၂. ပဌမသတ္တကသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၃. တတိယေ အပရိဟာနာယ ဟိတာတိ အပရိဟာနိယာ (ဒီ. နိ. ဋီ. ၂.၁၃၆)၊ န ပရိဟာယန္တိ ဧတေဟီတိ ဝါ အပရိဟာနိယာ. ဧဝံ သင်္ခေပတော ဝုတ္တမတ္ထံ ဝိတ္ထာရတော ဒဿေန္တော ‘‘ဣဓာပိ စာ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ တတောတိအာဒိ ဒိသာသု အာဂတသာသနေ ဝုတ္တဝစနံ ဝုတ္တကထနံ. ဝိဟာရသီမာ အာကုလာ ယသ္မာ၊ တသ္မာ ဥပေါသထပဝါရဏာ ဌိတာ. ဩလီယမာနကောတိ ပါဠိတော အတ္ထတော စ ဝိနဿမာနကော. ဥက္ခိပါပေန္တာတိ ပဂုဏဘာဝကရဏေန အတ္ထသံဝဏ္ဏနာဝသေန စ ပဂ္ဂဏှန္တာ.

သာဝတ္ထိယံ ဘိက္ခူ ဝိယ (ပါရာ. ၅၆၅) ပါစိတ္တိယံ ဒေသာပေတဗ္ဗောတိ ပညာပေန္တာ. ဝဇ္ဇိပုတ္တကာ ဝိယ (စူဠဝ. ၄၄၆) ဒသဝတ္ထုဒီပနေန. တထာ အကရောန္တာတိ နဝံ ကတိကဝတ္တံ ဝါ သိက္ခာပဒံ ဝါ အမဒ္ဒန္တာ ဓမ္မဝိနယတော သာသနံ ဒီပေန္တာ ခုဒ္ဒကမ္ပိ စ သိက္ခာပဒံ အသမူဟနန္တာ. အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ ဝိယ စာတိ ‘‘သုဏာတု မေ၊ အာဝုသော၊ သံဃော၊ သန္တာမှာကံ သိက္ခာပဒါနိ ဂိဟိဂတာနိ. ဂိဟိနောပိ ဇာနန္တိ ‘ဣဒံ ဝေါ သမဏာနံ သကျပုတ္တိကာနံ ကပ္ပတိ၊ ဣဒံ ဝေါ န ကပ္ပတီ’တိ. သစေပိ ဟိ မယံ ခုဒ္ဒါနုခုဒ္ဒကာနိ သိက္ခာပဒါနိ သမူဟနိဿာမ၊ ဘဝိဿန္တိ ဝတ္တာရော ‘ဓူမကာလိကံ သမဏေန ဂေါတမေန သာဝကာနံ သိက္ခာပဒံ ပညတ္တံ၊ ယာဝိမေသံ သတ္ထာ အဋ္ဌာသိ၊ တာဝိမေ သိက္ခာပဒေသု သိက္ခိံသု. ယတော ဣမေသံ သတ္ထာ ပရိနိဗ္ဗုတော၊ န ဒါနိမေ သိက္ခာပဒေသု သိက္ခန္တီ’တိ. ယဒိ သံဃဿ ပတ္တကလ္လံ၊ သံဃော အပညတ္တံ န ပညပေယျ၊ ပညတ္တံ န သမုစ္ဆိန္ဒေယျ၊ ယထာပညတ္တေသု သိက္ခာပဒေသု သမာဒါယ ဝတ္တေယျာ’’တိ ဣမံ (စူဠဝ. ၄၄၂) တန္တိံ ဌပေန္တော အာယသ္မာ မဟာကဿပေါ ဝိယ စ.

ထိရဘာဝပ္ပတ္တာတိ သာသနေ ထိရဘာဝံ အနိဝတ္တိတဘာဝံ ဥပဂတာ. ထေရကာရကေဟီတိ ထေရဘာဝသာဓကေဟိ သီလာဒိဂုဏေဟိ အသေက္ခဓမ္မေဟိ. ဗဟူ ရတ္တိယောတိ ပဗ္ဗဇိတာ ဟုတွာ ဗဟူ ရတ္တိယော ဇာနန္တိ. သီလာဒိဂုဏေသု ပတိဋ္ဌာပနမေဝ သာသနေ ပရိဏာယကတာတိ အာဟ ‘‘တီသု သိက္ခာသု ပဝတ္တေန္တီ’’တိ. ဩဝါဒံ န ဒေန္တိ အဘာဇနဘာဝတော. ပဝေဏိကထန္တိ အာစရိယပရမ္ပရာဘတံ သမ္မာပဋိပတ္တိဒီပနံ ဓမ္မကထံ. သာရဘူတံ ဓမ္မပရိယာယန္တိ သမထဝိပဿနာမဂ္ဂဖလသမ္ပာပနေန သာသနေ သာရဘူတံ ဗောဇ္ဈင်္ဂကောသလ္လအနုတ္တရသီတိဘာဝ- (အ. နိ. ၆.၈၅) အဓိစိတ္တသုတ္တာဒိဓမ္မတန္တိံ. အာဒိကံ ဩဝါဒန္တိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ‘‘ဧဝံ တေ အာလောကေတဗ္ဗံ၊ ဧဝံ တေ ဝိလောကေတဗ္ဗံ၊ ဧဝံ တေ သမိဉ္ဇိတဗ္ဗံ၊ ဧဝံ တေ ပသာရေတဗ္ဗံ၊ ဧဝံ တေ သင်္ဃာဋိပတ္တစီဝရံ ဓာရေတဗ္ဗ’’န္တိ ဩဝါဒံ သင်္ဂဏှာတိ.

ပုနဗ္ဘဝဒါနံ ပုနဗ္ဘဝေါ ဥတ္တရပဒလောပေန. ဣတရေတိ ယေ န ပစ္စယဝသိကာ န အာမိသစက္ခုကာ၊ တေ န ဂစ္ဆန္တိ တဏှာယ ဝသံ.

အာရညကေသူတိ အရညဘာဂေသု အရညပရိယာပန္နေသု. နနု ယတ္ထ ကတ္ထစိပိ တဏှာ သာဝဇ္ဇာ ဧဝါတိ စောဒနံ သန္ဓာယာဟ ‘‘ဂါမန္တသေနာသနေသု ဟီ’’တိအာဒိ. တေန ‘‘အနုတ္တရေသု ဝိမောက္ခေသု ပိဟံ ဥပဋ္ဌာပယတော’’တိ ဧတ္ထ ဝုတ္တပိဟာဒယော ပိယ အာရညကသေနာသနေသု သာလယတာ သေဝိတဗ္ဗပက္ခိကာ ဧဝါတိ ဒဿေတိ.

အတ္တနာဝါတိ သယမေဝ. တေန ပရေဟိ အနုဿာဟိတာနံ သရသေနေဝ အနာဂတာနံ ပေသလာနံ ဘိက္ခူနံ အာဂမနံ၊ အာဂတာနဉ္စ ဖာသုဝိဟာရံ ပစ္စာသီသန္တီတိ ဒဿေတိ. ဣမိနာဝ နီဟာရေနာတိ ဣမာယ ပဋိပတ္တိယာ. အဂ္ဂဟိတဓမ္မဂ္ဂဟဏန္တိ အဂ္ဂဟိတဿ ပရိယတ္တိဓမ္မဿ ဥဂ္ဂဟဏံ. ဂဟိတသဇ္ဈာယကရဏန္တိ ဥဂ္ဂဟိတဿ သုဋ္ဌု အတ္ထစိန္တနံ. စိန္တရတ္ထော ဟိ အယံ သဇ္ဈာယသဒ္ဒေါ. ဧန္တီတိ ဥပဂစ္ဆန္တိ. နိသီဒန္တိ အာသနပညာပနာဒိနာ.

ပဌမသတ္တကသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.