၁. သတ္တဝိညာဏဋ္ဌိတိသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄၄. ပဉ္စမဿ ပဌမေ ယသ္မာ နိဒဿနတ္ထေ နိပါတော (ဒီ. နိ. ဋီ. ၂.၁၂၇) တသ္မာ သေယျထာပိ မနုဿာတိ ယထာ မနုဿာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဝိသေသော ဟောတိယေဝ သတိပိ ဗာဟိရဿ ကာရဏဿ အဘေဒေ အဇ္ဈတ္တိကဿ ဘိန္နတ္တာ. နာနတ္တံ ကာယေ ဧတေသံ၊ နာနတ္တော ဝါ ကာယော ဧတေသန္တိ နာနတ္တကာယာ. ဣမိနာ နယေန သေသပဒေသုပိ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော. နေသန္တိ မနုဿာနံ. နာနတ္တာ သညာ ဧတေသံ အတ္ထီတိ နာနတ္တသညိနော. သုခသမုဿယတော ဝိနိပါတော ဧတေသံ အတ္ထီတိ ဝိနိပါတိကာ သတိပိ ဒေဝဘာဝေ ဒိဗ္ဗသမ္ပတ္တိယာ အဘာဝတော. အပါယေသု ဝါ ဂတော နတ္ထိ နိပါတော ဧတေသန္တိ ဝိနိပါတိကာ. တေနာဟ ‘‘စတုအပါယဝိနိမုတ္တာ’’တိ. ပိယင်္ကရမာတာဒီနံ ဝိယာတိ ပိယင်္ကရမာတာ ကိရ ယက္ခိနီ ပစ္စူသသမယေ အနုရုဒ္ဓတ္ထေရဿ ဓမ္မံ သဇ္ဈာယတော သုတွာ –

‘‘မာ သဒ္ဒမကရီ ပိယင်္ကရ၊ ဘိက္ခု ဓမ္မပဒါနိ ဘာသတိ၊

အပိ ဓမ္မပဒံ ဝိဇာနိယ၊ ပဋိပဇ္ဇေမ ဟိတာယ နော သိယာ.

‘‘ပါဏေသု စ သံယမာမသေ၊ သမ္ပဇာနမုသာ န ဘဏာမသေ၊

သိက္ခေမ သုသီလျမတ္တနော၊ အပိ မုစ္စေမ ပိသာစယောနိယာ’’တိ. (သံ. နိ. ၁.၂၄၀) –

ဧဝံ ပုတ္တကံ သညာပေတွာ တံ ဒိဝသံ သောတာပတ္တိဖလံ ပတ္တာ. ဥတ္တရမာတာ ပန ဘဂဝတော ဓမ္မံ သုတွာဝ သောတာပန္နာ ဇာတာ.

ဗြဟ္မကာယေ ပဌမဇ္ဈာနနိဗ္ဗတ္တေ ဗြဟ္မသမူဟေ၊ ဗြဟ္မနိကာယေ ဝါ ဘဝါတိ ဗြဟ္မကာယိကာ. မဟာဗြဟ္မုနော ပရိသာယ ဘဝါတိ ဗြဟ္မပါရိသဇ္ဇာ တဿ ပရိစာရကဋ္ဌာနေ ဌိတတ္တာ. မဟာဗြဟ္မုနော ပုရောဟိတဋ္ဌာနေ ဌိတာတိ ဗြဟ္မပုရောဟိတာ. အာယုဝဏ္ဏာဒီဟိ မဟန္တာ ဗြဟ္မာနောတိ မဟာဗြဟ္မာနော. သတိပိ တေသံ တိဝိဓာနမ္ပိ ပဌမေန ဈာနေန ဂန္တွာ နိဗ္ဗတ္တဘာဝေ ဈာနဿ ပန ပဝတ္တိဘေဒေန အယံ ဝိသေသောတိ ဒဿေတုံ ‘‘ဗြဟ္မပါရိသဇ္ဇာ ပနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. ပရိတ္တေနာတိ ဟီနေန. သာ စဿ ဟီနတာ ဆန္ဒာဒီနံ ဟီနတာယ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ပဋိလဒ္ဓမတ္တံ ဝါ ဟီနံ. ကပ္ပဿာတိ အသင်္ချေယျကပ္ပဿ. ဟီနပဏီတာနံ မဇ္ဈေ ဘဝတ္တာ မဇ္ဈိမံ. သာ စဿ မဇ္ဈိမတာ ဆန္ဒာဒီနံ မဇ္ဈိမတာယ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ပဋိလဘိတွာ နာတိသုဘာဝိတံ ဝါ မဇ္ဈိမံ. ဥပဍ္ဎကပ္ပေါတိ အသင်္ချေယျကပ္ပဿ ဥပဍ္ဎကပ္ပေါ. ဝိပ္ဖါရိကတရောတိ ဗြဟ္မပါရိသဇ္ဇေဟိ ပမာဏတော ဝိပုလတရော သဘာဝတော ဥဠာရတရော စ ဟောတိ. သဘာဝေနပိ ဟိ ဥဠာရတမောဝ. တံ ပနေတ္ထ အပ္ပမာဏံ. တဿ ဟိ ပရိတ္တာဘာဒီနံ ပရိတ္တသုဘာဒီနဉ္စ ကာယေ သတိပိ သဘာဝဝေမတ္တေ ဧကတ္တဝသေနေဝ ဝဝတ္ထပီယတီတိ ‘‘ဧကတ္တကာယာ’’တွေဝ တေ ဝုစ္စန္တိ. ပဏီတေနာတိ ဥက္ကဋ္ဌေန. သာ စဿ ဥက္ကဋ္ဌတာ ဆန္ဒာဒီနံ ဥက္ကဋ္ဌတာယ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သုဘာဝိတံ ဝါ၊ သမ္မဒေဝ၊ ဝသိဘာဝံ ပါပိတံ ပဏီတံ ‘‘ပဓာနဘာဝံ နီတ’’န္တိ ကတွာ. ဣဓာပိ ကပ္ပေါ အသင်္ချေယျကပ္ပဝသေနေဝ ဝေဒိတဗ္ဗော ပရိပုဏ္ဏမဟာကပ္ပဿ အသမ္ဘဝတော. ဣတီတိ ဧဝံ ဝုတ္တပ္ပကာရေန. တေတိ ‘‘ဗြဟ္မကာယိကာ’’တိ ဝုတ္တာ တိဝိဓာပိ ဗြဟ္မာနော. သညာယ ဧကတ္တာတိ တိဟေတုကဘာဝေန ဧကသဘာဝတ္တာ. န ဟိ တဿာ သမ္ပယုတ္တဓမ္မဝသေန အညောပိ ကောစိ ဘေဒေါ အတ္ထိ. ဧဝန္တိ ဣမိနာ နာနတ္တကာယာ ဧကတ္တသညိနော ဂဟိတာတိ ဒဿေတိ.

ဒဏ္ဍဥက္ကာယာတိ ဒဏ္ဍဒီပိကာယ. သရတိ ဓာဝတိ၊ ဝိဿရတိ ဝိပ္ပကိဏ္ဏာ ဝိယ ဓာဝတိ. ဒွေ ကပ္ပါတိ ဒွေ မဟာကပ္ပါ. ဣတော ပရေသုပိ ဧသေဝ နယော. ဣဓာတိ ဣမသ္မိံ သုတ္တေ. ဥက္ကဋ္ဌပရိစ္ဆေဒဝသေန အာဘဿရဂ္ဂဟဏေနေဝ သဗ္ဗေပိ တေ ပရိတ္တာဘာအပ္ပမာဏာဘာပိ ဂဟိတာ.

သုန္ဒရာ ပဘာ သုဘာ၊ တာယ ကိဏ္ဏာ သုဘာကိဏ္ဏာတိ ဝတ္တဗ္ဗေ. ဘာ-သဒ္ဒဿ ရဿတ္တံ အန္တိမ-ဏ-ကာရဿ ဟ-ကာရဉ္စ ကတွာ ‘‘သုဘကိဏှာ’’တိ ဝုတ္တာ. အဋ္ဌကထာယံ ပန နိစ္စလာယ ဧကဂ္ဃနာယ ပဘာယ သုဘောတိ ပရိယာယဝစနန္တိ ‘‘သုဘေန ဩကိဏ္ဏာ ဝိကိဏ္ဏာ’’တိ အတ္ထော ဝုတ္တော. ဧတ္ထာပိ အန္တိမ-ဏ-ကာရဿ ဟ-ကာရကရဏံ ဣစ္ဆိတဗ္ဗမေဝ. န ဆိဇ္ဇိတွာ ပဘာ ဂစ္ဆတိ ဧကဂ္ဃနတ္တာ. စတုတ္ထဝိညာဏဋ္ဌိတိမေဝ ဘဇန္တိ ကာယဿ သညာယ စ ဧကရူပတ္တာ. ဝိပုလသန္တသုခါယုဝဏ္ဏာဒိဖလတ္တာ ဝေဟပ္ဖလာ. ဧတ္ထာတိ ဝိညာဏဋ္ဌိတိယံ.

ဝိဝဋ္ဋပက္ခေ ဌိတာ အပုနရာဝတ္တနတော. ‘‘န သဗ္ဗကာလိကာ’’တိ ဝတွာ တမေဝ အသဗ္ဗကာလိကတ္တံ ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ကပ္ပသတသဟဿမ္ပီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သောဠသကပ္ပသဟဿစ္စယေန ဥပ္ပန္နာနံ သုဒ္ဓါဝါသဗြဟ္မာနံ ပရိနိဗ္ဗာယနတော အညေသဉ္စ တတ္ထ အနုပ္ပဇ္ဇနတော ဗုဒ္ဓသုညေ လောကေ သုညံ တံ ဌာနံ ဟောတိ၊ တသ္မာ သုဒ္ဓါဝါသာ န သဗ္ဗကာလိကာ. ခန္ဓာဝါရဋ္ဌာနသဒိသာ ဟောန္တိ သုဒ္ဓါဝါသဘူမိယော. ဣမိနာ သုတ္တေန သုဒ္ဓါဝါသာနံ သတ္တာဝါသဘာဝဒီပနေနေဝ ဝိညာဏဋ္ဌိတိဘာဝေါပိ ဒီပိတော ဟောတိ၊ တသ္မာ သုဒ္ဓါဝါသာပိ သတ္တသု ဝိညာဏဋ္ဌိတီသု စတုတ္ထဝိညာဏဋ္ဌိတိံ၊ နဝသု သတ္တာဝါသေသု စတုတ္ထသတ္တာဝါသဉ္စ ဘဇန္တိ.

သုခုမတ္တာတိ သင်္ခါရာဝသေသသုခုမဘာဝပ္ပတ္တတ္တာ. ပရိဗျတ္တဝိညာဏကိစ္စာဘာဝတော နေဝ ဝိညာဏံ၊ န သဗ္ဗသော အဝိညာဏံ ဟောတီတိ နာဝိညာဏံ၊ တသ္မာ ပရိပ္ဖုတဝိညာဏကိစ္စဝန္တီသု ဝိညာဏဋ္ဌိတီသု န ဝုတ္တံ.

သတ္တဝိညာဏဋ္ဌိတိသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.