၁. သောဏသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၅၅. ဆဋ္ဌဿ ပဌမေ နိသီဒိ ဘဂဝါ ပညတ္တေ အာသနေတိ ဧတ္ထ ကိံ တံ အာသနံ ပဌမမေဝ ပညတ္တံ၊ ဥဒါဟု ဘဂဝန္တံ ဒိသွာ ပညတ္တန္တိ စေ? ဘဂဝတော ဓရမာနကာလေ ပဓာနိကဘိက္ခူနံ ဝတ္တမေတံ၊ ယဒိဒံ အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနေ ဗုဒ္ဓါသနံ ပညပေတွာဝ နိသီဒနန္တိ ဒဿေန္တော အာဟ ‘‘ပဓာနိကဘိက္ခူ’’တိအာဒိ. ဗုဒ္ဓကာလေ ကိရ ယတ္ထ ယတ္ထ ဧကောပိ ဘိက္ခု ဝိဟရတိ၊ သဗ္ဗတ္ထ ဗုဒ္ဓါသနံ ပညတ္တမေဝ ဟောတိ. ကသ္မာ? ဘဂဝါ ဟိ အတ္တနော သန္တိကေ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ဖာသုကဋ္ဌာနေ ဝိဟရန္တေ မနသိ ကရောတိ – ‘‘အသုကော မယှံ သန္တိကေ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ဂတော၊ အသက္ခိ နု ခေါ ဝိသေသံ နိဗ္ဗတ္တေတုံ၊ နော’’တိ. အထ နံ ပဿတိ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဝိဿဇ္ဇေတွာ အကုသလဝိတက္ကံ ဝိတက္ကယမာနံ၊ တတော ‘‘ကထဉှိ နာမ မာဒိသဿ သတ္ထု သန္တိကေ ကမ္မဋ္ဌာနံ ဂဟေတွာ ဝိဟရန္တံ ဣမံ ကုလပုတ္တံ အကုသလဝိတက္ကာ အဓိဘဝိတွာ အနမတဂ္ဂေ ဝဋ္ဋဒုက္ခေ သံသာရေဿန္တီ’’တိ တဿ အနုဂ္ဂဟတ္ထံ တတ္ထေဝ အတ္တာနံ ဒဿေတွာ တံ ကုလပုတ္တံ ဩဝဒိတွာ အာကာသံ ဥပ္ပတိတွာ ပုန အတ္တနော ဝသနဋ္ဌာနမေဝ ဂစ္ဆတိ. အထေဝံ ဩဝဒိယမာနာ တေ ဘိက္ခူ စိန္တယိံသု ‘‘သတ္ထာ အမှာကံ မနံ ဇာနိတွာ အာဂန္တွာ အမှာကံ သမီပေ ဌိတံယေဝ အတ္တာနံ ဒဿေတိ. တသ္မိံ ခဏေ၊ ‘ဘန္တေ၊ ဣဓ နိသီဒထ နိသီဒထာ’တိ အာသနပရိယေသနံ နာမ ဘာရော’’တိ. တေ အာသနံ ပညပေတွာဝ ဝိဟရန္တိ. ယဿ ပီဌံ အတ္ထိ၊ သော တံ ပညပေတိ. ယဿ နတ္ထိ၊ သော မဉ္စံ ဝါ ဖလကံ ဝါ ပါသာဏံ ဝါ ဝါလိကာပုဉ္ဇံ ဝါ ပညပေတိ. တံ အလဘမာနာ ပုရာဏပဏ္ဏာနိပိ သံကဍ္ဎိတွာ တတ္ထ ပံသုကူလံ ပတ္ထရိတွာ ဌပေန္တိ.

သတ္တ သရာတိ – ဆဇ္ဇော၊ ဥသဘော၊ ဂန္ဓာရော၊ မဇ္ဈိမော၊ ပဉ္စမော၊ ဓေဝတော၊ နိသာဒေါတိ ဧတေ သတ္တ သရာ. တယော ဂါမာတိ – ဆဇ္ဇဂါမော၊ မဇ္ဈိမဂါမော၊ သာဓာရဏဂါမောတိ တယော ဂါမာ၊ သမူဟာတိ အတ္ထော. မနုဿလောကေ ဝီဏာဝါဒနာ ဧကေကဿ သရဿ ဝသေန တယော တယော မုစ္ဆနာတိ ကတွာ ဧကဝီသတိ မုစ္ဆနာ. ဒေဝလောကေ ဝီဏာဝါဒနာ ပန သမပညာသ မုစ္ဆနာတိ ဝဒန္တိ. တတ္ထ ဟိ ဧကေကဿ သရဿ ဝသေန သတ္တ သတ္တ မုစ္ဆနာ၊ အန္တရဿ သရဿ စ ဧကာတိ သမပညာသ မုစ္ဆနာ. တေနေဝ သက္ကပဉှသုတ္တသံဝဏ္ဏနာယံ (ဒီ. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၃၄၅) ‘‘သမပညာသ မုစ္ဆနာ မုစ္ဆေတွာ’’တိ ပဉ္စသိခဿ ဝီဏာဝါဒနံ ဒဿေန္တေန ဝုတ္တံ. ဌာနာ ဧကူနပညာသာတိ ဧကေကဿေဝ သရဿ သတ္တ သတ္တ ဌာနဘေဒါ၊ ယတော သရဿ မဏ္ဍလတာဝဝတ္ထာနံ ဟောတိ. ဧကူနပညာသဋ္ဌာနဝိသေသော တိဿော ဒုဝေ စတဿော စတဿော တိဿော ဒုဝေ စတဿောတိ ဒွါဝီသတိ သုတိဘေဒါ စ ဣစ္ဆိတာ.

အတိဂါဠှံ အာရဒ္ဓန္တိ ထိနမိဒ္ဓဆမ္ဘိတတ္တာနံ ဝူပသမတ္ထံ အတိဝိယ အာရဒ္ဓံ. သဗ္ဗတ္ထ နိယုတ္တာ သဗ္ဗတ္ထိကာ. သဗ္ဗေန ဝါ လီနုဒ္ဓစ္စပက္ခိယေန အတ္ထေတဗ္ဗာ သဗ္ဗတ္ထိကာ. သမထောယေဝ သမထနိမိတ္တံ. ဧဝံ သေသေသုပိ. ခယာ ရာဂဿ ဝီတရာဂတ္တာတိ ဧတ္ထ ယသ္မာ ဗာဟိရကော ကာမေသု ဝီတရာဂေါ န ခယာ ရာဂဿ ဝီတရာဂေါ သဗ္ဗသော အဝိပ္ပဟီနရာဂတ္တာ. ဝိက္ခမ္ဘိတရာဂေါ ဟိ သော. အရဟာ ပန ခယာ ဧဝ၊ တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘ခယာ ရာဂဿ ဝီတရာဂတ္တာ’’တိ. ဧသ နယော ဒေါသမောဟေသုပိ.

လာဘသက္ကာရသိလောကံ နိကာမယမာနောတိ ဧတ္ထ လဗ္ဘတိ ပါပုဏီယတီတိ လာဘော၊ စတုန္နံ ပစ္စယာနမေတံ အဓိဝစနံ. သက္ကစ္စံ ကာတဗ္ဗောတိ သက္ကာရော. ပစ္စယာ ဧဝ ဟိ ပဏီတပဏီတာ သုန္ဒရသုန္ဒရာ အဘိသင်္ခရိတွာ ကတာ ‘‘သက္ကာရော’’တိ ဝုစ္စတိ၊ ယာ စ ပရေဟိ အတ္တနော ဂါရဝကိရိယာ၊ ပုပ္ဖါဒီဟိ ဝါ ပူဇာ. သိလောကောတိ ဝဏ္ဏဘဏနံ. တံ လာဘဉ္စ၊ သက္ကာရဉ္စ၊ သိလောကဉ္စ၊ နိကာမယမာနော၊ ပဝတ္တယမာနောတိ အတ္ထော. တေနေဝါဟ ‘‘စတုပစ္စယလာဘဉ္စ။ပေ။ ပတ္ထယမာနော’’တိ.

ထူဏန္တိ ပသူနံ ဗန္ဓနတ္ထာယ နိခါတတ္ထမ္ဘသင်္ခါတံ ထူဏံ. သေသံ သုဝိညေယျမေဝ.

သောဏသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.