၈-၉. ဝါစာသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

၁၉၈-၉. အဋ္ဌမေ အင်္ဂေဟီတိ ကာရဏေဟိ. အင်္ဂီယန္တိ ဟေတုဘာဝေန ဉာယန္တီတိ အင်္ဂါနိ၊ ကာရဏာနိ. ကာရဏတ္ထေ စ အင်္ဂ-သဒ္ဒေါ. ပဉ္စဟီတိ ဟေတုမှိ နိဿက္ကဝစနံ. သမန္နာဂတာတိ သမနုအာဂတာ ပဝတ္တာ ယုတ္တာ စ. ဝါစာတိ သမုလ္လပန-ဝါစာ. ယာ ‘‘ဝါစာ ဂိရာ ဗျပ္ပထော’’တိ (ဓ. သ. ၆၃၆) စ၊ ‘‘နေလာ ကဏ္ဏသုခါ’’တိ (ဒီ. နိ. ၁.၉) စ အာဂစ္ဆတိ. ယာ ပန ‘‘ဝါစာယ စေ ကတံ ကမ္မ’’န္တိ (ဓ. သ. အဋ္ဌ. ၁ ကာယကမ္မဒွါရ) ဧဝံ ဝိညတ္တိ စ၊ ‘‘ယာ စတူဟိ ဝစီဒုစ္စရိတေဟိ အာရတိ။ပေ။ အယံ ဝုစ္စတိ သမ္မာဝါစာ’’တိ (ဓ. သ. ၂၉၉) ဧဝံ ဝိရတိ စ၊ ‘‘ဖရုသဝါစာ၊ ဘိက္ခဝေ၊ အာသေဝိတာ ဘာဝိတာ ဗဟုလီကတာ နိရယသံဝတ္တနိကာ ဟောတီ’’တိ (အ. နိ. ၈.၄၀) ဧဝံ စေတနာ စ ဝါစာတိ အာဂတာ၊ န သာ ဣဓ အဓိပ္ပေတာ. ကသ္မာ? အဘာသိတဗ္ဗတော. ‘‘သုဘာသိတာ ဟောတိ၊ နော ဒုဗ္ဘာသိတာ’’တိ ဟိ ဝုတ္တံ. သုဘာသိတာတိ သုဋ္ဌု ဘာသိတာ. တေနဿာ အတ္ထာဝဟတံ ဒီပေတိ. အနဝဇ္ဇာတိ ရာဂါဒိအဝဇ္ဇရဟိတာ. ဣမိနာဿ ကာရဏသုဒ္ဓိံ အဂတိဂမနာဒိပ္ပဝတ္တဒေါသာဘာဝဉ္စ ဒီပေတိ. ရာဂဒေါသာဒိဝိမုတ္တဉှိ ယံ ဘာသတော အနုရောဓဝိဝဇ္ဇနတော အဂတိဂမနံ ဒုရသမုဿိတမေဝါတိ. အနနုဝဇ္ဇာတိ အနုဝါဒဝိမုတ္တာ. ဣမိနာဿာ သဗ္ဗာကာရသမ္ပတ္တိံ ဒီပေတိ. သတိ ဟိ သဗ္ဗာကာရသမ္ပတ္တိယံ အနနုဝဇ္ဇတာတိ. ဝိညူနန္တိ ပဏ္ဍိတာနံ. တေန နိန္ဒာပသံသာသု ဗာလာ အပ္ပမာဏာတိ ဒီပေတိ.

ဣမေဟိ ခေါတိအာဒီနိ တာနိ အင်္ဂါနိ ပစ္စက္ခတော ဒဿေန္တော တံ ဝါစံ နိဂမေတိ. ယဉ္စ အညေ ပဋိညာဒီဟိ အဝယဝေဟိ၊ နာမာဒီဟိ ပဒေဟိ၊ လိင်္ဂဝစနဝိဘတ္တိကာလကာရကသမ္ပတ္တီဟိ စ သမန္နာဂတံ မုသာဝါဒါဒိဝါစမ္ပိ သုဘာသိတန္တိ မညန္တိ၊ တံ ပဋိသေဓေတိ. အဝယဝါဒိသမန္နာဂတာပိ ဟိ တထာရူပီ ဝါစာ ဒုဗ္ဘာသိတာဝ ဟောတိ အတ္တနော စ ပရေသဉ္စ အနတ္ထာဝဟတ္တာ. ဣမေဟိ ပန ပဉ္စဟင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတာ သစေပိ မိလက္ခုဘာသာပရိယာပန္နာ ဃဋစေဋိကာဂီတိကပရိယာပန္နာပိ ဟောတိ၊ တထာပိ သုဘာသိတာဝ လောကိယလောကုတ္တရဟိတသုခါဝဟတ္တာ. တထာ ဟိ မဂ္ဂပဿေ သဿံ ရက္ခန္တိယာ သီဟဠစေဋိကာယ သီဟဠကေနေဝ ဇာတိဇရာမရဏယုတ္တံ ဂီတိကံ ဂါယန္တိယာ သဒ္ဒံ သုတွာ မဂ္ဂံ ဂစ္ဆန္တာ သဋ္ဌိမတ္တာ ဝိပဿကဘိက္ခူ အရဟတ္တံ ပါပုဏိံသု.

တထာ တိဿော နာမ အာရဒ္ဓဝိပဿကော ဘိက္ခု ပဒုမဿရသမီပေန ဂစ္ဆန္တော ပဒုမဿရေ ပဒုမာနိ ဘဉ္ဇိတွာ –

‘‘ပါတောဝ ဖုလ္လိတကောကနဒံ၊

သူရိယာလောကေန ဘိဇ္ဇိယတေ၊

ဧဝံ မနုဿတ္တံ ဂတာ သတ္တာ၊

ဇရာဘိဝေဂေန မဒ္ဒီယန္တီ’’တိ. (သံ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁.၂၁၃၊ သု. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၄၅၂ သုဘာသိတသုတ္တဝဏ္ဏနာ) –

ဣမံ ဂီတိံ ဂါယန္တိယာ စေဋိကာယ သုတွာ အရဟတ္တံ ပတ္တော.

ဗုဒ္ဓန္တရေပိ အညတရော ပုရိသော သတ္တဟိ ပုတ္တေဟိ သဒ္ဓိံ အဋဝိတော အာဂမ္မ အညတရာယ ဣတ္ထိယာ မုသလေန တဏ္ဍုလေ ကောဋ္ဋေန္တိယာ –

‘‘ဇရာယ ပရိမဒ္ဒိတံ ဧတံ၊ မိလာတစမ္မနိဿိတံ၊

မရဏေန ဘိဇ္ဇတိ ဧတံ၊ မစ္စုဿ ဃာသမာမိသံ.

‘‘ကိမီနံ အာလယံ ဧတံ၊ နာနာကုဏပေန ပူရိတံ၊

အသုစိဘာဇနံ ဧတံ၊ တဒလိက္ခန္ဓသမံ ဣဒ’’န္တိ. (သံ. နိ. အဋ္ဌ. ၁.၁.၂၁၃၊ သု. နိ. အဋ္ဌ. ၂.၄၅၂ သုဘာသိတသုတ္တဝဏ္ဏနာ) –

ဣမံ ဂီတံ သုတွာ ပစ္စဝေက္ခန္တော သဟ ပုတ္တေဟိ ပစ္စေကဗောဓိံ ပတ္တော. ဧဝံ ဣမေဟိ ပဉ္စဟိ အင်္ဂေဟိ သမန္နာဂတာ ဝါစာ သစေပိ မိလက္ခုဘာသာယ ပရိယာပန္နာ ဃဋစေဋိကာဂီတိကပရိယာပန္နာ ဝါစာ ဟောတိ၊ တထာပိ သုဘာသိတာတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သုဘာသိတာ ဧဝ အနဝဇ္ဇာ အနနုဝဇ္ဇာ စ ဝိညူနံ အတ္ထတ္ထိကာနံ ကုလပုတ္တာနံ အတ္ထပ္ပဋိသရဏာနံ၊ နော ဗျဉ္ဇနပ္ပဋိသရဏာနန္တိ. နဝမံ ဥတ္တာနမေဝ.

ဝါစာသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.