၆. ဒေါဏသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၃၆. ဆဋ္ဌေ ဥက္ကာဟိ ဓာရိယမာနာဟီတိ ဒီပိကာဟိ ဓာရိယမာနာဟိ၊ ဒဏ္ဍဒီပိကာသု ဇာလေတွာ ဓာရိယမာနာသု မာပိတတ္တာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. တဉှိ နဂရံ ‘‘မင်္ဂလဒိဝသေ သုခဏေ သုနက္ခတ္တံ မာ အတိက္ကမီ’’တိ ရတ္တိမ္ပိ ဥက္ကာသု ဓာရိယမာနာသု မာပိတံ. ဥက္ကာသု ဌာတိ ဥက္ကဋ္ဌာ၊ ဥက္ကာသု ဝိဇ္ဇောတယန္တီသု ဌိတာ ပတိဋ္ဌိတာတိ မူလဝိဘူဇာဒိပက္ခေပေန (ပါဏိနိ ၃.၂.၅) သဒ္ဒသိဒ္ဓိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. နိရုတ္တိနယေန ဝါ ဥက္ကာသု ဌိတာသု ဌိတာ အာသီတိ ဥက္ကဋ္ဌာ. အပရေ ပန ဘဏန္တိ ‘‘ဘူမိဘာဂသမ္ပတ္တိယာ မနုဿသမ္ပတ္တိယာ ဥပကရဏသမ္ပတ္တိယာ စ သာ နဂရီ ဥက္ကဋ္ဌဂုဏယောဂတော ဥက္ကဋ္ဌာတိ နာမံ လဘတီ’’တိ. သေတဗျန္တိ တဿ နဂရဿ နာမံ. တံ ပန ကဿပဒသဗလဿ ဇာတနဂရန္တိ အာဟ ‘‘အတီတေ ကဿပသမ္မာသမ္ဗုဒ္ဓဿ ဇာတနဂရ’’န္တိ.

ဝိဇ္ဇန္တရိကာယာတိ ဝိဇ္ဇုနိစ္ဆရဏက္ခဏေ. အန္တရတောတိ ဟဒယေ. အန္တရာတိ အာရမ္ဘနိဗ္ဗတ္တီနံ ဝေမဇ္ဈေ. အန္တရိကာယာတိ အန္တရာဠေ. ဧတ္ထ စ ‘‘တဒန္တရံ ကော ဇာနေယျ (အ. နိ. ၆.၄၄၊ ၁၀.၇၅)၊ ဧတေသံ အန္တရာ ကပ္ပါ ဂဏနတော အသင်္ချေယျာ (ဗု. ဝံ. ၂၈.၃)၊ အန္တရန္တရာ ကထံ ဩပပါတေတီ’’တိ (မ. နိ. ၂.၄၂၆) စ အာဒီသု ဝိယ ကာရဏဝေမဇ္ဈေသု ဝတ္တမာနာ အန္တရာသဒ္ဒါ ဧဝ ဥဒါဟရိတဗ္ဗာ သိယုံ၊ န ပန စိတ္တက္ခဏဝိဝရေသု ဝတ္တမာနာ အန္တရအန္တရိကသဒ္ဒါ. အန္တရာသဒ္ဒဿ ဟိ အယမတ္ထုဒ္ဓါရောတိ.

အယံ ပနေတ္ထ အဓိပ္ပါယော သိယာ – ယေသု အန္တရာသဒ္ဒေါ ဝတ္တတိ၊ တေသု အန္တရသဒ္ဒေါပိ ဝတ္တတီတိ သမာနတ္ထတ္တာ အန္တရာသဒ္ဒတ္ထေ ဝတ္တမာနော အန္တရသဒ္ဒေါ ဥဒါဟဋော. အန္တရာသဒ္ဒေါ ဧဝ ဝါ ‘‘ယဿန္တရတော’’တိ ဧတ္ထ ဂါထာသုခတ္ထံ ရဿံ ကတွာ ဝုတ္တောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ. အန္တရာသဒ္ဒေါ ဧဝ ပန ဣကသဒ္ဒေန ပဒံ ဝဍ္ဎေတွာ ‘‘အန္တရိကာ’’တိ ဝုတ္တောတိ ဧဝမေတ္ထ ဥဒါဟရဏောဒါဟရိတဗ္ဗာနံ ဝိရောဓာဘာဝေါ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. အယောဇိယမာနေ ဥပယောဂဝစနံ န ပါပုဏာတိ သာမိဝစနဿ ပသင်္ဂေ အန္တရာသဒ္ဒယောဂေန ဥပယောဂဝစနဿ ဣစ္ဆိတတ္တာ. တေနေဝါဟ ‘‘အန္တရာသဒ္ဒေန ပန ယုတ္တတ္တာ ဥပယောဂဝစနံ ကတ’’န္တိ.

သကလဇမ္ဗုဒီပေ ဥပ္ပန္နံ မဟာကလဟံ ဝူပသမေတွာတိ ပရိနိဗ္ဗုတေ ဘဂဝတိ ဓာတူနံ အတ္ထာယ ကုသိနာရနဂရံ ပရိဝါရေတွာ ဌိတေဟိ သေသရာဇူဟိ ‘‘အမှာကံ ဓာတုယော ဝါ ဒေန္တု ယုဒ္ဓံ ဝါ’’တိအာဒိနာ ကောသိနာရကေဟိ မလ္လေဟိ သဒ္ဓိံ ကတံ ဝိဝါဒံ ဝူပသမေတွာ. သော ကိရ ဗြာဟ္မဏော တေသံ ဝိဝါဒံ သုတွာ ‘‘ဧတေ ရာဇာနော ဘဂဝတော ပရိနိဗ္ဗုတဋ္ဌာနေ ဝိဝါဒံ ကရောန္တိ၊ န ခေါ ပနေတံ ပတိရူပံ၊ အလံ ဣမိနာ ကလဟေန၊ ဝူပသမေဿာမိ န’’န္တိ ဂန္တွာ ဥန္နတေ ပဒေသေ ဌတွာ ဒွေဘာဏဝါရပရိမာဏံ ဒေါဏဂဇ္ဇိတံ နာမ အဝေါစ. တတ္ထ ပဌမဘာဏဝါရေ တာဝ ဧကပဒမ္ပိ တေ န ဇာနိံသု. ဒုတိယဘာဏဝါရပရိယောသာနေ စ ‘‘အာစရိယဿ ဝိယ ဘော သဒ္ဒေါ၊ အာစရိယဿ ဝိယ ဘော သဒ္ဒေါ’’တိ သဗ္ဗေ နိရဝါ အဟေသုံ. ဇမ္ဗုဒီပတလေ ကိရ ကုလဃရေ ဇာတော ယေဘုယျေန တဿ န-အန္တေဝါသိကော နာမ နတ္ထိ၊ အထ ခေါ သော အတ္တနော ဝစနံ သုတွာ နိရဝေ တုဏှီဘူတေ ဝိဒိတွာ ပုန –

‘‘သုဏန္တု ဘောန္တော မမ ဧကဝါစံ၊

အမှာက ဗုဒ္ဓေါ အဟု ခန္တိဝါဒေါ၊

န ဟိ သာဓုယံ ဥတ္တမပုဂ္ဂလဿ၊

သရီရဘာဂေ သိယာ သမ္ပဟာရော.

‘‘သဗ္ဗေဝ ဘောန္တော သဟိတာ သမဂ္ဂါ၊

သမ္မောဒမာနာ ကရောမဋ္ဌဘာဂေ၊

ဝိတ္ထာရိကာ ဟောန္တု ဒိသာသု ထူပါ၊

ဗဟူ ဇနာ စက္ခုမတော ပသန္နာ’’တိ. (ဒီ. နိ. ၂.၂၃၇) –

ဣမံ ဂါထာဒွယံ ဝတွာ တံ ကလဟံ ဝူပသမေတွာ ဓာတုယော အဋ္ဌဓာ ဘာဇေတွာ အဒါသိ၊ တံ သန္ဓာယေတံ ဝုတ္တံ ‘‘သကလဇမ္ဗုဒီပေ ဥပ္ပန္နံ မဟာကလဟံ ဝူပသမေတွာ ဓာတုယော ဘာဇေဿတီ’’တိ. လက္ခဏစက္ကာနီတိ ဒွီသု ပါဒတလေသု ဒွေ လက္ခဏစက္ကာနိ.

အာသဝေနာတိ ကမ္မကိလေသကာရဏေန အာသဝေန. ဧတ္ထ ဟိ တေဘူမကဉ္စ ကမ္မံ၊ အဝသေသာ စ အကုသလာ ဓမ္မာ ‘‘အာသဝါ’’တိ ဝုတ္တာ. ဒေဝူပပတ္တီတိ ဒေဝေသု ဥပ္ပတ္တိ နိဗ္ဗတ္တိ. ဧတ္ထ စ ယက္ခဂန္ဓဗ္ဗတာယ ဝိနိမုတ္တာ သဗ္ဗေ ဒေဝါ ဒေဝဂ္ဂဟဏေန ဂဟိတာ. ဂန္ဓဗ္ဗော ဝါ ဝိဟင်္ဂမော အာကာသစာရီ. အဟန္တိ ဝိဘတ္တိဝိပရိဏာမေန ယောဇေတဗ္ဗံ.

ဒေါဏသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.