၁. သမာဓိဘာဝနာသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၄၁. ပဉ္စမဿ ပဌမေ ဒိဋ္ဌဓမ္မသုခဝိဟာရာယာတိ ဣမသ္မိံယေဝ အတ္တဘာဝေ သုခဝိဟာရတ္ထာယ၊ နိက္ကိလေသတာယ နိရာမိသေန သုခေန ဝိဟရဏတ္ထာယာတိ အတ္ထော. ဣမိနာ စတ္တာရိ ဖလသမာပတ္တိဇ္ဈာနာနိ ခီဏာသဝဿ အာသဝက္ခယာဓိဂမတော အပရဘာဂေ အဓိဂတရူပါရူပဇ္ဈာနာနိ စ ကထိတာနိ. ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏဒဿနပ္ပဋိလာဘာယာတိ ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏပ္ပဋိလာဘတ္ထာယ. ဒိဗ္ဗစက္ခုဉာဏဉှိ ရူပဂတဿ ဒိဗ္ဗဿ ဣတရဿ စ ဒဿနဋ္ဌေန ဣဓ ‘‘ဉာဏဒဿန’’န္တိ အဓိပ္ပေတံ. အာလောကသညံ မနသိ ကရောတီတိ ဒိဝါ ဝါ ရတ္တိံ ဝါ သူရိယဒီပစန္ဒမဏိဥက္ကာဝိဇ္ဇုလတာဒီနံ အာလောကော ဒိဝါ ရတ္တိဉ္စ ဥပလဒ္ဓေါ၊ ယထာလဒ္ဓဝသေနေဝ အာလောကံ မနသိ ကရောတိ စိတ္တေ ဌပေတိ၊ တထာ စ နံ မနသိ ကရောတိ၊ ယထာဿ သုဘာဝိတာလောကကသိဏဿ ဝိယ ကသိဏာလောကော ယထိစ္ဆကံ ယာဝဒိစ္ဆကဉ္စ သော အာလောကော ရတ္တိယံ ဥပတိဋ္ဌတိ၊ ယေန တတ္ထ ဒိဝါသညံ ဌပေတိ၊ ဒိဝါ ဝိယ ဝိဂတထိနမိဒ္ဓေါ ဟောတိ. တေနာဟ ‘‘ယထာ ဒိဝါ တထာ ရတ္တိ’’န္တိ.

ယထာ ဒိဝါ အာလောကသညာ မနသိ ကတာ၊ တထေဝ နံ ရတ္တိမ္ပိ မနသိ ကရောတီတိ ယထာ ဒိဝါ ဒိဋ္ဌော အာလောကော၊ တထေဝ တံ ရတ္တိံ မနသိ ကရောတိ. ဒုတိယပဒေတိ ‘‘ယထာ ရတ္တိံ တထာ ဒိဝါ’’တိ ဣမသ္မိံ ဝါကျေ. ဧသ နယောတိ ဣမိနာ ယထာ ရတ္တိယံ စန္ဒာလောကာဒိ အာလောကော ဒိဋ္ဌော၊ ဧဝမေဝ ရတ္တိံ ဒိဋ္ဌာကာရေနေဝ ဒိဝါ တံ အာလောကံ မနသိ ကရောတိ စိတ္တေ ဌပေတီတိ ဣမမတ္ထံ အတိဒိသတိ. ဣတိ ဝိဝဋေန စေတသာတိ ဧဝံ အပိဟိတေန စိတ္တေန၊ ထိနမိဒ္ဓါပိဓာနေန အပိဟိတစိတ္တေနာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အပရိယောနဒ္ဓေနာတိ သမန္တတော အနဒ္ဓေန အသဉ္ဆာဒိတေန. ကိဉ္စာပီတိအာဒိနာ အတ္တနာ ဝုတ္တမေဝတ္ထံ သမတ္ထေတိ. အာလောကသဒိသံ ကတံ ‘‘ယထာ ဒိဝါ တထာ ရတ္တိ’’န္တိအာဒိနာ.

သတ္တဋ္ဌာနိကဿာတိ ‘‘အဘိက္ကန္တေ ပဋိက္ကန္တေ သမ္ပဇာနကာရီ ဟောတီ’’တိအာဒိနာ (ဒီ. နိ. ၁.၂၁၄၊ ၂.၃၇၆၊ မ. နိ. ၁.၁၀၉) ဝုတ္တဿ သတ္တဋ္ဌာနိကဿ သတိသမ္ပဇညဿ အတ္ထာယ. ပရိဂ္ဂဟိတဝတ္ထာရမ္မဏတာယာတိ ဝတ္ထုနော အာရမ္မဏဿ စ ယာထာဝတော ဝိဒိတဘာဝေန. ယထာ ဟိ သပ္ပံ ပရိယေသန္တေန တဿ အာသယေ ဝိဒိတေ သောပိ ဝိဒိတော ဂဟိတော ဧဝ စ ဟောတိ မန္တာဂဒဗလေန တဿ ဂဟဏဿ သုကရတ္တာ၊ ဧဝံ ဝေဒနာယ အာသယဘူတေ ဝတ္ထုမှိ အာရမ္မဏေ စ ဝိဒိတေ အာဒိကမ္မိကဿပိ ဝေဒနာ ဝိဒိတာ ဂဟိတာ ဧဝ ဟောတိ သလက္ခဏတော သာမညလက္ခဏတော စ တဿာ ဂဟဏဿ သုကရတ္တာ. ပဂေဝ ပရိညာတဝတ္ထုကဿ ခီဏာသဝဿ. တဿ ဟိ ဥပ္ပါဒက္ခဏေပိ ဌိတိက္ခဏေပိ ဘင်္ဂက္ခဏေပိ ဝေဒနာ ဝိဒိတာ ပါကဋာ ဟောန္တိ ‘‘တာ ဝေဒနာ ဧဝံ ဥပ္ပဇ္ဇိတွာ’’တိအာဒိနာ. န ကေဝလဉ္စ ဝေဒနာ ဧဝ၊ ဣဓ ဝုတ္တာ သညာဒယောပိ အဝုတ္တာ စေတနာဒယောပိ ဝိဒိတာဝ ဥပ္ပဇ္ဇန္တိ စေဝ တိဋ္ဌန္တိ စ နိရုဇ္ဈန္တိ စ. နိဒဿနမတ္တဉှေတံ၊ ယဒိဒံ ပါဠိယံ ဝေဒနာသညာဝိတက္ကဂ္ဂဟဏံ. တေန အနဝသေသတော သဗ္ဗဓမ္မာနမ္ပိ ဥပ္ပါဒါဒိတော ဝိဒိတဘာဝံ ဒဿေတိ.

အပိစ ဝေဒနာယ ဥပ္ပါဒေါ ဝိဒိတော ဟောတိ၊ ဥပဋ္ဌာနံ ဝိဒိတံ ဟောတိ၊ အတ္ထင်္ဂမော ဝိဒိတော ဟောတိ. ကထံ ဝေဒနာယ ဥပ္ပါဒေါ ဝိဒိတော ဟောတိ? အဝိဇ္ဇာသမုဒယာ ဝေဒနာသမုဒယော၊ တဏှာသမုဒယာ ကမ္မသမုဒယော၊ ဖဿသမုဒယာ ဝေဒနာသမုဒယောတိ နိဗ္ဗတ္တိလက္ခဏံ ပဿန္တောပိ ဝေဒနာက္ခန္ဓဿ သမုဒယံ ပဿတိ. ဧဝံ ဝေဒနာယ ဥပ္ပါဒေါ ဝိဒိတော ဟောတိ. ကထံ ဝေဒနာယ ဥပဋ္ဌာနံ ဝိဒိတံ ဟောတိ? အနိစ္စတော မနသိကရောတော ခယတုပဋ္ဌာနံ ဝိဒိတံ ဟောတိ၊ ဒုက္ခတော မနသိကရောတော ဘယတုပဋ္ဌာနံ ဝိဒိတံ ဟောတိ၊ အနတ္တတော မနသိကရောတော သုညတုပဋ္ဌာနံ ဝိဒိတံ ဟောတိ. ဧဝံ ဝေဒနာယ ဥပဋ္ဌာနံ ဝိဒိတံ ဟောတိ. ဣတိ ခယတော ဘယတော သုညတော ဇာနာတိ. ကထံ ဝေဒနာယ အတ္ထင်္ဂမော ဝိဒိတော ဟောတိ? အဝိဇ္ဇာနိရောဓာ ဝေဒနာနိရောဓော။ပေ။ ဧဝံ ဝေဒနာယ အတ္ထင်္ဂမော ဝိဒိတော ဟောတိ. ဣမိနာပိ နယေနေတ္ထ အတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

ဣတိ ရူပန္တိ ဧတ္ထ ဣတိသဒ္ဒေါ အနဝသေသတော ရူပဿ သရူပနိဒဿနတ္ထောတိ တဿ ဣဒံ ရူပန္တိ ဧတေန သာဓာရဏတော သရူပနိဒဿနမာဟ၊ ဧတ္တကံ ရူပန္တိ ဧတေန အနဝသေသတော၊ န ဣတော ပရံ ရူပံ အတ္ထီတိ တဗ္ဗိနိမုတ္တဿ အညဿ အဘာဝံ. ဣတိ ဝေဒနာတိအာဒီသုပိ အယံ ဝေဒနာ၊ ဧတ္တကာ ဝေဒနာ၊ ဣတော ပရံ ဝေဒနာ နတ္ထိ. အယံ သညာ။ပေ။ ဣမေ သင်္ခါရာ။ပေ။ ဣဒံ ဝိညာဏံ၊ ဧတ္တကံ ဝိညာဏံ၊ ဣတော ပရံ ဝိညာဏံ နတ္ထီတိ ဧဝမတ္ထော ဒဋ္ဌဗ္ဗောတိ အာဟ ‘‘ဝေဒနာဒီသုပိ ဧသေဝ နယော’’တိ.

ဉာဏေန ဇာနိတွာ ပရောပရာနိ. ပရောပရာနီတိ ပရာနိ စ ဩပရာနိ စ. ဥတ္တမာဓမာနီတိ ပရတ္တဘာဝသကတ္တဘာဝါဒီနိ ဥတ္တမာဓမာနိ. စလိတန္တိ တဏှာဒိဋ္ဌိဝိပ္ဖန္ဒိတံ. အနီဃောတိ ရာဂါဒိဤဃရဟိတော. အတာရိ သောတိ သော ဧဝရူပေါ အရဟာ ဇာတိဇရံ အတရိ.

သမာဓိဘာဝနာသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.