၉-၁၀. တဏှာသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ

၁၉၉-၂၀၀. နဝမေ တယော ဘဝေ အဇ္ဈောတ္ထရိတွာ ဌိတံ ‘‘အဇ္ဈတ္တိကဿ ဥပါဒါယ အဋ္ဌာရသ တဏှာဝိစရိတာနီ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တံ တံ တံ အတ္တနော ကောဋ္ဌာသဘူတံ ဇာလမေတိဿာ အတ္ထီတိ ဇာလိနီ. တေနာဟ ‘‘တယော ဝါ ဘဝေ’’တိအာဒိ. တတ္ထ တတ္ထာတိ တသ္မိံ တသ္မိံ ဘဝေ၊ အာရမ္မဏေ ဝါ. အပိစာတိအာဒိနာ နိဒ္ဒေသနယေန ဝိသတ္တိကာပဒဿ အတ္ထံ ဒဿေန္တော နိဒ္ဒေသပါဠိယာ ဧကဒေသံ ဒဿေတိ ‘‘ဝိသမူလာ’’တိအာဒိနာ. အယဉှေတ္ထ နိဒ္ဒေသပါဠိ (မဟာနိ. ၃၊ စူဠနိ. မေတ္တဂူမာဏဝပုစ္ဆာနိဒ္ဒေသော ၂၂၊ ခဂ္ဂဝိသာဏသုတ္တနိဒ္ဒေသော ၁၂၄) –

‘‘ဝိသတ္တိကာတိ ကေနဋ္ဌေန ဝိသတ္တိကာ? ဝိသတာတိ ဝိသတ္တိကာ၊ ဝိသဋာတိ ဝိသတ္တိကာ၊ ဝိသာလာတိ ဝိသတ္တိကာ၊ ဝိသက္ကတီတိ ဝိသတ္တိကာ၊ ဝိသံဟရတီတိ ဝိသတ္တိကာ၊ ဝိသံဝါဒိကာတိ ဝိသတ္တိကာ၊ ဝိသမူလာတိ ဝိသတ္တိကာ၊ ဝိသဖလာတိ ဝိသတ္တိကာ. ဝိသပရိဘောဂါတိ ဝိသတ္တိကာ. ဝိသာလာ ဝါ ပန သာ တဏှာ ရူပေ သဒ္ဒေ ဂန္ဓေ ရသေ ဖောဋ္ဌဗ္ဗေ ကုလေ ဂဏေ အာဝါသေ လာဘေ ယသေ ပသံသာယ သုခေ စီဝရပိဏ္ဍပါတသေနာသနဂိလာနပစ္စယဘေသဇ္ဇပရိက္ခာရေ ကာမဓာတုယာ ရူပဓာတုယာ အရူပဓာတုယာ ကာမဘဝေ ရူပဘဝေ အရူပဘဝေ သညိဘဝေ အသညိဘဝေ နေဝသညိနာသညိဘဝေ ဧကဝေါကာရဘဝေ စတုဝေါကာရဘဝေ ပဉ္စဝေါကာရဘဝေ အတီတေ အနာဂတေ ပစ္စုပ္ပန္နေ ဒိဋ္ဌသုတမုတဝိညာတဗ္ဗေသု ဝိသဋာ ဝိတ္ထတာတိ ဝိသတ္တိကာ’’တိ.

တတ္ထ (မဟာနိ. အဋ္ဌ. ၃၊ သံ. နိ. ဋီ. ၁.၁.၁ ဩဃတရဏသုတ္တဝဏ္ဏနာ) ဝိသတာတိ ဝိတ္ထတာ ရူပါဒီသု တေဘူမကဓမ္မဗျာပနဝသေန. ဝိသဋာတိ ပုရိမဝစနမေဝ တ-ကာရဿ ဋ-ကာရံ ကတွာ ဝုတ္တံ. ဝိသာလာတိ ဝိပုလာ. ဝိသက္ကတီတိ ပရိသဟတိ. ရတ္တော ဟိ ရာဂဝတ္ထုနာ ပရေန တာဠိယမာနောပိ သဟတိ၊ ဝိပ္ဖန္ဒနံ ဝါ ‘‘ဝိသက္ကန’’န္တိ ဝဒန္တိ. ဝိသံဟရတီတိ တထာ တထာ ကာမေသု အာနိသံသံ ဒဿေန္တီ ဝိဝိဓေဟိ အာကာရေဟိ နေက္ခမ္မာဘိမုခပ္ပဝတ္တိတော စိတ္တံ သံဟရတိ သံခိပတိ. ဝိသံ ဝါ ဒုက္ခံ၊ တံ ဟရတိ ဥပနေတီတိ အတ္ထော. အနိစ္စာဒိံ နိစ္စာဒိတော ဂဏှန္တီ ဝိသံဝါဒိကာ ဟောတိ. ဒုက္ခနိဗ္ဗတ္တကဿ ကမ္မဿ ဟေတုဘာဝတော ဝိသမူလာ၊ ဝိသံ ဝါ ဒုက္ခဒုက္ခာဒိဘူတာ ဝေဒနာ မူလံ ဧတိဿာတိ ဝိသမူလာ. ဒုက္ခသမုဒယတ္တာ ဝိသံ ဖလံ ဧတိဿာတိ ဝိသဖလာ. တဏှာယ ရူပါဒိကဿ ဒုက္ခဿ ပရိဘောဂေါ ဟောတိ၊ န အမတဿာတိ သာ ဝိသပရိဘောဂါ ဝုတ္တာ. သဗ္ဗတ္ထ နိရုတ္တိဝသေန ပဒသိဒ္ဓိ ဝေဒိတဗ္ဗာ. ယော ပနေတ္ထ ပဓာနော အတ္ထော၊ တံ ဒဿေတုံ ပုန ‘‘ဝိသဋာ ဝါ ပနာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ.

တန္တံ ဝုစ္စတိ (ဒီ. နိ. ဋီ. ၂.၉၅ အပသာဒနာဝဏ္ဏနာ၊ သံ. နိ. ဋီ. ၂.၂.၆၀) ဝတ္ထဝိနနတ္ထံ တန္တဝါယေဟိ ဒဏ္ဍကေ အာသဉ္စိတွာ ပသာရိတသုတ္တဝဋ္ဋိ ‘‘တနီယတီ’’တိ ကတွာ၊ တံ ပန သုတ္တံ သန္တာနာကုလတာယ နိဒဿနဘာဝေန အာကုလမေဝ ဂဟိတန္တိ အာဟ ‘‘တန္တံ ဝိယ အာကုလဇာတော’’တိ. သင်္ခေပတော ဝုတ္တမတ္ထံ ဝိတ္ထာရတော ဒဿေတုံ ‘‘ယထာ နာမာ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သမာနေတုန္တိ ပုဗ္ဗေနာပရံ သမံ ကတွာ အာနေတုံ၊ အဝိသမံ ဥဇုံ ကာတုန္တိ အတ္ထော. တန္တမေဝ ဝါ အာကုလံ တန္တာကုလံ၊ တန္တာကုလံ ဝိယ ဇာတော ဘူတောတိ တန္တာကုလကဇာတော. ဝိနနတော ဂုလာတိ ဣတ္ထိလိင်္ဂဝသေန လဒ္ဓနာမဿ တန္တဝါယဿ ဂုဏ္ဌိကံ နာမ အာကုလဘာဝေန အဂ္ဂတော ဝါ မူလတော ဝါ ဒုဝိညေယျမေဝ ခလိဗဒ္ဓတန္တသုတ္တန္တိ အာဟ ‘‘ဂုလာဂုဏ္ဌိကံ ဝုစ္စတိ ပေသကာရကဉ္ဇိယသုတ္တ’’န္တိ.

သကုဏိကာတိ ပဋပဒသကုဏိကာ. သာ ဟိ ရုက္ခသာခါသု ဩလမ္ဗနကုဋဝါ ဟောတိ. တဉှိ သာ ကုဋဝံ တတော တတော တိဏဟီရာဒိကေ အာနေတွာ တထာ ဝိနတိ၊ ယထာ တေ ပေသကာရကဉ္ဇိယသုတ္တံ ဝိယ အဂ္ဂေန ဝါ အဂ္ဂံ၊ မူလေန ဝါ မူလံ သမာနေတုံ ဝိဝေစေတုံ ဝါ န သက္ကာ. တေနာဟ ‘‘ယထာ’’တိအာဒိ. တဒုဘယမ္ပိ ‘‘ဂုလာဂုဏ္ဌိက’’န္တိ ဝုတ္တံ ကဉ္ဇိယသုတ္တံ ကုလာဝကဉ္စ. ပုရိမနယေနေဝါတိ ‘‘ဧဝမေဝ သတ္တာ’’တိအာဒိနာ ဝုတ္တနယေနေဝ. ကာမံ မုဉ္ဇပဗ္ဗဇတိဏာနိ ယထာဇာတာနိပိ ဒီဃဘာဝေန ပတိတွာ အရညဋ္ဌာနေ အညမညံ ဝိနန္ဓိတွာ အာကုလဗျာကုလာနိ ဟုတွာ တိဋ္ဌန္တိ၊ တာနိ ပန န တထာ ဒုဗ္ဗိဝေစိယာနိ ယထာ ရဇ္ဇုဘူတာနီတိ ဒဿေတုံ ‘‘ယထာ တာနီ’’တိအာဒိ ဝုတ္တံ. သေသမေတ္ထ ဟေဋ္ဌာ ဝုတ္တနယမေဝ.

အပါယာတိ အဝဍ္ဎိကာ၊ သုခေန၊ သုခဟေတုနာ ဝါ ဝိရဟိတာတိ အတ္ထော. ဒုက္ခဿ ဂတိဘာဝတောတိ အာပါယိကဿ ဒုက္ခဿ ပဝတ္တိဋ္ဌာနဘာဝတော. သုခသမုဿယတောတိ အဗ္ဘုဒယတော. ဝိနိပတိတတ္တာတိ ဝိရူပံ နိပါတတ္တာ၊ ယထာ တေနတ္တဘာဝေန သုခသမုဿယော န ဟောတိ၊ ဧဝံ နိပတိတတ္တာ. ဣတရောတိ သံသာရော. နနု ‘‘အပါယ’’န္တိအာဒိနာ ဝုတ္တောပိ သံသာရော ဧဝါတိ? သစ္စမေတံ၊ နိရယာဒီနံ ပန အဓိမတ္တဒုက္ခဘာဝဒဿနတ္ထံ အပါယာဒိဂ္ဂဟဏံ. ဂေါဗလီဗဒ္ဒဉာယေနာယမတ္ထော ဝေဒိတဗ္ဗော.

ခန္ဓာနဉ္စ ပဋိပါဋီတိ ပဉ္စန္နံ ခန္ဓာနံ ဟေတုဖလဘာဝေန အပရာပရပ္ပဝတ္တိ. အဗ္ဗောစ္ဆိန္နံ ဝတ္တမာနာတိ အဝိစ္ဆေဒေန ဝတ္တမာနာ. တံ သဗ္ဗမ္ပီတိ တံ ‘‘အပါယ’’န္တိအာဒိနာ ဝုတ္တံ သဗ္ဗံ အပါယဒုက္ခဉ္စ ဝဋ္ဋဒုက္ခဉ္စ. မဟာသမုဒ္ဒေ ဝါတက္ခိတ္တာ နာဝါ ဝိယာတိ ဣဒံ ပရိဗ္ဘမနဋ္ဌာနဿ မဟန္တဒဿနတ္ထဉ္စေဝ ပရိဗ္ဘမနဿ အနဝဋ္ဌိတတာဒဿနတ္ထဉ္စ ဥပမာ. ယန္တေ ယုတ္တဂေါဏော ဝိယာတိ ဣဒံ ပန အဝသီဘာဝဒဿနတ္ထဉ္စေဝ ဒုပ္ပမောက္ခဘာဝဒဿနတ္ထဉ္စာတိ ဝေဒိတဗ္ဗံ.

‘‘သမူဟဂ္ဂါဟောတိ တဏှာမာနဒိဋ္ဌီနံ သာဓာရဏဂ္ဂါဟော’’တိ ဝဒန္တိ၊ ‘‘ဣတ္ထံ ဧဝံ အညထာ’’တိ ပန ဝိသေသံ အကတွာ ဂဟဏံ သမူဟဂ္ဂါဟောတိ ဒဋ္ဌဗ္ဗော. ဝိသေသံ အကတွာတိ စ အနုပနိဓာနံ သမတော အသမတော စ ဥပနိဓာနန္တိ ဣမံ ဝိဘာဂံ အကတွာတိ အတ္ထော. ဣတ္ထန္တိ ဟိ အနုပနိဓာနံ ကထိတံ. ဧဝံ အညထာတိ ပန သမတော အသမတော စ ဥပနိဓာနံ. အညံ အာကာရန္တိ ပရသန္တာနဂတံ အာကာရံ.

အတ္ထီတိ သဒါ သံဝိဇ္ဇတီတိ အတ္ထော. သီဒတီတိ နဿတိ. သံသယပရိဝိတက္ကဝသေနာတိ ‘‘ကိံ နု ခေါ အဟံ သိယံ၊ န သိယ’’န္တိ ဧဝံ ပရိဝိတက္ကဝသေန. ပတ္ထနာကပ္ပနဝသေနာတိ ‘‘အပိ နာမ သာဓု ပနာဟံ သိယ’’န္တိ ဧဝံ ပတ္ထနာယ ကပ္ပနဝသေန. သုဒ္ဓသီသာတိ တဏှာမာနဒိဋ္ဌီနံ သာဓာရဏာ သီသာ. ‘‘ဣတ္ထံ ဧဝံ အညထာ’’တိ ဝုတ္တဿ ဝိသေသဿ အနိဿိတတ္တာ ‘‘သုဒ္ဓသီသာ’’တိ ဝုတ္တာ. တတ္ထ ဒိဋ္ဌိသီသေဟိ ဒိဋ္ဌိယာ ဂဟိတာယ တဒဝိနာဘာဝိနီ တဏှာ ဒဿိတာ၊ စတူဟိ သီသေဟိ ဒွါဒသဟိ စ သီသမူလကေဟိ မာနဒိဋ္ဌီဟိ အယမေဝ တဏှာ ဒဿိတာတိ အာဟ ‘‘ဧဝမေတေ။ပေ။ တဏှာဝိစရိတဓမ္မာ ဝေဒိတဗ္ဗာ’’တိ. နနု စ မာနဒိဋ္ဌိဂ္ဂါဟောပိ ဣဓာဓိပ္ပေတော၊ ယတော ‘‘တဏှာမာနဒိဋ္ဌိဝသေန သမူဟဂ္ဂါဟော’’တိ အဋ္ဌကထာယံ ဝုတ္တံ၊ တသ္မာ ကထံ တဏှာဝိစရိတာနီတိ ဣဒံ ဝစနံ? ဝုစ္စတေ – ဒိဋ္ဌိမာနေသုပိ တဏှာဝိစရိတာနီတိ ဝစနံ အညမညံ ဝိပ္ပယောဂီနံ ဒိဋ္ဌိမာနာနံ တဏှာယ အဝိပ္ပယောဂါနံ တံမူလကတ္တာ တပ္ပဓာနတာယ ကတန္တိ ဝေဒိတဗ္ဗံ. ဒသမံ ဥတ္တာနမေဝ.

တဏှာသုတ္တာဒိဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

မဟာဝဂ္ဂဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.

စတုတ္ထပဏ္ဏာသကံ နိဋ္ဌိတံ.