၁. ပဌမဥရုဝေလသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၁. တတိယဿ ပဌမေ မဟာဝေလာ ဝိယ မဟာဝေလာ၊ ဝိပုလဝါလိကပုဉ္ဇတာယ မဟန္တော ဝေလာတဋော ဝိယာတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘မဟာဝါလိကရာသီတိ အတ္ထော’’တိ. ဥရု၊ မရု၊ သိကတာ၊ ဝါလုကာ၊ ဝဏ္ဏု၊ ဝါလိကာတိ ဣမေ သဒ္ဒါ သမာနတ္ထာ၊ ဗျဉ္ဇနမေဝ နာနံ. တေနာဟ ‘‘ဥရူတိ ဝါလိကာ ဝုစ္စတီ’’တိ.

နဇ္ဇာတိ နဒတိ သဒ္ဒါယတီတိ နဒီ၊ တဿာ နဇ္ဇာ၊ နဒိယာ နိန္နဂါယာတိ အတ္ထော. နေရဉ္ဇရာယာတိ ‘‘နေလဉ္ဇလာယာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗေ လ-ကာရဿ ရ-ကာရံ ကတွာ ‘‘နေရဉ္ဇရာယာ’’တိ ဝုတ္တံ၊ ကဒ္ဒမသေဝါလပဏကာဒိဒေါသရဟိတသလိလာယာတိ အတ္ထော. ကေစိ ‘‘နီလံ-ဇလာယာတိ ဝတ္တဗ္ဗေ နေရဉ္ဇရာယာ’’တိ ဝဒန္တိ. နာမမေဝ ဝါ ဧတံ တဿာ နဒိယာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. တဿာ နဒိယာ တီရေ ယတ္ထ ဘဂဝါ ဝိဟာသိ၊ တံ ဒဿေတုံ ‘‘အဇပါလနိဂြောဓေ’’တိ ဝုတ္တံ. ကသ္မာ ပနာယံ အဇပါလနိဂြောဓော နာမ ဇာတောတိ အာဟ ‘‘တဿာ’’တိအာဒိ. ကေစိ ပန ‘‘ယသ္မာ တတ္ထ ဝေဒေ သဇ္ဈာယိတုံ အသမတ္ထာ မဟလ္လကဗြာဟ္မဏာ ပါကာရပရိက္ခေပယုတ္တာနိ နိဝေသနာနိ ကတွာ သဗ္ဗေ ဝသိံသု၊ တသ္မာဿ အဇပါလနိဂြောဓောတိ နာမံ ဇာတ’’န္တိ ဝဒန္တိ. တတြာယံ ဝစနတ္ထော – န ဇပန္တီတိ အဇပါ၊ မန္တာနံ အနဇ္ဈာယကာတိ အတ္ထော. အဇပါလန္တိ အာဒိယန္တိ နိဝါသံ ဧတ္ထာတိ အဇပါလောတိ. အပရေ ပန ဝဒန္တိ ‘‘ယသ္မာ မဇ္ဈနှိကသမယေ အန္တောပဝိဋ္ဌေ အဇေ အတ္တနော ဆာယာယ ပါလေတိ ရက္ခတိ၊ တသ္မာ ‘အဇပါလော’တိဿ နာမံ ရုဠှ’’န္တိ. သဗ္ဗတ္ထာပိ နာမမေတံ တဿ ရုက္ခဿ.

ပဌမာဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါတိ ပဌမံ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ၊ အနုနာသိကလောပေနာယံ နိဒ္ဒေသော. တေနေဝါဟ ‘‘သမ္ဗုဒ္ဓေါ ဟုတွာ ပဌမမေဝါ’’တိ. ပဌမန္တိ စ ဘာဝနပုံသကနိဒ္ဒေသော၊ တသ္မာ အဘိသမ္ဗုဒ္ဓေါ ဟုတွာ ပဌမံ အဇပါလနိဂြောဓေ ဝိဟရာမီတိ ဧဝမေတ္ထ သမ္ဗန္ဓော ဝေဒိတဗ္ဗော. အယံ ဝိတက္ကောတိ အယံ ‘‘ကိန္နု ခွာဟံ။ပေ။ ဝိဟရေယျ’’န္တိ ဧဝံ ပဝတ္တဝိတက္ကော. ဟတ္ထီ စ ဝါနရော စ တိတ္တိရော စ ဟတ္ထိဝါနရတိတ္တိရာ.

ယေ ဝုဒ္ဓမပစာယန္တီတိ ဇာတိဝုဒ္ဓေါ၊ ဝယောဝုဒ္ဓေါ၊ ဂုဏဝုဒ္ဓေါတိ တယော ဝုဒ္ဓါ. တေသု ဇာတိသမ္ပန္နော ဇာတိဝုဒ္ဓေါ နာမ၊ ဝယေ ဌိတော ဝယောဝုဒ္ဓေါ နာမ၊ ဂုဏသမ္ပန္နော ဂုဏဝုဒ္ဓေါ နာမ. တေသု ဂုဏသမ္ပန္နော ဝယောဝုဒ္ဓေါ ဣမသ္မိံ ဌာနေ ဝုဒ္ဓေါတိ အဓိပ္ပေတော. အပစာယန္တီတိ ဇေဋ္ဌာပစာယိကာကမ္မေန ပူဇေန္တိ. ဓမ္မဿ ကောဝိဒါတိ ဇေဋ္ဌာပစာယနဓမ္မဿ ကောဝိဒါ ကုသလာ. ဒိဋ္ဌေဝ ဓမ္မေတိ ဣမသ္မိံယေဝ အတ္တဘာဝေ. ပါသံသာတိ ပသံသာရဟာ. သမ္ပရာယေ စ သုဂ္ဂတီတိ သမ္ပရေတဗ္ဗေ ဣမံ လောကံ ဟိတွာ ဂန္တဗ္ဗေ ပရလောကေပိ တေသံ သုဂတိယေဝ. အယံ ပနေတ္ထ ပိဏ္ဍတ္ထော – ခတ္တိယာ ဝါ ဟောန္တု ဗြာဟ္မဏာ ဝါ ဝေဿာ ဝါ သုဒ္ဒါ ဝါ ဂဟဋ္ဌာ ဝါ ပဗ္ဗဇိတာ ဝါ တိရစ္ဆာနဂတာ ဝါ၊ ယေ ကေစိ သတ္တာ ဇေဋ္ဌာပစိတိကမ္မေန သီလာဒိဂုဏသမ္ပန္နာနံ ဝယောဝုဒ္ဓါနံ အပစိတိံ ကရောန္တိ၊ တေ ဣမသ္မိဉ္စ အတ္တဘာဝေ ဇေဋ္ဌာပစိတိကာရကာတိ ပသံသံ ဝဏ္ဏနံ ထောမနံ လဘန္တိ၊ ကာယဿ စ ဘေဒါ သဂ္ဂေ နိဗ္ဗတ္တန္တီတိ.

အညသ္မိန္တိ ပရသ္မိံ. အတ္တာ န ဟောတီတိ အညော၊ ပရော. သော ပနေတ္ထ န ယော ကောစိ အဓိပ္ပေတော၊ အထ ခေါ ဂရုဋ္ဌာနိယော. တေနာဟ ‘‘ကဉ္စိ ဂရုဋ္ဌာနေ အဋ္ဌပေတွာ’’တိ. ပတိဿတိ ဂရုနော အာဏံ သမ္ပဋိစ္ဆတီတိ ပတိဿော၊ န ပတိဿော အပ္ပတိဿော၊ ပတိဿယရဟိတော၊ ဂရုပဿယရဟိတောတိ အတ္ထော.

သဒေဝကေတိ အဝယဝေန ဝိဂ္ဂဟော သမုဒါယော သမာသတ္ထော. သဒေဝကဂ္ဂဟဏေန ပဉ္စကာမာဝစရဒေဝဂ္ဂဟဏံ ပါရိသေသဉာယေန ဣတရေသံ ပဒန္တရေဟိ သင်္ဂဟိတတ္တာ. သမာရကဂ္ဂဟဏေန ဆဋ္ဌကာမာဝစရဒေဝဂ္ဂဟဏံ ပစ္စာသတ္တိဉာယေန. တတ္ထ ဟိ မာရော ဇာတော တန္နိဝါသီ စ ဟောတိ. သဗြဟ္မကဝစနေန ဗြဟ္မကာယိကာဒိဗြဟ္မဂ္ဂဟဏံ ပစ္စာသတ္တိဉာယေနေဝ. သဿမဏဗြာဟ္မဏိယာ ပဇာယာတိ သာသနဿ ပစ္စတ္ထိကသမဏဗြာဟ္မဏဂ္ဂဟဏံ. နိဒဿနမတ္တဉ္စေတံ အပစ္စတ္ထိကာနံ အသမိတာဗာဟိတပါပါနဉ္စ သမဏဗြာဟ္မဏာနံ တေနေဝ ဝစနေန ဂဟိတတ္တာ. ကာမံ ‘‘သဒေဝကေ’’တိအာဒိဝိသေသနာနံ ဝသေန သတ္တဝိသယော လောကသဒ္ဒေါတိ ဝိညာယတိ တုလျယောဂဝိသယတ္တာ တေသံ၊ ‘‘သလောမကော သပက္ခကော’’တိအာဒီသု ပန အတုလျယောဂေ အယံ သမာသော လဗ္ဘတီတိ ဗျဘိစာရဒဿနတော ပဇာဂဟဏန္တိ ပဇာဝစနေန သတ္တလောကဂ္ဂဟဏံ.

ဒေဝဘာဝသာမညေန မာရဗြဟ္မေသု ဂဟိတေသုပိ ဣတရေဟိ တေသံ လဗ္ဘမာနဝိသေသဒဿနတ္ထံ ဝိသုံ ဂဟဏန္တိ ဒဿေန္တော ‘‘မာရော နာမာ’’တိအာဒိမာဟ. မာရော ဗြဟ္မာနမ္ပိ ဝိစက္ခုကမ္မာယ ပဟောတီတိ အာဟ ‘‘သဗ္ဗေသ’’န္တိ. ဥပရီတိ ဥပရိဘာဂေ. ဗြဟ္မာတိ ဒသသဟဿိဗြဟ္မာနံ သန္ဓာယာဟ. တထာ စာဟ ‘‘ဒသဟိ အင်္ဂုလီဟီ’’တိအာဒိ. ဣဓ ဒီဃနိကာယာဒယော ဝိယ ဗာဟိရကာနမ္ပိ ဂန္ထနိကာယော လဗ္ဘတီတိ အာဟ ‘‘ဧကနိကာယာဒိဝသေနာ’’တိ. ဝတ္ထုဝိဇ္ဇာဒီတိ အာဒိ-သဒ္ဒေန ဝိဇ္ဇာဋ္ဌာနာနိ သင်္ဂယှန္တိ. ယထာသကံ ကမ္မကိလေသေဟိ ပဇာတတ္တာ နိဗ္ဗတ္တတ္တာ ပဇာ၊ သတ္တနိကာယော၊ တဿာ ပဇာယ. သဒေဝမနုဿာယာတိ ဝါ ဣမိနာ သမ္မုတိဒေဝဂ္ဂဟဏံ တဒဝသိဋ္ဌမနုဿလောကဂ္ဂဟဏဉ္စ ဒဋ္ဌဗ္ဗံ.

ဧဝံ ဘာဂသော လောကံ ဂဟေတွာ ယောဇနံ ဒဿေတွာ ဣဒါနိ အဘာဂသော လောကံ ဂဟေတွာ ယောဇနံ ဒဿေတုံ ‘‘အပိစေတ္ထာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. လောကဝသေန ဝုတ္တာနိ ‘‘လောကီယန္တိ ဧတ္ထ ကမ္မံ ကမ္မဖလာနီ’’တိ ကတွာ. ပဇာဝသေန ‘‘ဟေတုပစ္စယေဟိ ပဇာတာ’’တိ ကတွာ. သီလသမ္ပန္နတရန္တိ ဧတ္ထ ပရိပုဏ္ဏသမ္ပန္နတာ အဓိပ္ပေတာ ‘‘သမ္ပန္နံ သာလိကေဒါရ’’န္တိအာဒီသု (ဇာ. ၁.၁၄.၁) ဝိယ. တေနာဟ ‘‘အဓိကတရန္တိ အတ္ထော’’တိ. ပရိပုဏ္ဏဉှိ အဓိကတရန္တိ ဝတ္တုံ အရဟတိ. ကာရဏန္တိ ယုတ္တိံ. အတ္ထန္တိ အဝိပရီတတ္ထံ. ဝဍ္ဎိန္တိ အတိဝဍ္ဎိနိမိတ္တံ.

ဣမိနာ ဝစနေနာတိ ဣမသ္မိံ သုတ္တေ အနန္တရံ ဝုတ္တဝစနေန. န ကေဝလံ ဣမိနာဝ၊ သုတ္တန္တရမ္ပိ အာနေတွာ ပဋိဗာဟိတဗ္ဗောတိ ဒဿေန္တော ‘‘န မေ အာစရိယော အတ္ထီ’’တိအာဒိမာဟ. တတ္ထ န မေ အာစရိယော အတ္ထီတိ လောကုတ္တရဓမ္မေ မယှံ အာစရိယော နာမ နတ္ထိ. ကိဉ္စာပိ လောကိယဓမ္မာနမ္ပိ ယာဒိသော လောကနာထဿ အဓိဂမော၊ န တာဒိသော အဓိဂမော ပရူပဒေသော အတ္ထိ. လောကုတ္တရဓမ္မေ ပနဿ လေသောပိ နတ္ထိ. နတ္ထိ မေ ပဋိပုဂ္ဂလောတိ မယှံ သီလာဒီဟိ ဂုဏေဟိ ပဋိနိဓိဘူတော ပုဂ္ဂလော နာမ နတ္ထိ. သရန္တိ ကရဏေ ဧတံ ပစ္စတ္တဝစနန္တိ အာဟ ‘‘သရန္တေနာ’’တိ၊ သရန္တိ ဝါ သရဏဟေတု စာတိ အတ္ထော.

ယတောတိ ဘုမ္မတ္ထေ တောသဒ္ဒေါတိ အာဟ ‘‘ယသ္မိံ ကာလေ’’တိ. ရတ္တိယော ဇာနန္တီတိ ရတ္တညူ၊ အတ္တနော ပဗ္ဗဇိတဒိဝသတော ပဋ္ဌာယ ဗဟူ ရတ္တိယော ဇာနန္တိ၊ စိရပဗ္ဗဇိတာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ရတ္တညူနံ မဟန္တဘာဝေါ ရတ္တညုမဟန္တံ. ဘာဝပ္ပဓာနော ဧသ နိဒ္ဒေသော. ‘‘ရတ္တညုမဟတ္တ’’န္တိ ဝါ ပါဌော. ဧသ နယော သေသေသုပိ. ထေရနဝမဇ္ဈိမာနံ ဝသေန ဝိပုလဘာဝေါ ဝေပုလ္လမဟန္တံ. သိက္ခတ္တယသင်္ဂဟိတဿ သာသနဗြဟ္မစရိယဿ ဈာနာဘိညာဒိဝသေန ဝိပုလဘာဝေါ ဗြဟ္မစရိယမဟန္တံ. ဝိသိဋ္ဌဿ ပစ္စယလာဘဿ ဝိပုလဘာဝေါ လာဘဂ္ဂမဟန္တံ. စတုဗ္ဗိဓေန မဟန္တေနာတိ စတုဗ္ဗိဓေန မဟန္တဘာဝေန. မဟာပဇာပတိယာ ဒုဿယုဂဒါနကာလေတိ ဘဂဝတော သံဃေ ဂါရဝဿ ပါကဋကာလဒဿနမတ္တံ. န ဟိ ဘဂဝါ တတော ပုဗ္ဗေ သံဃေ ဂါရဝရဟိတော ဝိဟာသိ.

ပဌမဥရုဝေလသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

၂.ဒုတိယဥရုဝေလသုတ္တဝဏ္ဏနာ

၂၂. ဒုတိယေ ဟုဟုင်္ကဇာတိကေနာတိ သော ကိရ ဒိဋ္ဌမင်္ဂလိကော မာနဝသေန ကောဓဝသေန စ ‘‘ဟုဟု’’န္တိ ကရောန္တော ဝိစရတိ၊ တသ္မာ ဟုဟုင်္ကဇာတိကောတိ ဝုစ္စတိ. ‘‘ဟုဟုက္ကဇာတိကော’’တိပိ ပဌန္တိ၊ တေန သဒ္ဓိံ အာဂတာတိ အတ္ထော. ဇရာဇိဏ္ဏာတိ ဇရာယ ခဏ္ဍဒန္တပလိတကေသာဒိဘာဝံ အာပါဒိတာ. ဝယောဝုဒ္ဓါတိ အင်္ဂပစ္စင်္ဂါနံ ဝုဒ္ဓိမရိယာဒပ္ပတ္တာ. ဇာတိမဟလ္လကာတိ ဥပပတ္တိယာ မဟလ္လကဘာဝေန သမန္နာဂတာ. မဟတ္တံ လန္တိ ဂဏှန္တီတိ မဟလ္လကာ၊ ဇာတိယာ မဟလ္လကာ၊ န ဝိဘဝါဒိနာတိ ဇာတိမဟလ္လကာ. ဝယောအနုပ္ပတ္တာတိ ပစ္ဆိမဝယံ သမ္ပတ္တာ၊ ပစ္ဆိမဝယော နာမ ဝဿသတဿ ပစ္ဆိမော တတိယော ဘာဂေါ. ဇိဏ္ဏာတိ ဝါ ပေါရာဏာ၊ စိရကာလပ္ပဝတ္တကုလနွယာတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. ဝုဒ္ဓါတိ သီလာစာရာဒိဂုဏဝုဒ္ဓိယုတ္တာ. မဟလ္လကာတိ ဝိဘဝမဟန္တတာယ သမန္နာဂတာ. မဟဒ္ဓနာတိ မဟာဘောဂါ. အဒ္ဓဂတာတိ မဂ္ဂပ္ပဋိပန္နာ ဗြာဟ္မဏာနံ ဝတစရိယာဒိမရိယာဒံ အဝီတိက္ကမ္မ စရမာနာ. ဝယောအနုပ္ပတ္တာတိ ဇာတိဝုဒ္ဓဘာဝံ အန္တိမဝယံ အနုပ္ပတ္တာ. သုတံ နေတန္တိ ဧတ္ထ သုတံ နော ဧတန္တိ ပဒစ္ဆေဒေါ. နောတိ စ ကရဏတ္ထေ သာမိဝစနံ. တေနာဟ ‘‘အမှေဟိ သုတ’’န္တိ.

အကာလေတိ အယုတ္တကာလေ. အသဘာဝံ ဝဒတီတိ ယံ နတ္ထိ၊ တံ ဝဒတိ. အနတ္ထံ ဝဒတီတိ အကာရဏနိဿိတံ ဝဒတိ. အကာရဏနိဿိတန္တိ စ နိပ္ဖလန္တိ အတ္ထော. ဖလဉှိ ကာရဏနိဿိတံ. အကာရဏနိဿိတတာ စ တဒဝိနာဘာဝတော အကာရဏေ နိဿိတံ၊ နိပ္ဖလံ သမ္ဖန္တိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. အဝိနယံ ဝဒတီတိ န သံဝရဝိနယပ္ပဋိသံယုတ္တံ ဝဒတိ၊ အတ္တနော သုဏန္တဿ စ န သံဝရဝိနယာဝဟံ ဝဒတီတိ ဝုတ္တံ ဟောတိ. န ဟဒယေ နိဓေတဗ္ဗယုတ္တကန္တိ အဟိတသံဟိတတ္တာ စိတ္တံ အနုပ္ပဝေသေတွာ နိဓေတုံ အယုတ္တံ. ကထေတုံ အယုတ္တကာလေနာတိ ဓမ္မံ ကထေန္တေန ယော အတ္ထော ယသ္မိံ ကာလေ ဝတ္တဗ္ဗော၊ တတော ပုဗ္ဗေ ပစ္ဆာ စ တဿ အကာလော၊ တသ္မိံ အယုတ္တကာလေ ဝတ္တာ. အပဒေသရဟိတန္တိ သုတ္တာပဒေသရဟိတံ. သာပဒေသံ သကာရဏံ ကတွာ န ကထေတီတိ ‘‘ဘဂဝတာ အသုကေ သုတ္တေ ဧဝံ ဝုတ္တ’’န္တိ ဧဝံ သာပဒေသံ ကာရဏသဟိတံ ကတွာ န ကထေတိ.

ပရိယန္တရဟိတန္တိ ပရိစ္ဆေဒရဟိတံ၊ သုတ္တံ ဝါ ဇာတကံ ဝါ နိက္ခိပိတွာ တဿ အနုယောဂံ ဥပမံ ဝါ ဝတ္ထုံ ဝါ အာဟရိတွာ ယံ သုတ္တံ ဇာတကံ ဝါ နိက္ခိပိတံ၊ တဿ သရီရဘူတံ ကထံ အနာမသိတွာ ဗာဟိရကထံယေဝ ကထေတိ၊ နိက္ခိတ္တံ နိက္ခိတ္တမတ္တမေဝ ဟောတိ၊ ‘‘သုတ္တံ နု ခေါ ကထေတိ ဇာတကံ နု ခေါ၊ နာဿ အန္တံ ဝါ ကောဋိံ ဝါ ပဿာမာ’’တိ ဝတ္တဗ္ဗတံ အာပဇ္ဇတိ. ယထာ ဝဋရုက္ခသာခါနံ ဂတဂတဋ္ဌာနေ ပါရောဟာ ဩတရန္တိ၊ ဩတိဏ္ဏော-တိဏ္ဏဋ္ဌာနေ ဝိရုဠှိံ အာပဇ္ဇိတွာ ပုန ဝဍ္ဎန္တိယေဝ၊ ဧဝံ အဍ္ဎယောဇနမ္ပိ ယောဇနမ္ပိ ဂစ္ဆတိယေဝ. ဂစ္ဆန္တေ ဂစ္ဆန္တေ ပန မူလရုက္ခော ဝိနဿတိ၊ အနုဇာတပါရောဟမူလာနိယေဝ တိဋ္ဌန္တိ၊ ဧဝံ အယမ္ပိ နိဂြောဓဓမ္မကထိကော နာမ ဟောတိ. နိက္ခိတ္တံ နိက္ခိတ္တမေဝ ကတွာ ပဿေနေဝ ပရိဟရန္တော ဂစ္ဆတိ. ယော ပန ဗဟုမ္ပိ ဘဏန္တော ‘‘ဧတဒတ္ထမိဒံ ဝုတ္တ’’န္တိ နိက္ခိတ္တသုတ္တတော အညမ္ပိ အနုယောဂူပမာဝတ္ထုဝသေန တဒုပယောဂီနံ အာဟရိတွာ အာဟရိတွာ ဇာနာပေတုံ သက္ကောတိ၊ တထာရူပဿ ဓမ္မကထိကဿ ဗဟုမ္ပိ ကထေတုံ ဝဋ္ဋတိ. န လောကိယလောကုတ္တရအတ္ထနိဿိတန္တိ အတ္တနော ပရေသဉ္စ န လောကိယလောကုတ္တရဟိတာဝဟံ.

ပကဋ္ဌာနံ ဥက္ကဋ္ဌာနံ သီလာဒိအတ္ထာနံ ဗောဓနတော သဘာဝနိရုတ္တိဝသေန စ ဗုဒ္ဓါဒီဟိ ဘာသိတတ္တာ ပကဋ္ဌာနံ ဝစနပ္ပဗန္ဓာနံ အာဠီတိ ပါဠိ၊ ပရိယတ္တိဓမ္မော. ပုရိမဿ အတ္ထဿ ပစ္ဆိမေန အတ္ထေန အနုသန္ဓာနံ အနုသန္ဓိ၊ အတ္ထမုခေန ပန ပါဠိပ္ပဒေသာနမ္ပိ အနုသန္ဓိ ဟောတိယေဝ. သွာယံ အနုသန္ဓိ ပုစ္ဆာနုသန္ဓိအဇ္ဈာသယာနုသန္ဓိယထာနုသန္ဓိအာဒိဝသေန စတုဗ္ဗိဓော၊ တံတံဒေသနာနံ ပန ပုဗ္ဗာပရပါဠိဝသေန အနုသန္ဓိဝသေန ပုဗ္ဗာပရဝသေနာတိ ပစ္စေကံ ယောဇေတဗ္ဗံ. ဥဂ္ဂဟိတန္တိ ဗျဉ္ဇနသော အတ္ထသော စ ဥဒ္ဓံ ဥဒ္ဓံ ဂဟိတံ၊ ပရိယာပုဏနဝသေန စေဝ ပရိပုစ္ဆာဝသေန စ ဟဒယေန ဂဟိတန္တိ အတ္ထော. ဝဋ္ဋဒုက္ခနိဿရဏတ္ထိကေဟိ သောတဗ္ဗတော သုတံ၊ ပရိယတ္တိဓမ္မော. တံ ဓာရေတီတိ သုတဓရော. ယော ဟိ သုတဓရော၊ သုတံ တသ္မိံ ပတိဋ္ဌိတံ ဟောတိ သုပ္ပတိဋ္ဌိတံ အရောဂိကံ၊ တသ္မာ ဝုတ္တံ ‘‘သုတဿ အာဓာရဘူတော’’တိ. တေနာဟ ‘‘ယဿ ဟီ’’တိအာဒိ. ဧကံ ပဒံ ဧကက္ခရမ္ပိ အဝိနဋ္ဌံ ဟုတွာ သန္နိစီယတီတိ သန္နိစယော၊ သုတံ သန္နိစယော ဧတသ္မိန္တိ သုတသန္နိစယော. အဇ္ဈောသာယာတိ အနုပ္ပဝိသိတွာ. တိဋ္ဌတီတိ န သမ္မုဿတိ.

ပဂုဏာတိ ဝါစုဂ္ဂတာ. နိစ္စလိကန္တိ အဝိပရိဝတ္တံ. သံသန္ဒိတွာတိ အညေဟိ သံသန္ဒိတွာ. သမနုဂ္ဂါဟိတွာတိ ပရိပုစ္ဆာဝသေန အတ္ထံ ဩဂါဟိတွာ. ပဗန္ဓဿ ဝိစ္ဆေဒါဘာဝတော ဂင်္ဂါသောတသဒိသံ. ‘‘ဘဝင်္ဂသောတသဒိသ’’န္တိ ဝါ ပါဌော၊ အကိတ္တိမံ သုခပ္ပဝတ္တီတိ အတ္ထော. သုတ္တေကဒေသဿ သုတ္တမတ္တဿ စ ဝစသာ ပရိစယော ဣဓ နာဓိပ္ပေတော၊ ဝဂ္ဂါဒိဝသေန ပန အဓိပ္ပေတောတိ အာဟ ‘‘သုတ္တဒသက။ပေ။ သဇ္ဈာယိတာ’’တိ၊ ‘‘ဒသသုတ္တာနိ ဂတာနိ၊ ဒသဝဂ္ဂါနိ ဂတာနီ’’တိအာဒိနာ သလ္လက္ခေတွာ ဝါစာယ သဇ္ဈာယိတာတိ အတ္ထော. မနသာ အနု အနု ပေက္ခိတာ ဘာဂသော နိဇ္ဈာယိတာ စိန္တိတာ မနသာနုပေက္ခိတာ. ရူပဂတံ ဝိယ ပညာယတီတိ ရူပဂတံ ဝိယ စက္ခုဿ ဝိဘူတံ ဟုတွာ ပညာယတိ. သုပ္ပဋိဝိဒ္ဓါတိ နိဇ္ဇဋံ နိဂ္ဂုမ္ဗံ ကတွာ သုဋ္ဌု ယာထာဝတော ပဋိဝိဒ္ဓါ.

အဓိကံ စေတောတိ အဘိစေတော၊ ဥပစာရဇ္ဈာနစိတ္တံ. တဿ ပန အဓိကတာ ပါကတိကကာမာဝစရစိတ္တေဟိ သုန္ဒရတာယ၊ သာ ပဋိပက္ခတော သုဒ္ဓိယာတိ အာဟ ‘‘အဘိက္ကန္တံ ဝိသုဒ္ဓံ စိတ္တ’’န္တိ. အဓိစိတ္တန္တိ သမာဓိမာဟ. သောပိ ဥပစာရသမာဓိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဝိဝေကဇံ ပီတိသုခံ၊ သမာဓိဇံ ပီတိသုခံ၊ အပီတိဇံ ကာယသုခံ၊ သတိပါရိသုဒ္ဓိဇံ ဉာဏသုခန္တိ စတုဗ္ဗိဓမ္ပိ ဈာနသုခံ ပဋိပက္ခတော နိက္ခန္တတံ ဥပါဒါယ နေက္ခမ္မသုခန္တိ ဝုစ္စတီတိ အာဟ ‘‘နေက္ခမ္မသုခံ ဝိန္ဒတီ’’တိ. ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတက္ခဏေ သမာပဇ္ဇိတုံ သမတ္ထောတိ ဣမိနာ တေသု ဈာနေသု သမာပဇ္ဇနဝသီဘာဝမာဟ. နိကာမလာဘီတိ ပန ဝစနတော အာဝဇ္ဇနာဓိဋ္ဌာနပစ္စဝေက္ခဏဝသိယောပိ ဝုတ္တာ ဧဝါတိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. သုခေနေဝ ပစ္စနီကဓမ္မေ ဝိက္ခမ္ဘေတွာတိ ဧတေန တေသံ ဈာနာနံ သုခပ္ပဋိပဒတံ ခိပ္ပါဘိညတဉ္စ ဒဿေတိ.

ဝိပုလာနန္တိ ဝေပုလ္လံ ပါပိတာနံ ဈာနာနံ. ဝိပုလတာ နာမ သုဘာဝိတဘာဝေန စိရတရပ္ပဝတ္တိယာ၊ သာ စ ပရိစ္ဆေဒါနုရူပါဝ ဣစ္ဆိတဗ္ဗာတိ ‘‘ဝိပုလာန’’န္တိ ဝတွာ ‘‘ယထာပရိစ္ဆေဒေန ဝုဋ္ဌာတုံ သမတ္ထောတိ ဝုတ္တံ ဟောတီ’’တိ အာဟ. ပရိစ္ဆေဒကာလဉှိ အပ္ပတွာဝ ဝုဋ္ဌဟန္တော အကသိရလာဘီ န ဟောတိ ယာဝဒိစ္ဆိတံ ပဝတ္တေတုံ အသမတ္ထတ္တာ. ဣဒါနိ ယထာဝုတ္တေ သမာပဇ္ဇနာဒိဝသီဘာဝေ ဗျတိရေကဝသေန ဝိဘာဝေတုံ ‘‘ဧကစ္စော ဟီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. တတ္ထ လာဘီယေဝ ဟောတီတိ ဣဒံ ပဋိလဒ္ဓမတ္တဿ ဈာနဿ ဝသေန ဝုတ္တံ. တထာတိ ဣစ္ဆိတိစ္ဆိတက္ခဏေ. ပါရိပန္ထိကေတိ ဝသီဘာဝဿ ပစ္စနီကဓမ္မေ. ဈာနာဓိဂမဿ ပန ပစ္စနီကဓမ္မာ ပဂေဝ ဝိက္ခမ္ဘိတာ၊ အညထာ ဈာနာဓိဂမော ဧဝ န သိယာ. ကိစ္ဆေန ဝိက္ခမ္ဘေတီတိ ကိစ္ဆေန ဝိသောဓေတိ. ကာမာဒီနဝပစ္စဝေက္ခဏာဒီဟိ ကာမစ္ဆန္ဒာဒီနံ ဝိယ အညေသမ္ပိ သမာဓိပါရိပန္ထိကာနံ ဒူရသမုဿာရဏံ ဣဓ ဝိက္ခမ္ဘနံ ဝိသောဓနဉ္စာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. နာဠိကယန္တန္တိ ကာလမာနနာဠိကယန္တမာဟ.

အဋ္ဌပိတသင်္ကပ္ပေါတိ န သမ္မာပဏိဟိတသင်္ကပ္ပေါ. အဘိညာပါရဂူတိ သဗ္ဗေသံ လောကိယလောကုတ္တရဓမ္မာနံ အဘိညာယ ပါရံ ဂတော၊ သဗ္ဗဓမ္မေ အဘိဝိသိဋ္ဌာယ အဂ္ဂမဂ္ဂပညာယ ဇာနိတွာ ဌိတောတိ အတ္ထော. ပရိညာပါရဂူတိ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ ပရိညာယ ပါရံ ဂတော၊ ပဉ္စက္ခန္ဓေ ပရိဇာနိတွာ ဌိတောတိ အတ္ထော. ဘာဝနာပါရဂူတိ စတုန္နံ မဂ္ဂါနံ ဘာဝနာယ ပါရံ ဂတော၊ စတ္တာရော မဂ္ဂေ ဘာဝေတွာ ဌိတောတိ အတ္ထော. ပဟာနပါရဂူတိ သဗ္ဗကိလေသာနံ ပဟာနေန ပါရံ ဂတော၊ သဗ္ဗကိလေသေ ပဇဟိတွာ ဌိတောတိ အတ္ထော. သစ္ဆိကိရိယာပါရဂူတိ နိရောဓသစ္ဆိကိရိယာယ ပါရံ ဂတော၊ နိရောဓံ သစ္ဆိကတွာ ဌိတောတိ အတ္ထော. သမာပတ္တိပါရဂူတိ သဗ္ဗသမာပတ္တီနံ သမာပဇ္ဇနေန ပါရံ ဂတော၊ သဗ္ဗာ သမာပတ္တိယော သမာပဇ္ဇိတွာ ဌိတောတိ အတ္ထော. ဗြဟ္မစရိယဿ ကေဝလီတိ ယံ ဗြဟ္မစရိယဿ ကေဝလံ သကလဘာဝေါ၊ တေန သမန္နာဂတော၊ သကလစတုမဂ္ဂဗြဟ္မစရိယဝါသောတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘သကလဗြဟ္မစရိယော’’တိ၊ ပရိပုဏ္ဏမဂ္ဂဗြဟ္မစရိယောတိ အတ္ထော. သေသံ သုဝိညေယျမေဝ.

ဒုတိယဥရုဝေလသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.