတိအာဒီသု ယန္တိ နိပါတမတ္တံ. ကဒါစီတိ ကိသ္မိဉ္စိ ကာလေ. ကရဟစီတိ တဿေဝ ဝေဝစနံ. ဒီဃဿ အဒ္ဓုနောတိ ဒီဃဿ ကာလဿ. အစ္စယေနာတိ အတိက္ကမေန. သေသမေတ္ထ ဥတ္တာနမေဝ.

ဟိရိဩတ္တပ္ပသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.