၂. ဌာနသုတ္တဝဏ္ဏနာ
၁၉၂. ဒုတိယေ သံဝါသေနာတိ သဟဝါသေန. သီလံ ဝေဒိတဗ္ဗန္တိ ‘‘အယံ သုသီလော ဝါ ဒုဿီလော ဝါ’’တိ သဟ ဝသန္တေန ဥပသင်္ကမန္တေန ဇာနိတဗ္ဗော. တဉ္စ ခေါ ဒီဃေန အဒ္ဓုနာ၊ န ဣတ္တရန္တိ တဉ္စ သီလံ ဒီဃေန ကာလေန ဝေဒိတဗ္ဗံ၊ န ဣတ္တရေန. ဒွီဟတီဟဉှိ သံယတာကာရော စ သံဝုတိန္ဒြိယာကာရော စ န သက္ကာ ဒဿေတုံ. မနသိ ကရောတာတိ တမ္ပိ ‘‘သီလမဿ ပရိဂ္ဂဟေဿာမီ’’တိ မနသိကရောန္တေန ပစ္စဝေက္ခန္တေနေဝ သက္ကာ ဇာနိတုံ၊ န ဣတရေန. ပညဝတာတိ တမ္ပိ သပ္ပညေနေဝ ပဏ္ဍိတေန. ဗာလော ဟိ မနသိကရောန္တောပိ ဇာနိတုံ န သက္ကောတိ.
သံဝေါဟာရေနာတိ အပရာပရံ ကထနေန.
‘‘ယော ဟိ ကောစိ မနုဿေသု၊ ဝေါဟာရံ ဥပဇီဝတိ၊
ဧဝံ ဝါသေဋ္ဌ ဇာနာဟိ၊ ဝါဏိဇော သော န ဗြာဟ္မဏော’’တိ. (မ. နိ. ၂.၄၅၇၊ သု. နိ. ၆၁၉) –
ဧတ္ထ ဟိ ဗျဝဟာရော နာမ. ‘‘စတ္တာရော အရိယဝေါဟာရာ၊ စတ္တာရော အနရိယဝေါဟာရာ’’တိ (ဒီ. နိ. ၃.၃၁၃) ဧတ္ထ စေတနာ. ‘‘သင်္ခါ သမညာ ပညတ္တိ ဝေါဟာရော’’တိ (ဓ. သ. ၁၃၁၃-၁၃၁၅၊ မဟာနိ. ၇၃) ဧတ္ထ ပညတ္တိ. ‘‘ဝေါဟာရမတ္တေန သော ဝေါဟရေယျာ’’တိ (သံ. နိ. ၁.၂၅) ဧတ္ထ ကထာဝေါဟာရော. ဣဓာပိ ဧသောဝ အဓိပ္ပေတော. ဧကစ္စဿ ဟိ သမ္မုခါကထာ ပရမ္မုခါကထာယ န သမေတိ ပရမ္မုခါကထာ သမ္မုခါကထာယ. တထာ ပုရိမကထာ ပစ္ဆိမကထာယ၊ ပစ္ဆိမကထာ စ ပုရိမကထာယ. သော ကထနေနေဝ သက္ကာ ဇာနိတုံ ‘‘အသုစိ ဧသော ပုဂ္ဂလော’’တိ. သုစိသီလဿ ပန ပုရိမံ ပစ္ဆိမေန၊ ပစ္ဆိမဉ္စ ပုရိမေန သမေတိ. သမ္မုခါကထိတံ ပရမ္မုခါကထိတေန သမေတိ၊ ပရမ္မုခါကထိတဉ္စ သမ္မုခါကထိတေန၊ တသ္မာ ကထနေန သက္ကာ သုစိဘာဝေါ ဇာနိတုန္တိ ပကာသေန္တော ဧဝမာဟ.
ထာမောတိ ဉာဏထာမော. ယဿ ဟိ ဉာဏထာမော နတ္ထိ၊ သော ဥပ္ပန္နေသု ဥပဒ္ဒဝေသု ဂဟေတဗ္ဗံ ဂဟဏံ ကတ္တဗ္ဗံ ကိစ္စံ အပဿန္တော အဒွါရကဃရံ ပဝိဋ္ဌော ဝိယ စရတိ. တေနာဟ ‘‘အာပဒါသု၊ ဘိက္ခဝေ၊ ထာမော ဝေဒိတဗ္ဗော’’တိ.
သာကစ္ဆာယာတိ သံကထာယ. ဒုပ္ပညဿ ဟိ ကထာ ဥဒကေ ဂေဏ္ဍု ဝိယ ဥပ္ပိလဝတိ. ပညဝတော ကထေန္တဿ ပဋိဘာနံ အနန္တံ ဟောတိ. ဥဒကဝိပ္ဖန္ဒိတေနေဝ ဟိ မစ္ဆော ခုဒ္ဒကော ဝါ မဟန္တော ဝါတိ ဉာယတိ.
ဉာတိဝိနာသောတိ စောရရောဂဘယာဒီဟိ ဉာတီနံ ဝိနာသော. ဘောဂါနံ ဗျသနံ ဘောဂဗျသနံ၊ ရာဇစောရာဒိဝသေန ဘောဂဝိနာသောတိ အတ္ထော. တေနာဟ ‘‘ဒုတိယပဒေပိ ဧသေဝ နယော’’တိ. ပဉှုမ္မဂ္ဂေါတိ ပဉှဂဝေသနံ၊ ဉာတုံ ဣစ္ဆိတဿ အတ္ထဿ ဝီမံသနန္တိ အတ္ထော. အတပ္ပကန္တိ အတိတ္တိကရဋ္ဌေန အတပ္ပကံ သာဒုရသဘောဇနံ ဝိယ. သဏှန္တိ သုခုမသဘာဝံ.
ဌာနသုတ္တဝဏ္ဏနာ နိဋ္ဌိတာ.